Jandarma Genel Komutanlığı bünyesinde görev yapan uzman çavuş, astsubay ve subayların kendilerine verilen görevleri zamanında, dikkatli ve eksiksiz biçimde yerine getirmeleri, kamu hizmetinin düzenli yürütülmesi bakımından temel yükümlülüklerinden biridir. Bununla birlikte jandarma personelinin görev sırasında karşılaştığı her gecikme, eksiklik veya aksaklığın disiplin cezasını gerektirdiği söylenemez.
7068 sayılı Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun kapsamında jandarma görevi savsaklama disiplin cezası, görevde kayıtsızlık göstermek, görevi savsaklamak veya geçerli bir özür bulunmaksızın belirtilen sürede tamamlamamak fiilleri için uygulanmaktadır.
Özellikle jandarma karakollarında, asayiş timlerinde, komando birliklerinde ve idari görevlerde çalışan personel hakkında; evrakın zamanında hazırlanmadığı, verilen görevin geciktirildiği, kayıtların eksik tutulduğu veya görevle yeterince ilgilenilmediği iddialarıyla disiplin soruşturmaları yürütülebilmektedir.
Ancak disiplin cezası verilebilmesi için personelin hangi görevi yerine getirmekle yükümlü olduğu, ne şekilde savsakladığı, görevin hangi sürede tamamlanması gerektiği ve gecikmenin kendisine yüklenebilir olup olmadığı belirlenmelidir.
Jandarma Görevi Savsaklama Disiplin Cezası Nedir?
7068 sayılı Kanun’un 8’inci maddesinin üçüncü fıkrasının (a) bendinin on üçüncü alt bendinde şu düzenlemeye yer verilmiştir:
“Görevde kayıtsızlık göstermek, görevi savsaklamak veya geçerli bir özrü olmaksızın belirtilen sürede bitirmemek.”
Bu disiplinsizliğin karşılığı üç günlüğe kadar aylıktan kesme cezasıdır.
Kanun hükmü üç farklı davranışı kapsamaktadır. Bunlar görevde kayıtsızlık göstermek, görevi savsaklamak ve geçerli bir özür bulunmaksızın verilen görevi belirtilen sürede tamamlamamaktır.
Bu davranışların birbirine benzeyen yönleri bulunsa da her biri bakımından farklı unsurların araştırılması gerekebilir.
Örneğin personelin görevine karşı ilgisiz davranması ile kendisine verilen bir evrakı geç tamamlaması aynı olay değildir. Disiplin amirinin, somut davranışın hangi kanuni fiili oluşturduğunu açıklaması gerekir.
Jandarmada Görevde Kayıtsızlık Göstermek Ne Demektir?
Görevde kayıtsızlık, personelin kendisine verilen görevin gerektirdiği dikkat ve ilgiyi göstermemesi olarak değerlendirilebilir.
Örneğin bir jandarma uzman çavuşun sorumluluğundaki kayıtları takip etmemesi, kendisine bildirilen bir görevle ilgilenmemesi veya yerine getirmesi gereken hizmet yükümlülüklerini sürekli göz ardı etmesi, somut koşullara göre kayıtsızlık iddiasına konu olabilir.
Ancak personelin belirli bir işlemi unutması, hata yapması veya görev sırasında istenilen sonucu elde edememesi, kendiliğinden kayıtsızlık fiilinin gerçekleştiğini göstermez.
Önemli olan personelin hangi yükümlülüğe aykırı davrandığının ve davranışına yüklenebilir kusurun somut olarak ortaya konulmasıdır.
Jandarma Görevi Savsaklamak Ne Anlama Gelir?
Görevi savsaklamak, personelin kendisine verilen görevi gereği gibi yerine getirmemesi, gerekli dikkat ve özeni göstermemesi veya işi haklı bir neden bulunmaksızın geciktirmesi şeklinde ortaya çıkabilir.
Örneğin bir jandarma astsubayının hazırlanması gereken resmî yazışmaları gerekçesiz olarak bekletmesi veya tamamlamakla yükümlü olduğu işlemleri gerekli özeni göstermeden yürütmesi disiplin soruşturmasına konu olabilir.
Bununla birlikte görevde meydana gelen her aksaklık personelin savsaklamasından kaynaklanmayabilir.
