Polis Disiplin Cezaları: 7068 Sayılı Kanun, Savunma ve İptal Davası
Polis disiplin cezaları, Emniyet Genel Müdürlüğü personelinin mesleki düzeni, hiyerarşiyi, kamu hizmetinin güvenilirliğini veya kolluk görevinin gerektirdiği davranış kurallarını ihlal etmesi durumunda uygulanan idari yaptırımlardır. Polisler hakkındaki temel disiplin hükümleri, 7068 sayılı Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair Kanun’da düzenlenmiştir.
7068 sayılı Kanun; uyarma, kınama, aylıktan kesme, kısa süreli durdurma, uzun süreli durdurma, meslekten çıkarma ve devlet memurluğundan çıkarma cezalarını düzenlemektedir. Kanunda ayrıca hangi fiilin hangi cezayı gerektirdiği, disiplin soruşturmasının nasıl yürütüleceği, savunma hakkının nasıl kullandırılacağı, zamanaşımı süreleri, yetkili disiplin amirleri ve kurulları ile disiplin cezalarına karşı başvurulabilecek yollar gösterilmiştir.
Polis disiplin soruşturmasında idarenin yalnızca bir tutanak veya soyut kanaat üzerinden ceza vermesi yeterli değildir. İsnat edilen fiilin kim tarafından, nerede, ne zaman ve ne şekilde işlendiği somutlaştırılmalı; personelin lehine ve aleyhine olan deliller birlikte toplanmalı; fiil ile uygulanan ceza arasında hukuki ve maddi bir uyum kurulmalıdır. Disiplin cezalarının personelin maaşını, terfi durumunu, atamasını ve meslekte kalmasını doğrudan etkilediği dikkate alındığında, soruşturmanın hukuki güvenlik ve savunma hakkı esaslarına uygun yürütülmesi zorunludur.
Polis Disiplin Cezaları Hangi Kanunda Düzenlenmiştir?
Emniyet Genel Müdürlüğü personelinin disiplin rejimi esas olarak 7068 sayılı Kanun’da düzenlenmiştir. Kanun yalnızca polis memurlarını değil, Emniyet Genel Müdürlüğü, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı personelini kapsayan genel kolluk disiplin hükümlerini içermektedir.
Ancak her personel grubu yönünden cezanın uygulanma biçimi, yetkili disiplin makamı ve disiplin ceza puanı sonuçları aynı olmayabilir. Bu nedenle polis memuru, komiser yardımcısı, komiser, başkomiser, emniyet amiri, emniyet müdürü veya Emniyet Genel Müdürlüğünde görev yapan diğer personel hakkında uygulanacak hükümlerin personelin statüsü ve rütbesi gözetilerek belirlenmesi gerekir.
7068 sayılı Kanun, disiplin hukukunda özel kanun niteliğindedir. Kanunda hüküm bulunmayan bazı konularda 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ve ilgili diğer düzenlemelerin uygulanması gündeme gelebilir. Bununla birlikte ceza gerektiren fiilin ve yaptırımın öncelikle 7068 sayılı Kanun hükümleri kapsamında değerlendirilmesi gerekir.
Polis Disiplin Cezaları Nelerdir?
7068 sayılı Kanun’a göre polisler hakkında uygulanabilecek disiplin cezaları, ihlalin ağırlığına göre kademeli biçimde düzenlenmiştir. En hafif yaptırım uyarma, en ağır yaptırım ise devlet memurluğundan çıkarmadır. Meslekten çıkarma ile devlet memurluğundan çıkarma aynı sonuçları doğuran cezalar değildir.
Uyarma Cezası Nedir?
Uyarma, personele görev ve davranışlarında daha dikkatli olması gerektiğinin yazılı olarak bildirilmesidir. Görev sırasında veya görevin gerektirdiği davranış düzeni içinde daha hafif nitelikte kabul edilen bazı ihlaller uyarma cezasına neden olabilir.
Uyarma cezası en hafif disiplin yaptırımı olmakla birlikte hukuka uygunluk denetiminin dışında değildir. İsnat edilen fiil gerçekleşmemişse, somut delille ortaya konulamamışsa, yanlış kanun hükmü uygulanmışsa veya savunma hakkı ihlal edilmişse uyarma cezasının da iptali istenebilir.
Kınama Cezası Nedir?
Kınama, personele görev ve davranışlarında kusurlu olduğunun yazılı olarak bildirilmesidir. Uyarma cezasına göre daha ağır bir yaptırımdır. Personelin görevin ciddiyetine uygun davranmaması, amir ve çalışma arkadaşlarıyla ilişkilerinde mevzuatın öngördüğü düzeni ihlal etmesi veya görev kurallarına aykırı hareket etmesi somut olayın niteliğine göre kınama cezasını gündeme getirebilir.
