Jandarma teşkilatında görev yapan astsubaylar için sicil notu, mesleki performansın yıllık değerlendirmesidir ve terfi, atama, kurs seçimi, yurtdışı görevler, ödüllendirme en önemlisi subaylığa geçiş ve hatta bazı personel için sözleşme yenileme gibi alanlarda belirleyici rol oynar. Bu yüzden haksız yere düşük bir sicil notu verilmesi, astsubayın kariyerini ciddi biçimde olumsuz etkileyebilir. Jandarma astsubay sicil iptal kavramı da bu bağlamda, adil olmayan bir sicil notunun yargı kararıyla geçersiz kılınmasını ifade eder. Sicil notunun objektif ve hakkaniyetli olmadığını düşünen astsubay personeli, yasal yollara başvurarak bu sicilin iptalini talep edebilir.
Sicillerin Objektifliği İlkesinin Önemi
Askeri personelin sicil notları hazırlanırken mevzuat, “sicillerin objektifliği” ilkesine uyulmasını şart koşar. Astsubay Sicil Yönetmeliği başta olmak üzere ilgili düzenlemelere göre sicil amirleri, astlarını değerlendirirken tarafsız, adil ve vicdanî bir yaklaşımla hareket etmek zorundadır.
Değerlendirme, KİŞİSEL HİSLERDEN ZİYADE somut gözlem ve belgelere dayanarak yapılmalıdır. Aksi takdirde hak etmeyenlerin terfi etmesi veya hak edenlerin engellenmesi gibi sakıncalar ortaya çıkar; bu durum hem personel moralini bozar hem de kurumun liyakat ilkesine zarar verir. Nitekim Danıştay, objektiflikten uzak şekilde verilen sicil notlarını hukuka aykırı bularak iptal edebilmektedir. Ayrıca sicil belgesinde verilen her düşük puan veya olumsuz kanaatin dayanağı açıkça gösterilmelidir. Özellikle bir astsubaya alışılmadık derecede düşük bir sicil puanı verilecekse bunun somut belge ve gerekçelerle desteklenmesi gerekir.
Sicil notunun önceki yıllara kıyasla belirgin bir neden olmaksızın ciddi şekilde düşürülmesi veya sicil belgesine yazılan olumsuz ifadelerin hiçbir somut delile dayanmaması “sicillerin objektifliği” ilkesine aykırı sayılır.
Düşük Sicil Notu Emsal Kararlar
Sicil iptal davalarında Danıştay’ın verdiği kararlar, idarenin sicil değerlendirmesinde hangi hataların iptale yol açtığını net şekilde ortaya koymuştur. Özellikle E:2022/4533, E:2022/5233 ve E:2023/3319 sayılı kararlarında, düşük sicil notunun hangi hukuki gerekçelerle iptal edildiğine dair önemli tespitler yer almaktadır:
Danıştay E:2022/4533 Sayılı Karar
Danıştay 2. Dairesinin E:2022/4533 sayılı kararına konu olayda, bir emniyet personeline (polis memuru) 2010 yılı sicil raporunda “olumsuz” not (55 puan) verilmiştir. İdare, personelin disiplin soruşturması geçirip uyarı cezası aldığını gerekçe göstererek sicil notunu düşük tutmuştur. Ancak yargılama sonunda ortaya çıkmıştır ki, uyarı cezasına konu fiiller ile sicil formunda düşük verilen “mesleki bilgi”, “işbirliği” ve “tarafsızlık” gibi kriterlerdeki puan kırımları arasında bir bağlantı yoktur. Ayrıca sicil amirlerinin rapora yazdığı “dedikodu yapma, kıskançlık, kin tutma huyu var” şeklindeki olumsuz ifadeler de somut bir kanıta dayanmamaktadır. Bu durumda Danıştay, somut belgeye dayanmayan düşük sicil notunun “sicillerin objektifliği” ilkesine aykırı olduğunu belirterek sicil raporunu iptal eden mahkeme kararını onamıştır.
Danıştay E:2022/5233 Sayılı Karar
Danıştay 12. Dairesinin E:2022/5233 sayılı kararında ise, idare düşük sicil notunun objektif verildiğini savunsa da mahkeme bu savunmanın somut delillerle desteklenmediğini ortaya koymuştur. Personelin geçmiş performansı ve sicil safahatı incelendiğinde, verilen düşük notun nesnel bir gerekçeye dayanmadığı anlaşılmıştır. Ayrıca davanın süresi içinde açılmadığı yönündeki itiraz, sicil notunun personel tarafından ne zaman öğrenildiği hususu göz önüne alınarak değerlendirilmiştir. Sonuç olarak Danıştay, objektif kriterlere dayanmayan sicil işleminin hukuka uygun olmadığına hükmederek sicil notunu iptal etmiştir.