Özellikle personel eksikliği, yoğun iş yükü, teknik arızalar, başka bir kurumdan cevap beklenmesi veya aynı anda yerine getirilmesi gereken öncelikli görevlerin bulunması, fiilin değerlendirilmesinde önemlidir.
Dolayısıyla idarenin yalnızca görevin tamamlanamadığını belirtmesi yeterli değildir. Gecikmenin veya eksikliğin neden meydana geldiği ve personelin hangi davranışının buna sebep olduğu araştırılmalıdır.
Jandarmada Görevi Belirtilen Sürede Bitirmemek
7068 sayılı Kanun’da geçerli bir özür olmaksızın görevi belirtilen sürede bitirmemek de disiplin yaptırımına bağlanmıştır.
Bu fiilde öncelikle personelin yerine getirmekle yükümlü olduğu görevin ve tamamlanması gereken sürenin belirlenmesi gerekir.
Örneğin bir jandarma uzman çavuşa belirli bir raporun cuma günü mesai bitimine kadar hazırlanması görevi verilmişse, raporun bu tarihte tamamlanıp tamamlanmadığı araştırılabilir.
Ancak sürenin açıkça belirlenmemesi, personelin gerekli belgelere ulaşamaması veya görevin başka birimlerin işlemlerine bağlı olması gibi hususlar da değerlendirilmelidir.
Özellikle ilgili personelin gecikme nedenini önceden amirlerine bildirdiği veya ek süre talep ettiği durumlarda, bu açıklamalar soruşturma dosyasında dikkate alınmalıdır.
Görevin geç tamamlanması ile görevin kusurlu biçimde geciktirilmesi aynı hukuki sonuç değildir.
Jandarma Görevi Savsaklama ile Kınama Cezası Arasındaki Fark
7068 sayılı Kanun’un 8/2-ı maddesinde, görevin takdir ve yerine getirilmesinde müsamaha ve savsaklama göstermek, belirli koşullarda kınama cezasını gerektiren bir disiplinsizlik olarak ayrıca düzenlenmiştir.
Buna karşılık 8/3-a-13 maddesinde görevde kayıtsızlık göstermek, görevi savsaklamak veya görevi belirtilen sürede bitirmemek için üç günlüğe kadar aylıktan kesme cezası öngörülmüştür.
Bu iki düzenlemede benzer kavramların kullanılması, somut olayın doğru hukuki nitelendirilmesini özellikle önemli hâle getirmektedir.
Örneğin sınırlı bir dikkat eksikliğinin hangi hükme girdiği değerlendirilirken, davranışın niteliği, ilgili görevin özellikleri ve kanuni düzenlemelerin kapsamı incelenmelidir.
Disiplin amirinin yalnızca görevi savsaklama ifadesini kullanarak hangi kanuni unsurun gerçekleştiğini açıklamadan aylıktan kesme cezası vermesi, hukuki belirlilik bakımından tartışmalı olabilir.
Jandarma Uzman Çavuşun İş Yükü Nedeniyle Görevini Geciktirmesi
Jandarma personelinin aynı anda birden fazla görevle sorumlu tutulması mümkündür.
Özellikle personel mevcudunun sınırlı olduğu karakollarda uzman çavuşlar, asayiş faaliyetleri yanında idari işlemler ve nöbet hizmetleriyle de görevlendirilebilir.
Örneğin nöbet görevini tamamladıktan sonra yeni bir asayiş olayına müdahale eden personelin, aynı gün içerisinde hazırlanması istenilen evrakı tamamlayamaması mümkündür.
Böyle bir durumda gecikmenin doğrudan savsaklama olarak değerlendirilmesi doğru olmayabilir.
Görevlerin öncelik sırası, personelin fiilen çalıştığı süre, evrakın hazırlanması için gerekli bilgiler ve amirlerine yaptığı bildirimler birlikte değerlendirilmelidir.
Ancak iş yoğunluğunun bulunması da her türlü gecikmeyi kendiliğinden haklı göstermez. Personelin mevcut koşullarda gösterebileceği makul dikkat ve özen araştırılmalıdır.
Jandarma Görevi Savsaklama Disiplin Cezasında İspat
Disiplin cezası uygulanabilmesi için isnat edilen fiilin somut delillerle ortaya konulması gerekir.
Görev emirleri, evrak teslim kayıtları, elektronik yazışmalar, iş takip belgeleri, görev çizelgeleri ve tanık beyanları soruşturma kapsamında değerlendirilebilir.
