Bekçi ve Zabıta Disiplin Cezası İptal Davası

Bekçi ve Zabıta Disiplin Cezaları Nelerdir?

Disiplin cezası, görev sırasında kanun, tüzük ve yönetmeliklere aykırı davranan kamu personeline uygulanan idari yaptırımlardır. Çarşı ve mahalle bekçileri, 7245 sayılı Çarşı ve Mahalle Bekçileri Kanunu kapsamında, bağlı bulundukları genel kolluk kuvvetinin disiplin mevzuatına tabidir. Bu kapsamda bekçilere, tıpkı Emniyet veya Jandarma personeline uygulanan disiplin cezaları verilir. Belediye zabıta memurları ise 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun disiplin hükümlerine tabidir ve belediye teşkilatının iç düzenlemeleri çerçevesinde cezalandırılır. Uygulanabilecek disiplin cezaları şunlardır:

Uyarma: Personelin görev ve davranışlarında daha dikkatli olması gerektiğinin yazı ile bildirilmesidir.

Kınama: Personelin görevinde kusurlu olduğunun ve hatasının yazı ile bildirilmesidir.

Aylıktan Kesme: Personelin brüt maaşından belirli oranda (örneğin 1/30 ile 1/8 arasında) kesinti yapılmasıdır.

Kademe İlerlemesinin Durdurulması: Personelin terfi ve kademe ilerlemesinin belli bir süre (örneğin 12 veya 24 ay) durdurulması cezasıdır.

Meslekten Çıkarma (Devlet Memurluğundan Çıkarma): En ağır disiplin cezasıdır. Personelin bir daha kamu görevinde çalışmamak üzere memuriyetten tamamen çıkarılmasıdır.

Bekçi ve zabıta personeline verilebilecek disiplin suç ve cezaları ilgili kanun ve yönetmeliklerle ayrıntılı şekilde tanımlanmıştır. Örneğin, bekçiler hakkında disiplin soruşturmaları 7068 sayılı Genel Kolluk Disiplin Kanunu hükümlerine göre yürütülürken, zabıtalar hakkında 657 sayılı Kanun ve Belediye Zabıta Yönetmeliği esas alınır. Tüm disiplin cezaları, dayanağını kanundan almak ve usulüne uygun bir soruşturma sonucunda tesis edilmek zorundadır. Aksi halde hukuka aykırı disiplin cezası işlemleri, iptal davasıyla yargıdan dönebilmektedir.

Disiplin Cezalarına Karşı İtiraz ve İptal Yolları

Disiplin cezası alan bir bekçi veya zabıta, öncelikle idari itiraz yollarını işletmelidir. Mevzuata göre, bazı disiplin cezalarına karşı kararın tebliğinden itibaren 7 gün içinde kurum içindeki disiplin kurullarına itiraz hakkı bulunmaktadır. İtiraz mercileri cezanın türüne göre farklılık gösterir:

Uyarma, Kınama, Aylıktan Kesme cezalarına karşı ilgili Disiplin Kurulu’na 7 gün içinde itiraz edilebilir. Örneğin zabıta memurları için belediye disiplin kurulu, bekçiler için emniyet disiplin kurulu itiraz merciidir.

Kademe İlerlemesinin Durdurulması cezasına karşı Yüksek Disiplin Kurulu’na 7 gün içinde itiraz edilebilir.

Devlet Memurluğundan Çıkarma (Meslekten Çıkarma) cezasında ise idari itiraz yolu bulunmamaktadır. Bu en ağır ceza verildiği anda kesinleşir ve doğrudan yargı yoluna gidilebilir.

Yapılan itirazın kabulü halinde ceza kaldırılabilir veya daha hafif bir ceza ile değiştirilebilir. İtiraz reddedilirse veya süresinde itiraz edilmezse, disiplin cezası idari açıdan kesinleşir. Kesinleşen cezaya karşı artık idari başvuru yolu kalmaz; bu noktada yapılabilecek tek şey idari yargıda iptal davası açmaktır.

Bekçi Disiplin Cezası İptal Davası Nasıl Açılır?

Disiplin cezası idari olarak kesinleştikten sonra, bekçi ya da zabıta personeli cezaya karşı idare mahkemesinde iptal davası açabilir. İptal davası, idari işlemin hukuka aykırılığı iddiasıyla açılan ve işlemin ortadan kaldırılmasını amaçlayan bir dava türüdür. Bu sürece ilişkin önemli hususlar şunlardır:

Dava Süresi: İdari yargıda dava açma süresi, disiplin cezası kararının ilgiliye tebliğinden itibaren 60 gün (iki ay) olarak belirlenmiştir. Bu süre hak düşürücü niteliktedir; yani 60 gün geçtikten sonra dava açma hakkı kaybedilir. Bu nedenle, cezayı tebliğ alan personelin vakit kaybetmeden hukuki süreci başlatması gerekir.

