3 Disiplin Cezası Alan Uzman Çavuşun Sözleşmesi Feshedilir mi?

Uzman çavuş olarak göreve başlayan personelin ilk beş aylık intibak dönemi içerisinde disiplin cezası alması, […]

Uzman çavuş olarak göreve başlayan personelin ilk beş aylık intibak dönemi içerisinde disiplin cezası alması, mesleki geleceğini doğrudan etkileyebilecek sonuçlar doğurabilmektedir. Özellikle kısa süre içerisinde birden fazla disiplin cezası verilen uzman erbaşların, görevlerine devam edip edemeyecekleri ve hangi şartlarda sözleşmelerinin feshedilebileceği önemli bir hukuki meseledir. Ancak 3 disiplin cezası alan uzman çavuşun sözleşmesinin feshedilmesi, yalnızca personelin üç kez cezalandırılmış olmasına bağlı değildir. Kanun, cezaların alındığı dönem ve cezaları veren disiplin amirlerinin sayısı bakımından açık şartlar öngörmektedir.

3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu’nun 12/A maddesinin birinci fıkrasının (b) bendine göre, ilk beş aylık intibak dönemi içerisinde en az iki disiplin amirinden toplam üç defa veya daha fazla disiplin cezası alan uzman erbaşlar intibak edememiş sayılmaktadır. Bu durumdaki personelin sözleşmesi, aynı Kanun’un 12. maddesinin birinci fıkrası kapsamında feshedilmektedir. Dolayısıyla üç disiplin cezasının bulunması tek başına yeterli olmayıp ilk beş aylık intibak dönemi ile en az iki farklı disiplin amiri koşullarının birlikte gerçekleşmesi gerekmektedir.

Örneğin uzman erbaş olarak göreve başladıktan sonraki ilk beş ay içerisinde aynı disiplin amirinden üç farklı disiplin cezası alan personelin durumu ile iki ayrı disiplin amirinden toplam üç ceza alan personelin durumu aynı değildir. Kanunda en az iki disiplin amiri şartına açıkça yer verildiğinden, cezaların tamamının aynı amir tarafından verilmiş olması hâlinde 12/A-b bendindeki özel fesih nedeninin oluştuğu kabul edilemez.

Bunun yanında uzman çavuşun mesleğinde ilk beş ayı tamamlamış olması da önem taşımaktadır. Birkaç yıldır görev yapan personelin üç disiplin cezası alması, yalnızca bu sayı nedeniyle 12/A-b maddesi kapsamında intibak edememiş sayılacağı anlamına gelmez. İntibak dönemine ilişkin üç disiplin cezası kuralıyla, meslek hayatının sonraki dönemlerinde uygulanabilen disiplin cezası sayısına dayalı diğer sözleşme feshi hükümlerinin birbirinden ayrılması gerekmektedir.

Bu yazıda uzman çavuşun üç disiplin cezası nedeniyle sözleşmesinin hangi şartlarda feshedilebileceği, iki disiplin amiri koşulunun anlamı, aynı amirden alınan cezaların durumu, beş aylık intibak süresinin hesaplanması, disiplin cezalarının kesinleşmesi ve iptal davası, 3269 sayılı Kanun’un 12/A-b maddesi çerçevesinde incelenmektedir.

3269 Sayılı Kanun’a Göre Üç Disiplin Cezası Nedeniyle Sözleşme Feshi

Uzman erbaşların intibak edememe hâlleri, 3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu’nun 12/A maddesinde düzenlenmiştir. Bu madde, 12 Haziran 2024 tarihli ve 7517 sayılı Kanun’un 32. maddesiyle kabul edilmiş ve 28 Haziran 2024 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanmıştır.

Kanunun 12/A maddesinin başlangıç bölümünde, düzenlemenin ilk beş aylık intibak dönemi içerisindeki uzman erbaşlara ilişkin olduğu açıkça belirtilmiştir.

3269 Sayılı Uzman Erbaş Kanunu Madde 12/A-b:

“En az iki disiplin amirinden toplam üç defa veya daha fazla disiplin cezası alanlar,”

Maddenin devamında ise bu şartları taşıyan personelin intibak edememiş sayılacağı ve 12. maddenin birinci fıkrasına göre sözleşmesinin feshedileceği hükme bağlanmıştır.

Bu düzenleme, uzman erbaşın ilk beş aylık süreçte askerlik mesleğinin gerektirdiği disiplin düzenine uyum sağlayıp sağlamadığının belirlenmesini amaçlamaktadır. Ancak kanun koyucu, sözleşme feshi gibi ağır bir sonucun doğabilmesi için yalnızca disiplin cezasının varlığını yeterli görmemiştir. Cezaların belirli sayıya ulaşması ve birden fazla disiplin amiri tarafından verilmiş olması gerekmektedir.

Dolayısıyla 12/A-b maddesi bakımından değerlendirme yapılırken disiplin cezalarının sayısı, cezaları veren amirler ve intibak dönemi birlikte incelenmelidir.

İlk Beş Aylık İntibak Döneminde Üç Disiplin Cezası Almak

Uzman çavuşların göreve başladıkları ilk beş aylık dönem, 3269 sayılı Kanun bakımından özel bir hukuki niteliğe sahiptir. Bu dönemde personelin askerlik mesleğine uyumu, görev ve sorumluluklarını yerine getirmesi ve disiplin kurallarına uygun davranması önem taşımaktadır.

Ancak ilk beş aylık intibak dönemi, idarenin herhangi bir gerekçe göstermeksizin personelin sözleşmesini feshedebileceği sınırsız bir deneme süresi değildir. Sözleşmenin feshi için kanunda düzenlenen intibak edememe nedenlerinden birinin somut olayda gerçekleşmesi gerekmektedir.