Kınama cezası verilmeden önce de isnadın açıkça bildirilmesi ve savunma hakkının kullandırılması gerekir. Personelin hangi söz veya davranışının kınama cezasını gerektirdiği kararda gösterilmeli, yalnızca soyut ve genel ifadelerle ceza verilmemelidir.
Aylıktan Kesme Cezası Nedir?
Aylıktan kesme cezası, personelin brüt aylığından kanunda belirtilen oran veya gün karşılığı üzerinden kesinti yapılmasıdır. 7068 sayılı Kanun’da bazı fiiller için belirli gün sayısına kadar aylıktan kesme cezası öngörülmüştür. Uygulanan ceza, personelin mali haklarının yanında disiplin ceza puanını ve kariyer planlamasını da etkileyebilir.
Kılık ve kıyafet kurallarına aykırılık, görevde kayıtsızlık, yetkili makamlarca istenen bilgileri zamanında vermeme veya görevin gerektirdiği bazı yükümlülükleri yerine getirmeme gibi fiiller, olayın koşullarına göre aylıktan kesme cezası kapsamında değerlendirilebilir. Ancak fiilin kanunda sayılan disiplinsizlikle tam olarak örtüşmesi gerekir. Kıyas yoluyla yeni bir disiplin suçu oluşturulamaz.
Kısa Süreli Durdurma Cezası Nedir?
Kısa süreli durdurma, personelin bulunduğu kademedeki ilerlemesinin kanunda öngörülen süre boyunca durdurulmasıdır. Bu yaptırım uyarma, kınama ve aylıktan kesmeye göre daha ağır mesleki sonuçlar doğurur.
Kısa süreli durdurma cezasına konu edilen fiilin sübutu ve hukuki nitelendirmesi özellikle önemlidir. Personelin rütbe terfisini ve mali geleceğini etkileyen bu yaptırımın yalnızca genel kanaat veya tek yönlü değerlendirmeyle uygulanması mümkün değildir. Kararda neden daha hafif bir cezanın yeterli görülmediği ve fiilin hangi kanun hükmünü ihlal ettiği anlaşılabilir biçimde açıklanmalıdır.
Uzun Süreli Durdurma Cezası Nedir?
Uzun süreli durdurma, personelin bulunduğu kademedeki ilerlemesinin daha uzun bir dönem için durdurulması sonucunu doğurur. Kanunda on iki, on altı, yirmi veya yirmi dört ay uzun süreli durdurma cezası öngören fiiller bulunmaktadır.
Uzun süreli durdurma cezası, personelin terfi sürecini, kıdemini ve mali haklarını önemli ölçüde etkileyebilir. Bu nedenle soruşturma dosyasındaki delillerin eksiksiz toplanması, savunmada ileri sürülen hususların karşılanması ve disiplin kurulunun gerekçeli karar vermesi gerekir.
Meslekten Çıkarma Cezası Nedir?
Meslekten çıkarma, personelin Emniyet, Jandarma veya Sahil Güvenlik teşkilatında bir daha çalıştırılmamak üzere ilişiğinin kesilmesidir. Bu ceza, kişinin bütün kamu görevlerinden çıkarılması anlamına gelmez; fakat polislik mesleğini sürdürmesini sona erdirir.
Görevin sağladığı nüfuzu kötüye kullanmak, gerçek dışı rapor veya tutanak düzenlemek, mesleğin güvenilirliğini ağır şekilde zedeleyen davranışlarda bulunmak, göreve veya kuruma ait araç ve imkânları ağır biçimde kötüye kullanmak ve kanunda açıkça sayılan diğer ağır disiplinsizlikler meslekten çıkarma cezasına yol açabilir.
Meslekten çıkarma cezası personelin çalışma hayatı, geliri, sosyal statüsü ve aile düzeni üzerinde ağır sonuçlar doğurur. Bu nedenle fiilin bütün unsurlarıyla kesin biçimde ortaya konulması, kasıt veya kusur durumunun değerlendirilmesi, deliller arasındaki çelişkilerin giderilmesi ve ölçülülük denetiminin yapılması gerekir.
Devlet Memurluğundan Çıkarma Cezası Nedir?
Devlet memurluğundan çıkarma, kişinin bir daha devlet memurluğuna atanmamak üzere memurluktan çıkarılmasıdır. Bu yönüyle meslekten çıkarma cezasından daha geniş sonuç doğurur. Meslekten çıkarmada kişi polislik mesleğini kaybederken devlet memurluğundan çıkarmada genel olarak kamu görevlisi statüsü sona erer.
Devlet memurluğundan çıkarma cezası, kanunda belirtilen ağır fiiller bakımından ve yetkili yüksek disiplin kurulunun kararıyla uygulanır. Yetki, şekil, sebep, konu ve maksat unsurlarından herhangi birindeki hukuka aykırılık, işlemin iptaline neden olabilir.
