Cinsel Taciz Suçu Nedir?
Cinsel taciz suçu, Türk Ceza Kanunu’nun 105. maddesinde cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar arasında düzenlenmiştir. Suçun temel şekli, bir kişinin başka bir kişiyi cinsel amaçla taciz etmesiyle oluşmaktadır.
Cinsel taciz suçunun uygulamadaki en önemli özelliği, mağdurun vücuduna cinsel amaçlı fiziksel temasta bulunulmamasıdır. Cinsel amaç taşıyan sözler, yazılar, mesajlar, görüntüler, işaretler, telefon görüşmeleri veya bedensel temas içermeyen benzeri davranışlar somut olayın özelliklerine göre cinsel taciz suçunu oluşturabilir.
Bununla birlikte bir sözün rahatsız edici, kaba veya nezaketsiz olması tek başına cinsel taciz suçunun oluştuğunu göstermez. Fiilin cinsel amaç taşıması gerekir. Bu nedenle suçun değerlendirilmesinde söylenen sözün veya yapılan davranışın içeriği kadar tarafların ilişkisi, olayın gerçekleşme biçimi, önceki ve sonraki davranışlar ve somut olayın bütün koşulları önem taşır.
Cinsel taciz suçuyla ilgili en sık yapılan hata, her cinsel içerikli davranışın aynı suç kapsamında değerlendirilmesidir. Oysa fiziksel temas bulunup bulunmaması, mağdurun yaşı, fail ile mağdur arasındaki ilişki, kullanılan iletişim yöntemi ve davranışın gerçekleştiği ortam suç vasfını ve cezanın miktarını doğrudan değiştirebilir.
Cinsel Taciz Suçu Hangi Kanunda Düzenlenmiştir?
Cinsel taciz suçu 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 105. maddesinde düzenlenmektedir.
TCK’nın sistematiğinde cinsel saldırı 102. maddede, çocukların cinsel istismarı 103. maddede, reşit olmayanla cinsel ilişki 104. maddede ve cinsel taciz 105. maddede yer almaktadır.
Bu sistematik önemlidir. Çünkü aynı olayın cinsel taciz mi, cinsel saldırı mı veya mağdurun çocuk olması hâlinde çocuğun cinsel istismarı mı oluşturduğunun doğru belirlenmesi gerekir.
Yanlış suç vasfıyla yürütülen bir soruşturma veya kovuşturma hem uygulanacak ceza miktarını hem görevli mahkemeyi hem şikâyet rejimini hem de sanığın ve mağdurun hukuki durumunu etkileyebilir.
TCK 105 Cinsel Taciz Suçu Neyi Düzenler?
TCK 105’e göre bir kişiyi cinsel amaçlı olarak taciz eden kişinin cezalandırılması mümkündür.
Yetişkin mağdura karşı işlenen suçun temel şeklinde üç aydan iki yıla kadar hapis cezası veya adli para cezası öngörülmüştür.
Fiilin çocuğa karşı işlenmesi hâlinde ise ceza altı aydan üç yıla kadar hapistir.
Kanunun ikinci fıkrasında ayrıca suçun belirli ilişkilerden veya yöntemlerden yararlanılarak işlenmesi hâlinde nitelikli cinsel taciz kabul edilmiş ve verilecek cezanın yarı oranında artırılması öngörülmüştür.
Bu nedenle TCK 105 değerlendirilirken yalnızca “cinsel taciz var mı?” sorusuna değil, “suç hangi şekilde işlendi?” sorusuna da cevap verilmelidir.
Cinsel Taciz Suçunun Unsurları Nelerdir?
Bir davranışın cinsel taciz suçunu oluşturabilmesi için olayın somut özelliklerinin TCK 105 kapsamında değerlendirilmesi gerekir.
Cinsel Amaç Bulunmalıdır
Cinsel taciz suçunda failin davranışı cinsel amaç taşımalıdır.
Bu nedenle kişiler arasındaki her rahatsız edici söz, mesaj veya davranış cinsel taciz değildir. Sözün veya hareketin cinsel anlam taşıması veya somut olay içerisinde failin cinsel amaçla hareket ettiğinin anlaşılması gerekir.
Örneğin taraflar arasındaki tartışma sırasında söylenen kaba bir söz hakaret suçunu oluşturabilirken, karşı tarafı cinsel yönden rahatsız etmeye yönelik ifadeler cinsel taciz kapsamında değerlendirilebilir.
Fiilin hangi amaçla gerçekleştirildiğinin belirlenmesinde kullanılan ifadeler, davranışların tekrarı, mesajların içeriği, tarafların önceki ilişkisi ve olayın meydana geldiği şartlar birlikte dikkate alınır.
Fiziksel Temas Bulunmamalıdır
Cinsel taciz suçunu cinsel saldırıdan ayıran en önemli ölçütlerden biri bedensel temas konusudur.
Cinsel amaçlı davranış mağdurun vücuduna fiziksel temas içermiyorsa cinsel taciz gündeme gelebilir.
Buna karşılık cinsel amaçla mağdurun vücuduna dokunmak, elini tutmak, sarılmak, öpmek veya benzeri fiziksel temas içeren davranışlar olayın niteliğine göre TCK 102 kapsamında cinsel saldırı suçunu oluşturabilir.
Dolayısıyla günlük dilde “taciz” olarak adlandırılan bir olay hukuken cinsel saldırı niteliğinde olabilir.
Suçun doğru vasıflandırılması bakımından fiziksel temasın bulunup bulunmadığı mutlaka değerlendirilmelidir.
Davranış Mağdura Yönelik Olmalıdır
Cinsel taciz davranışının belirli bir kişiye yönelmiş olması gerekir.
Failin mağdura doğrudan söz söylemesi, mesaj göndermesi, cinsel içerikli işaret yapması veya belirli bir kişiyi hedef alan benzeri davranışlarda bulunması bu kapsamda değerlendirilebilir.
Bunun yanında teşhir şeklinde gerçekleştirilen davranışlar TCK 105 kapsamında ayrıca nitelikli hâl olarak düzenlenmiştir.
Suç Kasten İşlenebilir
Cinsel taciz taksirle işlenebilen bir suç değildir.