3269 sayılı Kanun’un 12/A-b maddesinde, ilk beş aylık dönem içerisinde üç veya daha fazla disiplin cezası alınması belirli koşullarla intibak edememe nedeni olarak kabul edilmiştir.

Örneğin göreve başladığı tarihten itibaren iki ay içerisinde iki disiplin cezası alan ve dördüncü ayında başka bir disiplin amiri tarafından üçüncü disiplin cezası verilen uzman çavuş hakkında, diğer kanuni şartların da bulunması kaydıyla intibak edememe değerlendirmesi yapılabilir.

Buna karşılık personelin beş aylık intibak dönemini tamamlamasından sonra verilen cezaların doğrudan bu özel hüküm kapsamında değerlendirilmesi, ilgili sürenin kanuni sınırları bakımından ayrıca incelenmelidir.

Özellikle disiplin cezasına konu fiilin işlendiği tarih ile disiplin cezasının verildiği ve kesinleştiği tarih farklı olabilir. Böyle bir durumda hangi olayların ilk beş aylık dönem içerisinde gerçekleştiği, disiplin cezasının ne zaman tesis edildiği ve fesih işlemine hangi tarihte dayanak yapıldığı önem taşımaktadır.

Bu nedenle intibak süresine ilişkin değerlendirme, yalnızca personelin dosyasında bulunan ceza sayısına bakılarak yapılmamalıdır.

İlk Beş Aylık İntibak Süresi Ne Zaman Başlar?

3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu’nun 12. maddesinin birinci fıkrasında, sözleşmenin imzalanmasından sonra ilk beş aylık intibak döneminde göreve intibak edemeyen personelin sözleşmesinin feshedileceği düzenlenmiştir.

Bu nedenle beş aylık sürenin belirlenmesinde uzman erbaş sözleşmesinin imzalanma tarihi ve ilgili personelin hizmete başlama kayıtları önem taşımaktadır.

Özellikle uzman erbaşın temel eğitim sürecine başladığı tarih ile sözleşmesinin imzalandığı tarih farklıysa, intibak süresinin başlangıcı somut belgeler üzerinden değerlendirilmelidir.

İdarenin personeli hangi tarihten itibaren intibak döneminde kabul ettiği, ilgili sözleşme ve hizmet belgeleriyle uyumlu olmalıdır.

Bu nedenle intibak süresinin başlangıcının varsayıma dayalı biçimde belirlenmesi ve bu değerlendirmeye dayanılarak personelin sözleşmesinin feshedilmesi hukuki tartışmalara neden olabilir.

En Az İki Disiplin Amirinden Üç Ceza Almak Ne Demektir?

3269 sayılı Kanun’un 12/A-b maddesinde yalnızca disiplin cezası sayısına değil, cezaların hangi makamlar tarafından verildiğine de önem verilmiştir.

Kanun hükmünde en az iki disiplin amirinden toplam üç defa veya daha fazla disiplin cezası alınması aranmaktadır.

Bu nedenle üç ayrı disiplin cezasının tamamının tek bir disiplin amiri tarafından verilmiş olması, kanunun aradığı farklı disiplin amiri şartını karşılamaz.

Örneğin bir uzman çavuşa takım komutanı tarafından iki farklı disiplin cezası, bölük komutanı tarafından ise üçüncü bir disiplin cezası verilmişse, kanunda düzenlenen en az iki disiplin amiri şartı bakımından değerlendirme yapılabilir.

Buna karşılık aynı bölük komutanının farklı tarihlerde verdiği üç disiplin cezası, toplam ceza sayısı üç olsa bile iki farklı disiplin amiri şartını karşılamaz.

Burada önemli olan cezaların farklı tarihlerde verilmesi veya farklı disiplinsizliklere ilişkin olması değildir. Kanun, cezaların en az iki ayrı disiplin amiri tarafından verilmesini açıkça aramaktadır.

Bu nedenle sözleşme feshi işlemi tesis edilirken disiplin cezalarının kim tarafından verildiği ve cezayı veren kişilerin hukuken farklı disiplin amirleri olup olmadığı araştırılmalıdır.

Üç Disiplin Cezasının Aynı Amirden Alınması Sözleşme Feshi Nedeni midir?

Uzman çavuşun ilk beş aylık intibak dönemi içerisinde aynı disiplin amirinden üç ayrı ceza alması, yalnızca 12/A-b maddesindeki özel şart bakımından yeterli değildir.

Kanunda iki farklı disiplin amiri şartına yer verilmesi nedeniyle, disiplin cezalarının tamamının tek bir amir tarafından verilmesi hâlinde bu bendin uygulanması hukuka aykırılık oluşturabilir.

Ancak burada önemli bir ayrım bulunmaktadır. Aynı amirden üç disiplin cezası alınması, 12/A-b maddesindeki şartın gerçekleşmediğini gösterebilir. Bununla birlikte cezalara konu davranışların 12/A maddesinin başka bir bendinde düzenlenen intibak edememe nedenini oluşturup oluşturmadığı ayrı değerlendirilmelidir.

Örneğin personelin mevzuatta öngörülen görev ve sorumluluklarına uymadığı iddiası mevcutsa, bu davranışın 12/A-a bendindeki şartları taşıyıp taşımadığı ayrıca incelenebilir.

Ancak idarenin böyle bir işlem tesis edebilmesi için dayanılan farklı fesih nedeninin de kendi kanuni unsurlarını somut olarak ortaya koyması gerekir.

Dolayısıyla aynı amirden üç disiplin cezası almak, 12/A-b bendinin uygulanması için yeterli olmamakla birlikte bütün hukuki ihtimallerin kendiliğinden ortadan kalktığı anlamına da gelmez.

İki Disiplin Amirinden Alınan Cezaların Sayısı Nasıl Hesaplanır?

