Jandarma Genel Komutanlığı bünyesinde görev yapan uzman erbaş, astsubay ve subayların uymakla yükümlü olduğu selamlama kuralları, teşkilatın hiyerarşik düzeni ve mesleki disiplini bakımından önem taşımaktadır. Jandarma personelinin amir ve üstleriyle karşılaşması, resmî törenlere katılması veya görev alanında diğer personelle iletişim kurması sırasında selamlama usullerine uygun hareket etmesi beklenmektedir.
7068 sayılı Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun kapsamında jandarma selam vermeme disiplin cezası, selamlamaya ilişkin belirlenmiş kurallara aykırı davranılması durumunda gündeme gelmektedir. Kanunun 8’inci maddesinin üçüncü fıkrasının (a) bendinin on beşinci alt bendinde düzenlenen fiil, üç günlüğe kadar aylıktan kesme cezasını gerektirmektedir.
Ancak bir jandarma personelinin amirini veya üstünü selamlamadığının ileri sürülmesi, tek başına disiplin cezası verilmesi için yeterli değildir. Olayın nerede ve hangi koşullarda meydana geldiği, ilgili selamlama kuralının ne olduğu, personelin üstünü fark edip etmediği ve görev nedeniyle selamlama hareketini gerçekleştirmesine engel bir durum bulunup bulunmadığı araştırılmalıdır.
Özellikle yoğun güvenlik hizmetlerinde, araç kullanımında, nöbet görevinde veya operasyonel faaliyetlerde personelin aynı anda farklı sorumluluklar yerine getirmesi mümkündür. Bu nedenle selamlama yükümlülüğünün hukuki değerlendirmesi, somut görevin özelliklerinden bağımsız yapılamaz.
Jandarma Selam Vermeme Disiplin Cezası Nedir?
7068 sayılı Kanun’un 8/3-a-15 maddesinde üç günlüğe kadar aylıktan kesme cezasını gerektiren disiplinsizlik şu şekilde düzenlenmiştir:
“Selamlama ile ilgili olarak belirlenmiş kurallara riayet etmemek.”
Kanun hükmü yalnızca selam vermeme davranışını değil, selamlama usullerine ilişkin belirlenmiş kurallara aykırı hareket edilmesini kapsamaktadır.
Bu nedenle personelin selamı yanlış şekilde vermesi, selamlama sırasında uyması gereken usule aykırı davranması veya ilgili yükümlülüğü yerine getirmemesi somut olayın özelliklerine göre değerlendirilebilir.
Ancak disiplin cezası verilebilmesi için hangi selamlama kuralının ihlal edildiğinin açık biçimde ortaya konulması gerekir.
Örneğin bir jandarma uzman çavuşun karşılaştığı astsubayı selamlamadığı ileri sürülüyorsa, karşılaşma koşulları ve hangi mevzuat hükmünün uygulanması gerektiği belirlenmelidir.
Jandarma Selamlama Kuralları Hangi Mevzuatta Düzenlenmiştir?
Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı Personel Yönetmeliği’nin 60’ıncı maddesi, selamlamaya ilişkin temel kuralları düzenlemektedir.
Yönetmeliğe göre selamlama, rütbe ve makam farkı gözetilmeksizin bütün personel tarafından ciddiyet ve hürmetle yapılmalıdır.
Aynı maddede astların üstlerden önce selam vermekle yükümlü olduğu, aynı rütbede olanların veya birbirlerinin rütbelerini ayırt edemeyenlerin birbirlerini beklemeden selamlayacağı ve üstlerin de astlarının selamını alacağı belirtilmektedir.
Ayrıca sivillerle selamlaşmanın mesleki kurallar, örf, âdet ve nezaket kuralları çerçevesinde gerçekleştirileceği düzenlenmiştir.
Selamlamaya ilişkin diğer hususların Bakanlıkça çıkarılan yönergeyle düzenleneceği de aynı maddede yer almaktadır.
Bu nedenle disiplin soruşturmasında yalnızca genel selamlama yükümlülüğü değil, somut olayda uygulanabilir özel yönerge ve görev koşulları da dikkate alınmalıdır.
Jandarma Uzman Çavuş Astsubaya Selam Vermek Zorunda mıdır?
