Devlet memurlarının doğum, evlilik, ölüm, hastalık ve aile bireylerinin bakım ihtiyacı gibi nedenlerle görevlerinden geçici olarak ayrılabilmeleri, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu kapsamında güvence altına alınmıştır. Özellikle memur mazeret izni kaç gün, memur babalık izni kaç gün, memur ölüm izni kaç gün, memur refakat izni kaç ay, memur hastalık izni kaç gün, mazeret izni yıllık izinden düşer mi ve memur izin talebi reddedilebilir mi soruları, kamu personelinin en fazla açıklığa kavuşturmak istediği konular arasında bulunmaktadır.
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 104. maddesi, memurların mazeret izinlerini ve doğuma bağlı bazı çalışma haklarını düzenlerken 105. maddesi hastalık izni ile refakat iznine ilişkin hukuki esasları belirlemektedir. Bununla birlikte söz konusu izinler, yalnızca belirli sürelerle görevden ayrılma imkânı tanımamakta; memurların aile hayatının korunması, sağlık hizmetlerine erişimi, çocuklarının bakımını üstlenebilmesi ve zorunlu kişisel ihtiyaçlarını karşılayabilmesi bakımından da önemli hukuki güvenceler içermektedir.
2026 yılında yapılan kanun değişikliğiyle kadın memurların analık izni 16 haftadan 24 haftaya çıkarılmış, koruyucu aile olan memurlara da 10 günlük izin hakkı tanınmıştır. Bu nedenle memurların izin hakları değerlendirilirken önceki yıllara ait mevzuat açıklamaları yerine güncel kanun hükümlerinin esas alınması gerekmektedir.
Memurların mazeret izni, doğum izni, babalık izni, evlilik izni, ölüm izni, süt izni, hastalık izni ve refakat izni haklarının kapsamı, bu izinlerin hangi şartlarda kullanılabileceği, izin sürelerinin nasıl hesaplanacağı ve idarenin izin taleplerini reddetme yetkisinin bulunup bulunmadığı, 657 sayılı Kanun’un 104 ve 105. maddeleri çerçevesinde ayrıntılı olarak incelenmelidir.
657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 104. Maddesine Göre Mazeret İzni
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 104. maddesi, kamu görevlilerinin kişisel, ailevi ve sosyal yaşamlarında karşılaşabilecekleri belirli olaylar nedeniyle izin kullanabilmelerine imkân sağlamaktadır. Ancak bu madde kapsamındaki bütün izinlerin aynı hukuki koşullara tabi olduğu söylenemez. Bazı izinler, kanunda öngörülen olayın gerçekleşmesi ve memurun talepte bulunması üzerine kullandırılması gereken haklar niteliğindeyken bazı mazeret izinleri, mevzuatta belirtilen yetkili makamların değerlendirmesine bağlıdır.
Örneğin eşinin doğum yapması nedeniyle babalık izni talep eden memurun durumu ile ailevi bir sorunu nedeniyle genel mazeret izni isteyen memurun hukuki konumu birbirinden farklıdır. Babalık izninde kanunun açıkça tanıdığı hakkın kullanılması söz konusuyken genel mazeret izninde mazeretin niteliği, idarenin takdir yetkisi ve hizmet gerekleri önem kazanmaktadır.
Dolayısıyla memur mazeret izni değerlendirilirken öncelikle izin talebinin 104. maddenin hangi fıkrasına dayandığı belirlenmeli, ardından bu izne ilişkin süreler, başvuru koşulları ve idarenin yetkisi ayrı ayrı incelenmelidir.
Memur Doğum İzni Kaç Gün? 2026 Yılında Analık İzni 24 Hafta Oldu
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 104/A maddesi, kadın memurlara tanınan analık iznini düzenlemektedir. 22 Nisan 2026 tarihli ve 7578 sayılı Kanun’la yapılan değişiklik sonucunda kadın memurların doğum izni süresi toplam 24 hafta olarak belirlenmiştir.
Yeni düzenlemeye göre kadın memura doğumdan önce 8 hafta, doğumdan sonra 16 hafta olmak üzere toplam 24 hafta analık izni verilmektedir. Çoğul gebelik durumunda ise doğumdan önce kullanılabilecek izin süresine 2 hafta daha eklenmektedir. Böylece ikiz veya daha fazla çocuk bekleyen kadın memurların toplam analık izni süresi, doğum öncesi 10 hafta ve doğum sonrası 16 hafta olmak üzere 26 haftaya ulaşmaktadır.
Analık izni, kadın memurun talebine bağlı olarak idarenin uygun görmesi hâlinde verilen sıradan bir mazeret izni değildir. Kanunda öngörülen koşullar gerçekleştiğinde kullandırılması gereken yasal bir haktır. İdarenin personel ihtiyacı, iş yoğunluğu veya hizmetin sürekliliği gibi gerekçeler, analık izninin kanunda belirlenen sürenin altında kullandırılmasını haklı kılmaz.
Memur Doğum Öncesi İznini Doğum Sonrasına Aktarabilir mi?
657 sayılı Kanun’un 104/A maddesine göre kadın memur, sağlık durumunun çalışmaya elverişli olduğunu tabip raporuyla belgelendirmesi koşuluyla doğum öncesindeki izninin bir bölümünü doğum sonrasına aktarabilir.
2026 yılında yapılan değişiklikle kadın memurun, beklenen doğum tarihinden önceki 2 haftaya kadar çalışabilmesine imkân tanınmıştır. Buna göre doğumdan önceki 8 haftalık dönemde sağlık raporuna dayanarak çalışmayı tercih eden memur, fiilen çalıştığı sürelerin doğum sonrası analık iznine eklenmesini sağlayabilir.
Örneğin tekil gebelik yaşayan ve gerekli sağlık raporunu alarak doğumdan önceki son 2 haftaya kadar çalışan kadın memur, doğum öncesi izin süresinin 6 haftasını doğum sonrasına aktarabilir. Bu durumda doğum sonrası analık izni, normal şartlarda 16 hafta yerine 22 hafta olarak kullanılabilecektir.
Ancak burada dikkat edilmesi gereken husus, doğum öncesi iznin aktarılmasının yalnızca memurun kendi isteğine bırakılmış olmamasıdır. Memurun çalışmaya elverişli olduğunun hekim tarafından belgelendirilmesi gerekir. Gerekli sağlık raporu bulunmaksızın çalışılan sürelerin doğum sonrası izne aktarılabileceği varsayımıyla hareket edilmemelidir.
Erken Doğum Yapan Memurun İzin Süresi Azalır mı?
Kadın memurun beklenen tarihten önce doğum yapması hâlinde doğum öncesinde kullanamadığı analık izni süreleri kaybolmaz. 657 sayılı Kanun’un 104/A maddesi, erken doğum nedeniyle kullanılamayan izinlerin doğum sonrası analık iznine eklenmesini öngörmektedir.
Doğumun, doğum öncesi analık izninin başlaması gereken tarihten daha önce gerçekleşmesi durumunda da doğum tarihi ile analık izninin normal başlangıç tarihi arasındaki süre doğum sonrasına ilave edilir.
Bu düzenleme, erken doğum nedeniyle kadın memurun izin hakkının azalmasının önüne geçmektedir. Dolayısıyla erken doğum yapan memurun izin süresi hesaplanırken yalnızca doğum tarihine bakılmamalı; beklenen doğum tarihi, doğum öncesi iznin başlangıcı ve varsa çalışabilir raporuna dayalı fiilî çalışma süreleri birlikte değerlendirilmelidir.
2026 Doğum İzni Düzenlemesinden Önce Doğum Yapan Memurlar Ek İzin Alabilir mi?
7578 sayılı Kanun’un geçici 1. maddesi, yeni analık izni süresinin belirli koşullar altında önceki doğumlara da uygulanmasını sağlamıştır.