Örneğin bir jandarma astsubayının belirli bir raporu hazırlamadığı ileri sürülüyorsa, öncelikle raporun hazırlanmasının gerçekten kendisine ait bir görev olup olmadığı belirlenmelidir.
Ayrıca raporun hazırlanması için gerekli bilgilerin sağlanıp sağlanmadığı ve personelin hangi işlemleri gerçekleştirdiği incelenmelidir.
Birden fazla personelin görev aldığı işlemlerde, meydana gelen eksikliğin doğrudan hangi personelden kaynaklandığı önemlidir.
Yalnızca hizmette eksiklik meydana gelmesi, bütün görevli personelin aynı ölçüde kusurlu olduğu anlamına gelmez.
Danıştayın Görevi Savsaklama Disiplin Cezasına İlişkin Emsal Kararı
Danıştay İkinci Dairesinin 18.12.2023 tarihli, E.2021/3406, K.2023/6064 sayılı kararı, görevi savsaklama fiilinin ispatı bakımından önemli bir içtihattır.
Karara konu olayda polis memuru hakkında, trafik idari para cezası tutanaklarının tasnif, kontrol ve sayım işlemleri sırasında gerekli dikkat ve özeni göstermediği gerekçesiyle üç günlük aylık kesimi cezası verilmiştir.
Soruşturmanın dayanağını bazı tutanakların kaybolduğu iddiası oluşturmuştur. Ancak kayıp olduğu belirtilen tutanakların önemli bir bölümünün sonradan bulunduğu anlaşılmıştır.
İdare mahkemesi, personelin görevini savsakladığına ilişkin somut bir tespitin bulunmadığını belirterek disiplin cezasını iptal etmiştir.
Danıştay İkinci Dairesi de soruşturma raporu ve ekleri değerlendirildiğinde, personelin görevi savsakladığı iddiasının ispatlanamadığı sonucuna ulaşmış ve iptal kararını gerekçesiyle onamıştır.
Bu karar, eski Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü kapsamında verilmiş bir cezaya ilişkindir. Ancak kararda 7068 sayılı Kanun’daki aynı fiil düzenlemesi de belirtilmektedir.
Kararın jandarma disiplin uyuşmazlıkları bakımından önemi, hizmette bir eksikliğin ortaya çıkmasının tek başına personele görevi savsaklama cezası verilmesi için yeterli görülmemesidir.
Personelin hangi davranışının disiplinsizlik oluşturduğu somut biçimde belirlenmelidir.
Jandarma Görevi Savsaklama Disiplin Savunması Nasıl Hazırlanır?
Jandarma personeli hakkında görevi savsaklama nedeniyle savunma istendiğinde, öncelikle hangi görevin yerine getirilmediği veya geciktirildiği açıkça belirlenmelidir.
Savunmada görevin verildiği tarih, görevlendirmeyi yapan makam, tamamlanma süresi ve personelin yaptığı işlemler açıklanmalıdır.
Gecikmenin teknik arıza, eksik belge, iş yoğunluğu veya başka bir görevden kaynaklandığı ileri sürülüyorsa, bu hususlar somut belgelerle desteklenmelidir.
Özellikle personelin görevini tamamlamak için girişimlerde bulunduğunu gösteren kayıtlar önem taşımaktadır.
Ayrıca isnat edilen fiilin 7068 sayılı Kanun’un 8/3-a-13 maddesi kapsamında değerlendirilmesinin neden doğru olmadığı açıklanabilir.
Savunmanın yalnızca personelin daha önce disiplin cezası almadığına dayanması yeterli olmayabilir. Öncelikle fiilin gerçekleşip gerçekleşmediği ve kişisel kusur araştırılmalıdır.
7068 sayılı Kanun’un 31’inci maddesi uyarınca personele savunma için yedi günden az süre verilemez. Personelin savunması istendiği aşamadan itibaren soruşturma evrakını inceleme hakkı da bulunmaktadır.
Jandarma Görevi Savsaklama Cezasına İtiraz ve İptal Davası
7068 sayılı Kanun’un 30’uncu maddesine göre disiplin amirleri tarafından verilen cezalara karşı, tebliğ tarihinden itibaren on gün içerisinde yazılı itiraz yapılabilir.
