7068 sayılı Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanuna göre fuhşa teşvik eden, bunun yolunu kolaylaştıran, fuhuş için aracılık eden veya yer temin eden kişilerle bilerek ilişki kurmak, polis ve jandarma personeli bakımından meslekten çıkarma cezasını gerektiren fiiller arasındadır. Kanunun 8/6-hh bendinde yer alan bu düzenlemenin uygulanabilmesi için personelin bizzat fuhşa aracılık etmesi, yer temin etmesi veya bu faaliyetten maddi menfaat elde etmesi şart değildir. Kanun, belirtilen faaliyetleri gerçekleştiren kişilerle bu durumları bilinerek ilişki kurulmasını ayrıca disiplin yaptırımına bağlamıştır. Bununla birlikte meslekten çıkarma gibi ağır bir yaptırım söz konusu olduğundan, sıradan tanışıklık, tesadüfi görüşme, akrabalık veya görev nedeniyle gerçekleştirilen temas ile kanunun ifade ettiği anlamda “bilerek ilişki kurmak” arasında dikkatli bir ayrım yapılması gerekir.
7068 sayılı Kanunun 8/6-hh maddesinde disiplin fiili; “Fuhşa teşvik eden, bunun yolunu kolaylaştıran ya da fuhuş için aracılık eden veya yer temin eden kişilerle bilerek ilişki kurmak.” şeklinde düzenlenmiştir. Hükümde özellikle kullanılan “bilerek” ibaresi son derece önemlidir. Personelin ilişki kurduğu kişinin fuhşa aracılık ettiğini, fuhşa teşvik ettiğini veya yer temin ettiğini bilmediği bir durumda yalnızca tarafların birbirlerini tanımaları üzerinden bu disiplin hükmünün uygulanması mümkün görülmemelidir. Bu nedenle disiplin soruşturmasında yalnızca kişiler arasında irtibat bulunduğunun değil, personelin karşı tarafın faaliyetinin niteliğini bildiğinin ve buna rağmen ilişkiyi bilinçli şekilde sürdürdüğünün de ortaya konulması gerekir.
Fuhşa Aracılık Edenlerle İlişki Kurmanın Cezası Nedir?
7068 sayılı Kanunun 8/6-hh maddesinde öngörülen yaptırım meslekten çıkarma cezasıdır. Meslekten çıkarma, personelin Emniyet, Jandarma veya Sahil Güvenlik teşkilatlarında bir daha çalıştırılmamak üzere mesleğiyle ilişiğinin kesilmesine yol açtığından, disiplin hukukundaki en ağır yaptırımlardan biridir. Bu nedenle soruşturmanın, “şüpheli şahısla görüşme yaptığı tespit edilmiştir” veya “telefon irtibatı bulunmaktadır” şeklindeki genel kabullerle sonuçlandırılmaması gerekir. İlişki kurulan kişinin gerçekten kanunda belirtilen faaliyetleri gerçekleştirip gerçekleştirmediği, personelin bunu bilip bilmediği, temasların ne zaman ve hangi amaçla gerçekleştiği, ilişkinin görev kaynaklı mı yoksa özel nitelikte mi olduğu somut deliller üzerinden açıklığa kavuşturulmalıdır.
Kanundaki düzenleme bakımından yalnızca kişinin fuhuş yaptığı iddiası ile fuhşa teşvik, aracılık veya yer temin ettiği iddiası da birbirinden ayrılmalıdır. Bent doğrudan fuhşa teşvik eden, bunun yolunu kolaylaştıran, aracılık eden veya yer temin eden kişilerle bilerek ilişki kurulmasını düzenlemektedir. Dolayısıyla sırf fuhuş yaptığı ileri sürülen bir kişiyle temas kurulmuş olması halinde, bu durumun kanundaki tipik fiile uyup uymadığı ayrıca değerlendirilmelidir. Meslekten çıkarma yaptırımı içeren disiplin hükümlerinin, kanunda bulunmayan davranışları kapsayacak şekilde genişletilmesi tipiklik ilkesi bakımından sorun yaratabilir.
“Bilerek İlişki Kurmak” Nasıl Belirlenir?
