Komando Olamaz Sağlık Raporu Ne Anlama Gelir?

“Komando Olamaz” sağlık kurulu raporu, uzman erbaşın sağlık durumunun komando görevleri bakımından aranan özel sağlık şartlarını karşılamadığını ifade eden bir sağlık değerlendirmesidir. Komando görevi, diğer askerî görevlerden farklı olarak daha ağır fiziksel şartlarda çalışmayı, arazi koşullarına dayanıklılığı ve belirli özel sağlık kriterlerini gerektirdiğinden, Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı Sağlık Yeteneği Yönetmeliğinde bu görev bakımından ayrıca sağlık standartları belirlenmiştir.

Bu nedenle “Komando Olamaz” kararı ile “Uzman Erbaş Olamaz”, “Uzman Erbaşlığa Devam Edemez”, “Türk Silahlı Kuvvetlerinde Görev Yapamaz” veya “Jandarma Genel Komutanlığında Görev Yapamaz” kararları aynı hukuki anlama gelmez. Bir personelin komando faaliyetlerini yerine getirmeye sağlık yönünden uygun bulunmaması, her durumda kişinin bütün uzman erbaşlık görevlerini yapamayacağı anlamına gelmez. Sağlık kurulu raporunun sonuç bölümündeki diğer ifadeler bu nedenle özellikle önemlidir.

Uygulamada “Sınıfı Görevini Yapar, Komando Olamaz”, “Uzman Erbaş Olur, Komando Olamaz” veya “Uzman Erbaşlığa Devam Eder, Komando Olamaz” şeklinde sağlık kurulu kararlarıyla karşılaşılmaktadır. Bu tür raporların ortak özelliği, personelin komando özel ihtisası bakımından sağlık yeterliliğini kaybettiğinin belirtilmesine rağmen genel olarak uzman erbaşlık veya sınıf görevi yönünden sağlık yeterliliğinin devam ettiğine işaret edilmesidir. Bu nedenle sözleşmenin geleceği değerlendirilirken raporun yalnızca “Komando Olamaz” kısmına bakılması yeterli değildir.

Komando Olamaz Raporu Hangi Mevzuata Göre Verilir?

Uzman erbaşların sağlık durumlarının değerlendirilmesinde temel düzenleme Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı Sağlık Yeteneği Yönetmeliğidir. Yönetmelik, uzman erbaş adaylarının göreve alınmasından görevde bulunan personelin sözleşme yenileme muayenelerine, komando ve diğer özel ihtisas sağlık şartlarından “Görev Yapamaz” kararlarına kadar sağlıkla ilgili çok sayıda konuyu ayrıntılı biçimde düzenlemektedir.

Komando, paraşüt, özel harekât, özel kuvvetler, keskin nişancılık ve benzeri özel ihtisas görevlerinde genel askerî sağlık yeterliliğinden daha sıkı koşullar aranabilmektedir. Sağlık Yeteneği Yönetmeliğinin komando özel ihtisaslarına ilişkin hükümlerinde belirli göz hastalıkları, hava yolu hastalıkları, psikiyatrik hastalıklar ve sınıflandırma çizelgelerinde komando görevine uygun bulunmayan bazı rahatsızlıkların “Komando Olamaz” sonucuna neden olabileceği düzenlenmektedir.

Uzman erbaşın sözleşmesinin devamı bakımından ise 3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu ile Uzman Erbaş Yönetmeliği ayrıca önem taşır. Uzman Erbaş Yönetmeliğinin sözleşmenin uzatılmasına ilişkin hükümleri, sözleşmesinin yenilenmesini isteyen personelin istihdam edildiği veya edileceği kadronun görev özelliklerine göre sınıf ve branşı bakımından Sağlık Yeteneği Yönetmeliğinde belirtilen sağlık niteliklerine sahip olmasını aramaktadır. Dolayısıyla sağlık raporu ile personelin mevcut veya muhtemel görev kadrosu birlikte değerlendirilmelidir.

“Komando Olamaz” ile “Görev Yapamaz” Aynı Şey midir?

“Komando Olamaz” kararı ile “Görev Yapamaz” kararı arasında uzman erbaşın mesleki statüsü açısından son derece önemli bir fark bulunmaktadır. “Komando Olamaz” kararı esas olarak kişinin komando özel ihtisasının gerektirdiği sağlık şartlarını taşımadığını gösterirken, “Türk Silahlı Kuvvetlerinde Görev Yapamaz”, “Jandarma Genel Komutanlığında Görev Yapamaz” veya “Sahil Güvenlik Komutanlığında Görev Yapamaz” şeklindeki kararlar çok daha geniş kapsamlı bir sağlık yetersizliğini ifade eder.

Sağlık Yeteneği Yönetmeliğinin güncel hükümlerinde uzman erbaşların sözleşme yenileme muayeneleri ile görev yapamaz raporları birbirinden ayrı maddelerde düzenlenmiştir. Bazı (A) dilimi hastalıklarda personelin sınıf veya branş görevine devam edebilmesine imkân tanınırken, belirli (A) dilimi hastalıklar ile (B) ve (D) dilimindeki rahatsızlıklarda ilgisine göre “Görev Yapamaz” kararı verilmesi öngörülmektedir.

Bu nedenle uzman erbaş hakkında yalnızca “Komando Olamaz” kararı bulunuyorsa doğrudan “artık TSK’da görev yapamaz” sonucuna ulaşılması doğru olmayabilir. Raporda ayrıca “Sınıfı Görevini Yapar”, “Uzman Erbaş Olur” veya “Uzman Erbaşlığa Devam Eder” şeklinde ifadeler bulunması, sözleşmenin feshi veya yenilenmemesi konusunda ayrıca değerlendirme yapılmasını gerektirir.

“Sınıfı Görevini Yapar, Komando Olamaz” Ne Demektir?

“Sınıfı Görevini Yapar, Komando Olamaz” kararı, sağlık kurulunun personeli genel sınıf görevlerini yerine getirmeye sağlık yönünden elverişli gördüğünü ancak komando görevlerine ilişkin özel sağlık kriterlerini karşılamadığı sonucuna vardığını göstermektedir. Bu raporda sağlık kurulunun yaptığı iki ayrı değerlendirme bulunmaktadır ve bunların birlikte okunması gerekir.

Örneğin piyade sınıfında bulunan uzman erbaşın komando faaliyetlerine devam etmesinin uygun olmadığı tespit edilmiş olabilir. Ancak aynı sağlık kurulu, personelin piyade sınıfının komando niteliği taşımayan başka görevlerinde çalışmasına engel bir sağlık sorunu görmemiş olabilir. Bu durumda idarenin, personelin yalnızca mevcut komando kadrosunda çalışıp çalışamayacağını değil, uzman erbaş statüsünden başka şekilde yararlanılıp yararlanılamayacağını da değerlendirmesi gündeme gelir.