Bu kapsamda, 1 Mayıs 2026 tarihi itibarıyla önceki mevzuata göre analık izni sona ermiş olmakla birlikte 1 Nisan 2026 tarihi itibarıyla doğumun üzerinden henüz 24 hafta geçmemiş olan personele, süresi içerisinde başvurmaları hâlinde 8 hafta ilave analık izni verilmesi öngörülmüştür.
Söz konusu geçiş hükmünden yararlanabilmek için ilgili memurların 15 Mayıs 2026 tarihi mesai bitimine kadar başvurmaları gerektiği açıklanmıştır. Bu tarih, geçmiş doğumlara yönelik özel geçiş düzenlemesinin başvuru süresidir. Dolayısıyla geçmişte doğum yapmış her memurun bugün ayrıca 8 haftalık izin talep edebileceği sonucuna varılamaz.
Buna karşılık yeni düzenlemenin yürürlüğe girdiği tarihte analık izni devam edenlerin izin süreleri, kanuni değişiklik doğrultusunda 24 haftaya uzatılmıştır.
Memur Babalık İzni Kaç Gün? 657 Sayılı Kanun 104/B
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 104/B maddesine göre, eşi doğum yapan erkek memura isteği üzerine 10 gün babalık izni verilmektedir. Bu hak, memurun doğum nedeniyle ailesinin yanında bulunabilmesi, yeni doğan çocuğun bakımına katılabilmesi ve doğum sonrasındaki ailevi sorumluluklarını yerine getirebilmesi amacıyla tanınmıştır.
Babalık izni kullanılması için doğum olayının gerçekleşmiş olması ve memurun izin talebinde bulunması yeterlidir. Kanunda babalık izninin annenin çalışmasına, memur olmasına veya doğum sonrası belirli koşulların gerçekleşmesine bağlı tutulduğu yönünde bir düzenleme bulunmamaktadır.
Bu nedenle eşinin doğum yapması üzerine 10 günlük babalık izni isteyen memurun talebi, yalnızca kurumda personel eksikliği bulunduğu veya hizmetin yoğun olduğu gerekçesiyle reddedilemez. Kanunun açıkça tanıdığı bu hakkın idarenin genel takdir yetkisine tabi tutulması hukuken mümkün değildir.
Memur Babalık İzni Doğumdan Kaç Gün Sonra Kullanılabilir?
657 sayılı Kanun’un 104/B maddesi babalık izninin süresini belirlemekle birlikte iznin başlangıç tarihini ayrıca ayrıntılı şekilde düzenlememiştir. Bununla birlikte idari uygulamada babalık izninin, doğum olayının gerçekleştiği tarihten itibaren kullandırılması esas alınmaktadır.
Bu nedenle memurun doğumdan uzun süre sonra, herhangi bir gerekçe göstermeksizin babalık iznini farklı bir tarihte kullanabileceği kabul edilmemelidir.
Babalık izninin kullanılmasında doğum tarihi, izin talebinin zamanı ve ilgili kurumun mevzuata uygun uygulamaları birlikte dikkate alınmalıdır.
Babalık İzni Hafta Sonu Sayılır mı?
657 sayılı Kanun’un 104/B maddesinde babalık izni 10 gün olarak düzenlenmiş, sürenin 10 iş günü olduğu belirtilmemiştir. Dolayısıyla babalık izni kural olarak takvim günü esasına göre hesaplanmakta, izin dönemine rastlayan hafta sonları da izin süresine dâhil edilmektedir.
Örneğin pazartesi günü başlayan babalık izninin içerisinde bulunan cumartesi ve pazar günleri izin süresinden çıkarılmaz. Ancak izin başlangıcının belirlenmesinde doğumun gerçekleştiği tarih ve ilgili kurumun mevzuata uygun uygulamaları dikkate alınmalıdır.
Memur Evlilik İzni Kaç Gün? Nikâh ve Düğün Tarihi Farklıysa Ne Olur?
Devlet memurlarının evlilik nedeniyle izin kullanma hakkı da 657 sayılı Kanun’un 104/B maddesinde düzenlenmiştir. Buna göre memurun kendisinin veya çocuğunun evlenmesi hâlinde isteği üzerine 7 gün evlilik izni verilir.
Evlilik izni, memurun yıllık izin hakkından bağımsızdır. Dolayısıyla kanunda öngörülen koşulları sağlayan memurun evlilik izni kullanması nedeniyle yıllık izninden 7 gün düşülmesi mümkün değildir.
Örneğin kendisi evlenen memur, evlilik nedeniyle tanınan 7 günlük iznini kullanabilir. Aynı şekilde çocuğunun evlenmesi nedeniyle izin talep eden memur da bu haktan yararlanır. Ancak kardeşinin evlenmesi, 104/B maddesinde doğrudan 7 günlük evlilik izni sebebi olarak düzenlenmemiştir. Böyle bir durumda memur, şartları varsa 104/C maddesi kapsamında genel mazeret izni talebinde bulunabilir.
Memur Evlilik İzni Nikâhtan Sonra Kullanılabilir mi?
Memurların evlilik iznine ilişkin en önemli uygulama sorunlarından biri, resmî nikâh ile düğünün farklı tarihlerde gerçekleştirilmesidir. Özellikle nikâhın daha önce yapıldığı, düğünün ise sonraki aylarda planlandığı durumlarda iznin hangi tarihten itibaren kullanılacağı tartışılabilmektedir.
Konuya ilişkin idari görüşlerde, evlilik izninin esas olarak resmî nikâh tarihinden itibaren kullandırılması gerektiği, ancak nikâh ve düğünün farklı tarihlerde yapılması hâlinde memurun tercihinin de dikkate alınarak izin başlangıcının nikâh veya düğün tarihine göre belirlenebileceği değerlendirilmiştir.
Bu nedenle nikâh ve düğün tarihleri birbirinden farklı olan memurların izin başvurularında bu durumu açıkça belirtmeleri önem taşımaktadır. Bununla birlikte evlilik izninin nikâh ve düğün için iki ayrı 7 günlük izin hakkı doğurduğu söylenemez.
Memur Ölüm İzni Kaç Gün? Anne, Baba, Eş ve Kardeşin Ölümünde İzin Hakkı
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 104/B maddesi uyarınca memura; eşinin, çocuğunun, kendisinin veya eşinin anne, baba ve kardeşinin ölümü hâlinde isteği üzerine 7 gün ölüm izni verilmektedir.
Bu kapsamda memurun annesinin veya babasının vefatı, kardeşinin vefatı, eşinin vefatı ya da çocuğunun vefatı hâllerinde 7 günlük mazeret izni hakkı bulunmaktadır. Aynı şekilde memurun kayınvalidesi, kayınpederi veya eşinin kardeşinin ölümü de söz konusu izin kapsamındadır.
Özellikle kayınvalide ve kayınpederin vefatı hâlinde ölüm izni verilip verilmeyeceği konusunda zaman zaman tereddütler yaşansa da kanun hükmü açıktır. Kanunda eşin anne ve babasının ölümü de izin sebebi olarak kabul edilmiştir. Dolayısıyla bu kişilerden birinin vefatı üzerine ölüm izni talep eden memurun başvurusu, akrabalık ilişkisinin eş üzerinden kurulduğu gerekçesiyle reddedilemez.
Öte yandan memurun büyükannesi, büyükbabası, amcası, halası, dayısı veya teyzesinin vefatı, 104/B maddesinde doğrudan ölüm izni verilmesini gerektiren olaylar arasında sayılmamıştır. Bu durumda memurun 104/C maddesine göre mazeret izni talep etmesi mümkündür. Ancak söz konusu talebin değerlendirilmesinde bu fıkrada öngörülen idari takdir yetkisi söz konusu olacaktır.
Memur Ölüm İzninde Hafta Sonu Sayılır mı?
Memurların ölüm izniyle ilgili sıkça karşılaştıkları sorulardan biri, 7 günlük sürenin yalnızca iş günlerini mi yoksa hafta sonlarını da mı kapsadığıdır.