Failin cinsel amaçla hareket etmesi gerekir. Bu nedenle manevi unsur değerlendirmesinde davranışın içeriği ve olayın bağlamı son derece önemlidir.
Hangi Davranışlar Cinsel Taciz Sayılabilir?
Kanunda cinsel taciz oluşturabilecek davranışlar tek tek sayılmamıştır.
Bunun nedeni cinsel tacizin çok farklı şekillerde gerçekleştirilebilmesidir.
Cinsel içerikli tekliflerde bulunmak, mağdura cinsel ilişki teklif etmek, cinsel organla veya cinsel davranışlarla ilgili ifadeler kullanmak, cinsel içerikli mesaj göndermek, öpücük veya cinsel çağrışım taşıyan hareketlerde bulunmak, mağdura cinsel içerikli fotoğraf veya görüntü göndermek, cinsel organı göstermek veya somut olayın şartlarına göre benzeri davranışlarda bulunmak cinsel taciz kapsamında değerlendirilebilir.
Ancak burada otomatik bir suç listesi bulunmamaktadır.
Örneğin bir kişiye “seni seviyorum” demek tek başına cinsel taciz değildir. Buna karşılık aynı sözlerin diğer cinsel içerikli ifadelerle, ısrarlı davranışlarla veya olayın bütününden anlaşılabilen cinsel amaçla birlikte kullanılması farklı şekilde değerlendirilebilir.
Bu nedenle cinsel taciz suçlarında tek bir kelime veya cümle soyut biçimde değerlendirilmemeli, iletişimin tamamı incelenmelidir.
Cinsel Taciz ile Cinsel Saldırı Arasındaki Fark Nedir?
Bu bölüm, cinsel suçlarda en fazla karıştırılan iki suç tipi arasındaki farkı açıklamaktadır.
Cinsel taciz suçunda kural olarak mağdurun vücut dokunulmazlığı ihlal edilmez.
Cinsel saldırıda ise mağdurun vücut dokunulmazlığına yönelik cinsel davranış bulunmaktadır.
Örneğin mağdura cinsel içerikli söz söylemek veya mesaj göndermek cinsel taciz oluşturabilirken, cinsel amaçla mağdurun eline, beline veya vücudunun başka bir bölümüne dokunmak olayın özelliklerine göre cinsel saldırı kapsamında değerlendirilebilir.
Fiziksel temasın kısa süreli olması da davranışın otomatik olarak cinsel taciz kabul edilmesini sağlamaz.
Kısa süreli ve ani cinsel temaslar dahi TCK 102 kapsamında sarkıntılık suretiyle cinsel saldırı oluşturabilir.
Bu ayrım uygulanacak ceza bakımından son derece önemlidir. Bu nedenle suç duyurusu veya savunma hazırlanırken olayın “taciz” şeklinde günlük dille adlandırılması yerine fiilin somut olarak ne şekilde gerçekleştiğinin açıklanması gerekir.
Cinsel Taciz ile Sarkıntılık Arasındaki Fark Nedir?
Günlük kullanımda “sarkıntılık” ve “cinsel taciz” ifadeleri çoğu zaman aynı anlamda kullanılmaktadır.
Ancak güncel Türk Ceza Kanunu bakımından bu iki kavram aynı hukuki durumu ifade etmez.
Sarkıntılık, TCK 102 kapsamında cinsel saldırı suçunun daha hafif biçimini ifade eden bir kavramdır ve fiziksel temas içerir.
Cinsel taciz ise kural olarak bedensel temas bulunmadan gerçekleştirilen cinsel amaçlı rahatsız edici davranışları ifade eder.
Örneğin mağdurun elini cinsel amaçla tutmak, kısa süreli biçimde öpmek veya cinsel amaç taşıyan başka bir fiziksel temas gerçekleştirmek sarkıntılık suretiyle cinsel saldırı kapsamında değerlendirilebilir.
Buna karşılık cinsel içerikli söz söyleme, mesaj gönderme veya temas bulunmayan davranışlar cinsel taciz kapsamına girebilir.
Mesajla Cinsel Taciz Suçu Oluşur mu?
Evet. Telefon veya elektronik haberleşme araçları kullanılarak cinsel taciz suçu işlenebilir.
WhatsApp mesajı, SMS, Instagram mesajı, Facebook mesajı, e-posta veya diğer elektronik iletişim yöntemleri aracılığıyla cinsel amaçlı tacizde bulunulması somut olayın özelliklerine göre TCK 105 kapsamında değerlendirilir.
Üstelik kanun koyucu elektronik haberleşme araçlarının kullanılmasını sıradan cinsel tacizden ayrı değerlendirmiştir.
TCK 105/2-d uyarınca suçun posta veya elektronik haberleşme araçlarının sağladığı kolaylıktan yararlanılarak işlenmesi hâlinde temel cezaya yarı oranında artırım yapılır.
Dolayısıyla telefonla veya internet üzerinden gerçekleştirilen cinsel taciz, suçun daha ağır cezayı gerektiren nitelikli hâllerinden biri olabilir.
WhatsApp’tan Cinsel İçerikli Mesaj Atmak Suç mudur?
WhatsApp üzerinden gönderilen her mesaj cinsel taciz suçu oluşturmaz.
Mesajın cinsel amaç taşıması ve mağdura yönelik cinsel taciz niteliğinde olması gerekir.
Cinsel ilişki teklifleri, açık cinsel içerikli ifadeler, mağdura yönelik cinsel organ veya cinsel davranışlarla ilgili sözler ve olayın bütünü içerisinde cinsel amaç taşıdığı anlaşılan benzeri mesajlar suç kapsamında değerlendirilebilir.
Bir mesaj değerlendirilirken yalnızca tek bir ekran görüntüsüne değil, mümkün olduğunca konuşmanın tamamına bakılması gerekir.
Çünkü mesajın öncesi ve sonrası, tarafların ilişkisi ve konuşmanın bağlamı bazı durumlarda ifadenin gerçek anlamının belirlenmesi açısından önem taşıyabilir.
Instagram veya Sosyal Medyadan Cinsel Taciz Suçu İşlenebilir mi?
Evet.