Danıştay’ın son yıllardaki kararlarında da “Sınıfı Görevini Yapar, Komando Olamaz” raporuna dayanılarak personelin doğrudan TSK ile ilişiğinin kesilmesinin her durumda yeterli incelemeye dayanmadığı yönünde değerlendirmeler bulunmaktadır. Özellikle personelin uygun başka sınıf veya branşta yetiştirilerek görevine devam etme ihtimalinin sağlık, kadro ve hizmet ihtiyacı yönünden değerlendirilmesi gerektiği üzerinde durulmaktadır.

“Uzman Erbaşlığa Devam Eder, Komando Olamaz” Raporu Ne Anlama Gelir?

Sağlık kurulu raporunda açıkça “Uzman Erbaşlığa Devam Eder, Komando Olamaz” şeklinde karar bulunması, hukuki değerlendirme açısından oldukça güçlü bir ayrım ortaya koymaktadır. Sağlık kurulu bir taraftan personelin komando sağlık şartlarını taşımadığını tespit ederken diğer taraftan uzman erbaş statüsünde görev yapmaya sağlık açısından devam edebileceğini belirtmektedir.

Böyle bir rapor karşısında idarenin yalnızca “personel artık komando olamıyor” gerekçesine dayanarak doğrudan uzman erbaşlık statüsünü tamamen sona erdirmesi tartışmalı hâle gelebilir. İdarenin personelin görev yaptığı kadronun niteliğini, başka uygun kadro bulunup bulunmadığını, personelin sınıf ve branşını, eğitim durumunu ve teşkilat ihtiyacını değerlendirmesi gerekir.

Bununla birlikte raporda “Uzman Erbaşlığa Devam Eder” ifadesinin bulunması, personelin kendi istediği görev yerine veya kadroya atanma konusunda mutlak bir hak elde ettiği anlamına gelmez. İdarenin personel planlaması ve kadro ihtiyaçları devam etmektedir. Esas mesele, personelin sağlık yönünden uzman erbaş olarak görev yapabileceği raporla belirtilmişken hiçbir alternatif değerlendirme yapılmadan tamamen ilişik kesilmesinin hukuka uygun olup olmadığıdır.

Komando Olamaz Raporu Alan Uzman Erbaşın Sözleşmesi Feshedilir mi?

“Komando Olamaz” sağlık raporunun uzman erbaş sözleşmesine etkisi her dosyada aynı değildir. Sözleşmenin feshedilip edilemeyeceği, sağlık kurulu raporunun tam içeriğine, personelin sınıf ve branşına, hangi kadro için temin edildiğine, sağlık rahatsızlığının Sağlık Yeteneği Yönetmeliğindeki karşılığına ve personelin başka bir görevde değerlendirilme imkânına göre belirlenmelidir.

Uzman erbaş hakkında doğrudan “Türk Silahlı Kuvvetlerinde Görev Yapamaz” veya ilgili komutanlık bakımından “Görev Yapamaz” kararı verilmişse sağlık nedeniyle statünün sona ermesine ilişkin hukuki zemin çok daha güçlüdür. Buna karşılık raporda “Sınıfı Görevini Yapar” veya “Uzman Erbaşlığa Devam Eder” denildiği hâlde yalnızca komando niteliğinin kaybedilmesinden hareketle sözleşmenin feshedilmesi veya yenilenmemesi, idarenin başka bir kadroda değerlendirme yapıp yapmadığı yönünden ayrıca incelenmelidir.

Bu nedenle uygulamada “Komando Olamaz raporu alan herkesin sözleşmesi feshedilir” şeklinde genel bir kuraldan söz edilmesi mümkün değildir. Aynı şekilde “Komando Olamaz raporu sözleşmeyi hiçbir zaman etkileyemez” şeklindeki yaklaşım da doğru değildir. Sonuç, raporun tamamı ve personelin somut statüsü üzerinden belirlenmelidir.

Komando Olamaz Raporu Sözleşme Yenilenmemesine Neden Olabilir mi?

Uzman erbaşların sözleşmelerinin yenilenmesi otomatik bir hak değildir. Uzman Erbaş Yönetmeliği, sözleşmenin yenilenmesi için personelin sicil, kadro ve sağlık gibi çeşitli şartları taşımasını aramaktadır. Sağlık bakımından personelin istihdam edildiği veya edileceği kadronun görev özelliklerine göre ilgili sınıf veya branşın sağlık niteliklerine sahip olması gerekir.

Bu nedenle personel yalnızca komando kadrosunda istihdam edilebiliyor ve sağlık durumu artık bu kadroda görev yapmasına kesin biçimde engel oluşturuyorsa sözleşme yenileme yönünden sorun ortaya çıkabilir. Bununla birlikte sağlık kurulunun aynı personel hakkında “Uzman Erbaş Olur” veya “Sınıfı Görevini Yapar” kararı vermiş olması hâlinde idarenin başka bir uygun kadro veya branş ihtimalini değerlendirmeden yalnızca mevcut komando görevine bakarak karar vermesi yargısal denetime konu olabilir.

Nitekim Danıştay’ın 2025 tarihli kararlarında, sağlık raporunda uzman erbaşlığa devam edilebileceğinin veya sınıf görevinin yapılabileceğinin belirtilmesi hâlinde personelin uygun başka sınıf veya branşta değerlendirilme ihtimalinin incelenmesi gerektiği kabul edilmiştir. Ancak aynı kararlar, mahkemenin idarenin yerine geçerek “sözleşme mutlaka yenilenmelidir” şeklinde karar veremeyeceğini de göstermektedir. İdare, iptal kararındaki hukuki esaslara göre yeniden değerlendirme yapmakla yükümlüdür.

Piyade Komando Uzman Erbaşın Durumu Farklı mıdır?

Piyade sınıfında ve özellikle komando birliklerinde görev yapan uzman erbaşlar bakımından uyuşmazlığın merkezinde personelin komando branşında mı yoksa daha genel anlamda piyade uzman erbaş statüsünde mi istihdam edildiği meselesi bulunmaktadır. İdare bazı dosyalarda personelin yalnızca komando ihtiyacını karşılamak üzere temin edildiğini ve komando sağlık şartlarının kaybedilmesiyle artık kendisinden yararlanılamayacağını ileri sürebilmektedir.

Buna karşılık sağlık raporunda “Sınıfı Görevini Yapar” veya “Uzman Erbaşlığa Devam Eder” kararı bulunduğunda personelin yalnızca komando görevi yapamamasının bütün piyade veya uzman erbaş görevlerini yapamayacağı şeklinde yorumlanması tartışmalı olabilir. Danıştay’ın yakın tarihli kararlarında personelin statüsü ve uygun başka görevlerde değerlendirilme ihtimali bu nedenle önem kazanmıştır.

Sonuç olarak personelin terhis belgesinde veya branş bilgilerinde komando görevinin bulunması tek başına uyuşmazlığı çözmez. Personelin hangi kadroya alındığı, eğitim ve branş durumu, başka bir kadroda çalıştırılmasının hukuken ve fiilen mümkün olup olmadığı ve sağlık raporunun nihai kararı birlikte değerlendirilmelidir.