657 sayılı Kanun’un 104/B maddesinde ölüm izni için 7 günlük süre öngörülmüş, bu sürenin 7 iş günü olduğu belirtilmemiştir. Bu nedenle izin süresi kural olarak takvim günü üzerinden değerlendirilmekte ve izin dönemine rastlayan hafta sonları da süre hesabına dâhil edilmektedir.
Örneğin cuma günü başlayan 7 günlük ölüm izni, hafta sonunun çıkarılması suretiyle 7 iş gününe dönüştürülmez. Bununla birlikte izin başlangıcının belirlenmesinde olayın gerçekleştiği tarih, ilgili personel mevzuatı ve somut durumun özellikleri dikkate alınmalıdır.
Ölüm izninin kullanılmasında esas olan, memurun bu hakkı kayıp nedeniyle ortaya çıkan ailevi ve kişisel ihtiyaçlarını karşılayabileceği zaman diliminde kullanabilmesidir.
Memura 10 Gün Mazeret İzni Hangi Hâllerde Verilir? 657 Sayılı Kanun 104/C
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 104/C maddesi, doğum, evlilik ve ölüm gibi kanunda ayrıca düzenlenmiş hâller dışında kalan mazeretler nedeniyle memurlara bir yıl içerisinde toplam 10 güne kadar izin verilebilmesine imkân tanımaktadır.
Söz konusu düzenlemeye göre merkez teşkilatında atamaya yetkili amir, ilde vali, ilçede kaymakam ve yurt dışında diplomatik misyon şefi tarafından, birim amirinin muvafakatiyle memurlara bir yıl içerisinde toptan veya bölümler hâlinde 10 gün mazeret izni verilebilir.
Burada kanunun kullandığı ifade önemlidir. 104/C maddesindeki mazeret izni, izin sebebinin gerçekleşmesi üzerine her koşulda kullandırılması zorunlu olan bir izin niteliğinde değildir. İzin talebinin değerlendirilmesinde idareye takdir yetkisi tanınmıştır.
Ancak idarenin takdir yetkisine sahip olması, memurun talebinin gerekçesiz veya keyfî biçimde reddedilebileceği anlamına gelmez. İdare, kamu yararı ve hizmet gerekleri doğrultusunda hareket etmek; takdir yetkisini hukuka, eşitlik ilkesine ve ölçülülük esasına uygun şekilde kullanmak zorundadır.
Memur Hangi Mazeretlerle İzin Alabilir?
104/C maddesinde genel mazeret izni verilmesini gerektiren bütün olaylar tek tek sayılmamıştır. Bu nedenle ailevi, kişisel veya zorunlu nitelikteki çeşitli durumlar genel mazeret izni başvurusuna konu olabilir.
Örneğin memurun bakmakla yükümlü olduğu aile bireylerinin acil ihtiyaçlarıyla ilgilenmesi, çocuğunun sağlık durumuyla ilgili zorunlu işlemleri gerçekleştirmesi, ciddi bir ailevi sorunla karşılaşması veya kişisel olarak yerine getirmesi gereken ve ertelenmesi mümkün olmayan bazı yükümlülüklerinin bulunması hâllerinde mazeret izni talep etmesi mümkündür.
Bununla birlikte bu örneklerin tamamı, idarenin izin vermesinin zorunlu olduğu olaylar olarak değerlendirilmemelidir. Somut olayda mazeretin ciddiyeti, zorunluluk derecesi, belgelendirilip belgelendirilmediği ve hizmetin yürütülmesine etkisi değerlendirilmelidir.
Özellikle sağlık sorunları nedeniyle izin talep eden memurlar bakımından hastalık izni ile genel mazeret izni arasındaki ayrım önemlidir. Memurun bizzat hastalanması nedeniyle kullanacağı rapora dayalı hastalık izni, 105. madde kapsamında değerlendirilir. Buna karşılık aile bireylerinin sağlık ihtiyaçlarıyla ilgilenmek için yapılan genel izin talepleri, şartları oluşmadığında refakat iznine değil 104/C maddesine dayanabilir.
Memur İkinci Kez 10 Gün Mazeret İzni Alabilir mi?
657 sayılı Kanun’un 104/C maddesi, zaruret hâlinde memura aynı usulle 10 gün daha mazeret izni verilebilmesini öngörmektedir. Ancak bu imkân öğretmenler bakımından aynı şekilde uygulanmamaktadır.
Kanuna göre öğretmenler hariç olmak üzere memurlara zaruret hâlinde 10 gün daha mazeret izni verilebilir. İkinci kez verilen bu 10 günlük izin, memurun yıllık izin hakkından düşülür.
Dolayısıyla ilk 10 günlük genel mazeret izni ile zaruret hâlinde verilen ilave 10 günlük izin, yıllık izne etkileri bakımından birbirinden farklıdır. İlk izin yıllık izinden bağımsız olarak verilirken ikinci izin yıllık izinden mahsup edilmektedir.
Öğretmenler 10 Gün Mazeret İzni Kullanabilir mi?
Öğretmenler de 657 sayılı Kanun’un 104/C maddesinde düzenlenen ilk 10 günlük genel mazeret izninden, maddede belirtilen koşullar çerçevesinde yararlanabilirler.
Ancak aynı fıkrada düzenlenen, zaruret hâlinde 10 gün daha mazeret izni verilebilmesine ilişkin hükümde öğretmenler açıkça kapsam dışında bırakılmıştır.
Bu nedenle öğretmenlerin genel mazeret izinleri değerlendirilirken 104/C maddesindeki ayrımın göz ardı edilmemesi gerekir. Bunun yanında öğretmenlerin izin uygulamalarında ilgili eğitim mevzuatının ve özel düzenlemelerin de dikkate alınması zorunludur.
Memur Süt İzni Kaç Saat? 657 Sayılı Kanun 104/D
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 104/D maddesi, kadın memurlara çocuklarını emzirebilmeleri amacıyla süt izni hakkı tanımaktadır.
Kanuna göre kadın memura doğum sonrası analık izninin sona erdiği tarihten itibaren ilk 6 aylık dönemde günlük 3 saat, ikinci 6 aylık dönemde ise günlük 1,5 saat süt izni verilir.
Süt izninin hangi saatler arasında ve gün içerisinde kaç defada kullanılacağı konusunda kadın memurun tercihi esastır. Bu nedenle süt iznini kullanacak memurun, çocuğunun bakım ve beslenme ihtiyaçlarına uygun bir zaman dilimi belirleme hakkı bulunmaktadır.
Örneğin kadın memur, süt iznini mesai başlangıcında veya mesai bitiminde kullanmayı tercih edebilir. İznin gün içerisinde bölünerek kullanılması da mümkündür. İdarenin çalışma düzenine ilişkin değerlendirmeleri, kanunun memura tanıdığı tercih hakkını ortadan kaldıracak biçimde uygulanmamalıdır.
Süt izni ile analık izni birbirinden farklıdır. Süt izni, doğum sonrası analık izninin sona ermesinden itibaren başlamaktadır. Bu nedenle 2026 yılında analık izninin 24 haftaya çıkarılmış olması, süt izninin başlangıç tarihinin belirlenmesi açısından da önem taşımaktadır.
Engelli veya Süreğen Hastalığı Bulunan Çocuğu Olan Memura Mazeret İzni
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 104/E maddesi, engelli veya süreğen hastalığı bulunan çocuklarının sağlık sorunları nedeniyle bakım ihtiyacı ortaya çıkan memurlara özel bir mazeret izni hakkı tanımaktadır.
Bu düzenleme kapsamında, en az yüzde 70 oranında engelli ya da süreğen hastalığı olan çocuğun hastalanması hâlinde, hastalık raporuna dayanılarak anne veya babadan yalnızca biri tarafından kullanılmak üzere bir yıl içinde toplam 10 güne kadar mazeret izni verilmektedir.