3269 sayılı Kanun’un 12/A-b maddesindeki hesaplama, disiplin cezasının puanına değil, alınan disiplin cezalarının sayısına ve bunları veren disiplin amirlerine dayanmaktadır.

Bu nedenle kanunda öngörülen üç cezanın aynı türden olması zorunlu değildir. İlgili disiplin mevzuatı kapsamında verilmiş farklı nitelikteki disiplin cezaları, diğer şartların bulunması hâlinde hesaplamaya dâhil edilebilir.

Örneğin personelin bir disiplin amirinden iki uyarma cezası ve başka bir disiplin amirinden bir kınama cezası alması durumunda, ceza türleri farklı olsa da toplam üç disiplin cezası bulunduğu değerlendirilebilir.

Bununla birlikte bütün cezaların hukuken geçerli olması ve ilgili personel bakımından uygulanması gereken disiplin mevzuatına uygun şekilde verilmiş bulunması önemlidir.

Özellikle herhangi bir disiplin cezasının itiraz üzerine kaldırılması veya mahkeme kararıyla hukuka aykırı bulunması hâlinde, söz konusu cezanın sözleşme feshi bakımından hesaplamaya etkisi yeniden değerlendirilmelidir.

Ayrıca aynı fiil nedeniyle hukuka aykırı biçimde birden fazla disiplin cezası verilmiş olması, ceza sayısının doğru belirlenmesi bakımından önem taşıyabilir.

Bu nedenle idarenin yalnızca personelin disiplin kayıtlarında üç ceza bulunduğunu belirtmesi yeterli olmayıp cezaların geçerliliği, kaynağı ve hukuki niteliği araştırılmalıdır.

Uyarma ve Kınama Cezaları Üç Disiplin Cezasına Dâhil Edilir mi?

Uzman erbaşların intibak döneminde üç disiplin cezası nedeniyle sözleşmelerinin feshedilmesi bakımından sıkça karşılaşılan sorulardan biri, hafif disiplin cezalarının sayılıp sayılmayacağıdır.

3269 sayılı Kanun’un 12/A-b maddesinde yalnızca ağır disiplin cezalarının hesaplamaya katılacağı yönünde bir sınırlama bulunmamaktadır.

Bu nedenle ilgili personel hakkında hukuken geçerli olarak verilen uyarma ve kınama cezaları da ceza sayısı bakımından önem taşıyabilir.

Ancak üç uyarma cezasının bulunması, diğer kanuni şartlar araştırılmadan doğrudan sözleşme feshi sonucuna ulaşılması için yeterli değildir.

Özellikle cezaların en az iki disiplin amirinden alınmış olması ve ilk beş aylık intibak dönemiyle bağlantısının bulunması gerekmektedir.

Bunun yanında disiplin cezalarının hukuka uygunluğu ve kesinleşme durumları da değerlendirilmelidir.

Özellikle hafif disiplin cezalarının mesleki statünün sona erdirilmesine dayanak yapılabilmesi, yargısal denetimin kapsamı bakımından ayrıca önem taşımaktadır.

Disiplin Cezalarının Kesinleşmesi Sözleşme Feshi Açısından Önemli midir?

3269 sayılı Kanun’un 12/A-b maddesinde disiplin cezası alınması esas alınmıştır. Bu nedenle cezaların hukuki varlığının ve kesinleşme durumunun incelenmesi önemlidir.

Henüz usulüne uygun biçimde tesis edilmemiş, yalnızca soruşturma aşamasında bulunan veya yetkili makam tarafından disiplin cezasına dönüştürülmemiş olayların doğrudan kesinleşmiş disiplin cezası gibi değerlendirilmesi doğru değildir.

Ayrıca disiplin cezasına karşı idari itirazda bulunulmuşsa, itiraz sonucunda cezanın kaldırılması veya değiştirilmesi ihtimali bulunmaktadır.

Özellikle üç cezanın birinin itiraz üzerine tamamen kaldırılması hâlinde, geriye kalan cezaların sayısı bakımından yeniden değerlendirme yapılması gerekir.

Bu nedenle sözleşme feshi işlemine dayanak yapılan disiplin cezalarının personele ne zaman bildirildiği, itiraz edilip edilmediği ve kesinleşme durumları önem taşımaktadır.

Burada disiplin cezasına konu fiilin gerçekleşmesi, disiplin cezasının verilmesi ve cezanın kesinleşmesi farklı hukuki aşamalardır.

Özellikle ilk beş aylık intibak döneminin bitimine yakın olaylarda bu tarihler arasındaki fark, sözleşme feshi işleminin hukuka uygunluğu bakımından belirleyici olabilir.

Beş Aylık İntibak Döneminden Sonra Üç Disiplin Cezası Alınırsa Ne Olur?

3269 sayılı Kanun’un 12/A-b maddesi, ilk beş aylık intibak dönemine ilişkin özel bir düzenlemedir.

Bu nedenle intibak dönemini tamamlamış olan uzman çavuşun görev yaptığı sonraki yıllarda üç disiplin cezası alması, yalnızca bu nedenle intibak edememiş sayılmasına dayanak oluşturmaz.

Örneğin üç yıldır görev yapan uzman çavuşun son bir yıl içerisinde üç disiplin cezası alması, 12/A-b maddesindeki ilk beş aylık dönem şartını karşılamaz.

Ancak disiplin cezalarının sayısına bağlı başka sözleşme feshi hükümleri bulunabileceğinden, personelin durumu ilgili diğer kanuni düzenlemeler çerçevesinde değerlendirilebilir.

Özellikle 3269 sayılı Kanun’un 12. maddesinin dördüncü fıkrasının (d) bendinde son bir yılda belirli sayıda disiplin cezası alınmasına ilişkin ayrı bir düzenleme bulunmaktadır.