İlköğretim Mezunu Uzman Erbaş Başka Branşa Geçebilir mi?

Uygulamada idare tarafından zaman zaman uzman erbaşın eğitim durumunun başka sınıf veya branşlarda görevlendirilmeye engel olduğu ileri sürülebilmektedir. Özellikle geçmiş yıllarda ilköğretim mezunu olarak uzman erbaşlığa kabul edilen personelin komando sağlık şartlarını kaybetmesi hâlinde başka bir görevde değerlendirilmesinin mümkün olmadığı yönünde işlemler tesis edilebilmiştir.

Ancak yalnızca eğitim durumunun belirtilmesi, başka bir görevlendirmenin neden mümkün olmadığını her durumda açıklamaya yetmeyebilir. Personelin mevcut statüsü, sahip olduğu askerî eğitimler, geçmiş görevleri, tecrübesi, ihtiyaç bulunan kadrolar ve ilgili mevzuat birlikte değerlendirilmelidir. İdarenin “başka yerde değerlendirilemez” sonucunu somut kadro ve ihtiyaç değerlendirmesine dayandırması gerekir.

Danıştay kararlarında da personelin yalnızca eğitim düzeyi veya mevcut komando branşından hareketle otomatik ilişik kesme sonucuna ulaşılmasının yeterli olmadığı, başka uygun görev imkânının araştırılması gerektiği yönünde değerlendirmeler bulunmaktadır.

Komando Olamaz Raporu Alan Uzman Erbaş Başka Göreve Atanabilir mi?

Sağlık raporunun personelin uzman erbaşlık veya sınıf görevine devam edebileceğini belirtmesi hâlinde, kişinin sağlık durumuna uygun başka bir kadro veya görev yerinde değerlendirilmesi gündeme gelebilir. Bunun hukuki zemini özellikle Uzman Erbaş Yönetmeliğinin sözleşmenin yenilenmesine ilişkin “istihdam edildikleri veya edilecekleri kadro” ifadesi bakımından önemlidir.

Ancak bu durum personelin istediği herhangi bir kadroya atanabileceği şeklinde yorumlanmamalıdır. İdarenin teşkilat yapısı, personel ihtiyacı, kadroların sınıf ve branş şartları ve personelin eğitim yeterlilikleri değerlendirilmelidir. Yargısal denetimin konusu çoğunlukla idarenin bu değerlendirmeyi gerçekten yapıp yapmadığıdır.

Personelin mevcut komando kadrosunda çalışamayacağı açık olmakla birlikte başka uygun kadrolar bulunduğu hâlde bunların hiç araştırılmaması, özellikle sağlık raporunun “Uzman Erbaşlığa Devam Eder” şeklinde olması durumunda işlemin sebep ve amaç unsurları bakımından hukuki uyuşmazlık doğurabilir.

Komando Olamaz Raporu Görev Yerini Değiştirir mi?

“Komando Olamaz” kararı personelin komando niteliğindeki görev yerlerinde görevlendirilmesini etkileyebilir. Personelin halen komando birliğinde bulunması ve sağlık kurulunun komando faaliyetlerine devam etmesini uygun görmemesi hâlinde mevcut kadroda fiilen çalıştırılmaya devam edilmesi sağlık ve hizmet güvenliği bakımından mümkün olmayabilir.

Bu durumda sağlık durumuna uygun başka bir kadroya veya görev yerine atama yapılması gündeme gelebilir. Atamanın aynı garnizon içerisinde başka görev yerine yapılması mümkün olabileceği gibi, teşkilat ihtiyacına göre başka garnizon veya birlik de söz konusu olabilir. Ancak atama işleminin ayrıca personel mevzuatına, kamu yararına ve hizmet gereklerine uygun olması gerekir.

Dolayısıyla komando raporu yalnızca sözleşme feshi yönünden değil, atama hukuku bakımından da sonuç doğurabilir. Personelin sağlık kısıtlamalarının yeni görev yerinin koşullarıyla gerçekten uyumlu olup olmadığı ayrıca önem taşır.

Astım Nedeniyle Komando Olamaz Raporu Verilebilir mi?

Komando görevleri bakımından solunum sistemi hastalıkları özel önem taşımaktadır. Sağlık Yeteneği Yönetmeliğinde hava yolu hastalıklarına ilişkin bazı rahatsızlıklar komando görevine engel sağlık durumları arasında değerlendirilmektedir. Astımın derecesi, klinik seyri, kullanılan ilaçlar, solunum fonksiyon testleri ve Hastalıklar Listesindeki karşılığı sağlık kurulunun vereceği karar bakımından belirleyicidir.

Astım tanısı bulunması her durumda kişinin tüm uzman erbaşlık görevlerini yapamayacağı anlamına gelmez. Sağlık kurulunun yalnızca “Komando Olamaz” kararı vermesi ile doğrudan “Görev Yapamaz” kararı vermesi arasında bu nedenle önemli fark bulunmaktadır. Özellikle hastalığın (A) diliminde değerlendirilmesi ve sınıf görevinin yapılabileceğinin belirtilmesi hâlinde başka görevlerde devam ihtimali değerlendirmeye konu olabilir.

Sağlık raporuna itirazda yalnızca “astımım yoktur” şeklindeki bir savunma yerine mevcut tetkiklerin, hastalığın derecesinin ve Yönetmelikteki hangi madde ve dilime girdiğinin incelenmesi daha sağlıklı olacaktır.

Psikiyatrik Rahatsızlık Nedeniyle Komando Olamaz Raporu Ne Sonuç Doğurur?

Sağlık Yeteneği Yönetmeliği komando görevleri bakımından psikiyatrik hastalıkları özel olarak değerlendirmektedir. Ancak psikiyatrik bir tanı nedeniyle komando görevinin yapılamaması ile bütün askerî görevlerin yapılamaması aynı hukuki ve tıbbi değerlendirmeye tabi değildir.

Hastalığın türü, şiddeti, Hastalıklar Listesindeki dilimi ve sağlık kurulunun nihai kararı bu nedenle önemlidir. Raporda yalnızca “Komando Olamaz” kararı bulunuyorsa, personelin uzman erbaş statüsüne devam edip edemeyeceği ayrıca değerlendirilmelidir. Buna karşılık rahatsızlığın niteliği Yönetmeliğin “Görev Yapamaz” hükümlerine giriyorsa sonuç farklı olacaktır.

Psikiyatrik sağlık raporlarında teşhisin güncelliği, tedavi süreci, önceki sağlık kayıtları ve kurulun kullandığı hastalık maddesinin doğru olup olmadığı itiraz ve dava süreçlerinde özellikle önem taşıyabilir.

Sağlık Yeteneği Yönetmeliğinde 2024 Değişikliği Neden Önemlidir?