Söz konusu izin toptan kullanılabileceği gibi bölümler hâlinde de kullanılabilir. Bununla birlikte çocuğun evli olması durumunda eşinin de en az yüzde 70 oranında engelli olması koşulu kanunda ayrıca düzenlenmiştir.
Bu izin hakkının kullanılabilmesi için çocuğun sağlık durumunun ilgili mevzuata uygun şekilde belgelendirilmesi gerekir. Çocuğun yalnızca engelli olması tek başına her durumda 10 günlük izin hakkının kullanılabileceği anlamına gelmez. Kanunun aradığı hastalanma olgusunun ve sağlık raporuna ilişkin şartların da gerçekleşmesi gerekmektedir.
Engelli çocuğu olan memura 10 gün izin düzenlemesi ile genel mazeret izni birbirine karıştırılmamalıdır. Bu izin, çocuğun sağlık durumu nedeniyle özel olarak düzenlenen bir haktır. Bu nedenle kanuni koşulları sağlayan başvuruların yalnızca genel mazeret izni kapsamında değerlendirilerek reddedilmesi hukuki sorunlara yol açabilir.
Doğum Sonrası Yarım Gün Çalışma Hakkı: 657 Sayılı Kanun 104/F
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 104/F maddesi, kadın memurlara doğum sonrası analık izni tamamlandıktan sonra belirli sürelerle günlük çalışma süresinin yarısı kadar çalışma hakkı tanımaktadır.
Bu haktan yararlanmak isteyen kadın memurun çocuğunun hayatta olması ve ilgili izin talebinde bulunması gerekmektedir.
Kanuna göre birinci doğumda 2 ay, ikinci doğumda 4 ay, sonraki doğumlarda ise 6 ay süreyle günlük çalışma süresinin yarısı kadar çalışılabilir. Çoğul doğumlarda bu sürelere birer ay daha ilave edilmektedir.
Çocuğun engelli doğması veya doğumdan sonraki 12 ay içerisinde engellilik durumunun tespit edilmesi hâlinde yarım gün çalışma hakkının süresi 12 ay olarak uygulanmaktadır.
Yarım gün çalışma hakkından yararlanan kadın memura aynı dönem için ayrıca süt izni verilmez. Bunun nedeni, kanunun yarım gün çalışma hakkı ile süt iznini aynı zaman diliminde birlikte kullanılabilecek iki ayrı hak olarak düzenlememiş olmasıdır.
Bu izin kapsamında memurun çalışacağı saatlerin belirlenmesi ise ilgili kurumun yetkisindedir. Dolayısıyla süt izninde kadın memurun saat tercihinin esas alınması ile yarım gün çalışmada çalışma saatlerinin kurum tarafından belirlenmesi farklı hukuki esaslara dayanmaktadır.
Yarım Gün Çalışma Hakkı ile Yarı Zamanlı Çalışma Aynı mıdır?
Memurların doğum sonrası çalışma hakları konusunda en sık karşılaşılan karışıklıklardan biri, 104/F maddesindeki yarım gün çalışma hakkı ile diğer mevzuat kapsamında düzenlenen yarı zamanlı çalışma uygulamalarının aynı kabul edilmesidir.
104/F maddesi, doğum sonrası analık izninin tamamlanmasının ardından kullanılan ve süresi doğum sayısına göre değişen özel bir hakkı düzenlemektedir. Buna karşılık farklı hükümler kapsamında düzenlenen yarı zamanlı çalışma uygulamalarının başvuru koşulları, çalışma süreleri ve mali sonuçları ayrı biçimde değerlendirilmektedir.
Bu nedenle doğum sonrası yarım gün çalışmak isteyen bir memurun, başvurusunun hangi kanun hükmüne dayandığını açıkça belirtmesi önemlidir.
Evlat Edinen Memurların İzin Hakları
657 sayılı Kanun’un 104/A maddesi uyarınca 3 yaşını doldurmamış bir çocuğu eşiyle birlikte veya tek başına evlat edinen memurlara, çocuğun teslim edildiği tarihten itibaren 8 hafta izin verilir.
Aynı şekilde memur olmayan eşin tek başına evlat edinmesi durumunda, memur olan eşi de kanunda öngörülen koşullarla bu haktan yararlanabilmektedir.
Evlat edinme izni bakımından önemli bir düzenleme de iznin kullanılabilmesi için evlat edinme kararının mutlaka kesinleşmiş olmasının aranmamasıdır. Kanun, çocuğun evlatlık kararı verilmeden önce fiilen teslim edildiği durumlarda da izin hakkının uygulanacağını açıkça belirtmektedir.
Bunun yanı sıra evlat edinen memurlar, 104/F maddesinde düzenlenen yarım gün çalışma hakkından da ilgili şartların gerçekleşmesi hâlinde yararlanabilirler.
Koruyucu Aile Olan Memura 10 Gün İzin Hakkı
7578 sayılı Kanun’la 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 104/A maddesine eklenen düzenleme, koruyucu aile olan memurlara da izin hakkı tanımıştır.
Bu hükme göre bir veya daha fazla çocuğa eşiyle birlikte ya da tek başına koruyucu aile olan memura, çocuğun koruyucu aile yanına teslim edildiği tarihten sonra isteği üzerine 10 gün izin verilir.
Koruyucu aile izni, evlat edinme nedeniyle verilen 8 haftalık izinden farklıdır. Zira koruyucu ailelik ile evlat edinme, hukuki niteliği ve sonuçları bakımından birbirinden ayrı kurumlardır.
Bu nedenle koruyucu aile olan memurun izin talebi değerlendirilirken evlat edinmeye ilişkin koşulların doğrudan uygulanması doğru değildir. Kanun, koruyucu aileye teslim edilen çocukla memurun aile yaşamına uyum sağlayabilmesi amacıyla özel bir izin hakkı oluşturmuştur.
Memurun Mazeret İzninde Maaşı Kesilir mi? 657 Sayılı Kanun 104/G
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 104/G maddesi, yıllık izin ve mazeret izinleri sırasında memurun mali haklarının korunmasına yönelik önemli bir güvence içermektedir.
Kanuna göre yıllık izin ve mazeret izinleri sırasında fiilî çalışmaya bağlı her türlü ödeme hariç olmak üzere memurun mali hakları ile sosyal yardımlarına dokunulmaz.
Bu düzenleme doğrultusunda mazeret izni kullanan memurun yalnızca izinli olması nedeniyle temel aylığının ve kanunen korunan mali haklarının ortadan kaldırılması mümkün değildir.
Bununla birlikte fiilen çalışmaya bağlı olarak yapılan bazı ödemeler bakımından farklı uygulamalar söz konusu olabilir. Özellikle fazla çalışma, nöbet, fiilî görev veya hizmetin yerine getirilmesine bağlı ödemelerin değerlendirilmesinde ilgili ödeme kaleminin hukuki dayanağı ayrıca incelenmelidir.
Dolayısıyla memur mazeret izninde maaş kesintisi yapılması konusunda bütün ödemeler için aynı sonuca varılamaz. Mali hakların korunması ilkesi ile fiilî çalışmaya bağlı ödemelerin yapılabilmesi için aranan şartlar birbirinden ayrı değerlendirilmelidir.
657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 105. Maddesine Göre Hastalık İzni
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 105. maddesi, memurların hastalanmaları nedeniyle görevlerini yerine getiremedikleri dönemlerde kullanabilecekleri hastalık izinlerini ve aile bireylerinin ciddi sağlık sorunları nedeniyle yararlanabilecekleri refakat iznini düzenlemektedir.
Hastalık izni, memurun kendi sağlık durumunun görevini sürdürmesine engel olması nedeniyle tanınan bir haktır. Bu izin, 104/C maddesinde düzenlenen genel mazeret izninden farklı olarak sağlık raporuna dayanmaktadır.