Bu nedenle ilk beş aylık intibak dönemi ile sonraki mesleki hizmet süresinde uygulanacak disiplin cezası sayısı hükümleri birbirine karıştırılmamalıdır.

Üç Disiplin Cezası ile Sekiz Disiplin Cezası Arasındaki Fark

3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu’nda disiplin cezası sayısına bağlı sözleşme feshi bakımından farklı düzenlemeler bulunmaktadır.

12/A-b maddesinde ilk beş aylık intibak dönemi içerisinde en az iki disiplin amirinden toplam üç disiplin cezası alınması düzenlenmiştir.

Buna karşılık aynı Kanun’un 12. maddesinin dördüncü fıkrasının (d) bendinde, en son alınan disiplin cezasından geriye doğru son bir yıl içerisinde en az iki disiplin amirinden toplam sekiz defa veya daha fazla disiplin cezası alınması ayrı bir fesih nedeni olarak kabul edilmiştir.

Dolayısıyla iki hükmün uygulanma koşulları farklıdır.

Özellikle üç disiplin cezasına ilişkin düzenleme, yalnızca ilk beş aylık intibak dönemini ilgilendirmektedir. Sekiz disiplin cezasına ilişkin düzenleme ise son bir yıllık dönem esas alınarak uygulanmaktadır.

Bu nedenle birkaç yıldır görev yapan uzman çavuşun üç disiplin cezası alması ile ilk beş aylık intibak döneminde üç disiplin cezası alması aynı hukuki sonucu doğurmaz.

Ayrıca 12. maddede yer alan otuz gün veya daha fazla oda hapsi ya da hizmet yerini terk etmeme cezasına ilişkin alternatif fesih nedeni de kendi koşulları çerçevesinde değerlendirilmelidir.

Bu nedenle sözleşme feshi işleminin hangi maddeye dayandırıldığının doğru belirlenmesi önemlidir.

Jandarma Uzman Çavuşun Üç Disiplin Cezası Alması

3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu’nun 12/A-b maddesi, kapsamındaki uzman erbaş statüsündeki personelin intibak edememe hâllerini düzenlemektedir.

Bu nedenle Jandarma Genel Komutanlığı bünyesinde uzman erbaş olarak görev yapan personelin ilk beş aylık intibak dönemi içerisinde üç disiplin cezası alması da ilgili hüküm bakımından değerlendirilebilir.

Ancak burada disiplin cezalarının hangi mevzuata göre verildiğinin belirlenmesi önemlidir.

Türk Silahlı Kuvvetleri bünyesindeki personelin disiplin cezaları bakımından 6413 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Disiplin Kanunu önem taşırken, Jandarma Genel Komutanlığı personeli bakımından 7068 sayılı Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun’un ilgili düzenlemeleri uygulanabilmektedir.

Bu nedenle disiplin cezasına itiraz süresi ve usulü, personelin hangi disiplin mevzuatına tabi olduğuna göre değişebilir.

Özellikle 7068 sayılı Kanun’un 30. maddesinde disiplin amirleri tarafından verilen cezalara karşı tebliğden itibaren on gün içerisinde itiraz edilebileceği düzenlenmiştir.

Buna karşılık 6413 sayılı Kanun’un 41. maddesinde disiplin amirleri tarafından verilen cezalara karşı iki iş günlük itiraz süresi bulunmaktadır.

Dolayısıyla Jandarma uzman çavuşun disiplin cezasına karşı başvuracağı usul ile Türk Silahlı Kuvvetlerinde görev yapan uzman çavuşun başvuracağı usul her durumda aynı değildir.

Sözleşme feshi işlemine karşı açılacak iptal davası ise disiplin cezasına karşı yapılan idari itirazdan ayrı bir hukuki süreçtir.

Üç Disiplin Cezası Nedeniyle Sözleşme Feshinde Hangi Belgeler İncelenir?

İlk beş aylık intibak döneminde disiplin cezalarının sayısına dayanılarak sözleşme feshi işlemi tesis edilmesi durumunda, öncelikle personelin hizmet kayıtları ve disiplin cezası dosyaları incelenmelidir.

Özellikle uzman erbaş sözleşmesinin imzalandığı tarih, göreve başlama bilgileri, cezaların verildiği tarihler ve cezaları veren disiplin amirleri önemlidir.

Bunun yanında her disiplin cezasının hangi fiile dayandığı, yetkili makam tarafından verilip verilmediği, savunma hakkının kullandırılıp kullandırılmadığı ve cezaların hukuken geçerliliğini koruyup korumadığı da değerlendirilmelidir.

Örneğin cezalardan birinin hukuka aykırı olduğu veya aynı disiplin amirinin verdiği üç cezanın iki farklı amirden alınmış gibi gösterildiği anlaşılırsa, sözleşme feshi işleminin dayanağı tartışmalı hâle gelebilir.

Özellikle personelin disiplin geçmişinde ceza sayısını artırmak amacıyla aynı olayın farklı disiplin fiilleri şeklinde değerlendirildiği ileri sürülüyorsa, bu iddianın da somut belgeler üzerinden araştırılması gerekir.

Disiplin cezalarının varlığı kadar, bu cezaların sözleşme feshi işlemine hangi şekilde esas alındığı da önem taşımaktadır.

Üç Disiplin Cezasına Dayanan Sözleşme Feshi Hakkında Emsal Yargı Kararları

3269 sayılı Kanun’un 12/A-b maddesi 2024 yılında yürürlüğe girdiğinden, doğrudan bu bent uygulanarak verilen sözleşme feshi kararlarına ilişkin yayımlanmış ve doğrulanabilir yargı içtihatları sınırlıdır.

Bununla birlikte disiplin cezası sayısına dayanılarak sözleşme feshedilmesi konusunda Anayasa Mahkemesi ve Danıştay tarafından verilen kararlar, yargısal denetimin kapsamı bakımından önem taşımaktadır.