Sosyal medya hesapları üzerinden doğrudan mesaj gönderme, cinsel içerikli fotoğraf veya görüntü iletme, cinsel amaçlı ifadeler kullanma veya benzeri davranışlar TCK 105 kapsamında suç oluşturabilir.
Elektronik haberleşme veya iletişim araçlarının sağladığı kolaylıktan yararlanılması hâlinde TCK 105/2-d kapsamında ceza artırımı gündeme gelebilir.
Failin sahte hesap kullanması suçun oluşmasını engellemez.
Bu durumda soruşturmanın önemli kısmı hesabın gerçek kullanıcısının tespit edilmesine yönelik olacaktır.
IP kayıtları, cihaz incelemeleri, telefon numarası bağlantıları, platform kayıtları ve diğer dijital veriler failin belirlenmesi açısından önem taşıyabilir.
Tek Bir Mesaj Cinsel Taciz Suçunu Oluşturabilir mi?
Cinsel taciz suçunun oluşması için davranışın mutlaka birçok kez tekrar edilmesi şart değildir.
Somut olayın niteliğine göre tek bir cinsel içerikli söz, mesaj veya davranış dahi suçun oluşması için yeterli olabilir.
Ancak her tek mesajın otomatik olarak suç oluşturacağı da söylenemez.
Mesajın içeriği, cinsel amacı, kime yöneltildiği ve olayın bütünü birlikte değerlendirilmelidir.
Davranışların farklı tarihlerde tekrarlanması hâlinde ise zincirleme suç hükümlerinin uygulanıp uygulanmayacağı ayrıca gündeme gelebilir.
Telefonla Arayarak Cinsel Taciz Suçu İşlenebilir mi?
Telefon görüşmesinde cinsel içerikli sözler söylenmesi veya mağdura cinsel amaçlı teklifler yöneltilmesi cinsel taciz suçunu oluşturabilir.
Bu durumda telefon elektronik haberleşme aracı olduğundan TCK 105/2-d kapsamındaki nitelikli hâlin uygulanması da gündeme gelebilir.
Telefon görüşmesinin içeriğinin ispatı ise ayrı bir meseledir.
Arama kayıtları görüşmenin gerçekleştiğini gösterebilmekle birlikte konuşmanın içeriğini tek başına ortaya koymayabilir. Bu nedenle ses kaydı, mesajlar, olaydan hemen sonra yapılan bildirimler, tanık anlatımları ve diğer deliller somut olay bakımından önem taşıyabilir.
İşyerinde Cinsel Taciz Suçu Nedir?
Aynı işyerinde çalışmanın sağladığı kolaylıktan yararlanılarak cinsel taciz suçu işlenmesi TCK 105/2 kapsamında nitelikli hâl olarak düzenlenmiştir.
Bu durumda verilecek ceza yarı oranında artırılır.
İşyerindeki cinsel tacizde failin mutlaka mağdurun amiri olması gerekmez. Aynı işyerinde çalışmanın sağladığı kolaylıktan yararlanılmış olması yeterli olabilir.
Bununla birlikte amir ile çalışan arasında hizmet ilişkisinden kaynaklanan nüfuz veya kolaylığın kullanılması durumunda başka nitelikli hâller de değerlendirmeye konu olabilir.
İşyerinde cinsel taciz yalnızca ceza hukuku bakımından sonuç doğurmaz. Olayın özelliklerine göre İş Kanunu, iş sözleşmesi, iş sağlığı ve güvenliği yükümlülükleri veya kurum içi disiplin hükümleri bakımından da ayrıca sonuçlar ortaya çıkabilir.
Patronun veya Amirin Cinsel Tacizde Bulunması
Kamu görevinin veya hizmet ilişkisinin sağladığı kolaylıktan yararlanılarak suç işlenmesi TCK 105/2-a kapsamında nitelikli cinsel tacizdir.
Bu nedenle yönetici, amir, işveren veya hizmet ilişkisi nedeniyle mağdur üzerinde belirli bir konumu bulunan kişinin bu ilişkinin sağladığı kolaylıktan yararlanarak cinsel tacizde bulunması daha ağır yaptırıma bağlanmıştır.
Önemli olan yalnızca tarafların unvanı değildir.
Suçun hizmet ilişkisinin veya kamu görevinin sağladığı kolaylıktan yararlanılarak gerçekleştirilip gerçekleştirilmediği somut olay üzerinden değerlendirilmelidir.
Öğretmenin Öğrenciye Cinsel Tacizde Bulunması
TCK 105/2-b kapsamında suçun vasi, eğitici, öğretici, bakıcı, koruyucu aile, sağlık hizmeti veren veya koruma, bakım ya da gözetim yükümlülüğü bulunan kişiler tarafından işlenmesi nitelikli hâl olarak kabul edilmektedir.
Bu nedenle öğretmenin veya eğiticinin öğrencisine karşı cinsel taciz niteliğindeki davranışı, şartları bulunuyorsa daha ağır cezayı gerektirir.
Mağdurun çocuk olması hâlinde ayrıca çocuklara karşı cinsel tacize ilişkin daha ağır temel ceza gündeme gelir.
Fiziksel temas bulunması durumunda ise olay artık cinsel tacizden çıkıp çocuğun cinsel istismarı suçuna dönüşebilir.
Bu nedenle öğretmen-öğrenci dosyalarında temasın olup olmadığı ve mağdurun yaşı özellikle önem taşımaktadır.
Doktorun veya Sağlık Personelinin Cinsel Tacizde Bulunması
Sağlık hizmeti veren kişinin mağdura karşı cinsel taciz suçunu işlemesi TCK 105/2-b kapsamında daha ağır cezayı gerektiren nitelikli hâller arasındadır.
Sağlık hizmetinin niteliği gereği hekim veya sağlık personelinin hastayla fiziksel temas kurması her durumda cinsel davranış anlamına gelmez.
Muayenenin tıbbi gerekliliği ile cinsel amaç taşıyan davranış birbirinden ayrılmalıdır.
Dolayısıyla bu tür uyuşmazlıklarda tıbbi işlemin gerektirdiği sınırlar, muayenenin niteliği, olayın gerçekleşme biçimi, tanıklar ve diğer deliller özellikle önem taşır.