Bu bentte disiplin sorumluluğunun merkezinde personelin bilgisi ve ilişkinin niteliği bulunmaktadır. Bir kolluk personelinin çocukluk arkadaşı, akrabası veya uzun zamandır tanıdığı bir kişinin daha sonra fuhşa aracılık faaliyetinde bulunduğunun ortaya çıkması mümkündür. Böyle bir durumda yalnızca geçmişteki tanışıklık üzerinden personelin 8/6-hh kapsamında cezalandırılması doğru değildir. Personelin karşı tarafın faaliyetini ne zaman öğrendiği, bu bilgiyi edindikten sonra görüşmelerin devam edip etmediği ve ilişkinin niteliğinin ne olduğu araştırılmalıdır. Başka bir anlatımla, disiplin fiili bakımından belirleyici olan yalnızca “tanıyor olmak” değil, kişinin hangi faaliyet içerisinde bulunduğu bilinmesine rağmen ilişki kurulması veya ilişkinin sürdürülmesidir.
HTS kayıtları, telefon görüşmeleri veya mesajlaşmalar kişiler arasında irtibat bulunduğunu gösterebilir; ancak tek başına her zaman personelin karşı tarafın faaliyetini bildiğini kanıtlamaz. Örneğin belirli tarihlerde birkaç telefon görüşmesinin bulunması, görüşmelerin içeriği bilinmiyorsa, bu irtibatın neden kurulduğunu kendiliğinden açıklamaz. Buna karşılık mesaj içeriklerinde fuhşa aracılık, müşteri temini, yer sağlama veya benzeri faaliyetlerden açıkça söz edilmesi; personelin bu faaliyetleri bildiğini gösteren konuşmaların bulunması ya da ilişkinin uzun süre ve yoğun biçimde devam etmesi somut olayın değerlendirilmesinde daha güçlü deliller oluşturabilir. Bu nedenle HTS kayıtlarının yalnızca sayısına değil, diğer maddi delillerle birlikte anlamına bakılması gerekir.
Görev Gereği Görüşme ile Özel İlişki Birbirinden Ayrılmalıdır
Polis ve jandarma personelinin görevlerinin niteliği gereği suç işlediği veya suçla bağlantılı olduğu düşünülen kişilerle temas kurması mümkündür. İhbar alma, istihbarat faaliyeti, adli soruşturma, operasyon hazırlığı, denetim veya bilgi temini amacıyla yapılan görüşmeler, özel ilişki kurmak ile aynı şekilde değerlendirilemez. Özellikle istihbarat veya asayiş birimlerinde görev yapan personelin suç çevreleriyle temasının bizzat görevin gereği olduğu durumlar ortaya çıkabilir. Böyle bir dosyada yalnızca telefon görüşmesinin veya yüz yüze temasın varlığına bakılarak meslekten çıkarma cezasına gidilmesi yerine, temasın görev amacıyla gerçekleşip gerçekleşmediğinin araştırılması gerekir.
Bu nedenle personel görüşmelerin görev nedeniyle gerçekleştiğini savunuyorsa, bu savunmanın görev kayıtları, ihbarlar, soruşturma belgeleri, amir bilgisi veya diğer hizmet kayıtları üzerinden araştırılması önemlidir. Disiplin soruşturmasının sadece aleyhe değerlendirme yapması değil, temasın meşru bir hizmet amacı taşıyıp taşımadığını da açıklığa kavuşturması gerekir. Aynı şekilde karşı tarafın akraba olması da tek başına disiplin fiilini oluşturmaz. Akrabalık iradi olarak kurulan bir ilişki değildir. Ancak personelin yakınının faaliyetlerini bildiği halde bunlara destek vermesi, koruma sağlaması veya özel ilişkiyi bu faaliyetlerle bağlantılı şekilde sürdürmesi halinde değerlendirme değişebilir.
Ceza Mahkûmiyeti Bulunması Şart mıdır?
7068 sayılı Kanunun 8/6-hh maddesinde, ilişki kurulan kişinin mutlaka fuhşa aracılık suçundan kesinleşmiş mahkûmiyetinin bulunması gerektiğine ilişkin açık bir şart yer almamaktadır. Bununla birlikte disiplin makamının, ilişki kurulan kişinin kanunda belirtilen faaliyetlerden birini gerçekten gerçekleştirdiğini yeterli ve güvenilir delillerle ortaya koyması gerekir. Kişi hakkında yalnızca bir ihbar bulunması, soruşturma açılması veya çevrede bu yönde söylentilerin bulunması meslekten çıkarma gibi ağır bir yaptırım için tek başına yeterli kabul edilmemelidir.