Jandarma teşkilatında ast ve üst ilişkisi, rütbe ve görev statüsü çerçevesinde belirlenmektedir.
Personel Yönetmeliği’nin 60’ıncı maddesinde astların üstlerini önce selamlaması gerektiği düzenlenmiştir.
Bu nedenle uzman çavuşun kendisinden üst konumda bulunan astsubayla karşılaştığı durumda, uygulanabilir selamlama kurallarına uygun hareket etmesi beklenmektedir.
Ancak selamlama yükümlülüğünün yerine getirilmediğinin ileri sürülmesi hâlinde, personelin karşılaşmayı fark edip etmediği, selamlama yapmasına engel olan görev koşulları ve ilgili usul birlikte değerlendirilmelidir.
Örneğin uzman çavuşun elinde ağır malzeme taşıdığı veya belirli bir güvenlik göreviyle meşgul olduğu bir olayda, selamlamanın hangi şekilde gerçekleştirilmesi gerektiği ilgili düzenlemeler çerçevesinde incelenmelidir.
Sadece selam verme hareketinin gözlemlenmemesi, her durumda disiplin cezasının kanuni unsurlarının gerçekleştiğini göstermeyebilir.
Jandarma Personeli Amirini Görmediği İçin Selam Vermezse Ceza Alır mı?
Bir personelin amirini fark etmemesi ile amirini gördüğü hâlde selamlamaması farklı davranışlardır.
Örneğin kalabalık bir ortamda görev yapan jandarma uzman çavuşun, arkasından geçen üstünü fark etmemesi mümkündür.
Buna karşılık göz göze geldiği ve açıkça fark ettiği üstünü selamlamadığı ileri sürülen personelin durumu farklıdır.
Disiplin soruşturmasında karşılaşmanın gerçekleştiği yer, personelin bakış yönü, dikkatini gerektiren görevler ve varsa kamera görüntüleri incelenmelidir.
7068 sayılı Kanun’un 4’üncü maddesi uyarınca disiplinsizlik kasten veya taksirle gerçekleşebilir. Ancak bu hüküm, personelin fiilen fark etmesinin mümkün olmadığı bütün durumlarda otomatik sorumluluk doğurduğu anlamına gelmez.
Önemli olan personelin somut olayda hangi yükümlülüğünü kusurlu biçimde ihlal ettiğinin ortaya konulmasıdır.
Jandarma Nöbet Sırasında Selam Vermediği İçin Ceza Alır mı?
Nöbet hizmetlerinde personelin güvenlik ve kontrol yükümlülükleri öncelikli olabilir.
Özellikle silahlı nöbet, nizamiye güvenliği veya belirli muhafız hizmetlerinde selamlama usulleri görevin niteliğine göre farklılık gösterebilir.
Bu nedenle nöbetçi personelin üstünü gördüğü hâlde el selamı vermediğinin tespit edilmesi, ilgili nöbet ve selamlama talimatları değerlendirilmeden doğrudan disiplinsizlik sayılmamalıdır.
Örneğin nöbetçi personelin elinde görev nedeniyle kullanması gereken ekipmanın bulunması veya güvenlik riski nedeniyle dikkatini görevinden ayıramaması mümkündür.
Ancak bu tür durumların hangi selamlama usulünü gerektirdiği, uygulanabilir düzenlemelerle belirlenmelidir.
Nöbet hizmetindeki özel kurallar dikkate alınmadan günlük çalışma ortamındaki selamlama usullerinin aynen uygulanması hukuki uyuşmazlığa neden olabilir.
Jandarma Araç Kullanırken Selam Vermek Zorunda mıdır?
Jandarma personelinin araç kullanırken karşılaştığı üstünü hangi şekilde selamlayacağı, güvenli araç kullanma yükümlülüğü ile ilgili selamlama kurallarının birlikte değerlendirilmesini gerektirir.
Örneğin araç sürücüsü olan uzman çavuşun, sürüş güvenliğini tehlikeye sokacak biçimde ellerini direksiyondan ayırması gerektiği yönünde genel bir sonuca ulaşılması doğru değildir.
Bu nedenle araç kullanımına ilişkin görev talimatları ve selamlama usulleri birlikte incelenmelidir.