Polis Disiplin Soruşturması Nasıl Başlar?
Polis disiplin soruşturması; ihbar, şikâyet, tutanak, denetim raporu, adli soruşturma, sosyal medya paylaşımı, kamera kaydı, vatandaş başvurusu veya disiplin amirinin doğrudan bilgi edinmesi üzerine başlayabilir.
Disiplin amiri, maiyetindeki personelin disiplinsizlik teşkil edebilecek bir fiilini öğrenmesi üzerine olayın araştırılması gerektiği kanaatine varırsa soruşturmayı bizzat yapabilir veya yazılı olarak bir soruşturmacı görevlendirebilir. Bununla birlikte her olayda mutlaka aynı kapsamda şekli bir soruşturma yürütülmesi gerektiği söylenemez. Ancak soruşturmanın yürütülme biçimi ne olursa olsun ceza verilmeden önce fiilin yeterli biçimde araştırılması, delillerin değerlendirilmesi ve savunma hakkının kullandırılması zorunludur.
Soruşturmacının görevlendirme onayında isnat edilen olayın kapsamı belirtilmelidir. Soruşturmacı, görevlendirildiği olayın dışına çıkan başka bir disiplinsizlik tespit ederse bu hususu yetkili makama bildirmeli ve gerekiyorsa ek görevlendirme alınmalıdır. Yetkisiz biçimde soruşturmanın kapsamının genişletilmesi hukuka aykırılık oluşturabilir.
Soruşturma sırasında tanık ifadeleri alınabilir, kamera kayıtları incelenebilir, telefon veya iletişim kayıtları hukuka uygun sınırlar içerisinde değerlendirilebilir, görev çizelgeleri ve tutanaklar dosyaya getirilebilir. Personelin lehine olabilecek delillerin yok sayılması veya yalnızca suçlayıcı delillerin toplanması, soruşturmanın tarafsızlığına zarar verir.
Polis Disiplin Soruşturmasında Savunma Hakkı Nasıl Kullanılır?
Savunma hakkı, polis disiplin soruşturmasının en önemli güvencelerinden biridir. Anayasa’nın 129. maddesi ve 7068 sayılı Kanun’un 31. maddesi uyarınca savunma alınmadan disiplin cezası verilemez.
Savunma istem yazısında yalnızca “hakkınızdaki iddialara ilişkin savunmanızı veriniz” şeklinde genel bir ifade kullanılması yeterli değildir. Personele isnat edilen fiilin tarihi, yeri, nasıl gerçekleştirildiği, hangi delillere dayandığı ve hangi disiplin hükmü kapsamında değerlendirildiği anlaşılabilir biçimde bildirilmelidir.
Savunma için personele kanunda öngörülen asgari süreden az olmamak üzere makul bir süre verilmelidir. Süresinde savunma yapmayan personel savunma hakkından vazgeçmiş sayılabilir. Ancak savunma isteminin usulüne uygun tebliğ edilmemesi, sürenin açıkça gösterilmemesi veya isnadın belirsiz bırakılması hâlinde savunma hakkından geçerli biçimde vazgeçildiği kabul edilemez.
Savunma, yalnızca olayın inkâr edildiği kısa bir metin olarak hazırlanmamalıdır. İsnadın maddi unsurları, deliller, görev koşulları, amir talimatları, kamera kayıtları, tanık anlatımları, sağlık durumu, kast ve kusur unsuru, fiilin hukuki nitelendirilmesi, zamanaşımı ve alt ceza uygulanması ayrı ayrı değerlendirilmelidir.
Personelin soruşturma aşamasındaki ifadesi ile ceza verilmeden önce alınan nihai savunması aynı hukuki işlem değildir. Olayın ilk aşamasında alınan kısa bir ifade, her durumda anayasal anlamdaki savunma hakkının kullandırıldığı sonucunu doğurmaz. Yetkili disiplin makamının karar vermeden önce isnadı ve hukuki nitelendirmeyi göstererek savunma istemesi gerekir.
Polis Disiplin Cezasında Fiilin Somut Olarak İspatlanması Gerekir mi?
Disiplin cezası verilebilmesi için isnat edilen fiilin hukuken kabul edilebilir, somut ve güvenilir delillerle ortaya konulması gerekir. Disiplin hukukunda ceza yargılamasındaki bütün usul kuralları aynen uygulanmasa da kişinin yalnızca şüphe, kanaat veya varsayım üzerinden cezalandırılması mümkün değildir.