Aynı şekilde personelin karşı tarafın faaliyetini bildiği de varsayımla kabul edilmemelidir. Kolluk personelinin bir kişinin fuhşa aracılık suçundan soruşturulduğunu bilmesi ile yalnızca o kişinin özel yaşamına ilişkin birtakım söylentiler duyması aynı değildir. Disiplin kararında, personelin bu bilgiyi ne zaman ve hangi şekilde edindiği ile ilişkiyi bu bilgiden sonra nasıl sürdürdüğü ortaya konulmalıdır.
Fuhşa Aracılık Edenlerle İlişki Kurma Soruşturmasında Savunma Nasıl Yapılmalıdır?
Bu tür bir disiplin soruşturmasında savunmanın ilk aşamasında, ilişki kurulduğu ileri sürülen kişinin kanundaki hangi kategoriye girdiği belirlenmelidir. Kişinin fuhşa teşvik ettiği mi, fuhşun yolunu kolaylaştırdığı mı, aracılık ettiği mi yoksa yer temin ettiği mi ileri sürülmektedir? Bu husus açık değilse disiplin isnadı yeterince somutlaştırılmamış olabilir. İkinci aşamada personelin bu faaliyetten haberdar olup olmadığı araştırılmalıdır. Kanundaki “bilerek” unsuru, bu maddenin uygulanmasında tali değil temel bir koşuldur.
Üçüncü aşamada taraflar arasındaki ilişkinin niteliği incelenmelidir. Görüşmeler görev nedeniyle mi gerçekleştirilmiştir, taraflar akraba veya eski tanıdık mıdır, temas ne sıklıkta olmuştur, ilişki karşı tarafın faaliyetinin öğrenilmesinden sonra devam etmiş midir ve personelin bu kişiye herhangi bir yardım veya koruma sağladığına ilişkin başka bir delil bulunmakta mıdır? Dördüncü olarak HTS, mesaj, banka hareketi veya tanık anlatımlarının tek başına neyi ispatladığı dikkatle değerlendirilmelidir. Özellikle HTS kayıtlarının konuşmanın içeriğini göstermediği ve yalnızca taraflar arasında iletişim bulunduğunu ortaya koyduğu unutulmamalıdır.
Fuhşa Aracılık Edenlerle İlişki Kurma Cezasına Karşı Dava Açılabilir mi?
7068 sayılı Kanun kapsamında kesinleşen meslekten çıkarma cezasına karşı idari yargıda iptal davası açılabilir. İptal davasında özellikle karşı tarafın gerçekten kanunda belirtilen faaliyetlerden birini gerçekleştirip gerçekleştirmediği, personelin bunu bilip bilmediği, ilişkinin görev nedeniyle kurulup kurulmadığı, telefon veya mesaj kayıtlarının fiili kanıtlamak için yeterli olup olmadığı ve disiplin soruşturmasının personelin lehine olan delilleri de araştırıp araştırmadığı incelenebilir.
Ayrıca savunma hakkı, zamanaşımı, disiplin kurulunun yetkisi ve kararın yeterli gerekçe içerip içermediği de yargısal denetime tabidir. Meslekten çıkarma kararının yalnızca “fuhşa aracılık eden kişilerle irtibatlı olduğu tespit edilmiştir” şeklindeki genel bir gerekçeye dayanması yerine, karşı tarafın hangi faaliyetinin sabit olduğu, personelin bunu bildiğinin hangi delille anlaşıldığı ve ilişkinin neden kanunun yasakladığı nitelikte kabul edildiği açıkça ortaya konulmalıdır.
Fuhşa Aracılık Eden Kişiyi Tanımak Meslekten Çıkarma İçin Yeterli midir?
Bir kişiyi tanımak, telefon rehberinde kayıtlı olması veya geçmişten gelen arkadaşlığın bulunması tek başına 8/6-hh kapsamında meslekten çıkarma için yeterli değildir. Kanun basit tanışıklığı değil, fuhşa teşvik, aracılık veya yer temin etme faaliyetini bildiği halde bu kişilerle ilişki kurulmasını yaptırıma bağlamıştır. Bu nedenle bilme unsurunun ve ilişkinin niteliğinin somutlaştırılması gerekir.