Benzer şekilde trafik uygulamasında aktif kontrol yapan personelin görevine devam ettiği sırada hangi şekilde selamlama yapması gerektiği de ilgili düzenlemelere bağlıdır.
Disiplin soruşturmasında personelin selam vermediğinin tespit edilmesinden önce, o şartlarda hangi usulün uygulanması gerektiği belirlenmelidir.
Jandarma Aynı Rütbedeki Arkadaşını Selamlamak Zorunda mıdır?
Personel Yönetmeliği’nin 60’ıncı maddesinde aynı rütbede bulunan personelin birbirini beklemeden selamlayacağı açıkça düzenlenmiştir.
Bu nedenle selamlama yükümlülüğünün yalnızca astın üste karşı yerine getirmesi gereken tek yönlü bir davranış olduğu söylenemez.
Ancak aynı rütbedeki personelin birbirini selamlamadığı iddiasında da olayın gerçek koşulları dikkate alınmalıdır.
Örneğin personelin birbirini gerçekten fark edip etmediği, karşılaşmanın hangi görev ortamında gerçekleştiği ve uygulanabilir selamlama usulleri önem taşımaktadır.
Ayrıca üst konumundaki personelin de astının selamını almasına ilişkin yükümlülük bulunmaktadır.
Bu nedenle selamlamayla ilgili disiplin kuralları yalnızca alt rütbeli personel açısından değil, bütün personel bakımından değerlendirilmelidir.
Jandarma Selam Vermeme ile Amire Saygısızlık Arasındaki Fark
7068 sayılı Kanun’da selamlama kurallarına riayet etmemek ile amir veya üste saygısız davranmak ayrı disiplinsizlikler olarak düzenlenmiştir.
Selamlama kuralının ihlal edilmesi, her durumda amire karşı hakaret veya saygısızlık amacıyla hareket edildiğini göstermez.
Örneğin personelin üstünü fark etmediği için selamlamaması, açıkça küçümseyici veya saldırgan sözler söylemesiyle aynı değildir.
Buna karşılık selam vermemenin yanında amiri küçümseyici veya tehdit edici başka davranışlar bulunduğu ileri sürülüyorsa, bunların kanuni unsurları ayrıca değerlendirilmelidir.
Bu nedenle disiplin amirinin yalnızca selam verilmediği iddiasından hareketle daha ağır bir saygısızlık fiilinin oluştuğunu varsayması doğru değildir.
Fiilin gerçek niteliği ve mevcut deliller belirlenmelidir.
Jandarma Selam Vermeme Disiplin Cezası Nasıl İspatlanır?
Selamlama kurallarına aykırılık iddiasında olayın tarihi, yeri ve karşılaşmanın gerçekleşme koşulları önemlidir.
Tanık beyanları, kontrol tutanakları, görev çizelgeleri ve varsa hukuka uygun şekilde elde edilmiş kamera görüntüleri disiplin soruşturmasında değerlendirilebilir.
Ancak bir tutanakta personelin selam vermediğinin belirtilmesi, hangi selamlama usulünün ihlal edildiği araştırılmadan her durumda yeterli kabul edilmemelidir.
Örneğin personelin amirini fark etmediği yönündeki savunması bulunuyorsa, karşılaşma koşulları ve kamera görüntülerinin bu açıklamayı doğrulayıp doğrulamadığı incelenmelidir.
Ayrıca görüntülerin personelin bütün davranışını gösterip göstermediği önem taşır.
Soruşturmanın amacı yalnızca selam hareketinin yapılıp yapılmadığını değil, somut olayda personele yüklenebilir bir kural ihlali bulunup bulunmadığını belirlemektir.
Jandarma Selam Vermeme Savunması Nasıl Hazırlanmalıdır?
Savunmada öncelikle selamlama yükümlülüğünün hangi olayda ihlal edildiği iddiası açıklığa kavuşturulmalıdır.
Personelin olay sırasında nerede bulunduğu, hangi görevle meşgul olduğu ve üstünü fark edip etmediği somut biçimde belirtilmelidir.
Örneğin personelin araç kullanıyor olması, ağır malzeme taşıması veya güvenlik görevini yürütmesi nedeniyle belirli selamlama hareketini gerçekleştiremediği ileri sürülüyorsa, ilgili görev kayıtları değerlendirmeye sunulmalıdır.