Tutanak, önemli bir delil olmakla birlikte içeriği her durumda kesin doğru kabul edilemez. Tutanağın kim tarafından, hangi koşullarda ve olaydan ne kadar süre sonra düzenlendiği; tutanak düzenleyenlerin olayı bizzat görüp görmediği ve anlatımın diğer delillerle desteklenip desteklenmediği incelenmelidir.
Bir polis memurunun yalnızca tek bir amir beyanıyla cezalandırılması her durumda hukuka aykırı değildir. Ancak tek beyanın olayın bütün özellikleriyle uyumlu, tutarlı ve güvenilir olması gerekir. Personelin aksini gösteren kamera kaydı, görev belgesi veya tanıkları varsa bunlar araştırılmadan ceza verilmesi eksik inceleme oluşturabilir.
Sosyal medya paylaşımlarına dayalı soruşturmalarda hesabın personele ait olup olmadığı, paylaşımın kim tarafından yapıldığı, içeriğin tamamı, paylaşım tarihi ve dijital delilin değiştirilip değiştirilmediği araştırılmalıdır. Yalnızca kesilmiş ekran görüntüsü üzerinden meslekten çıkarma gibi ağır bir yaptırım uygulanması, ispat ve ölçülülük yönünden sorun yaratabilir.
Polis Disiplin Cezalarında Kanunilik İlkesi Nasıl Uygulanır?
Disiplin cezaları bakımından hangi fiilin hangi yaptırımı gerektirdiği kanunla belirlenmelidir. Personelin davranışı, ceza kararında gösterilen disiplin maddesindeki fiille örtüşmelidir. Kanunda düzenlenmeyen bir davranış, benzer görülen başka bir fiile kıyaslanarak cezalandırılamaz.
İdare, aynı olay için gerçekte oluşmayan daha ağır bir disiplin maddesini uygulayamaz. Örneğin görevi ihmal niteliğindeki bir davranış, gerekli unsurlar bulunmadan görevi kötüye kullanma veya gerçeğe aykırı belge düzenleme şeklinde nitelendirilemez.
Fiilin hukuki vasfı değiştirilirse personele yeni nitelendirmeye karşı savunma imkânı tanınmalıdır. Soruşturma raporunda bir madde kapsamında savunma alınmasına rağmen disiplin kurulunca farklı ve daha ağır bir maddeden ceza verilmesi savunma hakkını zedeleyebilir.
Polise Bir Derece Hafif Disiplin Cezası Verilebilir mi?
7068 sayılı Kanun, geçmiş hizmetleri olumlu olan ve ödül veya başarı belgesi bulunan personel hakkında bir derece hafif ceza uygulanabilmesine imkân tanımaktadır. Bununla birlikte alt ceza uygulaması her durumda otomatik bir hak değildir. Disiplin makamının somut olayın özelliklerini değerlendirerek takdir yetkisini kullanması gerekir.
Takdir yetkisi keyfî biçimde kullanılamaz. Personelin hizmet süresi, önceki disiplin durumu, başarı ve ödülleri, fiilin meydana getirdiği zarar, kastın yoğunluğu ve olayın hizmet üzerindeki etkisi değerlendirilmelidir. Alt ceza talebinin hiçbir gerekçe gösterilmeden reddedilmesi, özellikle olumlu sicili bulunan personel bakımından yargısal denetim konusu olabilir.
Bir derece hafif ceza uygulanması ile kanunda ceza için öngörülen alt sınırdan ceza verilmesi farklı meselelerdir. Disiplin amiri veya kurulunun hangi hükmü uyguladığını ve neden o sonuca ulaştığını kararda açıklaması gerekir.
Polis Disiplin Soruşturmasında Zamanaşımı Süresi Ne Kadardır?
7068 sayılı Kanun’un 29. maddesinde disiplin soruşturmasına başlama ve ceza verme zamanaşımı düzenlenmiştir. Uyarma, kınama, aylıktan kesme, kısa süreli durdurma ve uzun süreli durdurma cezalarını gerektiren fiillerde, disiplinsizliğin disiplin amiri tarafından öğrenilmesinden itibaren bir ay içinde soruşturmaya başlanmalıdır.
Meslekten çıkarma ve devlet memurluğundan çıkarma cezasını gerektiren fiillerde ise öğrenme tarihinden itibaren altı ay içinde disiplin soruşturmasına başlanmaması durumunda ceza verme yetkisi zamanaşımına uğrar.
Bunun yanında fiilin işlendiği tarihten itibaren iki yıl içinde disiplin cezası verilmemesi durumunda kural olarak ceza verme yetkisi sona erer. Bu süre yalnızca soruşturmaya başlama süresi değildir; cezanın yetkili makam tarafından süresi içinde verilmesi gerekir.