Telefon Görüşmeleri Tek Başına Yeterli Delil midir?
Telefon kayıtları kişiler arasında iletişim bulunduğunu gösterebilir; ancak konuşmanın neden yapıldığını ve içeriğini her zaman ortaya koymaz. Bu nedenle HTS kayıtları mesajlar, tanıklar, görev kayıtları ve diğer delillerle birlikte değerlendirilmelidir. Birkaç telefon görüşmesinden doğrudan personelin karşı tarafın fuhşa aracılık faaliyetini bildiği sonucuna ulaşılması, başka destekleyici delil bulunmadığında tartışmalı olabilir.
Görev Nedeniyle Fuhşa Aracılık Eden Kişiyle Görüşmek Disiplin Suçu mudur?
Kolluk görevi, istihbarat faaliyeti veya soruşturma kapsamında yapılan zorunlu görüşmelerin özel ilişki gibi değerlendirilmemesi gerekir. Personelin bu kişiyle neden görüştüğünün belirlenmesi, özellikle suç çevreleriyle temasın görevin doğal sonucu olduğu birimlerde son derece önemlidir.
Fuhşa Aracılık Eden Kişiyle Bilmeden Görüşmek Ceza Gerektirir mi?
Kanun açıkça “bilerek ilişki kurmak” şartını aramaktadır. Personelin karşı tarafın hangi faaliyet içerisinde olduğunu bilmediği ortaya çıkıyorsa 8/6-hh kapsamındaki meslekten çıkarma fiilinin temel unsurlarından biri eksik olacaktır. İdarenin personelin bilgi sahibi olduğunu varsayması değil, bunu somut deliller üzerinden ortaya koyması gerekir.
Sonuç
Fuhşa aracılık edenlerle ilişki kurmak disiplin cezası, 7068 sayılı Kanunun 8/6-hh maddesinde meslekten çıkarma olarak düzenlenmiştir. Bununla birlikte kanunun cezalandırdığı durum yalnızca personelin belirli bir kişiyi tanıması, aynı ortamda bulunması veya onunla zaman zaman telefon görüşmesi yapması değildir. Disiplin fiilinin oluşabilmesi için ilişki kurulan kişinin fuhşa teşvik, fuhşun yolunu kolaylaştırma, fuhşa aracılık veya yer temin etme faaliyetlerinden birini gerçekleştirdiğinin ve kolluk personelinin bu durumu bildiği halde ilişki kurduğunun ortaya konulması gerekir.
Bu nedenle disiplin soruşturmasının merkezinde iki temel mesele bulunmaktadır: Karşı taraf gerçekten kanunda belirtilen faaliyeti gerçekleştiriyor mu ve personel bunu biliyor mu? Bu iki unsurdan biri yeterli delille kanıtlanamıyorsa yalnızca tanışıklık, HTS kaydı, akrabalık veya birkaç görüşme üzerinden meslekten çıkarma sonucuna ulaşılması tipiklik ve sübut bakımından sorunlu hale gelebilir.
Özellikle polis ve jandarma personelinin görevi nedeniyle suç çevreleriyle temas kurmasının mümkün olduğu dikkate alındığında, görev kaynaklı irtibat ile özel ilişki mutlaka birbirinden ayrılmalıdır. İhbar, istihbarat, adli soruşturma veya operasyon nedeniyle yapılan görüşmelerin, yalnızca karşı tarafın fuhşa aracılık faaliyetinde bulunduğu gerekçesiyle personel aleyhine kullanılması doğru değildir.
Sonuç olarak 7068 sayılı Kanunun 8/6-hh maddesine dayanan bir soruşturmada; ilişki kurulan kişinin faaliyetinin niteliği, personelin bu faaliyeti bilip bilmediği, bilginin ne zaman edinildiği, ilişkinin bundan sonra devam edip etmediği, görüşmelerin görev kaynaklı olup olmadığı ve bütün bu hususların hangi somut delillerle ispatlandığı ayrı ayrı incelenmelidir. Bu unsurlar ortaya konulmadan yalnızca “fuhşa aracılık eden kişilerle irtibatlıdır” şeklindeki genel bir değerlendirmeyle meslekten çıkarma cezası verilmesi, idari yargıda hukuka uygunluk denetimine konu olabilecektir.