Ayrıca soruşturma dosyasında hangi mevzuat veya yönerge hükmünün ihlal edildiğinin gösterilip gösterilmediği incelenmelidir.
Selam verilmediği iddiası ile amire saygısızlık veya küçümseme iddiasının birbirine karıştırıldığı durumlarda, fiillerin farklı hukuki unsurları taşıdığı açıklanmalıdır.
Savunma hakkı kapsamında 7068 sayılı Kanun’un 31’inci maddesi uyarınca personele en az yedi gün süre verilmelidir.
Jandarma Selam Vermeme Cezasına İtiraz ve İptal Davası
7068 sayılı Kanun’un 30’uncu maddesine göre disiplin amirlerince verilen cezalara karşı tebliğden itibaren on gün içinde yazılı itiraz yapılabilir.
İtirazın hangi makama yapılacağı, cezayı veren makamın konumuna göre değerlendirilmelidir.
Kesinleşen disiplin cezasına karşı idare mahkemesinde iptal davası açılması mümkündür.
İptal davasında selamlama kuralının bulunup bulunmadığı, davranışın gerçekleşip gerçekleşmediği, personelin kusuru, savunma hakkı ve cezanın ölçülülüğü incelenebilir.
7068 sayılı Kanun’un 29’uncu maddesinde soruşturmaya başlama ve ceza verme zamanaşımı süreleri de düzenlenmiştir.
Jandarma Selam Vermeme Disiplin Cezası Hakkında Sık Sorulan Sorular
Jandarma Selam Vermeme Cezası Kaç Günlüktür?
7068 sayılı Kanun’un 8/3-a-15 maddesine göre selamlama kurallarına riayet etmemek, üç günlüğe kadar aylıktan kesme cezasını gerektirir.
Uzman Çavuş Astsubaya Selam Vermezse Ceza Alır mı?
İlgili selamlama kuralının kusurlu biçimde ihlal edildiği belirlenirse disiplin cezası gündeme gelebilir. Ancak karşılaşma koşulları ve görev durumu değerlendirilmelidir.
Amirini Görmeyen Jandarma Personeli Ceza Alır mı?
Personelin amirini gerçekten fark edip etmediği ve fark etmesinin mümkün olup olmadığı araştırılmalıdır. Salt selamlama hareketinin yapılmadığı iddiasıyla bütün koşullar göz ardı edilmemelidir.
Jandarma Nöbette Selam Vermezse Ne Olur?
Nöbet hizmetinin niteliği ve ilgili selamlama talimatları esas alınmalıdır. Görev güvenliği ve özel selamlama usulleri değerlendirilmeden kesin sonuç çıkarılamaz.
Jandarma Selam Vermeme Cezası İptal Edilebilir mi?
Evet. İlgili kuralın yanlış uygulanması, fiilin ispatlanamaması, görevin özelliklerinin dikkate alınmaması veya savunma hakkının ihlal edilmesi gibi nedenlerle iptal mümkün olabilir.
Sonuç: Jandarma Selamlama Disiplin Cezasının Hukuki Değerlendirmesi
Jandarma teşkilatında selamlama kuralları, hiyerarşik düzenin ve mesleki saygının korunmasına hizmet etmektedir. Ancak bu kurallara aykırılık iddiası değerlendirilirken personelin görev koşulları, ilgili selamlama usulü ve kusuru somut olarak ortaya konulmalıdır.
Özellikle nöbet, araç kullanımı ve aktif güvenlik hizmetlerinde selamlama yükümlülüğünün ne şekilde yerine getirileceği uygulanabilir düzenlemeler çerçevesinde belirlenmelidir.
Sonuç olarak jandarma selam vermeme disiplin cezası uygulanabilmesi için yalnızca personelin el selamı vermediğinin tespit edilmesi yeterli değildir. Hangi selamlama kuralının hangi davranışla ihlal edildiği ve bu ihlalin personele yüklenebilir olduğu hukuken ortaya konulmalıdır. Hukuka aykırı aylıktan kesme cezalarına karşı idari itiraz ve iptal davası yolları kullanılabilir.