Öğrenme tarihinin hangi tarih olduğu uygulamada önemli uyuşmazlıklara neden olabilir. Bir amirin olayı duyması, resmî tutanağın kuruma ulaşması, ihbar dilekçesinin kayda girmesi veya yetkili disiplin amirinin dosyayı görmesi farklı tarihler olabilir. Zamanaşımı hesabında disiplin amirinin fiili ve faili yeterli açıklıkta öğrendiği tarih somut belgelerle belirlenmelidir.
Fiil aynı zamanda suç oluşturuyor ve ceza yargılaması yürütülüyorsa özel zamanaşımı hükümlerinin uygulanması gündeme gelebilir. Bu nedenle yalnızca iki yıllık genel süreye bakılarak kesin sonuca varılmamalıdır.
Ceza Davası ile Polis Disiplin Soruşturması Birlikte Yürütülebilir mi?
Aynı fiil nedeniyle hem ceza soruşturması hem disiplin soruşturması yürütülebilir. Ceza hukuku toplum düzenini ve ceza sorumluluğunu, disiplin hukuku ise kamu hizmetinin düzenli ve güvenilir biçimde yürütülmesini korur. Bu nedenle Cumhuriyet savcılığında soruşturma bulunması, disiplin sürecinin kendiliğinden durmasını gerektirmez.
Bununla birlikte iki sürecin birbirinden bağımsız olması, ceza dosyasındaki delillerin yok sayılabileceği anlamına gelmez. Kamera kayıtları, bilirkişi raporları, tanık ifadeleri ve iletişim tespitleri disiplin dosyasına getirilebilir. Disiplin makamı yalnızca soruşturmanın varlığına dayanarak ceza veremez; fiilin disiplin hukuku yönünden gerçekleşip gerçekleşmediğini ayrıca değerlendirmelidir.
Beraat Eden Polise Disiplin Cezası Verilebilir mi?
Ceza mahkemesinden beraat kararı verilmesi her durumda disiplin cezasını ortadan kaldırmaz. Beraat kararının gerekçesi belirleyicidir. Ceza mahkemesi, fiilin sanık tarafından işlenmediğini veya olayın hiç gerçekleşmediğini kesin olarak belirlemişse aynı maddi olayın disiplin makamı tarafından aksi yönde kabul edilmesi hukuka aykırı olabilir.
Buna karşılık ceza mahkemesi, suçun kanuni unsurları oluşmadığı, ceza vermeye yeterli delil bulunmadığı veya fiilin ceza hukuku bakımından suç teşkil etmediği gerekçesiyle beraat kararı vermiş olabilir. Aynı davranış, ceza suçu oluşturmasa bile mesleki disiplin kurallarını ihlal edebilir.
Disiplin kararında personel hakkında “suçu işlediği sabittir” gibi ceza mahkûmiyetini çağrıştıran ifadelerin kullanılmasından kaçınılmalıdır. Kesinleşmiş mahkûmiyet bulunmadan kişiyi suçlu ilan eden gerekçeler masumiyet karinesini ihlal edebilir.
HAGB Kararı Polis Disiplin Cezasına Engel Olur mu?
Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı, ceza mahkemesince kurulan hükmün sanık hakkında doğrudan sonuç doğurmamasını sağlayan özel bir ceza muhakemesi kurumudur. HAGB kararı, tek başına kesinleşmiş mahkûmiyet gibi kabul edilmemelidir.
Bununla birlikte disiplin makamı ceza dosyasındaki maddi olayı ve delilleri bağımsız olarak değerlendirebilir. Sadece HAGB kararı verildiği gerekçesiyle otomatik disiplin cezası uygulanması hukuken yeterli değildir. İsnat edilen davranışın 7068 sayılı Kanun’daki hangi disiplinsizliği oluşturduğu somut delillerle açıklanmalıdır.
Takipsizlik Kararı Polis Disiplin Soruşturmasını Sona Erdirir mi?
Cumhuriyet savcılığının kovuşturmaya yer olmadığına ilişkin kararı, disiplin soruşturmasını kendiliğinden sona erdirmez. Takipsizlik kararının gerekçesi ve dosyadaki deliller incelenmelidir.
Fiilin hiç gerçekleşmediği veya personelin olayla ilgisinin bulunmadığı açıkça ortaya konulmuşsa disiplin cezası verilmesi hukuka aykırı olabilir. Ancak ceza soruşturmasında suçun unsurlarının oluşmadığı kabul edilmesine rağmen davranış mesleki kurallara aykırıysa disiplin sorumluluğu ayrıca değerlendirilebilir.
Polis Disiplin Ceza Puanı Nedir?
7068 sayılı Kanun’da bazı disiplin cezalarının karşılığında personelin özlük dosyasına işlenen ceza puanları bulunmaktadır. Ceza puanlarının belirli dönem içinde kanunda gösterilen toplam seviyeye ulaşması, personel hakkında meslekten çıkarma yönünden değerlendirme yapılmasına neden olabilir.