Ancak eski mevzuat döneminde sekiz disiplin cezasına dayanılarak verilen fesih kararlarının, doğrudan 12/A-b maddesindeki üç disiplin cezası kuralının uygulanmasına ilişkin kararlar olmadığı göz önünde bulundurulmalıdır.

Anayasa Mahkemesinin 01.06.2022 Tarihli, E.2022/10, K.2022/72 Sayılı Kararı

Anayasa Mahkemesinin 1 Haziran 2022 tarihli kararı, disiplin cezalarının meslekten ayrılma veya sözleşme feshi işlemlerine dayanak yapılması hâlinde yargısal denetimin önemi bakımından dikkat çekicidir.

Kararda, belirli hafif disiplin cezalarına karşı yargı yolunun kapalı olması ve bu cezaların daha sonra personelin Türk Silahlı Kuvvetlerinden ayrılmasına veya sözleşmesinin feshedilmesine dayanak oluşturması değerlendirilmiştir.

Anayasa Mahkemesi, disiplin cezasına dayalı ağır personel işlemlerinde yalnızca ceza sayısının kontrol edilmesiyle sınırlı kalan yargısal denetimin yeterli olmayabileceğini vurgulamıştır.

Özellikle disiplin cezalarının hukuka uygunluğunun denetlenememesi hâlinde, sözleşme feshi işlemine karşı açılan davanın etkili bir yargısal koruma sağlamayabileceği belirtilmiştir.

Bu değerlendirme, 2024 yılında 6413 sayılı Kanun’un 43. maddesinde gerçekleştirilen değişikliğin hukuki arka planı bakımından önem taşımaktadır.

Ancak söz konusu karar, 2024 yılında yürürlüğe giren 3269 sayılı Kanun’un 12/A-b maddesine ilişkin doğrudan bir karar değildir.

Danıştay 12. Dairesinin 22.05.2025 Tarihli, E.2022/41, K.2025/2699 Sayılı Kararı

Danıştay 12. Dairesinin 22 Mayıs 2025 tarihli kararı, disiplin cezası sayısı nedeniyle uzman erbaş sözleşmesinin feshedilmesine ilişkin önemli bir uyuşmazlığı konu almaktadır.

Karara konu olayda uzman erbaş hakkında kısa süre içerisinde sekiz ayrı disiplin cezası verilmiş ve bu cezalar nedeniyle sözleşmesi feshedilmiştir.

İlk derece mahkemesi, personelin özellikle kendini geliştirmede yetersiz kalmak fiili nedeniyle birbirine yakın tarihlerde birden fazla cezalandırıldığını dikkate alarak fesih işleminin ölçülülüğü konusunda değerlendirme yapmıştır.

Uyuşmazlığın Danıştay tarafından incelenmesinde, disiplin cezası sayısının kanuni sınıra ulaşmasının tek başına yeterli görülmemesi ve sözleşme feshine dayanak olan, doğrudan yargı yolu kapalı disiplin cezalarının hukuka uygunluğunun da değerlendirilmesi gerektiği belirtilmiştir.

Danıştay, yargısal incelemenin yalnızca disiplin cezası sayısının doğrulanmasıyla sınırlı kalmaması gerektiği gerekçesiyle Bölge İdare Mahkemesi kararını bozmuştur.

Bu karar, disiplin cezası sayısına bağlı sözleşme feshi işlemlerinde cezanın hukuki dayanağının ve yargısal denetimin kapsamının önemini göstermektedir.

Ancak karar, 3269 sayılı Kanun’un 12. maddesindeki sekiz disiplin cezası kuralına ilişkin olup ilk beş aylık intibak dönemindeki üç disiplin cezası düzenlemesinin doğrudan uygulanmasına ilişkin değildir.

Danıştay 12. Dairesinin 22.05.2025 Tarihli, E.2022/3305, K.2025/2695 Sayılı Kararı

Danıştay 12. Dairesinin aynı tarihte verdiği diğer karar da disiplin cezalarının sayısına bağlı sözleşme feshi işlemlerinin yargısal denetimi bakımından önem taşımaktadır.

Karara konu olayda, uzman erbaşın son bir yıllık dönem içerisinde sekiz disiplin cezası aldığı gerekçesiyle sözleşmesi feshedilmiştir.

Uyuşmazlıkta, verilen cezaların bir kısmının uyarma ve kınama gibi hafif disiplin cezalarından oluşması nedeniyle sözleşme feshi işlemine dayanak yapılan cezaların hukuka uygunluğunun incelenip incelenemeyeceği tartışılmıştır.

Danıştay çoğunluğu, 6413 sayılı Kanun’un 43. maddesindeki güncel düzenlemeyi de dikkate alarak yargı yolu kapalı disiplin cezalarının fesih işlemine dayanak oluşturması hâlinde bu cezaların sebep ve maksat unsurları yönünden incelenmesi gerektiğini değerlendirmiştir.

Bu nedenle Bölge İdare Mahkemesi kararı bozulmuştur.

Kararda karşı oy bulunmakla birlikte, çoğunluğun yaklaşımı sözleşme feshi işlemlerinde etkili yargısal denetimin sağlanması gerektiğini ortaya koymaktadır.

Ancak bu kararın da 12/A-b maddesindeki üç disiplin cezası kuralına değil, 3269 sayılı Kanun’un 12. maddesinde düzenlenen sekiz disiplin cezası nedeniyle sözleşme feshine ilişkin olduğu unutulmamalıdır.

Üç Disiplin Cezası Nedeniyle Sözleşme Feshi İptal Edilebilir mi?