Memurun hastalık nedeniyle izin kullanabilmesi için ilgili mevzuata uygun şekilde düzenlenmiş bir sağlık raporunun bulunması ve raporun yetkili idari makamlara usulüne uygun olarak sunulması gerekir.
Hastalık izinlerinin uygulanmasında 657 sayılı Kanun’un 105. maddesinin yanında, Devlet Memurlarına Verilecek Hastalık Raporları ile Hastalık ve Refakat İznine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik hükümleri de dikkate alınmalıdır.
Memur Hastalık İzni Kaç Gün? 12 Ay ve 18 Ay Hastalık İzni
657 sayılı Kanun’un 105. maddesine göre memurlara, hastalığın niteliğine bağlı olarak farklı sürelerde hastalık izni verilmektedir.
Kanser, verem ve akıl hastalığı gibi uzun süreli tedavi gerektiren hastalıklar bakımından 18 aya kadar hastalık izni kullanılabilmektedir. Diğer hastalıklar yönünden ise hastalık izninin üst sınırı 12 aydır.
Bu süreler, her memurun herhangi bir sağlık raporu sunmaksızın kullanabileceği serbest izin süreleri olarak değerlendirilmemelidir. Hastalık izni, sağlık raporunda gösterilen tıbbi gereklilik doğrultusunda verilmektedir.
Örneğin uzun süreli tedavi gerektiren bir hastalığa yakalanan memurun 18 aya kadar izin kullanabilmesi mümkün olmakla birlikte bu sürenin tamamının tek seferde kullandırılması zorunlu değildir. Tedavinin seyri, hastalığın niteliği ve düzenlenen sağlık raporları izin süresinin belirlenmesinde önem taşımaktadır.
Memurun hastalığı nedeniyle yataklı tedavi kurumunda geçirdiği süreler de hastalık izninin hesabına dâhil edilir. Dolayısıyla hastanede yatarak geçirilen tedavi sürelerinin hastalık izninden tamamen bağımsız olduğu kabul edilemez.
Memur 12 Ay Hastalık İzni Kullandıktan Sonra Tekrar Rapor Alabilir mi?
657 sayılı Kanun’un 105. maddesi, azami hastalık izni süresinin sonunda hastalığın devam etmesi hâlinde uygulanacak usulü ayrıca düzenlemektedir.
Kanuna göre hastalık izninin sonunda memurun sağlık durumunun görevini sürdürmeye elverişli olmadığı resmî sağlık kurulu raporuyla belirlenirse hastalık izni, ilk fıkrada öngörülen süreler kadar yeniden uzatılabilir.
Buna göre diğer hastalıklar kapsamında 12 aylık izin süresini dolduran memurun, sağlık kurulu raporuyla hastalığının devam ettiğinin tespit edilmesi durumunda 12 aya kadar ek hastalık izni kullanabilmesi mümkündür.
Aynı şekilde 18 aylık hastalık izni kapsamına giren uzun süreli hastalıklarda da kanuni koşulların gerçekleşmesi hâlinde izin süresi 18 ay daha uzatılabilir.
Bu sürelerin sonunda da iyileşemeyen memur hakkında ilgili emeklilik hükümleri uygulanmaktadır. Ancak hastalık izni süresinin dolmasıyla memurun doğrudan ve herhangi bir değerlendirme yapılmaksızın görevinden çıkarılacağı şeklinde bir sonuca varılması doğru değildir. Sağlık kurulu değerlendirmeleri, görev yapabilme durumu ve ilgili emeklilik mevzuatı birlikte incelenmelidir.
Hastalık İzni Sona Eren Memur Göreve Nasıl Başlar?
657 sayılı Kanun’un 105. maddesinde belirtilen azami hastalık izni sürelerini kullanan memurun yeniden göreve başlayabilmesi için iyileştiğine dair rapor sunması gerekmektedir.
İlgili Yönetmelik uyarınca bu durumda resmî sağlık kurulu raporu aranır. Sağlık kurulu tarafından göreve başlamasına engel bir durum bulunmadığı belirlenen memur, mevzuatta öngörülen usule göre görevine dönebilir.
Hastalık nedeniyle emeklilik hükümleri uygulanan memurlar bakımından da yeniden memuriyete dönüş imkânı tamamen ortadan kalkmış değildir. 105. maddeye göre gerekli sağlık şartlarını yeniden kazandığı resmî sağlık kurullarınca tespit edilen ve emeklilik hakkını elde etmemiş olanlar, yeniden memuriyete dönmek istemeleri hâlinde niteliklerine uygun kadrolara öncelikle atanırlar.
Bu düzenleme, sağlık nedeniyle görevinden ayrılmak durumunda kalan kişilerin iyileşmeleri sonrasında kamu hizmetine yeniden katılabilmelerini sağlayan önemli bir hukuki güvencedir.
Memur Tek Hekim Raporuyla Kaç Gün Hastalık İzni Alabilir?
Memurların hastalık raporlarına ilişkin süreler, 657 sayılı Kanun’un 105. maddesine dayanılarak çıkarılan Yönetmelik’in 6. maddesinde ayrıntılı olarak düzenlenmiştir.
Buna göre tek hekim tarafından memura bir defada en fazla 10 gün hastalık raporu verilebilir. Sağlık raporunda kontrol muayenesi öngörülmüşse kontrol sonrasında tek hekim tarafından en fazla 10 gün daha rapor düzenlenmesi mümkündür.
Hastalığın devam etmesi ve gerekli rapor süresinin Yönetmelik’te belirlenen sınırları aşması hâlinde sağlık kurulu raporu alınması gerekir. Yönetmelik’te sağlık kuruluna erişimin tıbben mümkün olmadığı istisnai durumlar da ayrıca düzenlenmiştir.
Öte yandan memurlara bir takvim yılı içerisinde tek hekim tarafından verilecek hastalık raporlarının toplam süresi 40 günü geçemez. Bu süreyi aşan hastalık raporlarının sağlık kurulunca verilmesi veya Yönetmelik’te öngörülen şekilde resmî sağlık kurulunca onaylanması gerekmektedir.
Burada özellikle belirtilmelidir ki memurların yıllık hastalık izni 40 günle sınırlı değildir. Kırk günlük sınır, tek hekim raporlarına ilişkin bir sınırdır. Sağlık kurulu raporlarıyla kullanılabilecek hastalık izinleri ve 105. maddede öngörülen azami süreler ayrı hukuki düzenlemelere tabidir.
Memur Hastalık Raporunu Kurumuna Ne Zaman Bildirmelidir?
Hastalık raporu alan memurun raporu kurumuna zamanında bildirmesi gerekir. Yönetmelik’in 7. maddesi uyarınca hastalık raporunun aslı veya bir örneği, kural olarak raporun düzenlendiği günü takip eden günün mesai saati bitimine kadar elektronik ortamda veya uygun yollarla bağlı olunan disiplin amirine iletilmelidir.
Bu yükümlülük, hastalık izninin usulüne uygun şekilde kullanılabilmesi açısından önemlidir. Memurun geçerli bir sağlık raporu bulunmasına rağmen raporunu kurumuna bildirmemesi, idari yönden uyuşmazlıklara neden olabilir.
Bununla birlikte raporun geç bildirilmesine ilişkin durumlar değerlendirilirken memurun sağlık durumu, bildirimi engelleyen koşullar ve somut olayın özellikleri göz ardı edilmemelidir.
Yönetmelik’e uygun olmayan hastalık raporlarına dayanılarak izin verilmesi mümkün değildir. Böyle bir durumun tespit edilmesi hâlinde memura yazılı bildirim yapılması ve devamında Yönetmelik’te öngörülen usulün uygulanması gerekir.
Memur Yıllık İzindeyken Hastalık Raporu Alırsa Ne Olur?
