Polis memuru meslekten çıkarma cezası, bir emniyet personelinin görevine son verilmesi anlamına gelen en ağır disiplin yaptırımlarından biridir.
Böyle bir yaptırımla karşılaşan polisler, kariyerlerinin bitmesi ve ekonomik-psikolojik zorluklar nedeniyle büyük bir hayal kırıklığı yaşayabilir. Ancak bu karar her zaman nihai ve değişmez değildir; hukuka aykırı bir işlem söz konusuysa idari yargı yoluyla iptali mümkündür. Meslekten çıkarma cezasına maruz kalan bir polis memuru, yasal süreler içinde dava açarak mesleğine geri dönme şansına erişebilir. Bu makalede, polis memuru meslekten çıkarma cezası nedir, hangi durumlarda verilir ve bu cezaya karşı nasıl bir hukuki mücadele yürütülebilir sorularını ayrıntılı şekilde ele alacağız.
Polis Memuru Meslekten Çıkarma Cezası Nedir?
Polis Memuru Meslekten çıkarma cezası, kanunlarda belirtilen disiplin suçlarını işleyen polis ve jandarma personeline uygulanan, mesleğin kalıcı olarak sonlandırılması sonucunu doğuran bir disiplin cezasıdır. 8 Mart 2018 tarihinde yürürlüğe giren 7068 sayılı Genel Kolluk Disiplin Kanunu’na göre bu ceza, ilgili personelin bir daha Emniyet, Jandarma veya Sahil Güvenlik teşkilatlarında çalıştırılmamak üzere görevden çıkarılması anlamına gelir.
Bu yönüyle meslekten çıkarma, genel devlet memurluğundan çıkarma cezasından farklı ve nispeten daha hafif bir yaptırımdır: Meslekten çıkarılan bir polis, özel bir yasaklama olmadığı sürece başka bir kamu kurumunda memur olarak çalışma imkânını teorik olarak korur. Buna karşın devlet memurluğundan tamamen çıkarılan bir kişi, hiçbir kamu görevine atanamaz.
Meslekten çıkarma kararı, disiplin kurulları veya yüksek disiplin kurulları tarafından alınır ve idari işlem niteliği taşır. Bu nedenle, hakkında meslekten çıkarma cezası verilen memurun bu işleme karşı idari yargıda iptal davası açma hakkı bulunmaktadır. Başka bir deyişle, polis veya jandarma teşkilatından ihraç edilen bir görevli, kararın tebliğinden sonra 60 gün içinde idare mahkemesinde dava açarak bu idari işlemin hukuka uyarlılığını yargı denetimine taşıyabilir.
Polis Memurunun Meslekten Çıkarma Sebepleri?
Polis memurlarına meslekten çıkarma cezası verilmesini gerektiren fiiller, ilgili kanun ve yönetmeliklerde tek tek sayılmıştır. 7068 sayılı Kanun, bu ağır disiplin suçlarını ayrıntılı olarak düzenlemektedir. Başlıca meslekten çıkarma gerekçeleri özetle şu şekildedir:
- Görevde Ayrımcılık veya Bölücülük: Görevin yerine getirilmesinde dil, ırk, cinsiyet, inanç veya mezhep ayrımı yapmak, laiklik ilkesine aykırı veya bölücü davranışlarda bulunmak. Bu tür ayrımcı tutumlar, polis teşkilatının birlik ve tarafsızlık ilkesine aykırı olduğundan en ağır şekilde cezalandırılır.
- Göreve İtaatsizlik ve Toplu Şekilde Emir İhlali: Personeli göreve çıkmamaya teşvik etmek, propaganda yapmak veya amirlerin emirlerine karşı topluca direnmek. Özellikle emir-komuta zincirini bozacak şekilde amire karşı çıkmak ya da görev yapılmasını engellemek de bu kapsamdadır.
- Amire Şiddet veya Tehdit: Üstlerine veya amirlerine fiziksel saldırıda bulunmak ya da onları tehdit etmek, meslekten ihraç sebebidir. Emniyet hiyerarşisine yönelik bu tür şiddet içerikli eylemler disiplin mevzuatında affedilmez kabul edilir.
- Yolsuzluk ve Yüz Kızartıcı Suçlar: Hırsızlık, gasp, dolandırıcılık, rüşvet, zimmet gibi Türk Ceza Kanunu’nda suç sayılan fiilleri işlemek veya bu suçlara teşebbüs etmek ağır disiplin cezasına yol açar. Kamu görevlisinin bu tür güven sarsıcı suçları işlemesi, memuriyetten çıkarma yaptırımını doğurabilir.
