Jandarma Genel Komutanlığı bünyesinde görev yapan uzman çavuş, astsubay ve subaylar, kamu kurumlarıyla koordinasyon gerektiren resmî faaliyetlerde, törenlerde, toplantılarda ve çeşitli devlet organizasyonlarında görev alabilmektedir. Bu faaliyetlerde resmî protokol kurallarına uygun hareket edilmesi, devlet teşkilatının temsil düzeni ve kurumlar arasındaki resmî ilişkiler bakımından önem taşımaktadır.
7068 sayılı Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun kapsamında jandarma protokol kurallarına aykırılık cezası, resmî protokol kurallarına aykırı tavır ve davranışlarda bulunulması hâlinde gündeme gelmektedir.
Kanunun 8’inci maddesinin üçüncü fıkrasının (a) bendinin on altıncı alt bendinde düzenlenen bu fiil, üç günlüğe kadar aylıktan kesme cezasını gerektirmektedir.
Ancak resmî bir törende veya toplantıda meydana gelen her aksaklık, doğrudan ilgili personelin disiplin sorumluluğunu oluşturmaz. Protokol sırasının yanlış düzenlenmesi, görev paylaşımının belirsiz olması, son dakika değişiklikleri veya organizasyondaki eksiklikler, farklı kişilerden kaynaklanabilir.
Bu nedenle disiplin cezası verilirken hangi resmî protokol kuralının ihlal edildiği, personelin bu kurala uymakla yükümlü olup olmadığı ve aykırılığın hangi davranıştan kaynaklandığı belirlenmelidir.
Jandarma Protokol Kurallarına Aykırılık Cezası Nedir?
7068 sayılı Kanun’un 8/3-a-16 maddesinde şu disiplinsizlik düzenlenmiştir:
“Resmi protokol kurallarına aykırı tavır ve davranışlarda bulunmak.”
Kanun hükmü, resmî faaliyetlerde belirlenmiş protokol düzenine aykırı davranışları disiplin yaptırımına bağlamaktadır.
Ancak düzenlemede her protokol kuralı tek tek sayılmamıştır. Bu nedenle somut olayda hangi protokol kuralının uygulanması gerektiği ayrıca belirlenmelidir.
Örneğin bir jandarma astsubayının resmî törende protokol düzenine aykırı hareket ettiği ileri sürülüyorsa, ilgili törenin niteliği ve personele verilen görev dikkate alınmalıdır.
Personelin tören sırasında belirli bir yerde bulunması gerektiği ileri sürülüyorsa, bu yükümlülüğün hukuki ve idari dayanağı gösterilmelidir.
Bunun yanında personelin protokol kuralını bilmesi veya kendisinden bu kurala uygun davranmasının beklenebilmesi de kusur değerlendirmesi bakımından önemlidir.
Resmî Protokol Kuralları Nelerdir?
Resmî protokol kuralları, devlet törenleri ve resmî ilişkilerde makamların, görevlilerin ve katılımcıların belirli usuller içerisinde temsil edilmesine ilişkin düzenlemelerdir.
Resmî törenlerde makamların öncelik sırası, karşılama ve uğurlama usulleri, oturma düzeni, hitap biçimleri ve törenin yürütülmesiyle ilgili kurallar gündeme gelebilir.
Ancak her resmî faaliyetin protokol düzeni aynı değildir.
Örneğin il düzeyinde gerçekleştirilen bir devlet töreni ile jandarma birliği içerisinde düzenlenen bir toplantının katılımcı ve görev düzeni farklı olabilir.
Bu nedenle disiplin soruşturmasında, olay tarihinde ve ilgili organizasyonda uygulanabilir protokol düzenlemelerinin belirlenmesi gerekir.
İdarenin yalnızca protokole aykırı davranıldı şeklindeki genel açıklaması, hangi yükümlülüğün ihlal edildiğinin anlaşılmasını güçleştirebilir.
Jandarma Resmî Töreninde Yapılan Her Hata Disiplin Cezası Gerektirir mi?