Devlet memurlarının yıllık izin sırasında hastalanmaları hâlinde kullanılacak izinlerin nasıl hesaplanacağı, Hastalık ve Refakat İzni Yönetmeliği’nin 8. maddesinde düzenlenmiştir.
Yıllık iznini kullanmakta olan memurun hastalık raporu alması durumunda hastalık izninin süresi ile yıllık izninin kalan bölümü karşılaştırılır. Hastalık izni, yıllık iznin sona ermesinden önce tamamlanıyorsa memur kalan yıllık iznini kullanmaya devam eder.
Buna karşılık hastalık izninin süresi, yıllık iznin kalan bölümünden daha uzunsa hastalık izninin sonunda memurun görevine başlaması gerekir. Bu nedenle hastalık raporu alınması, yıllık iznin kalan kısmının kendiliğinden hastalık izni sonrasına eklenmesi sonucunu doğurmaz.
Hastalık nedeniyle kullanılamayan yıllık izinlerin daha sonra kullandırılması ise 657 sayılı Kanun’un 103. maddesindeki yıllık izin esaslarına tabidir.
Görev Sırasında Yaralanan veya Meslek Hastalığına Yakalanan Memurun İzin Hakkı
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 105. maddesi, görevin yürütülmesi sırasında meydana gelen kazalar, görev nedeniyle gerçekleşen saldırılar ve meslek hastalıkları bakımından özel bir koruma sağlamaktadır.
Kanuna göre görevi sırasında veya görevinden dolayı bir kazaya ya da saldırıya uğrayan veya meslek hastalığına tutulan memur, iyileşinceye kadar izinli sayılır.
Bu düzenleme, normal hastalık izinlerinden farklı bir hukuki koruma içermektedir. Zira burada memurun sağlık sorunu ile yerine getirdiği kamu görevi arasında kanunda belirtilen nitelikte bir bağlantı bulunmaktadır.
Örneğin görevini yerine getirirken yaralanan bir kamu görevlisinin hastalık izni değerlendirilirken yalnızca genel hastalık izni süreleri esas alınmamalı, sağlık sorununun görev sırasında veya görev nedeniyle meydana gelip gelmediği de araştırılmalıdır.
Bununla birlikte görev sırasında meydana gelen her sağlık sorununun doğrudan meslek hastalığı ya da görev kaynaklı yaralanma olarak kabul edileceği söylenemez. Olayın meydana geliş şekli, görevle bağlantısı, sağlık raporları ve varsa idari tahkikat belgeleri birlikte değerlendirilmelidir.
Memur Refakat İzni Kaç Ay? 657 Sayılı Kanun 105. Madde
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 105. maddesinin son fıkrası, memurların belirli aile bireylerinin ağır kaza geçirmesi veya uzun süreli tedavi gerektiren hastalığa yakalanması hâlinde refakat izni kullanabilmelerine imkân tanımaktadır.
Bu düzenlemeye göre gerekli koşulların sağlık kurulu raporuyla belgelendirilmesi hâlinde memura aylık ve özlük hakları korunarak 3 aya kadar refakat izni verilir. Gerektiğinde bu süre aynı koşullarla bir katına kadar uzatılarak toplam 6 aya ulaşabilir.
Refakat izni, memurun kendisinin hastalanması sebebiyle kullanılan hastalık izninden farklıdır. Bu izin, memurun belirli aile bireylerinin sağlık durumları nedeniyle onların yanında bulunabilmesini ve zorunlu bakım ihtiyaçlarının karşılanmasına katkıda bulunmasını sağlamaktadır.
Dolayısıyla refakat izni talebinde bulunacak memurun yalnızca aile bireyinin hastalandığını belgelemesi yeterli değildir. Kanunda öngörülen yakınlık ilişkisi, hastalığın niteliği, refakat ihtiyacı ve sağlık kurulu raporuna ilişkin koşulların gerçekleşmesi gerekmektedir.
Memur Kimler İçin Refakat İzni Alabilir?
657 sayılı Kanun’un 105. maddesi ve ilgili Yönetmelik’in 10. maddesi uyarınca memurlar, kanuni şartların gerçekleşmesi hâlinde anne, baba, eş, çocuk ve kardeşleri için refakat izni kullanabilirler.
Ancak bütün aile bireyleri açısından aynı koşullar geçerli değildir. Memurun bakmakla yükümlü olduğu anne, baba, eş ve çocukları yönünden ağır kaza veya uzun süreli tedavi gerektiren hastalık koşulları önem taşırken bakmakla yükümlü olmadığı anne, baba, eş ve çocukları ile kardeşleri bakımından refakat edilmediği takdirde hayati tehlike bulunması koşulu ayrıca değerlendirilir.
Bu nedenle refakat izni taleplerinde aile bireyinin yalnızca hastanede tedavi görmesi değil, memurun refakatinin neden gerekli olduğu da açıklığa kavuşturulmalıdır.
Örneğin memurun annesinin ciddi bir ameliyat geçirmesi, babasının uzun süreli tedavi gerektiren bir hastalığının bulunması veya çocuğunun ağır bir kaza sonucunda sürekli bakım ihtiyacı duyması hâllerinde refakat izni gündeme gelebilir.
Bununla birlikte hastalığın ağır olması tek başına her durumda refakat izni verilmesini gerektirmez. Mevzuatta aranan sağlık kurulu raporu koşullarının da bulunması zorunludur.
Anne ve Baba İçin Refakat İzni Alınabilir mi?
Memurların en fazla merak ettiği konulardan biri, annesinin veya babasının hastalanması durumunda refakat izni kullanıp kullanamayacağıdır.
657 sayılı Kanun’un 105. maddesi, kanuni koşulların gerçekleşmesi hâlinde anne ve baba için refakat izni kullanılmasına imkân tanımaktadır. Ancak memurun anne veya babasının herhangi bir hastalığının bulunması, otomatik olarak refakat izni hakkı doğurmaz.
Önemli olan, sağlık durumunun ilgili Yönetmelik’te belirtilen koşulları karşılaması ve refakat ihtiyacının sağlık kurulu raporuyla ortaya konulmasıdır.
Özellikle memurun anne veya babasına bakmakla yükümlü olup olmadığı, refakat edilmediği takdirde hayati tehlikenin bulunup bulunmadığı ve sürekli veya yakın bakım ihtiyacının varlığı değerlendirilmelidir.
Bu nedenle annem hasta, refakat izni alabilir miyim sorusuna yalnızca hastalığın adından hareketle kesin bir cevap verilmesi mümkün değildir. Hastanın sağlık durumu ile refakat iznine esas alınacak raporun içeriği birlikte incelenmelidir.
Kardeş İçin Memur Refakat İzni Alınabilir mi?
657 sayılı Kanun’un 105. maddesinde kardeşler de refakat iznine konu olabilecek aile bireyleri arasında sayılmıştır.
Bununla birlikte kardeş için refakat izninin kullanılabilmesi bakımından memurun refakatinin bulunmaması hâlinde hayati tehlike ortaya çıkacağına ilişkin koşullar önem taşımaktadır.
Kardeşin ciddi bir hastalığının bulunması, her durumda izin hakkının doğduğunu göstermez. Refakat ihtiyacının ve kanuni koşulların sağlık kurulu raporuyla belgelendirilmesi gerekmektedir.
Bu nedenle kardeşi için refakat izni isteyen memurun, sağlık kurulu raporunun ilgili Yönetmelik’in 10. maddesinde aranan bilgileri içerdiğinden emin olması önemlidir.
Memur Refakat İzni İçin Sağlık Kurulu Raporunda Neler Bulunmalıdır?
Refakat izni taleplerinde en önemli belgelerden biri, usulüne uygun olarak düzenlenmiş sağlık kurulu raporudur.