- Yetkiyi Kötüye Kullanma: Polislik yetkisini veya nüfuzunu kişisel çıkar sağlamak amacıyla kötüye kullanmak da meslekten çıkarma nedeni olarak belirtilmiştir. Örneğin rütbesini veya makamını kullanarak haksız menfaat temin etmek, disiplin hukuku bakımından en ağır ihlallerden biridir.
- Suç Delillerini Yok Etme: Herhangi bir suçun delillerini kasten yok etmek, değiştirmek veya gizlemek meslekten ihraç sebebidir. Kolluk personelinin adaleti engelleyecek şekilde delil karartması, görev güvenilirliğini temelinden sarsar.
- Devlet Malına ve Gizli Bilgilere İhanet: Envanterindeki silah, mühimmat, araç veya gereçleri izinsiz olarak başkasına vermek, satmak veya kişisel kullanımına geçirmek; ya da gizli kalması gereken bilgi ve belgeleri yetkisiz kişilere sızdırmak disiplin mevzuatına göre ihraçla sonuçlanır. Devletin emanet ettiği malzeme ve bilgilerin kötüye kullanılması, kamu hizmetine sadakat ilkesine aykırıdır.
- Ahlaki Zafiyet ve Uyuşturucu/Kumar: Görev sırasında alkollü olmak, uyuşturucu madde kullanmak veya ticaretini yapmak, kumar oynamak veya yasa dışı kumar faaliyetlerine katılmak meslekten çıkarma gerektiren durumlardandır. Polis memurunun toplum nezdindeki saygınlığını zedeleyen bu tür ahlaki ve etik ihlaller, en ağır disiplin yaptırımını doğurabilir.
- Kamu Düzenine Aykırı Faaliyetler: Devletin saygınlığını zedeleyecek şekilde izinsiz basına veya sosyal medyaya açıklama yapmak, ya da yasadışı örgütlere yardım ve yataklık etmek gibi eylemler de polislik mesleğiyle bağdaşmaz ve ihraç sebebi sayılır.
Yukarıda sayılanlar, 7068 sayılı Kanun’da belirtilen ihraç nedenlerinin başlıcalarıdır. Özetle, polisin yetkisini kötüye kullanması, ağır veya yüz kızartıcı bir suç işlemesi, amir-memur hiyerarşisini bozacak başkaldırı veya fiziki-sözlü saldırılarda bulunması veya sivil hayatı dahil mesleğin itibarını zedeleyecek davranışlar sergilemesi, meslekten çıkarma cezasına yol açabilmektedir. Bu kurallar, polis teşkilatının disiplinini ve kamu güvenliğine duyulan güveni korumak amacıyla oldukça sıkı tutulmuştur.
Polis Memuru Meslekten Çıkarma Cezasının Sonuçları
Polis Memuru Meslekten çıkarma cezası, bir polis memurunun kariyerini aniden sonlandırdığı için kişinin tüm hayatını etkileyecek ağırlıkta bir yaptırımdır. Bu ceza ile birlikte memur, sadece mevcut görevini kaybetmekle kalmaz; aynı zamanda emeklilik hakları, terfi ve kıdem gibi yılların birikimi olan özlük hakları da riske girer.
Görevine son verilen polis, teşkilatta bir daha istihdam edilmez ve genellikle silah taşıma yetkisi, kimlik kartı gibi mesleki ayrıcalıkları da elinden alınır. Sonuç itibariyle, hem maddi açıdan (maaş ve sosyal güvencenin kesilmesi) hem de manevi ve sosyal açıdan (mesleki itibarın zedelenmesi) ciddi sıkıntılar doğar. Bu durum, polis memurunun ailesini de ekonomik ve psikolojik açıdan olumsuz etkileyebilmektedir.
Önemle vurgulamak gerekir ki meslekten çıkarma işlemi, çoğu zaman cezai yargılama sürecinden bağımsız olarak uygulanır. Yani, memurun işlediği iddia edilen fiil aynı zamanda bir suç teşkil ediyorsa hakkında ceza soruşturması açılabilir; fakat idare, ceza davasının sonucunu beklemeden disiplin cezasını tesis edebilir.