Bu sistem nedeniyle tek başına hafif görünen bir aylıktan kesme veya durdurma cezası, önceki cezalarla birlikte personelin meslekte kalmasını etkileyebilir. Bu nedenle her disiplin cezası yalnızca o anki mali veya özlük sonucu üzerinden değerlendirilmemelidir.
Ceza puanı hesabında yalnızca kesinleşen disiplin cezaları dikkate alınmalı; iptal edilen, kaldırılan veya hukuken sonuç doğurmayan cezalar hesaba katılmamalıdır. Aynı fiil nedeniyle birden fazla puan uygulanması veya yanlış tarih aralığının esas alınması iptal sebebi oluşturabilir.
Polis Disiplin Cezasına Nasıl İtiraz Edilir?
7068 sayılı Kanun’da belirli disiplin cezaları bakımından idari itiraz yolu öngörülmüştür. İtiraz süresi, kararın personele tebliğinden itibaren başlar. İtirazın yetkili makama, süresi içinde ve gerekçeli biçimde sunulması gerekir.
İtiraz dilekçesinde yalnızca cezanın ağır olduğu belirtilmemelidir. Fiilin gerçekleşmediği, delillerin yetersiz olduğu, yanlış disiplin maddesi uygulandığı, savunma hakkının kısıtlandığı, zamanaşımı süresinin geçtiği, yetkisiz makam tarafından karar verildiği veya alt ceza değerlendirmesinin gerekçesiz bırakıldığı somut biçimde açıklanmalıdır.
İdari itiraz yolunun bulunması, her durumda iptal davası açılmasının zorunlu ön şartı değildir. Ancak başvurulan itiraz yolunun dava süresi üzerindeki etkisi, cezanın türü ve ilgili kanun hükümleri ayrıca değerlendirilmelidir. Sürelerin yanlış hesaplanması dava hakkının kaybedilmesine neden olabilir.
Polis Disiplin Cezasına Karşı İptal Davası Nasıl Açılır?
Kesinleşen polis disiplin cezalarına karşı idare mahkemesinde iptal davası açılabilir. Dava, disiplin cezası işleminin yetki, şekil, sebep, konu ve maksat unsurları yönünden hukuka aykırı olduğu iddiasına dayanır.
Dava açma süresi, özel bir düzenleme bulunmadıkça yazılı bildirimi izleyen günden itibaren altmış gündür. İdari itiraz yoluna başvurulmuşsa sürenin nasıl etkilendiği ayrıca hesaplanmalıdır. Tebliğ belgesi, disiplin kurulu kararı ve varsa itirazın reddi kararı muhafaza edilmelidir.
Dava dilekçesinde disiplin soruşturması dosyasının tamamının idareden getirtilmesi talep edilebilir. Soruşturma onayı, ifade tutanakları, savunma istemi, savunma dilekçesi, soruşturma raporu, kurul toplantı tutanağı, karar ve tebliğ belgeleri birlikte incelenmelidir.
Mahkeme yalnızca fiilin gerçekleşip gerçekleşmediğini incelemez. Disiplin makamının yetkili olup olmadığı, soruşturmanın zamanaşımı içinde başlatılıp başlatılmadığı, cezanın süresinde verilip verilmediği, savunma hakkının kullandırılıp kullandırılmadığı ve cezanın ölçülü olup olmadığı da yargısal denetim kapsamındadır.
Polis Meslekten Çıkarma Cezasında Yürütmenin Durdurulması İstenebilir mi?
Meslekten çıkarma veya devlet memurluğundan çıkarma cezasına karşı açılan iptal davasında yürütmenin durdurulması talep edilebilir. Ancak bu karar otomatik olarak verilmez. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu uyarınca işlemin açıkça hukuka aykırı olması ve uygulanması hâlinde telafisi güç veya imkânsız zarar doğması şartlarının birlikte gerçekleşmesi gerekir.
Meslekten çıkarılan personelin maaşının kesilmesi, sosyal haklarını kaybetmesi, ailesinin geçiminin etkilenmesi ve mesleki kariyerinin sona ermesi telafisi güç zarar değerlendirmesinde önem taşır. Bunun yanında işlemin savunma alınmadan tesis edilmesi, yetkisiz kurul tarafından verilmesi, fiilin somut delille ispatlanamaması veya açık zamanaşımı bulunması hukuka aykırılık koşulunu destekleyebilir.
Yürütmenin durdurulması talebinde soyut biçimde mağduriyet yaşandığının belirtilmesi yeterli değildir. Personelin mali ve ailevi durumu, mesleki geçmişi, işlemin özlük haklarına etkisi ve soruşturmadaki somut hukuka aykırılıklar belgelerle açıklanmalıdır.