Aile İçinde Cinsel Taciz Suçu
Aile içi ilişkinin sağladığı kolaylıktan yararlanılarak cinsel taciz suçunun işlenmesi TCK 105/2-a kapsamında cezanın artırılmasını gerektirir.
Buradaki nitelikli hâlin uygulanabilmesi için aile içi ilişkinin sağladığı kolaylığın suçun işlenmesinde kullanılması önemlidir.
Aile içindeki cinsel taciz fiili başka suçları da oluşturuyorsa her suç tipi ayrıca değerlendirilmelidir.
Özellikle mağdurun çocuk olması veya fiziksel temasın bulunması hâlinde çok daha ağır cinsel suçlar gündeme gelebilir.
Teşhir Suretiyle Cinsel Taciz Nedir?
TCK 105/2-e, cinsel taciz suçunun teşhir suretiyle işlenmesini nitelikli hâl olarak kabul etmektedir.
Örneğin belirli bir mağdura yönelik olarak cinsel organın gösterilmesi veya cinsel amaç taşıyan benzeri teşhir davranışları cinsel taciz kapsamında değerlendirilebilir.
Ancak davranışın halka açık biçimde gerçekleştirilmesi durumunda olayın niteliğine göre TCK’da düzenlenen hayasızca hareketler suçu da gündeme gelebilir.
Hangi suçun uygulanacağı somut olayın gerçekleşme biçimine göre belirlenmelidir.
Cinsel Taciz Suçunun Cezası Nedir?
Yetişkin bir kişiye karşı işlenen cinsel taciz suçunun temel şeklinin cezası üç aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezasıdır.
Fiilin çocuğa karşı işlenmesi hâlinde altı aydan üç yıla kadar hapis cezası öngörülmektedir.
Çocuğa karşı cinsel tacizde temel ceza bakımından adli para cezası seçimlik yaptırım olarak düzenlenmemiştir.
Suçun TCK 105/2’de sayılan nitelikli hâllerden biriyle işlenmesi durumunda belirlenecek ceza yarı oranında artırılır.
Cinsel Taciz Suçunda Cezayı Artıran Hâller Nelerdir?
Suçun kamu görevinin, hizmet ilişkisinin veya aile içi ilişkinin sağladığı kolaylıktan yararlanılarak işlenmesi cezayı artırır.
Vasi, eğitici, öğretici, bakıcı, koruyucu aile, sağlık hizmeti veren veya koruma, bakım ve gözetim yükümlülüğü bulunan kişiler tarafından işlenmesi de nitelikli hâldir.
Aynı işyerinde çalışmanın sağladığı kolaylıktan yararlanılması, posta veya elektronik haberleşme araçlarının kullanılması ve teşhir suretiyle suç işlenmesi de aynı şekilde cezayı artırır.
Bu hâllerde temel ceza yarı oranında artırılmaktadır.
Taciz Nedeniyle İşten veya Okuldan Ayrılmak Zorunda Kalınırsa Ne Olur?
TCK 105, cinsel taciz nedeniyle mağdurun hayatında ağır sonuçlar ortaya çıkmasını ayrıca düzenlemiştir.
Cinsel taciz nedeniyle mağdur işi bırakmak, okuldan ayrılmak veya ailesinden ayrılmak zorunda kalmışsa verilecek cezanın bir yıldan az olamayacağı hüküm altına alınmıştır.
Ancak bu sonucun cinsel taciz fiili nedeniyle meydana geldiğinin ortaya konulması gerekir.
Örneğin mağdurun cinsel tacizden sonra işten ayrılmış olması tek başına yeterli görülmeyebilir; ayrılmanın taciz fiiliyle bağlantısının dosya kapsamında değerlendirilmesi gerekir.
Çocuğa Karşı Cinsel Taciz Suçu Nedir?
Cinsel taciz suçunun mağduru çocuk olduğunda kanun yetişkin mağdura göre daha ağır temel ceza öngörmektedir.
Çocuğa karşı cinsel taciz suçunun cezası altı aydan üç yıla kadar hapistir.
Burada özellikle fiziksel temas bulunmamasına dikkat edilmelidir.
Çocuğa yönelik cinsel amaçlı davranış fiziksel temas içeriyorsa eylemin TCK 103 kapsamında çocuğun cinsel istismarı suçunu oluşturması gündeme gelir.
Bu ayrım cezaların ağırlığı bakımından son derece önemlidir.
Cinsel Taciz Suçu Şikâyete Tabi midir?
Yetişkin mağdura karşı işlenen cinsel taciz suçunun basit şekli şikâyete tabidir.
Ancak cinsel taciz suçunun bütün biçimlerinin şikâyete tabi olduğu söylenemez.
Yargıtay Ceza Genel Kurulunun güncel yaklaşımına göre TCK 105/2’de düzenlenen nitelikli cinsel taciz hâllerinin soruşturulması ve kovuşturulması mağdurun şikâyetine bağlı değildir.
Aynı şekilde çocuğa karşı işlenen cinsel taciz suçunun da şikâyete bağlı olmadığı kabul edilmektedir.
Bu nedenle bir dosyada öncelikle suçun yetişkin mağdura karşı işlenmiş basit cinsel taciz mi, çocuğa karşı cinsel taciz mi veya TCK 105/2 kapsamındaki nitelikli cinsel taciz mi olduğu belirlenmelidir.
Cinsel Tacizde Şikâyet Süresi Kaç Aydır?
Yetişkin mağdura karşı işlenen basit cinsel taciz suçunda şikâyet süresi altı aydır.
Altı aylık süre, kural olarak şikâyet hakkına sahip kişinin hem fiili hem faili bildiği veya öğrendiği tarihten itibaren işlemeye başlar.
Bu süre hak düşürücü nitelikte olduğundan geçirilmemesi önemlidir.
Ancak çocuğa karşı cinsel taciz veya TCK 105/2 kapsamındaki nitelikli cinsel taciz resen takip edildiğinden bu suçlarda aynı altı aylık şikâyet şartından söz edilmez.
Cinsel Tacizde Şikâyetten Vazgeçme Davayı Düşürür mü?