10 Ekim 2024 tarihinde Sağlık Yeteneği Yönetmeliğinde uzman erbaşların sözleşme yenileme muayeneleri ve görev yapamaz raporlarına ilişkin önemli değişiklikler yapılmıştır. Bu nedenle özellikle daha eski internet makalelerinde yer alan “(A) dilimi ise kesin görevine devam eder, (B) ve (D) ise kesin ayrılır” şeklindeki basitleştirilmiş açıklamalar güncel düzenlemeyi tam olarak yansıtmayabilir.

Güncel sözleşme yenileme sisteminde Hastalıklar Listesinin bazı (A) dilimi rahatsızlıklarına sahip uzman erbaşların sınıf veya branş görevlerine devam etmesi öngörülürken, sınıflandırma ve branş belirleme çizelgelerinde özel şekilde işaretlenmiş bazı (A) dilimi hastalıklar bu kuralın dışında tutulmuştur. Bu durumlarda ve (B) ile (D) dilimindeki rahatsızlıklarda “Görev Yapamaz” kararı gündeme gelebilmektedir.

Bu nedenle sağlık raporunun yalnızca “A dilimi” veya “B dilimi” şeklinde okunması yeterli değildir. Hastalığın hangi madde ve fıkrada bulunduğu, sınıflandırma çizelgesindeki karşılığı ve personelin hangi sınıf veya branşta görev yaptığı birlikte incelenmelidir.

Komando Olamaz Sağlık Raporuna İtiraz Edilebilir mi?

Görevde bulunan uzman erbaş hakkında düzenlenen sağlık kurulu raporu, mevzuatta öngörülen koşullar çerçevesinde itiraz konusu yapılabilir. Aktif görevdeki personelin yetkili sağlık kuruluşunca düzenlenen raporlarına karşı tebliğ tarihinden itibaren kural olarak otuz günlük itiraz süresi bulunmaktadır. Temin aşamasındaki uzman erbaş adayları için uygulanan üç iş günlük süreyle görevde bulunan personelin süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

İtirazın özellikle rapordaki teşhis, hastalık maddesi veya “Komando Olamaz” kararının tıbbi temeli bakımından uyuşmazlık bulunması hâlinde önemi artar. Kişinin başka hastanelerdeki tetkikleri, uzman doktor değerlendirmeleri veya hastalığın derecesini gösteren yeni tıbbi veriler itirazın desteklenmesinde kullanılabilir.

Ancak başka bir hastaneye kişinin kendi isteğiyle giderek yeni rapor alması, usulüne uygun sağlık raporu itirazının yerine geçmez. Sağlık raporu sürecinin mevzuatta belirlenen yetkili makamlar ve hakem hastane sistemi üzerinden yürütülmesi gerekir.

Sağlık Raporuna İtiraz Etmeden Sözleşme Feshi Davası Açılabilir mi?

Sağlık raporuna itiraz yolu ile sağlık raporuna dayanılarak tesis edilen sözleşme feshi veya yenilememe işlemine karşı açılan iptal davası birbirinden farklı hukuki süreçlerdir. Sağlık raporunun kendisi yönünden tıbbi bir hata bulunduğu düşünülüyorsa rapora süresi içerisinde itiraz edilmesi son derece önemlidir.

Bununla birlikte sözleşme feshi işleminin hukuka aykırılığı yalnızca sağlık raporunun tıbbi olarak yanlış olmasına dayanmayabilir. Örneğin sağlık raporu tamamen doğru olduğu hâlde raporda “Sınıfı Görevini Yapar, Komando Olamaz” denilmiş olmasına rağmen idarenin başka görev imkânını hiç araştırmadan personelin ilişiğini kesmesi ayrı bir idare hukuku sorunudur.

Bu nedenle bazı dosyalarda sağlık raporunun içeriği kabul edilmesine rağmen sözleşmenin feshi işleminin hukuka aykırılığı ileri sürülebilir. Hangi işlemin dava konusu edileceği somut dosyanın niteliğine göre belirlenmelidir.

Hakem Hastanenin Komando Olamaz Kararı Kesin midir?

Hakem hastane süreci sağlık raporunun idari itiraz mekanizması bakımından önem taşımaktadır. İlk rapor ile itiraz üzerine düzenlenen ikinci sağlık kurulu raporu arasında farklılık bulunması hâlinde ilgili sağlık sistemi içerisinde hakem hastane değerlendirmesi gündeme gelebilir ve rapor idari sağlık süreci bakımından kesinleşebilir.

Ancak sağlık raporunun idari yönden kesinleşmesi, bu rapora dayanılarak tesis edilen bütün personel işlemlerinin yargı denetimi dışında olduğu anlamına gelmez. Sözleşmenin feshedilmesi veya yenilenmemesi gibi işlemler idari yargı denetimine tabidir ve mahkeme işlemin dayanağı olan sağlık raporunun karar üzerindeki etkisini değerlendirebilir.

Ayrıca sağlık raporunun kendi içerisinde açık çelişkiler taşıması, yanlış hastalık maddesine dayanması veya personelin güncel sağlık durumunu yansıtmaması hâlinde bunlar dava sırasında ileri sürülebilecek hususlar arasında yer alabilir.

Danıştay’ın “Komando Olamaz” Raporlarına Yaklaşımı Nedir?

Danıştay 12. Dairesinin yakın tarihli kararlarında “Komando Olamaz” sağlık raporu bulunan uzman erbaşların sözleşmelerinin feshedilmesi veya yenilenmemesi konusunda dikkat çekici bir yaklaşım ortaya konulmaktadır. Özellikle sağlık kurulu raporunda aynı zamanda “Sınıfı Görevini Yapar”, “Uzman Erbaş Olur” veya “Uzman Erbaşlığa Devam Eder” ifadelerinin bulunması durumunda personelin doğrudan TSK ile ilişiğinin kesilmesi yeterli görülmemektedir.

Danıştay, bu tür dosyalarda personelin Kara Kuvvetleri Komutanlığında veya ilgili teşkilat içerisinde uygun sınıf veya branşlardan birinde yetiştirilmek veya görevlendirilmek suretiyle görevine devam edip edemeyeceğinin değerlendirilmesi gerektiğini vurgulamaktadır. Bu değerlendirmede sağlık durumu kadar kadro ve personel ihtiyacı da dikkate alınmalıdır.

Bununla birlikte Danıştay’ın yaklaşımı, mahkeme kararıyla personelin otomatik olarak başka branşa atanacağı veya sözleşmesinin kesin şekilde yenileneceği anlamına gelmemektedir. İptal kararının ardından idare mahkeme kararının gerekçesini dikkate alarak yeniden değerlendirme yapmalıdır.

Komando Olamaz Raporu Nedeniyle Fesih İşlemi Hangi Durumlarda Hukuka Aykırı Olabilir?

Sağlık raporunda personelin uzman erbaşlık veya sınıf görevine devam edebileceği açıkça belirtilmesine rağmen idarenin başka bir değerlendirme yapmaksızın sadece “Komando Olamaz” ibaresine dayanması işlemin hukuka uygunluğunu tartışmalı hâle getirebilir. Özellikle başka uygun kadro veya branş imkânının araştırılmadığı durumlarda işlemin sebep ve amaç unsurları bakımından sorun ortaya çıkabilir.