İlk beş aylık intibak dönemi içerisinde üç disiplin cezası aldığı gerekçesiyle sözleşmesi feshedilen uzman çavuş, işlemin hukuka aykırı olduğunu düşünüyorsa yetkili idare mahkemesinde iptal davası açabilir.

Bu davada öncelikle 3269 sayılı Kanun’un 12/A-b maddesinde düzenlenen şartların gerçekleşip gerçekleşmediği değerlendirilmelidir.

Özellikle personelin ilk beş aylık intibak döneminde bulunup bulunmadığı, en az iki farklı disiplin amirinden üç veya daha fazla disiplin cezası alıp almadığı ve sözleşme feshine dayanak yapılan cezaların geçerli olup olmadığı önem taşımaktadır.

Örneğin personelin üç disiplin cezasının tamamının aynı disiplin amiri tarafından verildiği ve başka bir fesih nedeni bulunmadığı durumda, kanundaki farklı disiplin amiri şartının gerçekleşmediği ileri sürülebilir.

Benzer şekilde disiplin cezalarından birinin hukuka aykırı olduğu veya fesih işleminin tesis edildiği tarih itibarıyla hukuki durumunun yanlış değerlendirildiği iddiası mevcutsa, bu hususlar dava kapsamında incelenebilir.

Ayrıca sözleşme feshi işlemine ilişkin yetki, usul ve gerekçe yönünden hukuka aykırılık bulunup bulunmadığı da değerlendirilmelidir.

Üç Disiplin Cezasına Dayalı Fesih Davasında Önceki Cezalar İncelenebilir mi?

6413 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Disiplin Kanunu’nun 43. maddesinde 2024 yılında yapılan değişiklik, disiplin cezası sayısı veya puanı nedeniyle ilişik kesme sonucunu doğuran işlemlerin yargısal denetimi bakımından önemlidir.

Bu düzenlemeye göre belirli personel grupları hakkında disiplin ceza sayısı veya puanı nedeniyle Türk Silahlı Kuvvetlerinden ilişik kesilmesi sonucunu doğuran işlemlere karşı açılan davalarda, doğrudan yargı yolu kapalı bulunan disiplin cezalarının hukuka uygunluğu da mahkemelerce denetlenebilir.

Bu nedenle sözleşme feshi işlemine karşı açılan davada, yalnızca üç disiplin cezasının sayılmasıyla yetinilmesi gerektiği söylenemez.

Ancak hangi cezaların doğrudan dava konusu yapılabileceği ve fesih davasında hangi kapsamda denetlenebileceği, uygulanacak disiplin mevzuatına ve somut uyuşmazlığa göre belirlenmelidir.

Özellikle Jandarma ve Sahil Güvenlik personeline uygulanan 7068 sayılı Kanun’un yargısal denetime ilişkin hükümleri ile 6413 sayılı Kanun’un hükümleri aynı kabul edilmemelidir.

Sözleşme Feshi Davasında Yürütmenin Durdurulması İstenebilir mi?

Üç disiplin cezası nedeniyle sözleşmesi feshedilen uzman çavuş, iptal davasıyla birlikte yürütmenin durdurulmasını da talep edebilir.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 27. maddesi uyarınca yürütmenin durdurulması kararı verilebilmesi için idari işlemin açıkça hukuka aykırı olması ve uygulanması hâlinde telafisi güç veya imkânsız zararlar doğması şartlarının birlikte bulunması gerekmektedir.

Özellikle personelin henüz mesleğinin başlangıcında sözleşmesinin feshedilmesi, düzenli gelirinden ve mesleki statüsünden yoksun kalması gibi sonuçlar, telafisi güç zarar değerlendirmesinde önem taşıyabilir.

Ancak yalnızca sözleşmenin feshedilmiş olması, yürütmenin durdurulması kararının otomatik olarak verileceği anlamına gelmez. Mahkeme, işlemin açık hukuka aykırılığını ve doğabilecek zararları somut olay üzerinden birlikte değerlendirmektedir.

Üç Disiplin Cezası Nedeniyle Sözleşme Feshi Davası Kaç Gün İçerisinde Açılır?

3269 sayılı Kanun’un 12/A-b maddesi nedeniyle tesis edilen sözleşme feshi işlemine karşı açılacak iptal davalarında, özel bir süre bulunmadıkça 2577 sayılı Kanun’un 7. maddesinde düzenlenen altmış günlük genel dava açma süresi uygulanmaktadır.

Bu süre kural olarak fesih işleminin ilgili personele yazılı olarak tebliğ edilmesini takip eden günden itibaren işlemeye başlar.

Ancak disiplin cezalarına yapılan itirazlar ile sözleşme feshi işlemine karşı açılacak iptal davası birbirinden farklı hukuki süreçlerdir.

Özellikle personelin önceki disiplin cezalarına itiraz etmiş olması, kendisine ayrıca tebliğ edilen sözleşme feshi işleminin dava açma süresinin kendiliğinden durduğu anlamına gelmez.

Bu nedenle disiplin cezalarının tebliğ ve itiraz tarihleriyle sözleşme feshi işleminin tebliğ tarihi ayrı ayrı değerlendirilmelidir.

İntibak Döneminde Sözleşmesi Feshedilen Uzman Çavuşun Mali Hakları

3269 sayılı Kanun’un 12. maddesinin birinci fıkrasında, ilk beş aylık intibak dönemi içerisinde göreve intibak edemeyen veya ayrılmak isteyen personelin sözleşmesinin feshedilerek Türk Silahlı Kuvvetleriyle ilişiğinin kesileceği düzenlenmiştir.

Aynı fıkrada peşin olarak ödenen aylık ve aylıkla birlikte ödenen diğer özlük haklarının çalışılmayan günlere ait kısmının geri alınacağı belirtilmiştir.