İtiraz kural olarak bir üst disiplin amirine yöneltilir. Ancak cezayı veren makama göre farklı itiraz mercileri veya doğrudan yargı yolu söz konusu olabilir.
Kesinleşen disiplin cezalarına karşı 7068 sayılı Kanun’un 32’nci maddesi uyarınca idare mahkemesinde iptal davası açılması mümkündür.
İdare mahkemelerinde genel dava açma süresi, özel bir düzenleme bulunmadıkça altmış gündür. Sürenin hesabında disiplin cezasının kesinleşmesi ve tebliği dikkate alınmalıdır.
Ayrıca 7068 sayılı Kanun’un 29’uncu maddesine göre aylıktan kesme cezasını gerektiren fiilin disiplin amirince öğrenilmesinden itibaren bir ay içerisinde disiplin soruşturmasına başlanması gerekir. Fiilin işlenmesinden itibaren iki yıllık ceza verme zamanaşımı da bulunmaktadır. Kanundaki özel hükümler saklıdır.
Jandarma Görevi Savsaklama Hakkında Sık Sorulan Sorular
Jandarma Görevi Savsaklama Cezası Kaç Günlüktür?
7068 sayılı Kanun’un 8/3-a-13 maddesi uyarınca üç günlüğe kadar aylıktan kesme cezasıdır. Ceza miktarı, fiilin özellikleri ve kanunun 6’ncı maddesindeki takdir ölçütleri dikkate alınarak belirlenmelidir.
Jandarma Uzman Çavuş Görevini Geç Bitirirse Ceza Alır mı?
Görevin geç tamamlanması, her durumda disiplin cezasını gerektirmez. Belirlenen süre, gecikmenin nedeni, geçerli mazeretler ve personelin kusuru araştırılmalıdır.
Jandarma Personeli İş Yoğunluğu Nedeniyle Ceza Alır mı?
İş yoğunluğu, görevin gecikmesine ilişkin değerlendirmede önem taşıyabilir. Ancak iş yoğunluğunun gerçekten gecikmeye neden olup olmadığı ve personelin gerekli özeni gösterip göstermediği belirlenmelidir.
Jandarma Görevi Savsaklama Cezası İptal Edilebilir mi?
Evet. Fiilin ispatlanamaması, görevin kişisel sorumluluk kapsamında bulunmaması, geçerli mazeretin dikkate alınmaması, yanlış kanun hükmünün uygulanması veya savunma hakkının ihlal edilmesi gibi nedenlerle disiplin cezasının iptali mümkün olabilir.
Görevi Savsaklama Nedeniyle Uzman Çavuş Meslekten Atılır mı?
7068 sayılı Kanun’un 8/3-a-13 maddesinde bu fiilin doğrudan karşılığı üç günlüğe kadar aylıktan kesme cezasıdır. Ancak disiplin ceza puanları, başka bağımsız disiplinsizlikler ve uzman erbaşların sözleşmelerine ilişkin özel hükümler nedeniyle farklı sonuçlar ayrıca gündeme gelebilir.
Sonuç: Jandarma Görevi Savsaklama Cezasının Hukuki Değerlendirmesi
Jandarma personelinin kendisine verilen görevleri dikkatli, eksiksiz ve zamanında yerine getirmesi, kamu hizmetinin gereğidir. Ancak hizmette meydana gelen her eksikliğin otomatik olarak görevi savsaklama sayılması doğru değildir.
7068 sayılı Kanun’un 8/3-a-13 maddesi kapsamında disiplin cezası uygulanabilmesi için personelin hangi görevi yerine getirmekle yükümlü olduğu, bu görevde nasıl kayıtsızlık gösterdiği veya hangi nedenle görevi süresinde tamamlamadığı somut biçimde ortaya konulmalıdır.
Özellikle görevlerin paylaşılması, yoğun iş yükü, teknik aksaklıklar ve geçerli mazeretler değerlendirilmeden ceza verilmesi hukuka aykırılık oluşturabilir.
Sonuç olarak jandarma görevi savsaklama disiplin cezası, yalnızca işin gecikmesine veya hizmette eksiklik bulunmasına dayanılarak değil, ilgili personelin somut ve kendisine yüklenebilir davranışının kanuni unsurları gerçekleştirdiği ortaya konularak uygulanmalıdır. Bu şartlar bulunmadan verilen disiplin cezaları, idari itiraz ve iptal davasıyla yargısal denetime konu edilebilir.