Raporun yanlış yorumlanması başka bir hukuka aykırılık nedenidir. Örneğin “Sınıfı Görevini Yapar” kararı bulunan personelin raporu “Sınıfı Görevini Yapamaz” gibi değerlendirilerek işlem tesis edilmişse sağlık kurulu kararının hukuki anlamı hatalı uygulanmış olur.

Bunun yanında rapora itiraz sürecinin tamamlanmadan işlem tesis edilmesi, yetkisiz makam tarafından sözleşmenin feshedilmesi, personelin sağlık durumuna uygun başka kadroların bulunduğu yönündeki somut iddiaların hiç değerlendirilmemesi veya işlemin yeterli gerekçe içermemesi de iptal davasında ileri sürülebilecek hukuka aykırılık nedenleri arasında yer alabilir.

Komando Olamaz Raporu Nedeniyle Sözleşme Feshi Davası Açılabilir mi?

Komando sağlık şartlarının kaybedilmesi nedeniyle uzman erbaş sözleşmesinin feshedilmesi veya yenilenmemesi, personelin mesleki statüsünü sona erdiren idari işlemdir ve idari yargıda iptal davasına konu edilebilir. Dava sırasında sağlık raporunun içeriği ile idarenin rapordan çıkardığı hukuki sonuç arasındaki uyum özellikle incelenir.

Mahkeme personelin sağlık durumunu doğrudan kendisi tıbben belirlemez. Ancak sağlık kurulunun “Uzman Erbaşlığa Devam Eder” veya “Sınıfı Görevini Yapar” şeklindeki kararına rağmen neden personelin bütün uzman erbaşlık statüsünün sona erdirildiğini idareden açıklamasını isteyebilir ve işlemin hukuki dayanağını denetleyebilir.

Dava dilekçesinde sadece personelin sağlıklı olduğu ileri sürülmemelidir. Raporun tam sonucu, personelin sınıfı ve branşı, geçmiş görevleri, başka kadroda değerlendirilme imkânı, idarenin yaptığı veya yapmadığı kadro araştırması ve güncel Sağlık Yeteneği Yönetmeliği birlikte ele alınmalıdır.

İptal Davası Kaç Gün İçinde Açılır?

Uzman erbaş sözleşmesinin feshedilmesi veya yenilenmemesine ilişkin işlemlerde özel bir dava açma süresi bulunmadığı hâllerde idare mahkemelerinde genel altmış günlük dava süresi uygulanır. Süre kural olarak nihai idari işlemin personele yazılı şekilde tebliğ edilmesini izleyen günden itibaren işlemeye başlar.

Sağlık raporuna itiraz süresi ile sözleşme feshi işlemine karşı dava açma süresi birbirinden farklıdır. Sağlık raporu için görevde bulunan personel bakımından kural olarak otuz günlük itiraz süresi bulunması, sözleşme feshi işlemine karşı da otuz günlük dava süresi olduğu anlamına gelmez.

Somut dosyada sağlık raporu, rapora itiraz kararı, hakem hastane sonucu ve sözleşme feshi veya yenilememe işleminin ayrı tarihlerde tebliğ edilmesi mümkündür. Bu nedenle süre hesabında hangi işlemin dava konusu edildiği açık şekilde belirlenmelidir.

Yürütmenin Durdurulması İstenebilir mi?

Uzman erbaş sözleşmesinin sona erdirilmesine karşı açılan iptal davasında şartların gerçekleşmesi hâlinde yürütmenin durdurulması talep edilebilir. Yürütmenin durdurulması bakımından işlemin açıkça hukuka aykırı olması ve uygulanması hâlinde telafisi güç veya imkânsız zarar meydana gelmesi koşullarının birlikte bulunması gerekir.

Personelin meslekten ayrılması, düzenli aylık ve özlük haklarını kaybetmesi, hizmet süresinin kesilmesi, terfi ve emeklilik süreçlerinin etkilenmesi gibi sonuçlar telafisi güç zarar yönünden açıklanabilir. Ancak yalnızca ekonomik kayıp ileri sürülmesi yerine mesleki statünün sona ermesinin bütün sonuçlarının somutlaştırılması daha sağlıklı olacaktır.

Açık hukuka aykırılık bakımından ise raporda “Uzman Erbaşlığa Devam Eder” veya “Sınıfı Görevini Yapar” denilmesine rağmen hiçbir alternatif görev değerlendirmesi yapılmadan ilişik kesilmesi, güncel mevzuatın yanlış uygulanması veya raporun yanlış yorumlanması gibi hususlar ileri sürülebilir.

Dava Kazanılırsa Uzman Erbaş Otomatik Olarak Göreve Döner mi?

Mahkemenin sözleşme feshi veya yenilememe işlemini iptal etmesi, idarenin mahkeme kararını uygulama yükümlülüğünü doğurur. Ancak “Komando Olamaz” dosyalarında iptal kararının gerekçesi özellikle önemlidir. Mahkeme doğrudan personelin komando görevine devam etmesi gerektiğini değil, uygun başka görevde değerlendirilmesi gerektiğini belirtmiş olabilir.

Danıştay’ın 2025 tarihli kararlarından birinde de sözleşme yenilememe işleminin iptali hukuka uygun bulunurken, bu iptalin idarenin personelle otomatik olarak yeniden sözleşme yapması sonucunu doğurmadığı belirtilmiştir. İdarenin sağlık, kadro ve ihtiyaç durumunu yeniden değerlendirerek karar vermesi gerektiği kabul edilmiştir.

Bu nedenle dava kazanıldığında sonuç kararın gerekçesine göre belirlenmelidir. Bazı dosyalarda göreve dönüş ve parasal hakların iadesi gündeme gelebilirken, bazı dosyalarda idarenin yeniden değerlendirme yapması gerekebilir.

Dava Kazanılırsa Parasal Haklar Geri Alınabilir mi?

Hukuka aykırı işlem nedeniyle personelin görevden uzak kaldığı dönemde alamadığı aylık ve diğer parasal hakların iadesi idari yargı uyuşmazlıklarında gündeme gelebilir. Ancak “Komando Olamaz” raporuna dayalı sözleşme yenilememe dosyalarında bu konuda kararın iptal gerekçesine göre farklı sonuçlar ortaya çıkabilmektedir.

Mahkeme personelin sözleşmesinin yenilenmesi gerektiğini veya işlemin esasen hukuka aykırı olduğunu kesin biçimde ortaya koymuşsa parasal ve özlük hak taleplerinin kabul edilmesi mümkün olabilir. Buna karşılık iptal yalnızca idarenin yeterli kadro ve ihtiyaç değerlendirmesi yapmamış olmasına dayanıyorsa, idarenin yeniden değerlendirme sonucunda farklı bir karar verebilme ihtimali bulunduğundan parasal hakların doğup doğmadığı ayrıca tartışılabilir.