Bu nedenle intibak döneminde sözleşmesi feshedilen personelin mali hakları bakımından yalnızca kesilen maaşın geri alınması değil, ilgili hizmet süresi ve ödeme kayıtları da önem taşımaktadır.

Ancak kanunda çalışılmayan günlere ait peşin ödemelerin geri alınmasının düzenlenmesi, personelin çalıştığı bütün dönemlere ilişkin aylıklarının geri istenebileceği anlamına gelmez.

Özellikle fesih işleminin mahkeme tarafından iptal edilmesi hâlinde yoksun kalınan parasal ve özlük hakların iadesi de gündeme gelebilir.

Bu nedenle mali hakların kapsamı, fesih işleminin hukuki niteliğine, personelin hizmet süresine ve mahkeme kararının içeriğine göre belirlenmelidir.

Üç Disiplin Cezası Alan Uzman Çavuş Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

Üç disiplin cezası alan uzman çavuşun sözleşmesi feshedilir mi?

3269 sayılı Kanun’un 12/A-b maddesine göre ilk beş aylık intibak dönemi içerisinde en az iki disiplin amirinden toplam üç veya daha fazla disiplin cezası alan uzman erbaşlar intibak edememiş sayılmaktadır. Bu durumda kanunda öngörülen şartların gerçekleşmesi hâlinde sözleşme feshi gündeme gelir.

Ancak üç disiplin cezasının bulunması tek başına yeterli değildir. Özellikle cezaların hangi dönemde ve hangi disiplin amirlerinden alındığı önem taşımaktadır. Mesleğinde beş ayı tamamlayan personelin sonradan aldığı üç disiplin cezası, yalnızca 12/A-b maddesine dayanılarak intibak edememe nedeni yapılamaz.

Aynı amirden üç disiplin cezası alan uzman çavuş atılır mı?

3269 sayılı Kanun’un 12/A-b maddesinde açıkça en az iki disiplin amirinden ceza alınması şartı bulunmaktadır. Bu nedenle üç disiplin cezasının tamamının aynı disiplin amirinden alınmış olması, bu bentte öngörülen özel şartı karşılamaz.

Ancak cezaya konu olan davranışların başka bir kanuni intibak edememe nedeni oluşturup oluşturmadığı ayrıca değerlendirilmelidir. Dolayısıyla aynı amirden üç ceza alınması nedeniyle doğrudan 12/A-b maddesi kapsamında sözleşme feshi yapılamayacağı yönündeki değerlendirme, farklı kanuni fesih nedenlerinin hiçbir koşulda uygulanamayacağı anlamına gelmez.

İlk beş ayda iki disiplin cezası alan uzman çavuşun sözleşmesi feshedilir mi?

İlk beş aylık intibak döneminde yalnızca iki disiplin cezası alınması, 3269 sayılı Kanun’un 12/A-b maddesinde düzenlenen üç disiplin cezası şartını karşılamaz.

Bununla birlikte iki disiplin cezasına konu olan davranışların aynı maddenin diğer bentlerinde düzenlenen intibak edememe nedenlerinden birini oluşturup oluşturmadığı ayrı değerlendirilmelidir. Özellikle idare, başka bir fesih nedenine dayanacaksa o nedenin kanuni şartlarını da somut belgelerle ortaya koymalıdır.

Üç disiplin cezasının farklı suçlardan olması gerekir mi?

3269 sayılı Kanun’un 12/A-b maddesinde disiplin cezalarının mutlaka farklı türde disiplinsizliklerden kaynaklanması gerektiğine ilişkin açık bir şart bulunmamaktadır.

Ancak aynı fiilin hukuka aykırı biçimde birden fazla ceza verilerek sayının artırılması amacıyla değerlendirilmesi doğru değildir. Önemli olan, personel hakkında hukuken geçerli üç ayrı disiplin cezasının bulunması ve bunların en az iki farklı disiplin amiri tarafından verilmiş olmasıdır. Özellikle aynı davranış nedeniyle birden fazla ceza verildiği iddiasında disiplin işlemlerinin hukuka uygunluğu araştırılmalıdır.

Uyarma cezası üç disiplin cezasına dâhil edilir mi?

3269 sayılı Kanun’un 12/A-b maddesinde yalnızca ağır disiplin cezalarının sayılacağına ilişkin bir sınırlama bulunmadığından, hukuken geçerli uyarma cezaları da disiplin cezası sayısı bakımından önem taşıyabilir.

Ancak uyarma cezasının varlığı, tek başına sözleşmenin feshedileceği anlamına gelmez. Özellikle ilk beş aylık intibak dönemi ve farklı disiplin amiri şartlarının birlikte gerçekleşmesi gerekir. Ayrıca cezanın hukuka uygunluğu ve geçerliliği de değerlendirilmelidir.

Uzman çavuşun üç disiplin cezasından biri iptal edilirse ne olur?

Sözleşme feshine dayanak yapılan üç disiplin cezasından birinin itiraz veya yargı süreci sonunda kaldırılması hâlinde, sözleşme feshi işleminin dayanağını oluşturan ceza sayısı yeniden değerlendirilmelidir.

Örneğin personelin yalnızca üç disiplin cezası bulunduğu ve bunlardan birinin hukuken ortadan kaldırıldığı durumda, geriye kalan iki ceza 12/A-b maddesindeki sayı şartını karşılamayacaktır. Ancak başka disiplin cezalarının veya farklı bir fesih nedeninin bulunup bulunmadığı da somut olayda önem taşıyabilir.

Jandarma uzman çavuşun üç disiplin cezasına itiraz süresi nedir?

Jandarma Genel Komutanlığı bünyesindeki personele 7068 sayılı Kanun kapsamında verilen disiplin cezaları bakımından, aynı Kanun’un 30. maddesinde disiplin amiri cezalarına karşı tebliğden itibaren on günlük itiraz süresi düzenlenmiştir.