Resmî törende hata meydana gelmesi, tek başına disiplinsizlik anlamına gelmez.
Örneğin tören düzeninin son anda değiştirilmesi nedeniyle personelin önceki görev planına göre hareket etmesi mümkündür.
Buna karşılık personelin açıkça bildirilen ve uygulanabilir protokol düzenine bilerek veya gerekli özeni göstermeyerek aykırı hareket etmesi farklı değerlendirilebilir.
Bu nedenle hata ile kusurlu kural ihlalinin birbirinden ayrılması gerekir.
Disiplin soruşturmasında görev planı, tören talimatı ve değişiklik bildirimleri birlikte değerlendirilmelidir.
Jandarma Astsubayının Protokol Sırasına Uymaması
Jandarma astsubayları bazı resmî tören ve toplantılarda organizasyon, karşılama veya görevli personelin koordinasyonu gibi sorumluluklar üstlenebilmektedir.
Bu tür görevlerde protokol düzeninin doğru uygulanması önem taşır.
Örneğin bir resmî törende oturma düzeninin hazırlanmasından sorumlu astsubayın belirli makamların yerlerini yanlış düzenlediği ileri sürülüyorsa, bu hatanın hangi nedenden kaynaklandığı araştırılmalıdır.
Personelin kendisine verilen protokol listesini yanlış uygulaması ile listenin yetkili makam tarafından hatalı hazırlanması aynı değildir.
Benzer şekilde personelin görevini yerine getirdiği sırada listede değişiklik yapılmış ancak yeni düzen kendisine bildirilmemiş olabilir.
Bu nedenle organizasyondaki sonucun doğrudan ilgili personelin kusurundan kaynaklandığı varsayılmamalıdır.
Jandarma Uzman Çavuşun Resmî Törende Yanlış Yerde Durması
Resmî törenlerde personele belirli görev noktaları veya tören düzeni içerisinde yerler gösterilebilir.
Bir uzman çavuşun yanlış sırada veya yanlış görev noktasında bulunduğu iddiasında, görevlendirmenin nasıl yapıldığı önem taşımaktadır.
Örneğin personelin kendisine gösterilen yerde bulunduğu, ancak daha sonra protokol düzeninin değiştirildiği anlaşılırsa disiplin sorumluluğunun belirlenmesi farklı değerlendirme gerektirebilir.
Buna karşılık açık bir görev emrinin bulunduğu ve personelin buna aykırı hareket ettiği belirlenirse ilgili fiilin hukuki niteliği ayrıca incelenmelidir.
Her yanlış konumlanmanın resmî protokol ihlali oluşturduğu söylenemez. Davranışın ilgili protokol kuralıyla bağlantısı ortaya konulmalıdır.
Jandarmanın Protokolde Yanlış Hitapta Bulunması
Resmî toplantı ve törenlerde makamlara yönelik hitap biçimleri protokol düzeninin bir parçası olabilir.
Ancak yanlış hitapta bulunmanın disiplin cezası gerektirip gerektirmeyeceği somut olayın koşullarına bağlıdır.
Örneğin bir jandarma astsubayının yeni atanan kamu görevlisinin unvanını yanlış bildiği için uygun olmayan bir hitap kullandığı olayda, hatanın neden gerçekleştiği araştırılmalıdır.
Buna karşılık personelin bilerek aşağılayıcı bir ifade kullanması daha farklı hukuki sonuçlar doğurabilir.
Bu nedenle yanlışlıkla unvan hatası yapmak ile resmî protokolü bilinçli biçimde ihlal etmek aynı değildir.
İdarenin kullanılan ifadenin niteliğini, uygulanan protokol kuralını ve personelin kusurunu ortaya koyması gerekir.
Jandarmada Protokol Kurallarına Aykırılık ile Selam Vermeme Arasındaki Fark
7068 sayılı Kanun’un 8/3-a-15 maddesinde selamlama kurallarına riayet etmemek ayrıca düzenlenmiştir.
Buna karşılık 8/3-a-16 maddesinde resmî protokol kurallarına aykırı tavır ve davranışlarda bulunmak söz konusudur.