Danıştay E:2023/3319 Sayılı Karar
Astsubay sicil iptallerine ilişkin güncel örneklerden biri olan Danıştay 12. Dairesinin E:2023/3319 sayılı kararında, bir Jandarma astsubayın sicil notundaki ani düşüş incelenmiştir. Davacı astsubay, önceki yıllarda sicil amirlerinden yüksek puanlar almasına rağmen 2021 yılında sicil notunun belirgin biçimde düşürülmesi ve bu düşük not gerekçe gösterilerek sözleşmesinin feshedilmesi üzerine dava açmıştır. Dosya incelendiğinde, astsubayın önceki yıl neredeyse tam puan aldığı bazı değerlendirme kriterlerinde ertesi yıl aniden 6’lı puanlara düşürüldüğü saptanmıştır. İdare bu düşüşü disiplin ve yetersiz performans gerekçelerine dayandırmaya çalışmışsa da Danıştay, bu iddiayı destekleyecek somut bilgi ve belgelerin sunulamadığını tespit etmiştir. Astsubayın herhangi bir ceza almamış olması ve performansında ciddi bir gerileme olduğuna dair kayıt bulunmamasına rağmen puanlarının kırılması, değerlendirmede sübjektif bir tutum sergilendiğini göstermektedir. Danıştay, ani ve gerekçesiz sicil düşüşünü hukuka aykırı bularak düşük sicil notunu ve buna bağlı sözleşme feshini iptal etmiştir.
Düşük Sicil Notu alan Jandarma Astsubay Personeli Ne Yapmalı?
Eğer bir Jandarma Astsubay personeli haksız bir şekilde düşük sicil notu verildiğini fark ederse, haklarını bilerek hareket etmelidir. Çoğu zaman personel düşük sicil aldığını doğrudan öğrenemeyebilir; terfi edememe, bir kursa kabul edilmeme gibi sonuçlarla karşılaştığında durumun farkına varır. Çünkü sicil puanlarına dair değerlendirmeler gizli tutulur. Ancak personel bu düşük sicilin, mesleğinde olumsuz sonuç doğurmasıyla farkına varır. Böyle bir durumda, sicil notunun öğrenildiği tarihten itibaren 60 gün içinde idare mahkemesinde iptal davası açılmalıdır.
Dava açmadan önce, kişinin sicil dosyasını ve özlük dosyasını inceleyerek aleyhine kullanılan kayıtları tespit etmesi faydalı olacaktır. Sicil notunu düşüren disiplin cezaları veya uyarılar varsa bunların ayrıntıları öğrenilmeli; öte yandan başarı belgeleri, takdirnameler gibi olumlu kayıtlar da mahkemeye sunulmak üzere hazırlanmalıdır. Mahkeme sürecinde sicil notunun, personelin genel performans ve geçmiş başarılarıyla tutarlı olup olmadığı değerlendirilecektir. Bu yüzden, olumsuz sicil notunun haksızlığını somut örneklerle göstermek son derece önemlidir.
Sicil iptal davası, sicili düzenleyen kuruma (Jandarma Genel Komutanlığı gibi) karşı açılır. Dava dilekçesinde, sicil notunun neden objektiflikten uzak veya hatalı olduğu açık ve somut örneklerle anlatılmalıdır. Örneğin, önceki yıllarda hep yüksek sicil alan bir astsubayın ortada ciddi bir sebep yokken çok düşük not alması veya sicil belgesindeki olumsuz ifadelerin gerçeği yansıtmaması gibi hususlar vurgulanabilir.
Ayrıca Jandarma Subay Sicil İptal Davası hakkındaki bilgilere de bu makalemizden ulaşabilirsiniz.
Sonuç olarak, haksız bir sicil notuyla karşılaşan personel hakkını aramaktan çekinmemelidir. Yargı mercileri, objektiflikten uzak ve kariyeri etkileyen işlemler karşısında personel lehine karar vererek adaleti sağlamaktadır. Sicil iptal davası, yanlış bir değerlendirmenin düzeltilmesi ve astsubayın hak ettiği kariyer fırsatlarına yeniden kavuşması için etkili bir yoldur. Bu süreçte gerekirse idare hukuku alanında uzman bir avukattan destek alınması da başarı şansını artırabilir. Unutulmamalıdır ki hukuka aykırı sicil notları kalıcı değildir; “sicillerin objektifliği” ilkesi, mesleki adaletin güvencesidir. Askerlik konularında detaylı bilgi almak için askeri avukat sayfamızdan faydalanabilirsiniz.