Bu nedenle iptal davasında parasal hak talebi yapılırken işlemin hukuka aykırılık sebebi ve Danıştay’ın güncel yaklaşımı dikkate alınmalıdır.

Komando Olamaz Raporu Sonrasında Tazminat Ödenir mi?

Sağlık nedeniyle uzman erbaş sözleşmesinin sona ermesi hâlinde 3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu kapsamındaki ikramiye ve diğer mali haklar ayrıca değerlendirilmelidir. Sözleşmenin sağlık niteliğinin kaybedilmesi nedeniyle sona ermesi, disiplin veya kusur nedeniyle fesih ile aynı hukuki sonuçları doğurmaz.

Uzman erbaşın hizmet süresi, sözleşmenin sona erme nedeni ve emeklilik hakkı bulunup bulunmadığı mali hakların belirlenmesinde önemlidir. Sağlık nedeniyle sözleşmesi sona eren bazı personel bakımından Kanunda ayrıca sağlık yardımı ve sağlık hizmetlerinden yararlanma hükümleri bulunmaktadır.

Bununla birlikte uzman erbaş, sağlık nedeniyle ilişik kesme işleminin hukuka aykırı olduğunu düşünüyorsa yalnızca ayrılış ikramiyesini hesaplamakla yetinmemeli; sözleşme feshi işleminin iptali ve yoksun kaldığı parasal haklar bakımından da hukuki durumunu değerlendirmelidir.

“Komando Olamaz” Sağlık Raporu Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

Komando Olamaz Raporu Alan Uzman Erbaşın Sözleşmesi Kesin Olarak Feshedilir mi?

“Komando Olamaz” ibaresinin sağlık kurulu raporunda yer alması, tek başına her uzman erbaşın sözleşmesinin zorunlu olarak feshedileceği anlamına gelmez. Sağlık kurulunun kararının tamamının incelenmesi gerekir. Raporda aynı zamanda “Sınıfı Görevini Yapar”, “Uzman Erbaş Olur” veya “Uzman Erbaşlığa Devam Eder” gibi ifadeler varsa personelin genel uzman erbaşlık sağlık yeterliliğinin devam ettiği anlaşılabilir.

Bu durumda temel hukuki mesele, personelin komando görevi dışında uygun başka bir kadro veya branşta değerlendirilmesinin mümkün olup olmadığıdır. Personelin sınıfı, branşı, eğitim durumu, görev tecrübesi ve idarenin mevcut kadro ihtiyacı birlikte değerlendirilmelidir. Danıştay’ın yakın tarihli kararlarında da bu değerlendirmenin yapılmadan doğrudan ilişik kesilmesinin hukuka aykırı olabileceği kabul edilmektedir.

Buna karşılık sağlık raporunda “Türk Silahlı Kuvvetlerinde Görev Yapamaz” veya ilgili teşkilat bakımından “Görev Yapamaz” kararı bulunuyorsa sözleşmenin sona ermesine ilişkin değerlendirme farklılaşır. Bu nedenle raporun yalnızca “Komando Olamaz” kelimeleri değil bütün sonuç kısmı incelenmelidir.

“Uzman Erbaş Olur, Komando Olamaz” Raporu Ne Anlama Gelir?

Bu karar, sağlık kurulunun personeli genel olarak uzman erbaşlık görevlerine sağlık yönünden uygun gördüğünü ancak komando özel ihtisasının daha ağır sağlık koşullarını taşımadığı sonucuna vardığını ifade eder. Başka bir anlatımla personel tamamen askerî hizmet yapamaz durumda kabul edilmemekte, yalnızca komando niteliğindeki görevler yönünden sağlık kısıtlaması getirilmektedir.

Bu rapor uzman erbaşın mevcut komando kadrosunda hiçbir değişiklik olmadan görev yapmaya devam edeceği anlamına gelmez. Komando görevinden alınması ve sağlık durumuna uygun başka bir kadroda değerlendirilmesi gündeme gelebilir. Bunun için personelin sınıf ve branşı ile teşkilatın kadro ihtiyacı ayrıca incelenmelidir.

İdarenin sağlık kurulunun “Uzman Erbaş Olur” kısmını hiç dikkate almadan yalnızca “Komando Olamaz” ibaresinden hareketle ilişik kesmesi, somut olayın özelliklerine göre iptal davasına konu olabilecek bir hukuki sorun yaratabilir.

“Sınıfı Görevini Yapar, Komando Olamaz” Raporunda Sözleşme Yenilenir mi?

“Sınıfı Görevini Yapar” ibaresi sağlık kurulunun personelin mensubu olduğu sınıfın genel görevlerini yerine getirebileceğini kabul ettiğini göstermesi bakımından önemlidir. Bununla birlikte uzman erbaş sözleşmesinin yenilenmesi sağlık raporuna ek olarak sicil, kadro, hizmet ihtiyacı ve diğer sözleşme yenileme şartlarına bağlıdır.

Dolayısıyla sağlık raporundan hareketle “sözleşme mutlaka yenilenir” sonucuna doğrudan ulaşılamaz. Ancak idarenin yalnızca komando sağlık şartının kaybedildiğini ileri sürerek, sınıf görevini yapabileceği belirtilen personelin başka bir uygun kadroda değerlendirilme ihtimalini hiç incelemeden sözleşmeyi yenilememesi yargı denetiminde tartışılabilir.

Danıştay kararlarında da sağlık raporuyla sınıf görevini yapabileceği belirlenen personelin başka uygun sınıf veya branşlarda değerlendirilmesinin mümkün olup olmadığının araştırılması gerektiğine yönelik yaklaşım bulunmaktadır.

Komando Olamaz Raporu Alan Piyade Uzman Çavuş Başka Birlikte Görev Yapabilir mi?

Piyade uzman çavuşun komando sağlık şartlarını kaybetmesi, sağlık kurulu raporunun içeriğine göre komando dışındaki piyade veya uygun başka görevlerde değerlendirilmesine engel olmayabilir. Personelin “Sınıfı Görevini Yapar” veya “Uzman Erbaşlığa Devam Eder” raporu bulunması hâlinde bu ihtimal özellikle önem kazanır.

Ancak başka birliğe veya başka kadroya atanma konusunda personelin mutlak seçim hakkı bulunmamaktadır. Hangi görev yerinde değerlendirileceği idarenin kadro ihtiyacı, personel planlaması, sınıf ve branş şartları ile sağlık kısıtlamalarına göre belirlenir.

Hukuki uyuşmazlık çoğunlukla personelin belirli bir yere atanma talebinden değil, başka görev imkânı bulunup bulunmadığı araştırılmadan uzman erbaşlık statüsünün tamamen sona erdirilmesinden kaynaklanmaktadır.

Komando Olamaz Raporu Görev Yeri Değişikliğine Neden Olur mu?

Komando birliğinde görev yapan personelin sağlık kurulunca artık komando görevlerine uygun bulunmaması hâlinde mevcut görev yerinde aynı komando görevine devam ettirilmemesi doğal bir sonuç olabilir. Bu durumda personelin sağlık durumuyla uyumlu başka bir kadro veya görev yerinde değerlendirilmesi gündeme gelebilir.