Yetişkin mağdura karşı işlenen basit cinsel taciz suçunda kovuşturma şikâyete bağlı olduğundan şartları oluştuğunda şikâyetten vazgeçme davanın düşmesine neden olabilir.
Ancak nitelikli cinsel taciz veya çocuğa karşı cinsel taciz suçunda soruşturma ve kovuşturma resen yürütüldüğü için mağdurun daha sonra şikâyetçi olmadığını belirtmesi veya şikâyetinden vazgeçmesi kural olarak kamu davasını sona erdirmez.
Bu ayrım özellikle uygulamada önem taşımaktadır.
Cinsel Taciz Suçu Uzlaşmaya Tabi midir?
Hayır.
Cinsel taciz suçunun basit şekli şikâyete tabi olmasına rağmen uzlaştırma kapsamında değildir.
Ceza Muhakemesi Kanunu, soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı olsa bile cinsel dokunulmazlığa karşı suçlarda uzlaştırma yoluna gidilemeyeceğini açıkça düzenlemektedir.
Bu nedenle cinsel taciz dosyasının uzlaştırma bürosuna gönderilerek tarafların uzlaştırılması yoluna gidilmez.
Cinsel Taciz Suçunda Görevli Mahkeme Hangisidir?
Cinsel taciz suçuna ilişkin yargılamalar kural olarak Asliye Ceza Mahkemesinde görülür.
Ancak aynı olay kapsamında daha ağır bir suçun bulunması veya cinsel saldırı ya da çocukların cinsel istismarı gibi başka bir suç vasfının gündeme gelmesi hâlinde görevli mahkeme değişebilir.
Bu nedenle mahkemenin görevini yalnızca olayın taraflarca “taciz” olarak adlandırılmasına göre belirlemek doğru değildir.
Cinsel Taciz Suçunda Deliller Nelerdir?
Cinsel taciz suçunun çoğu zaman iki kişi arasında gerçekleşmesi delil değerlendirmesini önemli hâle getirmektedir.
WhatsApp yazışmaları, SMS kayıtları, sosyal medya mesajları, e-postalar, fotoğraf veya görüntüler, güvenlik kamerası kayıtları, telefon görüşme kayıtları, tanık anlatımları, olaydan hemen sonra üçüncü kişilere yapılan anlatımlar, işyeri kayıtları ve diğer elektronik veriler somut dosyaya göre delil niteliği taşıyabilir.
Ancak her delilin hukuka uygun biçimde elde edilmiş olması gerekir.
Dijital deliller bakımından özellikle mesajın gerçekten şüpheli veya sanık tarafından gönderilip gönderilmediği, hesabın kime ait olduğu, ekran görüntüsünün bütünlüğü ve konuşmanın tamamının ne olduğu önem taşıyabilir.
Ekran Görüntüsü Cinsel Taciz Suçunda Delil Olur mu?
Ekran görüntüleri soruşturma veya kovuşturmada delil olarak değerlendirilebilir.
Ancak ekran görüntüsünün tek başına bulunması her durumda suçun ispatlandığı anlamına gelmez.
Mesajın gönderildiği hesabın veya telefon numarasının kime ait olduğu, içeriğin değiştirilip değiştirilmediği, konuşmanın öncesi ve sonrası ve gerekirse elektronik verilerin teknik incelemesi önem taşıyabilir.
Bu nedenle cinsel taciz iddiasına ilişkin yazışmalar mümkün olduğunca silinmeden ve bütünlükleri korunarak muhafaza edilmelidir.
Silinen WhatsApp Mesajları Delil Olabilir mi?
Silinen mesajların teknik yöntemlerle tespit edilip edilemeyeceği cihazın ve uygulamanın durumuna göre değişebilir.
Soruşturma kapsamında hukuka uygun şekilde cihaz incelemesi yapılması, yedek kayıtlarının bulunması veya karşı tarafta aynı mesajların mevcut olması hâlinde içeriğe ulaşılması mümkün olabilir.
Ancak telefon incelemesi ve dijital materyallere elkoyma işlemlerinin Ceza Muhakemesi Kanunundaki usule uygun olarak gerçekleştirilmesi gerekir.
Gizli Ses Kaydı Cinsel Taciz Davasında Delil Olur mu?
Gizli ses kayıtlarının hukuka uygunluğu her olayda aynı şekilde değerlendirilemez.
Kişinin kendisine karşı gerçekleştirilen ve başka şekilde ispatlanması güç olan ani bir fiili delillendirmek amacıyla kayıt almasıyla, önceden planlı şekilde başkalarının özel konuşmalarını sistematik olarak kaydetmesi aynı hukuki durumda değildir.
Bu nedenle “gizli ses kaydı her zaman geçerlidir” veya “gizli ses kaydı hiçbir zaman delil olamaz” biçimindeki ifadeler doğru değildir.
Somut kayıt, elde edilme yöntemi ve olayın şartları birlikte değerlendirilmelidir.
Cinsel Taciz Suçunda Mağdur Beyanı Yeterli midir?
Cinsel dokunulmazlığa karşı suçların önemli bir bölümü üçüncü kişilerin bulunmadığı ortamlarda işlenmektedir. Bu nedenle mağdur beyanı soruşturma ve kovuşturmada son derece önemli bir delildir.
Ancak ceza mahkûmiyetinin her durumda yalnızca “mağdur söylediği için” kurulacağı şeklinde bir kural bulunmamaktadır.
Mahkeme mağdurun beyanının kendi içinde tutarlı olup olmadığını, zaman içerisinde önemli değişiklik gösterip göstermediğini, olayın diğer delilleriyle uyumunu, taraflar arasındaki ilişkiyi ve savunmayı birlikte değerlendirir.
Aynı şekilde mağdurun anlatımını destekleyen fiziksel bir delilin bulunmaması da otomatik olarak beraat sonucunu doğurmaz.
Ceza yargılamasında delillerin tamamı birlikte değerlendirilerek suçun sabit olup olmadığı belirlenir.
Tanık Olmadan Cinsel Taciz Suçu İspatlanabilir mi?