Disiplin Cezası İptal Edilirse Polisin Hakları Geri Verilir mi?
Disiplin cezasının iptal edilmesi hâlinde idare, mahkeme kararının gereklerine göre işlem yapmak zorundadır. İptal kararı, hukuka aykırı işlemi tesis edildiği tarihten itibaren hukuk düzeninden kaldırır.
Aylıktan kesme cezası iptal edilmişse kesilen tutarın yasal faiziyle iadesi, durdurma cezası iptal edilmişse geciken terfi ve buna bağlı mali hakların düzeltilmesi gündeme gelebilir. Ceza puanının özlük dosyasından çıkarılması ve bu puana bağlı diğer işlemlerin yeniden değerlendirilmesi gerekir.
Meslekten çıkarma işleminin iptalinde personelin göreve başlatılması, yoksun kaldığı parasal ve özlük haklarının ödenmesi ve hizmet süresinin buna göre düzeltilmesi gerekir. Mahkeme kararının uygulanmaması veya eksik uygulanması ayrıca hukuki sorumluluk doğurabilir.
Polis Disiplin Soruşturmasında En Sık Yapılan Hukuki Hatalar Nelerdir?
Uygulamada en sık karşılaşılan sorunlardan biri isnadın belirsiz bırakılmasıdır. Personelin hangi tarihte, nerede, kime karşı ve ne şekilde disiplinsizlik yaptığı açıklanmadan alınan savunma, etkili savunma hakkını karşılamaz.
Soruşturmacının yalnızca şikâyetçi veya tutanak düzenleyen kişinin beyanıyla yetinmesi, lehe tanıkları dinlememesi, kamera kayıtlarını zamanında temin etmemesi ve personelin sunduğu belgeleri değerlendirmemesi eksik inceleme oluşturabilir.
Fiilin yanlış disiplin maddesi kapsamında değerlendirilmesi de önemli bir iptal nedenidir. İsnat edilen davranışın kanundaki disiplin suçunun bütün unsurlarını taşıması gerekir. Daha ağır ceza vermek amacıyla fiilin kapsamının genişletilmesi mümkün değildir.
Alt ceza talebinin gerekçesiz reddedilmesi, öğrenme ve ceza verme zamanaşımı sürelerinin geçirilmesi, yetkisiz disiplin amiri veya kurul tarafından karar verilmesi ve aynı fiilin mükerrer biçimde cezalandırılması da yargısal denetimde önem taşıyan hukuka aykırılıklardır.
Sıkça Sorulan Sorular
Polis disiplin cezaları nelerdir?
Polisler hakkında uyarma, kınama, aylıktan kesme, kısa süreli durdurma, uzun süreli durdurma, meslekten çıkarma ve devlet memurluğundan çıkarma cezaları uygulanabilir.
Polis disiplin cezaları hangi kanuna göre verilir?
Emniyet Genel Müdürlüğü personelinin disiplin suç ve cezaları temel olarak 7068 sayılı Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun’da düzenlenmiştir.
Polis disiplin soruşturmasında savunma alınması zorunlu mudur?
Evet. Savunma hakkı tanınmadan disiplin cezası verilemez. Personele isnat edilen fiil ve savunma süresi açıkça bildirilmelidir.
Polis savunma süresi kaç gündür?
Savunma için personele kanunda öngörülen asgari süreden az olmamak üzere süre verilmelidir. Savunma istem yazısında sürenin ve son günün açık biçimde gösterilmesi gerekir.
İfade vermek savunma yapmakla aynı şey midir?
Her durumda aynı değildir. Soruşturmanın başında alınan olay ifadesi ile ceza verilmeden önce isnat ve hukuki nitelendirme bildirilerek alınması gereken nihai savunma farklı hukuki işlevlere sahiptir.
Polis disiplin soruşturmasında avukat yardımından yararlanabilir mi?
Personel, disiplin soruşturmasının niteliğine ve ilgili usule göre avukattan hukuki yardım alabilir. Avukat, savunmanın hazırlanması, dosyanın incelenmesi ve dava sürecinin yürütülmesinde destek sağlayabilir.
Polis disiplin cezası yalnızca tutanakla verilebilir mi?
Tutanak delil niteliği taşıyabilir; ancak içeriğinin güvenilirliği ve diğer delillerle uyumu incelenmelidir. İsnat edilen fiilin somut ve yeterli delille ortaya konulması gerekir.
Polis disiplin soruşturmasında kamera kaydı istenebilir mi?
Evet. Olay yerinde kamera bulunduğu biliniyorsa kayıtların getirtilmesi talep edilebilir. Kayıtların silinme süresi dikkate alınarak talebin mümkün olan en erken aşamada yapılması önemlidir.
Polise alt ceza uygulanabilir mi?