Hastalık ve Refakat İzni Yönetmeliği’nin 10. maddesi uyarınca refakat iznine esas alınacak sağlık kurulu raporunda refakati gerektiren tıbbi sebepler, refakat edilmediği takdirde hayati tehlike bulunup bulunmadığı, sürekli ve yakın bakım gerekip gerekmediği, üç ayı aşmayacak şekilde refakat süresi ve varsa refakatçinin sahip olması gereken özel nitelikler belirtilmelidir.
Bu nedenle yalnızca hastanın tanısının yazıldığı veya hastalığının adının belirtildiği bir raporun refakat izni için yeterli olduğu kabul edilmemelidir.
Özellikle sağlık kurulu raporunda refakat ihtiyacına ilişkin zorunlu değerlendirmelerin bulunmaması, izin talebinin reddedilmesine yol açabilecek önemli bir eksikliktir.
Buna karşılık refakat edecek memurun adının ve soyadının sağlık kurulu raporunda mutlaka bulunması gerektiği yönünde genel bir zorunluluk söz konusu değildir. İdari açıklamalarda da refakatçi isminin raporda yer almasının gerekli olmadığı ifade edilmektedir.
Memur Refakat İzni Uzatılabilir mi?
657 sayılı Kanun’un 105. maddesine göre memurlara ilk aşamada 3 aya kadar refakat izni verilebilir. İzin süresi sonunda refakati gerektiren koşulların devam etmesi hâlinde sağlık kurulu raporuyla bu süre 3 ay daha uzatılabilir.
Ancak aynı kişi ve aynı vakaya dayalı olarak kullanılabilecek refakat izninin toplam süresi 6 ayı geçemez.
Bu nedenle 6 aylık sürenin dolmasından sonra aynı hastalık ve aynı olay nedeniyle sürekli olarak yeni refakat izni dönemleri oluşturulması mümkün değildir. Buna karşılık farklı bir hastalık veya yeni bir vaka nedeniyle ortaya çıkan refakat ihtiyacının hukuki niteliği, somut olayın özelliklerine göre ayrıca değerlendirilebilir.
Refakat izni sırasında refakati gerektiren durumun ortadan kalkması hâlinde memurun izin süresinin bitmesini beklemeksizin görevine dönmesi gerekir.
Aynı Hasta İçin İki Memur Refakat İzni Kullanabilir mi?
Hastalık ve Refakat İzni Yönetmeliği’nin 10. maddesine göre aynı kişiyle ilgili olarak aynı dönemde birden fazla memurun refakat izni kullanması mümkün değildir.
Örneğin ağır hastalığı bulunan bir anne için iki memur çocuğunun aynı tarihlerde refakat izni kullanması, Yönetmelik’teki bu sınırlama nedeniyle mümkün olmayacaktır.
Bununla birlikte farklı dönemlerde refakat izni kullanılması talepleri, toplam süre sınırı ve diğer kanuni koşullar dikkate alınarak ayrıca değerlendirilebilir.
Bu noktada aynı kişi ve aynı vaka bakımından 6 aylık toplam izin sınırının göz ardı edilmemesi gerekir.
Refakat İzninde Memurun Maaşı Kesilir mi?
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 105. maddesi, refakat izni sırasında memurun aylık ve özlük haklarının korunacağını açıkça düzenlemektedir.
Dolayısıyla kanunda belirtilen koşullara uygun şekilde refakat izni kullanan memurun, yalnızca bu izni kullanması nedeniyle temel aylık hakkından mahrum bırakılması söz konusu değildir.
Bununla birlikte fiilen yapılan göreve, nöbete veya belirli bir hizmetin yerine getirilmesine bağlı özel ödemelerin durumu, ilgili mali mevzuat çerçevesinde ayrıca değerlendirilmelidir.
Refakat izni, kanunun açık düzenlemesi nedeniyle aylıksız izinle karıştırılmamalıdır. Refakat izninde aylık ve özlük hakları korunurken 657 sayılı Kanun’un 108. maddesinde düzenlenen aylıksız izinlerde farklı hukuki sonuçlar ortaya çıkmaktadır.
Refakat İzni Biten Memur 18 Ay Aylıksız İzin Alabilir mi?
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 108/A maddesi, refakat izni süresinin sona ermesinden sonra bakım ihtiyacının devam ettiği durumlarda memura ayrıca aylıksız izin kullanabilme imkânı tanımaktadır.
Bu düzenlemeye göre 105. maddenin son fıkrası kapsamında verilen refakat izninin bitiminden itibaren, sağlık kurulu raporuyla belgelendirilmesi şartıyla memurun isteği üzerine 18 aya kadar aylıksız izin verilebilir.
Bu izin, 105. madde kapsamındaki aylıklı refakat izninden ayrı bir haktır. Dolayısıyla ilk aşamada kullanılan 3 aylık veya 6 aya kadar uzatılabilen refakat izni ile devamında kullanılabilecek 18 aylık aylıksız izin birbirinden farklı hukuki sonuçlar doğurur.
Özellikle ağır hastalığı bulunan aile bireylerinin uzun süreli bakımını üstlenmek zorunda kalan memurlar bakımından bu düzenleme önem taşımaktadır.
Ancak aylıksız izin süresinin sonunda veya izni gerektiren mazeretin ortadan kalkması durumunda göreve dönüşe ilişkin yükümlülüklere uyulması gerekir. Aksi hâlde 657 sayılı Kanun’un 108. maddesinde öngörülen hukuki sonuçlarla karşılaşılması mümkündür.
Doğum Sonrası Memur 24 Ay Aylıksız İzin Alabilir mi?
Memurların doğum sonrası izin hakları yalnızca 104. maddede düzenlenen analık izni, süt izni ve yarım gün çalışma hakkıyla sınırlı değildir.
657 sayılı Kanun’un 108/B maddesi uyarınca doğum yapan kadın memura, analık izninin veya yararlanmışsa 104/F maddesinde düzenlenen yarım gün izin süresinin bitiminden itibaren, isteği üzerine 24 aya kadar aylıksız izin verilir.
Eşi doğum yapan erkek memur da çocuğunun doğum tarihinden itibaren 24 aya kadar aylıksız izin talebinde bulunabilir.
Bu nedenle babalık izninin 10 gün olması, erkek memurun doğum nedeniyle kullanabileceği tek izin hakkının 10 gün olduğu anlamına gelmez. Babalık izni ile doğum sonrası aylıksız izin, farklı hukuki düzenlemelere dayanmaktadır.
Aynı şekilde evlat edinen memurlar bakımından da 108/C maddesinde, ilgili koşullar altında 24 aya kadar aylıksız izin hakkı düzenlenmiştir.
Memurların Mazeret İzni, Hastalık İzni ve Refakat İzni Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
Memur Bir Yılda Kaç Gün Mazeret İzni Kullanabilir?
657 sayılı Kanun’un 104/C maddesi kapsamında memurlara bir yıl içerisinde 10 güne kadar genel mazeret izni verilebilir. Zaruret hâlinde öğretmenler hariç olmak üzere 10 gün daha mazeret izni verilmesi mümkündür. Ancak ikinci kez verilen bu izin yıllık izinden düşülür. Babalık, evlilik, ölüm ve diğer özel izinler ise kendi kanuni koşullarına tabidir.
Memurun Mazeret İzni Reddedilebilir mi?
Mazeret izninin reddedilip reddedilemeyeceği, talep edilen iznin hukuki niteliğine bağlıdır. Kanunda açıkça düzenlenen ve koşulları gerçekleşen babalık, evlilik veya ölüm gibi izinlerin yalnızca idarenin uygun görmemesi nedeniyle reddedilmesi hukuka aykırılık oluşturabilir. Buna karşılık 104/C maddesinde düzenlenen genel mazeret izninde idarenin takdir yetkisi bulunmaktadır. Ancak bu yetki de hukuka uygun şekilde kullanılmalıdır.
Memur Çocuğu Hastalanınca İzin Alabilir mi?