Evet. Cinsel taciz suçunun oluşması için olay sırasında mutlaka üçüncü bir kişinin bulunması gerekmez.
Tanık olmaması soruşturmayı zorlaştırabilir ancak suçun ispatını hukuken imkânsız hâle getirmez.
Mesaj kayıtları, telefon görüşmeleri, kamera görüntüleri, olay sonrası anlatımlar veya başka dolaylı deliller bulunabilir.
Bunun yanında mağdur beyanı ve sanık savunmasının güvenilirliği de mahkeme tarafından değerlendirilir.
Cinsel Taciz İftirası Durumunda Ne Olur?
Bir kişi gerçekte meydana gelmeyen bir cinsel taciz fiilini bilerek ve isteyerek başka bir kişiye isnat ederse olayın niteliğine göre iftira suçu gündeme gelebilir.
Ancak soruşturmanın takipsizlikle veya davanın beraatle sonuçlanması tek başına şikâyetçinin iftira suçunu işlediğini göstermez.
Ceza yargılamasında suçun ispatlanamamasıyla, mağdurun bilerek gerçek dışı suç isnadında bulunması birbirinden farklıdır.
İftira suçundan söz edebilmek için kişinin isnadın gerçek olmadığını bilmesine rağmen yetkili makamlara başvurarak hakkında işlem yapılmasını sağlamaya yönelik kastının bulunması gerekir.
Cinsel Taciz ile Israrlı Takip Arasındaki Fark Nedir?
Israrlı takip TCK 123/A’da ayrı bir suç olarak düzenlenmiştir.
Bir kişinin ısrarlı şekilde fiziken takip edilmesi veya haberleşme ve iletişim araçları üzerinden temas kurulmaya çalışılması belirli koşullarda ısrarlı takip suçunu oluşturabilir.
Davranışların cinsel amaç taşıması hâlinde cinsel taciz suçu da gündeme gelebilir.
Örneğin bir kişiye sürekli mesaj göndermek her zaman cinsel taciz değildir. Mesajların cinsel içerik veya amaç taşımaması hâlinde olay ısrarlı takip kapsamında değerlendirilebilir.
Buna karşılık mesajlar cinsel amaç taşıyorsa cinsel taciz; tehdit içeriyorsa tehdit; hakaret niteliğindeyse hakaret suçları ayrıca gündeme gelebilir.
Somut olayda suçların içtima hükümleri çerçevesinde nasıl uygulanacağı ayrıca belirlenir.
Cinsel Taciz ile Hakaret Suçu Birlikte Oluşabilir mi?
Cinsel içerikli bir söz aynı zamanda kişinin onur, şeref ve saygınlığını hedef alan hakaret niteliği taşıyabilir.
Ancak her cinsel taciz sözü ayrıca bağımsız hakaret suçunu oluşturmaz.
Sözün yalnızca cinsel amaçlı rahatsız etme mi yoksa bunun yanında mağdurun şeref ve saygınlığına ayrıca saldırı mı oluşturduğu değerlendirilmelidir.
Fiilin birden fazla suç tipini ihlal ettiği durumlarda Türk Ceza Kanununun suçların içtimaına ilişkin hükümleri dikkate alınır.
Cinsel Taciz ile Tehdit Birlikte İşlenebilir mi?
Evet.
Fail cinsel amaçlı tacizde bulunurken aynı zamanda mağduru tehdit etmiş olabilir.
Örneğin mağdurun cinsel isteği kabul etmemesi hâlinde kendisine zarar verileceğinin söylenmesi olayın özelliklerine göre hem cinsel taciz hem tehdit veya daha farklı bir suçun değerlendirilmesini gerektirebilir.
Ayrıca cinsel içerikli görüntülerin açıklanacağı tehdidi karşılığında mağdurdan belirli davranışlarda bulunmasını istemek şantaj suçunu da gündeme getirebilir.
Cinsel Taciz Suçunda Dava Zamanaşımı Ne Kadardır?
TCK 105 kapsamında düzenlenen cinsel taciz suçu bakımından genel asli dava zamanaşımı süresi sekiz yıldır.
Zamanaşımını kesen işlemler bulunması hâlinde sürenin uzaması mümkündür ve kesintili dava zamanaşımı bakımından farklı hesaplama yapılır.
Şikâyet süresiyle dava zamanaşımı birbirine karıştırılmamalıdır.
Yetişkin mağdura karşı işlenen basit cinsel tacizde mağdurun kural olarak altı aylık şikâyet süresine uyması gerekir. Sekiz yıllık dava zamanaşımı bulunması, şikâyet için sekiz yıl bekleneceği anlamına gelmez.
Nitelikli cinsel tacizde ise suç resen takip edildiğinden altı aylık şikâyet süresi uygulanmaz ancak dava zamanaşımı hükümleri yine dikkate alınır.
Cinsel Taciz Suçunda Adli Para Cezası Verilebilir mi?
Yetişkin mağdura karşı işlenen cinsel taciz suçunun temel şeklinde kanun hapis cezası ile adli para cezasını seçimlik yaptırım olarak düzenlemiştir.
Mahkeme somut olayın özelliklerine göre kanundaki şartları dikkate alarak cezanın türünü belirler.
Çocuğa karşı cinsel taciz bakımından ise temel yaptırım altı aydan üç yıla kadar hapis cezasıdır ve maddede seçimlik adli para cezası öngörülmemiştir.
Cinsel Taciz Suçunda HAGB Verilebilir mi?
Hükmün açıklanmasının geri bırakılması bakımından genel olarak Ceza Muhakemesi Kanunundaki şartların somut dosyada oluşup oluşmadığı değerlendirilir.
Suçun cinsel taciz olması tek başına her durumda HAGB kararı verilmesini engelleyen genel bir hüküm anlamına gelmez.
Ancak hükmedilen cezanın miktarı, sanığın adli sicili, suç tarihi ve HAGB’nin uygulanmasına ilişkin güncel kanuni şartlar birlikte değerlendirilmelidir.
Bu nedenle soru yalnızca suçun adına bakılarak cevaplandırılamaz.
Cinsel Taciz Suçu Adli Sicile İşler mi?