Bu iki hüküm, bazı olaylarda birbiriyle bağlantılı olabilir ancak tamamen aynı değildir.
Örneğin bir personelin üstünü selamlamaması selamlama kuralının ihlali olarak değerlendirilebilirken, resmî törende protokol düzenine aykırı konumlanması farklıdır.
Ayrıca resmî protokol kapsamında gerçekleşen selamlama davranışlarında, hangi özel kuralın uygulanabilir olduğu araştırılmalıdır.
İdare tarafından aynı davranışa dayanılarak birden fazla ceza verilmesi gündeme gelirse 7068 sayılı Kanun’un 4’üncü maddesindeki hükümler dikkate alınmalıdır.
Protokol Kurallarına Aykırılık ile Emre İtaatsizlik Aynı mıdır?
Jandarma personelinin protokol görevine ilişkin bir emri yerine getirmediği ileri sürülebilir.
Ancak protokol kuralına aykırılık ile amirin usulüne uygun verdiği emri yerine getirmemek fiillerinin kanuni unsurları aynı değildir.
Örneğin personelin hangi protokol düzenine uyması gerektiği konusunda bilgi eksikliği bulunması ile amirin açık ve hukuka uygun emrine bilerek karşı gelmesi farklıdır.
Bu nedenle disiplin amirinin yalnızca organizasyonda sorun meydana gelmiş olmasından hareketle emre itaatsizlik veya protokol ihlali sonucuna otomatik ulaşmaması gerekir.
Somut davranışın doğru hukuki nitelendirilmesi, uygulanacak cezanın belirlenmesi bakımından önem taşımaktadır.
Jandarmanın Protokol Görevinde Amirinden Farklı Talimatlar Alması
Bazı resmî organizasyonlarda birden fazla birim ve amir görev yapmaktadır.
Bu nedenle tören veya toplantı sırasında personelin farklı makamlardan birbirleriyle çelişen talimatlar alması mümkündür.
Örneğin karşılama noktasında görevli uzman çavuşa önce belirli bir düzen verilmiş, daha sonra başka bir görevli tarafından değişiklik bildirilmiş olabilir.
Bu durumda personelin hangi talimata uymakla yükümlü olduğu ve değişikliğin yetkili kişi tarafından yapılıp yapılmadığı araştırılmalıdır.
Özellikle emirlerin açık olmadığı ve personelin hangi davranışı gerçekleştirmesi gerektiğini makul biçimde belirleyemediği durumlarda kusur değerlendirmesi önem kazanır.
Disiplin cezasının dayanağı yalnızca törenin istenildiği gibi yürütülmemesi olmamalıdır.
Jandarma Protokol İhlali Nasıl İspatlanır?
Protokol kurallarına aykırılık iddiasında öncelikle uygulanabilir kuralın varlığı belirlenmelidir.
Tören programı, görev emirleri, protokol düzeni, görevlendirme çizelgesi ve varsa kamera kayıtları soruşturma kapsamında incelenebilir.
Örneğin personelin yanlış bir sırada bulunduğu tespit edilmişse, söz konusu sıranın hangi talimatla belirlendiği ve ilgili personele nasıl duyurulduğu araştırılmalıdır.
Ayrıca görevli kişinin düzeni değiştirme yetkisinin bulunup bulunmadığı önemlidir.
Sadece resmî törende aksaklık yaşandığını gösteren tutanak, her durumda hangi personelin kusurlu olduğunu açıklamaya yeterli olmayabilir.
İdarenin olayın gerçek nedenlerini ve sorumluluk dağılımını somut biçimde ortaya koyması gerekir.
Jandarma Protokol Disiplin Savunması Nasıl Hazırlanır?
Protokol kurallarına aykırılık nedeniyle savunma istendiğinde, öncelikle hangi davranışın hangi kurala aykırı olduğu belirlenmelidir.
Personelin olay tarihinde hangi görevle görevlendirildiği, hangi talimatların kendisine bildirildiği ve fiilen nasıl hareket ettiği açıklanmalıdır.