Yetkili Mahkeme: Dava, cezayı veren idarenin bulunduğu yerin idare mahkemesinde açılır. Örneğin, bir bekçiye il emniyet müdürlüğü tarafından ceza verildiyse o ildeki idare mahkemesi; bir zabıtaya belediye tarafından ceza verildiyse ilgili belediyenin bulunduğu yerdeki idare mahkemesi yetkilidir.

Dava Dilekçesi ve Gerekçeler: Dava açılırken disiplin cezasının iptalini talep eden bir dilekçe hazırlanmalıdır. Dilekçede, cezanın hukuka aykırı olduğu tüm gerekçeler somut olarak belirtilmelidir. Örneğin, savunma hakkının ihlal edilmesi (personelden yazılı savunma alınmadan ceza verilmesi), disiplin soruşturmasında usul hatası yapılması (soruşturma açılmadan ceza uygulanması, tanıkların dinlenmemesi vb.) veya cezada ölçüsüzlük (aynı fiile orantısız derecede ağır ceza verilmesi) gibi hususlar vurgulanabilir. Eğer disiplin cezasının dayandırıldığı fiil gerçekte işlenmemişse veya olayın farklı değerlendirilmesi gerekiyorsa, bunlar da iptal gerekçesi olarak ileri sürülebilir.

Yürütmenin Durdurulması Talebi: Eğer disiplin cezası nedeniyle kişinin telafisi güç bir hak kaybı yaşama ihtimali varsa (örneğin maaştan kesinti yapılması, görevden uzaklaştırma veya meslekten ihraç edilme gibi durumlar), dava dilekçesinde yürütmenin durdurulması talep edilebilir. Mahkeme, yürütmeyi durdurma kararı verirse yargılama süresince cezanın doğurduğu sonuçlar bakımından askıya alınır ve kişi dava sonuna kadar korunmuş olur.

Mahkeme İncelemesi ve Karar: İdare mahkemesi, idarenin savunmasını ve disiplin soruşturması dosyasını inceleyerek cezanın hukuka uygun olup olmadığını değerlendirir. Mahkeme, işlemi hukuka aykırı bulursa iptal kararı verir. İptal kararı ile disiplin cezası hukuken ortadan kalkar, personelin sicilinden silinir ve ceza nedeniyle doğan mali kayıplar varsa telafi edilir.

Zabıta Disiplin Cezası İptali

Belediyelerde görev yapan zabıta memurları da disiplin cezalarına karşı benzer haklara sahiptir. Zabıta personeline verilen uyarma, kınama, aylıktan kesme veya kademe durdurma gibi cezalar, Belediye Zabıta Yönetmeliği madde 40 kapsamında; 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 125. maddesinde tanımlanan fiil ve hallere dayanmak zorundadır. Bu tür cezalara maruz kalan bir zabıta, idare mahkemesinde iptal davası açarak hakkını aramalıdır.

Zabıta disiplin cezalarında da 60 günlük dava açma süresi ve diğer usul kuralları aynen geçerlidir. Uygulamada, zabıta personeline verilen disiplin cezalarının hukuka aykırı bulunarak iptal edildiği birçok yargı kararı mevcuttur. Dolayısıyla zabıtalar da uğradıkları haksız disiplin cezalarını iptal ettirip görevlerine ve haklarına kavuşabilmektedirler.

Disiplin Cezası İptal Davasında Dikkat Edilecek Hususlar

Disiplin cezasının iptali için mücadele eden bekçi veya zabıta personelinin bazı önemli noktalara dikkat etmesi gerekir:

Süreleri Kaçırmayın: İtiraz ve dava açma süreleri kesindir. 7 günlük itiraz süresini veya 60 günlük dava süresini kaçırırsanız, hak kaybına uğrar ve cezanın iptalini talep etme şansınızı yitirirsiniz.

Savunma Hakkı İhlaline Dikkat: Disiplin cezası verilmeden önce mutlaka yazılı savunmanızın istenmiş olması gerekir. Savunma hakkı tanınmadan verilen cezalar, yargı denetiminde iptal nedeni olabilmektedir. Eğer savunma fırsatı verilmeden ceza uygulanmışsa, bunu dava dilekçenizde özellikle belirtin.

Sonuç olarak, çarşı ve mahalle bekçileri ile zabıta memurları kendilerine verilen disiplin cezalarının hukukiliğini sorgulayabilir ve haksız buldukları cezaların iptali için yargı yoluna başvurabilirler. Eğer siz de bir disiplin cezası ile karşı karşıya kaldıysanız, yukarıdaki süreçleri izleyerek ve gerekli hukuki adımları zamanında atarak hakkınızı arayabilirsiniz. Unutmayın, doğru adımları atarak ve gerektiğinde uzman desteği alarak haksız bir disiplin cezasının iptalini sağlayıp mesleki itibarınızı ve haklarınızı koruyabilirsiniz.

Uzman Erbaşlıktan Astsubaylığa Geçiş ve Şartları – 2026