Görev yeri değişikliğinin aynı garnizon içerisinde veya başka bir garnizona yapılması mümkündür. Burada idarenin personel planlaması ve hizmet ihtiyacı belirleyicidir. Bununla birlikte yeni görev yerinin de sağlık raporunda belirtilen kısıtlamalarla uyumlu olması gerekir.

Özellikle sağlık raporunda rakım, tozlu ortam, ağır fiziksel faaliyet veya belirli görev koşulları bakımından ilave kısıtlamalar bulunuyorsa yalnızca “komando olmayan birlik” seçilmesi yeterli olmayabilir. Atanan yerde personelin sağlık hizmetlerine erişimi ve raporda belirtilen çalışma şartları ayrıca değerlendirilmelidir.

Astım Olan Uzman Erbaş Komando Olamaz Raporu Alırsa Meslek Biter mi?

Astım ve diğer hava yolu hastalıkları komando görevleri bakımından özel sağlık şartlarına tabidir. Bu nedenle uzman erbaşın astım nedeniyle “Komando Olamaz” kararı alması mümkündür. Ancak bu kararın bütün uzman erbaşlık statüsünü sona erdirip erdirmediği hastalığın derecesine ve sağlık kurulunun nihai kararına göre belirlenmelidir.

Rahatsızlık Sağlık Yeteneği Yönetmeliğine göre personelin sınıf görevine veya uzman erbaşlığa devam etmesine engel olmayan bir kategorideyse, yalnızca komando görevinin sona ermesi gündeme gelebilir. Buna karşılık rahatsızlığın Yönetmelikte “Görev Yapamaz” kararı verilmesini gerektiren bir nitelikte olması hâlinde sonuç farklı olur.

Bu nedenle astım tanısının varlığından hareketle doğrudan ilişik kesme sonucuna ulaşılmamalı; solunum fonksiyon testleri, hastalığın Hastalıklar Listesindeki karşılığı ve rapor kararının tamamı birlikte incelenmelidir.

Komando Olamaz Raporu Alan Uzman Erbaş Sağlık Raporuna İtiraz Edebilir mi?

Görevde bulunan uzman erbaşın yetkili sağlık kuruluşunca düzenlenen sağlık kurulu raporuna karşı, kendisine tebliğ edilmesinden itibaren kural olarak otuz gün içinde itiraz imkânı bulunmaktadır. Bu süre uzman erbaş adayları bakımından uygulanan üç iş günlük itiraz süresiyle karıştırılmamalıdır.

İtiraz özellikle teşhisin hatalı olduğu, hastalık derecesinin yanlış belirlendiği veya sağlık kurulunun yanlış hastalık maddesini uyguladığı düşünülen durumlarda önem taşır. Personelin elindeki güncel tetkikler ve uzman hekim raporları itirazın gerekçelendirilmesinde kullanılabilir.

İtiraz süresinin geçirilmemesi önemlidir. Personelin farklı hastanelerden yeni rapor toplamaya çalışırken kanuni itiraz süresini kaçırması hak kaybına yol açabilir.

Hakem Hastane de Komando Olamaz Derse Sözleşme Kesin Feshedilir mi?

Hakem hastanenin de “Komando Olamaz” kararı vermesi, sağlık raporunun komando görevi bakımından idari sağlık sürecinde kesinleşmesini sağlar. Ancak bundan doğrudan uzman erbaş sözleşmesinin mutlaka feshedilmesi sonucu çıkmaz. Sağlık raporunun sonuç bölümünde personelin sınıf görevini veya uzman erbaşlık görevini yapabileceğine ilişkin başka kararlar bulunup bulunmadığı yine önemlidir.

Hakem hastane “Sınıfı Görevini Yapar, Komando Olamaz” demişse idarenin sözleşme yönünden yapacağı değerlendirmede bu kararın tamamını dikkate alması gerekir. Personelin başka uygun görevde kullanılabilmesinin mümkün olup olmadığı ayrıca incelenebilir.

Buna karşılık hakem hastane tarafından doğrudan ilgili kuvvet veya komutanlıkta “Görev Yapamaz” kararı verilmişse sağlık nedeniyle statünün sona ermesi bakımından çok daha farklı bir hukuki durum ortaya çıkar.

Komando Olamaz Raporu Nedeniyle Sözleşmesi Feshedilen Uzman Erbaş Dava Açabilir mi?

Sözleşme feshi veya yenilememe işlemi personelin mesleki statüsünü sona erdiren idari bir işlem olduğundan idari yargıda iptal davasına konu edilebilir. Dava yalnızca hastalığın mevcut olup olmadığı üzerinden kurulmak zorunda değildir. Sağlık raporunun idare tarafından doğru yorumlanıp yorumlanmadığı da önemli bir hukuki uyuşmazlıktır.

Örneğin raporda “Uzman Erbaşlığa Devam Eder, Komando Olamaz” denilmişken idarenin başka görev ihtimalini hiç değerlendirmeden doğrudan ilişik kesmesi dava konusu edilebilir. Aynı şekilde sınıfı görevini yapabileceği belirtilmiş personelin neden hiçbir uygun kadroda değerlendirilemeyeceği yönünde somut inceleme yapılmamış olması da ileri sürülebilir.

Dava hazırlanırken sağlık raporunun tam metni, personelin branşı, geçmiş görevleri, eğitim durumu ve idarenin sözleşme fesih gerekçesi birlikte değerlendirilmelidir.

Komando Olamaz Davasında Danıştay Uzman Erbaşları Haklı Buluyor mu?

Danıştay’ın yakın tarihli kararlarında, raporunda “Sınıfı Görevini Yapar”, “Uzman Erbaş Olur” veya “Uzman Erbaşlığa Devam Eder” ifadeleri bulunan personelin sırf komando niteliğini kaybetmesi nedeniyle doğrudan TSK ile ilişiğinin kesilmesine karşı önemli hukuki değerlendirmeler bulunmaktadır.

Bu kararlarda personelin uygun başka sınıf veya branşta yetiştirilerek veya görevlendirilerek hizmetine devam edip edemeyeceğinin idare tarafından araştırılması gerektiği kabul edilmiştir. Bu yönüyle güncel içtihat, otomatik sözleşme feshi yaklaşımına karşı somut değerlendirme yapılmasını zorunlu kılmaktadır.

Ancak bu kararlar bütün “Komando Olamaz” dosyalarının mutlaka kazanılacağı anlamına gelmez. Sağlık raporunun sonucu, kişinin sadece komando görevi için temin edilip edilmediği, başka kadroların bulunup bulunmadığı ve güncel Sağlık Yeteneği Yönetmeliğinin hangi hükmünün uygulandığı her dosyada ayrıca değerlendirilir.

Dava Kazanılırsa Uzman Erbaş Aynı Komando Birliğine Döner mi?