Örneğin tören programının sonradan değiştirildiği veya görev yeri bilgisinin yanlış iletildiği savunuluyorsa, ilgili yazışmalar ve görev kayıtları değerlendirmeye sunulabilir.
Bunun yanında organizasyonun farklı personel tarafından yürütülmesi ve personelin doğrudan sorumluluğu dışında gelişen aksaklıklar da belirtilmelidir.
Savunmada yalnızca tören sırasında hata yapıldığı kabul veya reddedilmemeli; kanuni fiilin hangi unsurlarının gerçekleşmediği açıklanmalıdır.
7068 sayılı Kanun’un 31’inci maddesi gereğince savunma için en az yedi gün süre verilir ve savunma aşamasında soruşturma evrakının incelenmesi mümkündür.
Protokol Kurallarına Aykırılık Cezasına İtiraz ve İptal Davası
7068 sayılı Kanun’un 30’uncu maddesine göre disiplin amirlerinin verdiği cezalara karşı tebliğden itibaren on gün içerisinde yazılı itiraz yapılabilir.
Kesinleşen disiplin cezasına karşı idare mahkemesinde iptal davası açılması mümkündür.
İptal davasında özellikle protokol kuralının belirli olup olmadığı, personelin sorumluluğu, somut davranışın ispatı ve cezanın ölçülülüğü değerlendirilmelidir.
İlgili mevzuatta düzenlenen zamanaşımı ve savunma hakkı hükümleri de dikkate alınmalıdır.
Jandarma Protokol Disiplin Cezası Hakkında Sık Sorulan Sorular
Jandarma Protokol Kurallarına Aykırılık Cezası Kaç Günlüktür?
7068 sayılı Kanun’un 8/3-a-16 maddesi uyarınca üç günlüğe kadar aylıktan kesme cezası uygulanabilir.
Jandarma Törende Yanlış Sırada Durursa Ceza Alır mı?
Yanlış yerde bulunmak her durumda disiplinsizlik değildir. İlgili protokol kuralı, görev emri ve personelin kusuru araştırılmalıdır.
Jandarma Protokolde Yanlış Hitap Ederse Ceza Alır mı?
Hitabın hangi protokol kuralına aykırı olduğu ve yanlışlığın hangi koşullarda gerçekleştiği değerlendirilmelidir. Her unvan hatası otomatik disiplin cezası doğurmaz.
Jandarma Protokol Cezasına Nasıl İtiraz Eder?
Disiplin amiri tarafından verilen cezalara tebliğden itibaren on gün içerisinde yazılı itiraz yapılabilir. İtiraz mercii, cezayı veren makama göre belirlenir.
Jandarma Protokol Disiplin Cezası İptal Edilebilir mi?
Evet. İlgili kuralın belirli olmaması, personelin kusurunun bulunmaması, görevlendirme hatası veya savunma hakkının ihlal edilmesi gibi nedenlerle iptal gündeme gelebilir.
Sonuç: Jandarma Resmî Protokol Disiplin Cezası
Jandarma teşkilatının resmî tören ve toplantılardaki temsil düzenine uygun hareket etmesi, kurumsal disiplin ve kamu hizmetinin saygınlığı bakımından önemlidir.
Ancak protokol düzeninde meydana gelen her yanlışlık, doğrudan görevli personelin disiplinsizliği olarak değerlendirilemez.
7068 sayılı Kanun’un 8/3-a-16 maddesi kapsamında ceza verilebilmesi için uygulanabilir resmî protokol kuralının belirlenmesi, personelin bu kurala uymakla yükümlü olması ve somut davranışıyla kuralı ihlal ettiğinin ortaya konulması gerekir.
Sonuç olarak jandarma protokol kurallarına aykırılık cezası, yalnızca törende aksaklık yaşanmasına değil, ilgili personelin belirlenmiş protokol kuralına aykırı ve kendisine yüklenebilir davranışına dayanmalıdır. Hukuka aykırı disiplin cezalarına karşı idari itiraz ve iptal davası yollarına başvurulabilir.