Mazeretsiz Olarak Bir Sözleşme Yılı İçinde Yedi Gün ve Daha Uzun Süre ile Göreve Gelmeme Nedir?
Uzman erbaşların görevlerini sözleşmeli statüde yürüttüğü Türk Silahlı Kuvvetleri’nde disiplin ve görev düzeni büyük önem taşır. Bu kapsamda “Mazeretsiz Olarak Bir Sözleşme Yılı İçinde Yedi Gün ve Daha Uzun Süre ile Göreve Gelmeme”, 3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu ile Uzman Erbaş Yönetmeliği’nde açık bir şekilde düzenlenen ağır bir disiplin ihlalidir.
Bir sözleşme yılı içinde toplam yedi gün veya daha uzun süre geçerli bir mazeret sunmaksızın göreve gelmeme hâli, personelin görevini isteyerek ve kendisine verilen yükümlülükleri yerine getirmeksizin terk ettiği anlamına gelir. Bu durum, yalnızca devamsızlık olarak değil, “kendisinden istifade edilememe” hali olarak değerlendirilir ve doğrudan sözleşme feshi sonucunu doğurabilir.
Mazeretsiz Olarak Bir Sözleşme Yılı İçinde Yedi Gün ve Daha Uzun Süre ile Göreve Gelmeme Durumunun Hukuki Dayanağı
Konunun hukuki temeli üç ana mevzuatta düzenlenmiştir:
- 3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu
- Uzman Erbaş Yönetmeliği
- TSK Disiplin Kanunu ve İç Hizmet Yönetmeliği
Uzman Erbaş Yönetmeliği’nin 13. maddesi, “Mazeretsiz olarak bir sözleşme yılı içinde yedi gün ve daha uzun süre ile göreve gelmeyen uzman erbaşların sözleşmelerinin feshedileceğini” açık şekilde belirtir. Bu düzenleme uyarınca devamsızlık süresi üst üste olmasa bile toplamda yedi günü geçtiğinde fesih yetkisi doğmaktadır.
Danıştay içtihatları da uzun süreli ve mazeretsiz devamsızlığın, “kendisinden istifade edilmeme” kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini vurgular. Dolayısıyla idari işlem sadece disiplin yönünden değil, kamu hizmetinin niteliği ve askeri düzenin korunması gerekçesiyle de hukuken geçerlidir.
Mazeretsiz Olarak Bir Sözleşme Yılı İçinde Yedi Gün ve Daha Uzun Süre ile Göreve Gelmeme Şartları Nelerdir?
Bir uzman erbaş hakkında bu hükmün uygulanabilmesi için bazı temel şartların oluşması gerekir:
1. Bir Sözleşme Yılı İçinde Toplamda Yedi Gün veya Daha Fazla Devamsızlık
Devamsızlık kesintisiz olmak zorunda değildir. Örneğin 3 gün + 2 gün + 3 gün şeklindeki mazeretsiz gelmeme toplamı 8 gün olduğunda bu hüküm uygulanır.
Sözleşme yılı, uzman erbaşın sözleşme imzaladığı tarihten sonraki 12 aylık dönemdir.
2. Geçerli Mazeretin Bulunmaması
Sağlık raporu, resmi izin, doğum, ölüm gibi gerekçeler devamsızlığı mazur kılar.
Hiçbir belge sunulmaması veya gerçeğe aykırı belge ile izah edilmeye çalışılması, devamsızlığı mazeretsiz hale getirir.
3. Askerî Görev ve Mesainin Kesintisiz Yapıldığı Birliklerde Hafta Sonlarının da Sayılması
Özellikle üs bölgeleri ve operasyon bölgelerinde hafta sonu tatili bulunmadığından, cumartesi ve pazar günleri de devamsızlığa dahil edilir.
4. Fiilin Tespiti ve Soruşturma Yapılması
Devamsızlık kameralar, tutanaklar, nöbet çizelgeleri, devriye kayıtları ve birim komutanlarının beyanlarıyla tespit edilir.
Soruşturma sürecinde uzmanın savunması alınır.
5. Ceza Hukuku Boyutu
Bazı durumlarda 7 günden fazla devamsızlık, 1632 sayılı Askeri Ceza Kanunu kapsamında firar suçu sayılabilir. Bu durumda idari işlemle birlikte ceza davası da gündeme gelebilir.
Mazeretsiz Olarak Bir Sözleşme Yılı İçinde Yedi Gün ve Daha Uzun Süre ile Göreve Gelmeme Halinde Sözleşme Feshi ve Özlük Haklarına Etkisi
Bu fiilin sonucu sadece disiplin cezası değildir. Uzman erbaş açısından oldukça ağır hukuki sonuçlar doğurur:
1. Sözleşmenin Derhal Feshi
Devamsızlık şartları gerçekleştiğinde, birlik komutanlığı tarafından personelin sözleşmesi yenileme süresi beklenmeden feshedilir.
2. TSK ile İlişiğin Kesilmesi
Fesih sonrası uzman erbaş, TSK’dan terhis edilir ve tekrar atanma talebinde bulunamaz. Bu, mesleki kariyerin tamamen sonlanması anlamına gelir.
3. Özlük Haklarında Kayıp
- Kıdem tazminatı niteliğine yakın haklardan yararlanamaz.
- TSK personeline özgü tazminatlardan artık faydalanamaz.
- Birikmiş bazı mali haklar ödenmeyebilir.
4. Kimlik ve Silah İşlemleri
- Askerî kimliği ve aile kimlikleri iptal edilir.
- Zati tabancası varsa, altı ay içinde devretmesi zorunludur.
- Silah ruhsatı geri alınır.
5. Eksik Askerlik Süresi Varsa Tamamlama
Askerlik yükümlülüğü bitmemişse, ilgili personel terhis edilmeden önce eksik süreyi tamamlamakla yükümlüdür.
Mazeretsiz Olarak Bir Sözleşme Yılı İçinde Yedi Gün ve Daha Uzun Süre ile Göreve Gelmeme Konusunda Değerlendirme ve Sonuç
Uzman erbaşların görevleri, disiplin, süreklilik ve görev bilince dayanır. Bu nedenle Mazeretsiz Olarak Bir Sözleşme Yılı İçinde Yedi Gün ve Daha Uzun Süre ile Göreve Gelmeme, TSK açısından kabul edilemez bir fiil olarak değerlendirilir ve doğrudan sözleşme feshi sonucunu doğurur.
Uzman erbaşın geleceğini etkileyen bu süreçte;
- Devamsızlık gün sayısı,
- Mazeretin geçerliliği,
- Belge sunup sunmadığı,
- Birlik komutanlığının soruşturma işlemleri
hayati önem taşır.
İhtilaflı durumlarda personelin hukuki destek alması, savunmasını sağlam hukuki temellerle yapması ve eksik soruşturma işlemlerinin tespit edilmesi mümkündür. Özellikle zaman zaman birliklerde usulsüz sayım, hatalı devamsızlık kaydı, geç giren raporlar gibi hatalar görülmektedir. Bu nedenle uzman erbaşın haklarını koruyabilmesi için idari yargı yoluna başvurması mümkündür.
Sonuç olarak, mevzuat hükümleri bu fiilin sözleşme feshi gerektiren bir disiplin suçu olduğunu açıkça ortaya koyar. Bu nedenle uzman erbaşların görev devamsızlığı konusunda hassas davranması ve olası bir soruşturma sürecinde hukuki destek alması en doğru yaklaşımdır.