Cinsel taciz suçundan kesinleşmiş bir mahkûmiyet hükmü bulunması hâlinde adli sicil mevzuatı kapsamında kayıt meydana gelebilir.
Ancak soruşturma açılması, ifade verilmesi veya kişinin sanık sıfatıyla yargılanması tek başına adli sicil kaydı oluşturmaz.
Aynı şekilde beraat veya kovuşturmaya yer olmadığı kararı bir mahkûmiyet hükmü değildir.
Adli sicil bakımından hükmün türü ve kesinleşip kesinleşmediği önemlidir.
Cinsel Taciz Şikâyeti Nereye Yapılır?
Cinsel taciz suçuna ilişkin şikâyet Cumhuriyet Başsavcılığına veya kolluk birimlerine yapılabilir.
Şikâyet dilekçesinde olayın mümkün olduğunca kronolojik ve somut şekilde anlatılması yararlıdır.
Tarih, saat, yer, kullanılan telefon numarası veya sosyal medya hesabı, varsa mesajların içeriği, tanıklar ve diğer deliller belirtilmelidir.
Özellikle dijital delillerin kaybolma ihtimali bulunuyorsa bunların muhafazası ve gerekli teknik kayıtların temin edilmesi soruşturmanın erken aşamasında önem kazanabilir.
Cinsel Taciz Suçunda Şüpheli Nasıl Savunma Yapmalıdır?
Cinsel taciz soruşturmasında savunmanın yalnızca “suçlamayı kabul etmiyorum” şeklinde yapılması çoğu zaman yeterli bir savunma stratejisi oluşturmaz.
Öncelikle isnat edilen söz veya davranışın ne olduğu belirlenmelidir.
Mesaj iddiası varsa hesabın veya telefon numarasının kime ait olduğu, mesajın tamamı, konuşmanın öncesi ve sonrası, ekran görüntülerinin gerçekliği ve gönderim tarihleri incelenmelidir.
Fiziksel temas iddia ediliyorsa bu durum cinsel taciz ile cinsel saldırı arasındaki suç vasfını doğrudan etkileyebileceğinden olayın ayrıntıları önemlidir.
Taraflar arasında önceki bir ilişki, husumet veya devam eden başka bir uyuşmazlık bulunması tek başına suçlamanın gerçek dışı olduğunu göstermez; ancak delillerin değerlendirilmesinde dosyanın tamamıyla birlikte ele alınabilir.
Savunma hazırlanırken hem maddi olay hem suçun hukuki unsurları ayrı ayrı değerlendirilmelidir.
Cinsel Taciz Suçunda En Önemli Hukuki Noktalar
Cinsel taciz suçunun değerlendirilmesinde ilk olarak fiziksel temas bulunup bulunmadığı belirlenmelidir. Fiziksel temas varsa cinsel saldırı veya mağdur çocuksa cinsel istismar suçunun gündeme gelme ihtimali bulunmaktadır.
İkinci olarak fiilin gerçekten cinsel amaç taşıyıp taşımadığı değerlendirilmelidir. Rahatsız edici her söz cinsel taciz değildir.
Üçüncü önemli konu mağdurun yaşıdır. Çocuğa karşı cinsel tacizde ceza daha ağırdır ve güncel Yargıtay Ceza Genel Kurulu yaklaşımına göre suç şikâyete bağlı değildir.
Dördüncü olarak suçun elektronik haberleşme araçları kullanılarak, aynı işyerinde, hizmet ilişkisi içerisinde veya öğretmen, bakıcı ya da sağlık personeli gibi özel konumdaki kişiler tarafından işlenip işlenmediği incelenmelidir. Bu hâller cezayı artırabilir.
Beşinci husus şikâyet koşuludur. Yetişkin mağdura karşı basit cinsel taciz altı aylık şikâyet süresine tabi iken nitelikli cinsel taciz resen takip edilir.
Son olarak cinsel taciz suçunun şikâyete bağlı basit şeklinin dahi uzlaştırmaya tabi olmadığı unutulmamalıdır.
Cinsel Taciz Suçu Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
Cinsel taciz suçu nedir?
Cinsel taciz, bir kişinin başka bir kişiyi cinsel amaçla ve fiziksel temas bulunmadan cinsel yönden rahatsız etmesidir. Suç TCK 105’te düzenlenmektedir.
Cinsel taciz suçunun cezası kaç yıldır?
Yetişkine karşı basit cinsel tacizde üç aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezası; çocuğa karşı işlenmesi hâlinde altı aydan üç yıla kadar hapis cezası öngörülmüştür. Nitelikli hâllerde ceza yarı oranında artırılır.
Cinsel taciz şikâyete tabi midir?
Yetişkine karşı işlenen basit cinsel taciz şikâyete tabidir. TCK 105/2 kapsamındaki nitelikli cinsel taciz ile çocuğa karşı cinsel taciz ise güncel Yargıtay Ceza Genel Kurulu içtihadına göre şikâyete bağlı değildir.
Cinsel taciz şikâyet süresi ne kadardır?
Yetişkine karşı işlenen basit cinsel tacizde şikâyet süresi, mağdurun fiili ve faili öğrendiği tarihten itibaren altı aydır.
WhatsApp mesajı cinsel taciz sayılır mı?
Mesaj cinsel amaç taşıyor ve mağdura yönelik cinsel taciz niteliğindeyse suç oluşabilir. Elektronik haberleşme aracının kullanılması ayrıca TCK 105/2-d kapsamında cezanın artırılmasına neden olabilir.
Instagram’dan mesaj atmak cinsel taciz olur mu?
Mesajın içeriği cinsel taciz niteliğinde ise sosyal medya üzerinden gerçekleştirilmesi suçun oluşmasına engel değildir ve elektronik iletişim nedeniyle nitelikli hâl gündeme gelebilir.
Tek mesajla cinsel taciz suçu oluşur mu?
Somut olayın özelliklerine göre tek bir mesaj veya söz dahi cinsel taciz suçunu oluşturabilir. Suç için mutlaka sürekli veya ısrarlı davranış şart değildir.
Birine seni seviyorum demek cinsel taciz midir?
Tek başına bu ifade cinsel taciz olarak kabul edilemez. İfadenin bağlamı, kullanılan diğer sözler, cinsel amaç ve olayın şartları değerlendirilmelidir.