Bir polis memuru, hakkındaki ceza davasında henüz mahkûm olmamış (hatta yargılama devam ediyor) olsa bile, kurum içi disiplin kuralları gereği ihraç edilmiş olabilir. Bu durumda idarenin kararı her zaman hukuka uygun olmayabilir: Masumiyet karinesi gereğince ceza yargılaması sonuçlanmadan, suçu sabit görülmeden verilen bir meslekten çıkarma kararı erken ve hukuka aykırı nitelikte olabilecektir. Nitekim Danıştay ve idare mahkemeleri, ceza davası devam eden veya beraat eden memurlar hakkında verilen disiplin cezalarını bu gerekçelerle iptal edebilmektedir.
Bir diğer sonuç boyutu da meslekten çıkarma cezasının idari yargıda iptal edilmesi durumunda ortaya çıkar. Şayet açacağınız dava neticesinde idare mahkemesi, ihraç işlemini hukuka aykırı bularak iptal ederse, kararın alındığı tarihten itibaren göreve iade edilmeniz ve görevden uzak kaldığınız sürede yoksun kaldığınız maaş ve diğer özlük haklarınızın tarafınıza ödenmesi gerekir. Bu, hukuki mücadelenin başarısı halinde maddi kayıpların telafi edilebileceği anlamına gelir
Polis Memuru Meslekten Çıkarma Dava Süreci
Meslekten çıkarma gibi ağır cezalar genellikle doğrudan disiplin kurulları tarafından verildiğinden, bu kararlara karşı iç itiraz mercii çoğu zaman Bakanlık bünyesindeki Yüksek Disiplin Kurulu olmaktadır.
İdari Dava: Meslekten çıkarma cezasına karşı idare mahkemesinde iptal davası açma süresi, cezanın tebliğ edildiği tarihten itibaren 60 gündür. Bu süre hak düşürücü nitelikte olup, kaçırılması halinde dava hakkı kaybedilir.
Soruşturma sırasında savunma hakkınızın kısıtlanmış olması, cezanın orantısız (aşırı ağır) olması, isnat edilen fiilin gerçekleşmediğine dair delillerin göz ardı edilmesi, soruşturma zamanaşımı sürelerinin aşılmış olması gibi hususlar iptal davasında ileri sürülebilecek yaygın iddialardandır. İdare mahkemesi, dosyanızı inceleyerek işlemin hukuka uygunluğunu denetler ve eğer hukuka aykırılık tespit ederse meslekten çıkarma cezasını iptal eder.
Yürütmenin Durdurulması: İdari dava süreci devam ederken, polis memurunun mağduriyetini azaltmak için mahkemeden yürütmeyi durdurma kararı talep edilebilir. Yürütmenin durdurulması talebi, mahkemenin davanın sonucunu beklemeden idari işlemin (ihraç kararının) geçici olarak askıya alınmasını sağlar. Meslekten çıkarma gibi telafisi güç zarar doğurabilecek durumlarda, mahkemeler şartlar oluştuğunda bu kararı verebilmektedir. Eğer dava açıldıktan sonra birkaç ay içinde yürütmeyi durdurma kararı alınırsa, dava sonuçlanana dek memur görevine iade edilir veya maaş gibi haklardan yararlanmaya devam eder.
Avukat Desteğinin Önemi
Polis memurları için meslekten çıkarma cezasına karşı yürütülen hukuki süreçte, alanında uzman bir avukatın desteği büyük fark yaratır. Disiplin soruşturması ve iptal davası süreci, kendine özgü ve karmaşık usul kurallarına tabidir; savunma hakkının etkin kullanılması, soruşturma evrakının eksiksiz incelenmesi, kritik sürelerin takibi gibi konular profesyonel bir yaklaşım gerektirir. Meslekten çıkarma gibi tüm meslek hayatınızı etkileyen bir durumda, tecrübeli bir idare hukuku avukatı ile çalışmak hak kayıplarının önüne geçecek ve size gerekli yönlendirmeleri yapacaktır.
Avukat desteği hukuki süreçlerde oldukça önemlidir. Daha fazla bilgi almak için Konya avukat sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.
Sonuç olarak, meslekten çıkarma cezası alan bir polis memuru iseniz umudunuzu yitirmeyin. Unutmayın ki idare tarafından verilen bu karar yargı denetimine açıktır. Nitekim pek çok durumda idare mahkemeleri, hukuka aykırı ihraç işlemlerini iptal ederek polisleri görevlerine iade etmektedir.