Buna karşılık 6413 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Disiplin Kanunu’nun 41. maddesinde disiplin amiri tarafından verilen cezalara karşı iki iş günlük itiraz süresi bulunmaktadır. Bu nedenle personelin hangi mevzuata tabi olduğu belirlenmeden bütün uzman erbaşlar için aynı itiraz süresinin uygulanacağı söylenemez.

Üç disiplin cezası nedeniyle sözleşmesi feshedilen uzman çavuş dava açabilir mi?

Evet. 3269 sayılı Kanun’un 12/A-b maddesi uyarınca sözleşmesi feshedilen uzman çavuş, işlemin hukuka aykırı olduğunu düşünüyorsa yetkili idare mahkemesinde iptal davası açabilir.

Davada özellikle ilk beş aylık intibak süresinin doğru hesaplanıp hesaplanmadığı, cezaların en az iki farklı disiplin amirinden alınıp alınmadığı ve sözleşme feshine dayanak yapılan disiplin cezalarının hukuki durumları incelenebilir.

Üç disiplin cezası nedeniyle sözleşme feshi iptal edilirse göreve dönülür mü?

İdare mahkemesinin üç disiplin cezası nedeniyle tesis edilen sözleşme feshi işlemini iptal etmesi hâlinde, idarenin mahkeme kararının gereklerine uygun işlem tesis etmesi gerekmektedir.

Göreve dönüş, personelin hukuki statüsünün yeniden değerlendirilmesi ve işlem nedeniyle yoksun kalınan mali hakların karşılanması gündeme gelebilir. Ancak bunların kapsamı, mahkeme kararının gerekçesine ve dava dilekçesinde ileri sürülen taleplere göre belirlenmektedir.

Sonuç: İlk Beş Ayda Üç Disiplin Cezası Nedeniyle Uzman Çavuş Sözleşmesinin Feshi

3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu’nun 12/A maddesinin (b) bendi, ilk beş aylık intibak dönemi içerisinde en az iki disiplin amirinden toplam üç veya daha fazla disiplin cezası alan uzman erbaşların intibak edememiş sayılacağını düzenlemektedir.

Bu nedenle 3 disiplin cezası alan uzman çavuşun sözleşmesinin feshedilmesi, yalnızca disiplin cezası sayısına değil, ilk beş aylık intibak süresi ile farklı disiplin amiri şartlarının birlikte gerçekleşmesine bağlıdır.

Özellikle üç disiplin cezasının tamamının aynı disiplin amiri tarafından verilmesi, beş aylık intibak döneminin tamamlanmış olması veya cezalardan birinin hukuken geçerliliğini kaybetmesi, 12/A-b maddesinin uygulanması bakımından önemli hukuki itiraz nedenleri oluşturabilir.

Ayrıca disiplin cezası sayısı nedeniyle sözleşme feshi işlemlerinin yargısal denetiminde, yalnızca ceza sayısının belirlenmesiyle yetinilmemesi ve sözleşme feshine dayanak yapılan cezaların hukuka uygunluğunun ilgili mevzuat çerçevesinde değerlendirilmesi önem taşımaktadır.

Sonuç olarak ilk beş aylık intibak döneminde üç disiplin cezası almak, kanunda açıkça düzenlenmiş bir sözleşme feshi nedenidir. Ancak işlemin hukuka uygunluğu, disiplin cezalarının sayısı kadar bu cezaların hangi tarihlerde ve hangi amirlerden alındığına, hukuken geçerli bulunmalarına ve 3269 sayılı Kanun’un 12/A-b maddesindeki bütün şartların somut olayda gerçekleşmesine bağlıdır.

Bu Yazıda
Son blog içeriklerini incelediniz mi?

En son eklenen güncel içeriklerimiz.

4/B Sözleşmeli Personel Disiplin Cezaları ve Sözleşme Feshi
TCDD Görevde Yükselme ve Ünvan Değişikliği Sınavı Davası
Verilen Emir ve Görevleri Tam ve Zamanında Yapmamak: 657 Sayılı Kanun 125/C-a Disiplin Suçu
657 Sayılı Kanun’a Göre Memurların Mazeret İzni, Hastalık İzni ve Refakat İzni Hakları (2026)
Yazıyı Paylaş
Somut dosyanız için hukuki değerlendirme alın.

Dosyanın niteliği, süreler ve uygulanacak mevzuat somut olay bazında değerlendirilir.

0%
Hesaplanıyor...
Aradığınız içeriği bulamadınız mı?

Hukuki konunuz farklı bir başlık altında değerlendiriliyor olabilir. Faaliyet alanlarını inceleyebilir veya iletişim bilgilerine ulaşabilirsiniz.

WhatsApp Hattı

Daha hızlı iletişime geçmek ve detaylı bilgi almak için hemen mesaj gönderin.

+90 551 411 81 81
HH
Av. Osman DÜZ
İLGİLİ İÇERİKLER
Benzer hukuki içerikler.
YAZI
26 dk
Genel
4/B Sözleşmeli Personel Disiplin Cezaları ve Sözleşme Feshi

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 4/B maddesi kapsamında kamu kurum ve kuruluşlarında[…]

Devamını Gör
YAZI
23 dk
Genel
TCDD Görevde Yükselme ve Ünvan Değişikliği Sınavı Davası

Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları İşletmesi Genel Müdürlüğü (TCDD) ile TCDD Taşımacılık AŞ[…]

Devamını Gör
YAZI
15 dk
Genel
Verilen Emir ve Görevleri Tam ve Zamanında Yapmamak: 657 Sayılı Kanun 125/C-a Disiplin Suçu

Devlet memurlarının kendilerine verilen emir ve görevleri tam ve zamanında yerine getirmeleri,[…]

Devamını Gör