Öpücük atmak cinsel taciz midir?
Somut olayın şartlarına göre cinsel amaç taşıyan ve fiziksel temas içermeyen öpücük hareketi cinsel taciz olarak değerlendirilebilir.
Cinsel organını göstermek cinsel taciz midir?
Belirli bir mağdura cinsel amaçla cinsel organın gösterilmesi, şartları bulunduğunda teşhir suretiyle nitelikli cinsel taciz kapsamında değerlendirilebilir.
Elini tutmak cinsel taciz midir?
Cinsel amaçla fiziksel temas varsa fiil cinsel tacizden ziyade TCK 102 kapsamında cinsel saldırı olarak değerlendirilebilir.
Öpmek cinsel taciz midir?
Cinsel amaçlı öpme fiziksel temas içerdiği için olayın niteliğine göre sarkıntılık suretiyle cinsel saldırı oluşturabilir.
İşyerinde cinsel tacizin cezası daha mı ağırdır?
Aynı işyerinde çalışmanın sağladığı kolaylıktan yararlanılarak suç işlenmişse ceza yarı oranında artırılır.
Öğretmenin öğrenciye cinsel tacizde bulunmasının cezası nedir?
Öğretici veya eğitici tarafından işlenen cinsel taciz TCK 105/2 kapsamında nitelikli hâldir. Mağdur çocuksa ayrıca çocuğa karşı cinsel tacizin daha ağır temel cezası uygulanır.
Cinsel taciz uzlaşmaya tabi midir?
Hayır. Cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar şikâyete tabi olsalar bile uzlaştırma kapsamında değildir.
Şikâyetten vazgeçince cinsel taciz davası düşer mi?
Yetişkin mağdura karşı işlenen basit cinsel tacizde şartları varsa düşebilir. Nitelikli cinsel taciz veya çocuğa karşı cinsel taciz resen takip edildiğinden şikâyetten vazgeçme davayı sona erdirmez.
Ekran görüntüsü delil olur mu?
Evet, değerlendirilebilir. Ancak mesajın gerçekliği, hesabın kime ait olduğu, konuşmanın tamamı ve diğer deliller de dikkate alınır.
Cinsel tacizde tanık şart mı?
Hayır. Tanık bulunması zorunlu değildir. Mağdur beyanı ile dijital ve diğer deliller birlikte değerlendirilir.
Mağdurun sözüyle ceza verilir mi?
Mağdur beyanı önemli bir delildir ancak mahkeme beyanı dosyadaki tüm deliller ve sanık savunmasıyla birlikte değerlendirir. Her olay kendi delil yapısına göre incelenir.
Cinsel taciz suçunun zamanaşımı kaç yıldır?
TCK 105 kapsamında asli dava zamanaşımı kural olarak sekiz yıldır. Zamanaşımını kesen işlemler bulunması hâlinde süre ayrıca hesaplanır.
Cinsel taciz adli sicile işler mi?
Kesinleşmiş mahkûmiyet kararı adli sicil mevzuatı kapsamında kayıt doğurabilir. Sadece soruşturma geçirmek veya beraat etmek adli sicil mahkûmiyeti anlamına gelmez.
Cinsel taciz davasına hangi mahkeme bakar?
Kural olarak Asliye Ceza Mahkemesi görevlidir. Ancak olayın daha ağır başka bir cinsel suçu oluşturması hâlinde görevli mahkeme değişebilir.
Sonuç
Cinsel taciz suçu, günlük dilde kullanılan “taciz” kavramından daha teknik ve sınırları somut olayın özelliklerine göre belirlenen bir ceza hukuku kurumudur.
TCK 105 bakımından temel hareket noktası, failin mağduru cinsel amaçla rahatsız etmesi ve eylemin kural olarak mağdurun vücuduna fiziksel temas içermemesidir.
Bu nedenle cinsel taciz suçunun değerlendirilmesinde yalnızca söylenen söz veya gönderilen mesaj değil; tarafların ilişkisi, davranışın cinsel amacı, fiziksel temas bulunup bulunmadığı, mağdurun yaşı, kullanılan iletişim yöntemi ve fail ile mağdur arasındaki hizmet, eğitim, iş veya aile ilişkisi birlikte değerlendirilmelidir.
Fiziksel temas bulunması hâlinde olayın cinsel saldırı veya çocuk mağdur bakımından cinsel istismar suçuna dönüşmesi mümkündür. Bu ayrım uygulanacak yaptırımı önemli ölçüde değiştirebilir.
Telefon, WhatsApp ve sosyal medya üzerinden gerçekleştirilen cinsel tacizlerde ise elektronik haberleşme araçlarının sağladığı kolaylıktan yararlanılması TCK 105/2 kapsamında cezanın artırılmasına neden olabilir.
Yetişkin mağdura karşı işlenen basit cinsel tacizin şikâyete tabi olması nedeniyle altı aylık şikâyet süresi önem taşımaktadır. Buna karşılık nitelikli cinsel taciz ile çocuğa karşı cinsel taciz suçlarının güncel Yargıtay Ceza Genel Kurulu içtihatları doğrultusunda şikâyete bağlı olmadığı ve resen takip edildiği dikkate alınmalıdır.
Cinsel taciz dosyalarında delil değerlendirmesi de suçun vasıflandırılması kadar önemlidir. Mesaj kayıtları, sosyal medya yazışmaları, ekran görüntüleri, telefon kayıtları, kamera görüntüleri, tanıklar ve mağdur anlatımı birlikte değerlendirilmelidir. Bir ekran görüntüsünün bulunması tek başına mahkûmiyet sonucunu doğurmayacağı gibi fiziksel veya dijital delilin bulunmaması da tek başına suçun gerçekleşmediğini göstermeyebilir.
Bu nedenle cinsel taciz suçuna ilişkin soruşturma ve davalarda fiilin günlük hayatta nasıl adlandırıldığına değil, TCK 105’teki suç unsurlarının ve varsa diğer cinsel suçların kanuni koşullarının somut olayda gerçekleşip gerçekleşmediğine göre değerlendirme yapılmalıdır.