İptal kararı verilmesi personelin mutlaka eski komando görevine aynen döneceği anlamına gelmez. Zaten geçerli sağlık raporunda personelin komando olamayacağı belirtiliyorsa aynı ağır komando faaliyetlerine devam ettirilmesi sağlık raporuyla çelişebilir.

Mahkeme kararının amacı çoğu zaman idareyi personelin durumunu hukuka uygun biçimde yeniden değerlendirmeye zorlamaktır. Personelin uzman erbaş olarak devam edip edemeyeceği ve hangi uygun kadroda çalışabileceği bu değerlendirme sonucunda belirlenebilir.

Dolayısıyla dava sonucu “Komando Olamaz” raporunu ortadan kaldırmadan sözleşme feshi işlemini ortadan kaldırabilir. Bu iki hukuki sonuç birbirinden ayrılmalıdır.

Komando Olamaz Raporu Nedeniyle Sözleşme Yenilenmezse Parasal Haklar Alınabilir mi?

Parasal hakların iadesi, iptal kararının gerekçesine göre değerlendirilir. Eğer sözleşme yenilememe işleminin hukuka aykırı olduğu ve personelin sözleşmesinin devam etmesi gerektiği sonucuna ulaşılmışsa görevden ayrı kaldığı döneme ilişkin mali ve özlük hakların iadesi gündeme gelebilir.

Buna karşılık mahkemenin iptal gerekçesi yalnızca idarenin yeterli kadro ve ihtiyaç değerlendirmesi yapmamış olmasına dayanıyorsa, idare yeniden değerlendirme yapabileceğinden parasal hakların doğduğu tarih ve kapsam ayrıca tartışılabilir. Danıştay’ın yakın tarihli kararlarında bu ayrım özellikle görülmektedir.

Bu nedenle dava dilekçesinde iptal talebinin yanında parasal ve özlük hak talebi yapılırken işlemin hukuki niteliği ve güncel içtihat dikkatle değerlendirilmelidir.

Komando Olamaz Raporu Meslekten Çıkarma Cezası mıdır?

“Komando Olamaz” sağlık kurulu raporu bir disiplin cezası veya meslekten çıkarma cezası değildir. Sağlık kurulunun personelin sağlık yeterliliğine ilişkin tıbbi ve idari nitelikteki değerlendirmesidir. Ancak bu sağlık raporu daha sonra sözleşmenin feshedilmesi veya yenilenmemesi gibi personelin statüsünü sona erdiren bir idari işleme dayanak oluşturabilir.

Bu ayrım önemlidir; çünkü personelin komando sağlık şartını kaybetmesi herhangi bir kusur veya disiplinsizlik anlamına gelmez. Sağlık sorununun görev sırasında veya görev nedeniyle ortaya çıkması da mümkündür.

Dolayısıyla “Komando Olamaz” nedeniyle ilişik kesilmesi disiplin cezası olarak değil, sağlık ve personel statüsü mevzuatı çerçevesinde değerlendirilmelidir.

Sonuç

“Komando Olamaz” sağlık kurulu raporunun uzman erbaş sözleşmesine etkisi yalnızca rapordaki bu iki kelimeye bakılarak belirlenemez. Uzman erbaşın sağlık durumu, raporun tam karar bölümü, hastalığın Sağlık Yeteneği Yönetmeliğindeki karşılığı, personelin sınıf ve branşı, mevcut kadrosu ve başka uygun görevlerde değerlendirilme imkânı birlikte incelenmelidir.

Özellikle “Komando Olamaz” ile “Türk Silahlı Kuvvetlerinde Görev Yapamaz” veya “Jandarma Genel Komutanlığında Görev Yapamaz” kararlarının birbirinden ayrılması gerekir. Birincisi belirli bir özel ihtisas görevinin yapılamayacağını gösterirken ikincisi çok daha geniş kapsamlı sağlık yetersizliği sonucunu doğurabilir.

Sağlık kurulu raporunda “Sınıfı Görevini Yapar”, “Uzman Erbaş Olur” veya “Uzman Erbaşlığa Devam Eder” ifadelerinin bulunması hâlinde personelin sağlık yönünden uzman erbaşlık görevine tamamen elverişsiz olduğu kabul edilmiş değildir. Böyle bir durumda idarenin yalnızca komando görevine devam edilememesinden hareketle doğrudan ilişik kesme işlemine gitmeden önce personelin başka uygun kadro, sınıf veya branşta değerlendirilip değerlendirilemeyeceğini incelemesi gerekir.

Danıştay’ın özellikle 2025 yılında verdiği kararlar da bu yaklaşımı desteklemektedir. Komando sağlık şartlarını kaybetmiş ancak sınıf görevini veya uzman erbaşlık görevini yapabileceği sağlık kurulunca belirtilmiş personelin, başka uygun görevlerde değerlendirilmesi imkânı araştırılmadan ilişiğinin kesilmesi hukuka aykırı bulunabilmektedir.

Bununla birlikte güncel Sağlık Yeteneği Yönetmeliğinde 2024 yılında yapılan değişikliklerin de dikkate alınması zorunludur. Artık yalnızca hastalığın (A), (B) veya (D) diliminde bulunmasına bakılması yeterli değildir. Bazı (A) dilimi rahatsızlıklar dahi sınıflandırma veya branş çizelgesindeki işarete göre “Görev Yapamaz” sonucuna neden olabilmektedir. Bu nedenle her sağlık raporu, kullanılan hastalık maddesi ve sınıflandırma çizelgesiyle birlikte değerlendirilmelidir.

Uzman erbaşın sağlık raporunun tıbbi açıdan hatalı olduğunu düşünmesi hâlinde görevdeki personel için öngörülen sağlık raporu itiraz süresini kaçırmaması önem taşır. Bunun yanında sağlık raporu doğru olsa dahi bu rapora dayanılarak tesis edilen sözleşme feshi veya sözleşme yenilememe işleminin hukuka aykırı olması mümkündür.

Bu nedenle “Komando Olamaz” dosyalarında sağlık raporuna itiraz ile sözleşme feshi işlemine karşı açılacak iptal davası birbirinden ayrı değerlendirilmelidir. Sağlık kurulunun teşhis veya kararında hata varsa sağlık raporu süreci; idarenin raporu yanlış yorumladığı veya başka görev imkânını değerlendirmediği düşünülüyorsa personel işleminin hukuka uygunluğu öne çıkmaktadır.

Sözleşmesi yalnızca “Komando Olamaz” raporuna dayanılarak sona erdirilen uzman erbaş bakımından dava hazırlanırken sağlık raporunun tam sonucu, personelin temin edildiği branş, eğitim durumu, hizmet safahatı, daha önce yaptığı görevler, mevcut ve olası kadro görevleri ile idarenin sözleşme feshi gerekçesi birlikte incelenmelidir. Bu bütüncül değerlendirme yapılmadan yalnızca sağlık raporunun tek bir ibaresinden hareketle uzman erbaşlık statüsünün sona erdirilmesi, somut olayın özelliklerine göre hukuka aykırı bir idari işlem oluşturabilir.