Geçmiş hizmetleri olumlu, ödül veya başarı belgesi bulunan personel hakkında kanundaki koşullar çerçevesinde bir derece hafif ceza uygulanabilir. Ancak bu hususta yetkili makamın gerekçeli değerlendirme yapması gerekir.
Polis disiplin soruşturmasında zamanaşımı kaç yıldır?
Fiilin niteliğine göre öğrenmeden itibaren bir ay veya altı ay içinde soruşturmaya başlanması gerekir. Kural olarak fiilin işlendiği tarihten itibaren iki yıl içinde disiplin cezası verilmezse ceza verme yetkisi zamanaşımına uğrar. Özel durumlar ayrıca değerlendirilmelidir.
Ceza davası devam ederken polise disiplin cezası verilebilir mi?
Evet. Ceza soruşturması veya davası ile disiplin soruşturması birlikte yürütülebilir. Ancak disiplin makamı fiili ve delilleri bağımsız olarak değerlendirmelidir.
Beraat eden polis disiplin cezası alabilir mi?
Beraatin gerekçesine göre disiplin cezası uygulanması mümkün olabilir. Ancak ceza mahkemesi fiilin gerçekleşmediğini veya sanık tarafından işlenmediğini kesin olarak belirlemişse aynı maddi olayın aksi yönde kabul edilmesi hukuka aykırılık oluşturabilir.
HAGB kararı polislikten çıkarılmaya neden olur mu?
HAGB kararı tek başına kesinleşmiş mahkûmiyet gibi kabul edilemez. Bununla birlikte karara konu fiil, disiplin hukuku bakımından ayrıca incelenebilir. Otomatik sonuç yerine somut olay ve deliller değerlendirilmelidir.
Takipsizlik kararı disiplin soruşturmasını bitirir mi?
Hayır. Takipsizlik kararı disiplin soruşturmasını kendiliğinden sona erdirmez. Kararın gerekçesi ve disiplin dosyasındaki deliller birlikte değerlendirilir.
Polis disiplin cezasına kaç gün içinde itiraz edilir?
İdari itiraz süresi cezanın türüne ve uygulanan hükme göre belirlenir ve tebliğ tarihinden itibaren işlemeye başlar. Tebliğ belgesinin alınması ve sürenin gecikmeden hesaplanması gerekir.
Polis disiplin cezasına karşı hangi mahkemede dava açılır?
Polis disiplin cezasına karşı görevli idare mahkemesinde iptal davası açılır. Yetkili mahkeme, personelin görev yeri ve ilgili yetki hükümleri dikkate alınarak belirlenir.
Polis disiplin cezası iptal davası kaç gün içinde açılır?
Özel bir süre bulunmadıkça yazılı bildirimi izleyen günden itibaren altmış gün içinde iptal davası açılmalıdır. İdari itiraza başvurulmuşsa bunun dava süresine etkisi ayrıca değerlendirilmelidir.
Meslekten çıkarma cezasında yürütmenin durdurulması alınabilir mi?
İşlemin açıkça hukuka aykırı olması ve uygulanması hâlinde telafisi güç veya imkânsız zarar doğması şartlarının birlikte bulunması durumunda yürütmenin durdurulmasına karar verilebilir.
Meslekten çıkarma ile devlet memurluğundan çıkarma aynı mıdır?
Hayır. Meslekten çıkarma, kişinin genel kolluk teşkilatlarında yeniden çalışmasını engeller. Devlet memurluğundan çıkarma ise kişinin bir daha devlet memurluğuna atanmamak üzere kamu görevinden çıkarılması sonucunu doğurur.
Polis disiplin ceza puanı meslekten çıkarmaya neden olabilir mi?
Belirli dönem içinde kanunda gösterilen toplam ceza puanına ulaşılması, personelin meslekten çıkarma yönünden değerlendirilmesine neden olabilir. Puan hesabının kesinleşmiş ve geçerli disiplin cezalarına dayanması gerekir.
Disiplin cezası iptal edilirse ceza puanı silinir mi?
İptal edilen disiplin cezasına bağlı ceza puanının özlük dosyasından çıkarılması gerekir. Bu puan esas alınarak tesis edilen diğer işlemlerin de yeniden değerlendirilmesi gündeme gelebilir.
Aylıktan kesme cezası iptal edilirse para geri alınabilir mi?
Evet. İptal kararı sonrasında kesilen aylık tutarının ve koşulları varsa yasal faizinin ödenmesi talep edilebilir.
Meslekten çıkarma kararı iptal edilirse polis göreve döner mi?
Mahkemenin kesin veya uygulanması gereken iptal kararı doğrultusunda personelin göreve başlatılması ve yoksun kaldığı mali ve özlük haklarının değerlendirilmesi gerekir.