Çocuğu hastalanan memur, sağlık durumunun niteliğine göre farklı izin hükümlerinden yararlanabilir. Çocuğun 104/E maddesinde belirtilen engellilik veya süreğen hastalık koşullarını taşıması hâlinde özel mazeret izni gündeme gelebilir. Ağır kaza veya uzun süreli tedavi gerektiren hastalık durumlarında ise 105. maddede düzenlenen refakat izni değerlendirilebilir. Bu koşulların bulunmadığı hâllerde memurun 104/C maddesine dayanarak genel mazeret izni talep etmesi mümkündür.
Memur Kayınvalidesi veya Kayınpederi Öldüğünde İzin Alabilir mi?
Evet. 657 sayılı Kanun’un 104/B maddesinde memurun eşinin anne ve babasının ölümü, 7 günlük ölüm izni verilmesini gerektiren hâller arasında açıkça düzenlenmiştir. Dolayısıyla kayınvalidesi veya kayınpederi vefat eden memur, isteği üzerine 7 gün ölüm izni kullanabilir.
Memur Kardeşi Evlendiğinde 7 Gün Evlilik İzni Alabilir mi?
657 sayılı Kanun’un 104/B maddesinde 7 günlük evlilik izni, memurun kendisinin veya çocuğunun evlenmesi hâlinde öngörülmüştür. Kardeşin evlenmesi aynı kapsamda düzenlenmemiştir. Bununla birlikte memur, kardeşinin evliliği nedeniyle 104/C maddesi çerçevesinde genel mazeret izni talep edebilir.
Memur Refakat İzni İçin Hastanın Hastanede Yatması Zorunlu mudur?
Refakat izninin temel koşulu hastanın mutlaka hastanede yatarak tedavi görmesi değildir. Önemli olan, ilgili aile bireyinin ağır kaza veya uzun süreli tedavi gerektiren hastalık nedeniyle mevzuatta belirtilen refakat ihtiyacının bulunması ve bu durumun sağlık kurulu raporuyla belgelendirilmesidir. Dolayısıyla evde bakım ihtiyacının bulunduğu durumlarda da kanuni koşulların gerçekleşmesi hâlinde refakat izni söz konusu olabilir.
Memur Yıllık İzni Olmasa da Mazeret İzni Alabilir mi?
Kanunda bağımsız olarak düzenlenen babalık, evlilik ve ölüm izinleri, memurun yıllık izin hakkının bulunmasına bağlı değildir. Ayrıca 104/C maddesinde düzenlenen ilk 10 günlük genel mazeret izni de yıllık izin hakkından ayrı değerlendirilir. Ancak zaruret hâlinde verilen ikinci 10 günlük izin yıllık izinden düşülmektedir.
Memur Refakat İznini Parça Parça Kullanabilir mi?
Refakat izninin süresi ve uzatılması, sağlık kurulu raporunda belirtilen tıbbi gereklilikler ile Yönetmelik’in 10. maddesindeki esaslara göre belirlenir. Aynı kişi ve aynı vakaya bağlı izinlerin toplamı 6 ayı geçemez. Bu nedenle iznin farklı dönemlerde kullanılması gündeme geldiğinde raporların geçerliliği, refakat ihtiyacının devam edip etmediği ve toplam süre sınırı birlikte değerlendirilmelidir.
Memur Sağlık Raporu Aldığında Kurum İzin Vermek Zorunda mı?
Usulüne uygun düzenlenen ve ilgili mevzuatta belirtilen şartları karşılayan hastalık raporlarına dayanılarak memura hastalık izni verilmesi gerekir. Bununla birlikte raporun mevzuata uygunluğunun incelenmesi mümkündür. Raporun tıbbi yönden doğruluğu hakkında tereddüt bulunması hâlinde Yönetmelik’te öngörülen hakem hastane usulü işletilebilir. Bu nedenle usulüne uygun bir hastalık raporunun herhangi bir değerlendirme yapılmaksızın keyfî biçimde reddedilmesi hukuken kabul edilemez.
Memur 40 Gün Rapor Hakkını Doldurunca Tekrar Rapor Alamaz mı?
Kırk günlük sınır, bir takvim yılı içerisinde tek hekimler tarafından verilen raporların toplamına ilişkindir. Bu süreyi doldurmuş olmak, memurun artık hiçbir şekilde hastalık izni kullanamayacağı anlamına gelmez. Mevzuatta belirtilen şartlar çerçevesinde sağlık kurulu raporlarıyla hastalık izni kullanılabilmesi mümkündür.
Memurun Babalık İzni 2026 Yılında 24 Haftaya Çıkarıldı mı?
Hayır. 2026 yılında yapılan düzenleme, kadın memurun analık iznini toplam 24 haftaya çıkarmıştır. Erkek memura eşinin doğum yapması nedeniyle tanınan babalık izni ise 657 sayılı Kanun’un 104/B maddesi kapsamında 10 gündür. Bununla birlikte erkek memurun 108/B maddesine dayanarak 24 aya kadar aylıksız izin kullanabilmesi mümkündür.
Mazeret İzninde Hafta Sonu ve Resmî Tatiller Hesaba Katılır mı?
Kanunda 7 gün veya 10 gün olarak belirtilen izinlerle açıkça iş günü olarak düzenlenen süreler birbirinden ayrılmalıdır. Kural olarak takvim günü esasına dayanan kesintisiz izinlere rastlayan hafta sonları da izin süresine dâhil edilir. Ancak iznin türü, başlangıç tarihi, bölünerek kullanılıp kullanılamayacağı ve ilgili kurumun özel düzenlemeleri somut olay bakımından incelenmelidir.
Memurun Mazeret İzni veya Refakat İzni Talebinin Hukuka Aykırı Şekilde Reddedilmesi
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nda düzenlenen izin hakları, kamu personelinin yalnızca kişisel taleplerinden ibaret değildir. Bu hakların bir bölümü, kanuni koşulların gerçekleşmesi üzerine idare tarafından kullandırılması gereken ve memurun aile yaşamını, sağlığını ve çalışma hayatını doğrudan etkileyen yasal güvencelerdir.
Bu nedenle mazeret izni, hastalık izni veya refakat izni taleplerinin değerlendirilmesinde idarenin yetkisinin sınırlarının doğru belirlenmesi gerekir. İzin talebinin hangi kanun hükmüne dayandığı belirlenmeden yalnızca personel ihtiyacı veya hizmetin aksayabileceği gerekçesiyle ret işlemi tesis edilmesi, somut olayın özelliklerine göre hukuka aykırılık oluşturabilir.
Özellikle usulüne uygun sağlık kurulu raporuna dayanan refakat izni taleplerinin, mevzuatta bulunmayan ek koşullar ileri sürülerek reddedilmesi hâlinde hukuki uyuşmazlık ortaya çıkabilir. Aynı şekilde kanunen tanınan babalık, evlilik veya ölüm izninin kullandırılmaması da yargısal denetime konu edilebilecek idari işlemler arasında değerlendirilebilir.
Bununla birlikte 104/C maddesindeki genel mazeret izinleri bakımından idareye tanınan takdir yetkisinin varlığı göz ardı edilmemelidir. İdarenin takdir yetkisi bulunması, izin talebinin mutlaka kabul edilmesi gerektiği anlamına gelmediği gibi başvurunun gerekçesiz ve keyfî şekilde reddedilebileceği anlamına da gelmez.
İdarenin takdir yetkisi, kanunla tanınmış bir hakkı ortadan kaldırma veya kamu görevlisini hukuki güvencelerden yoksun bırakma yetkisi değildir. İdari işlemlerin kamu yararı ve hizmet gerekleri doğrultusunda tesis edilmesi, eşitlik ve ölçülülük ilkelerine uygun olması ve somut olayın özelliklerine dayanması gerekir.
İzin talebinin hukuka aykırı biçimde reddedildiğini düşünen memur, ilgili idari işlemin iptali için idari yargı yoluna başvurabilir. Bu tür uyuşmazlıklarda 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun dava açma sürelerine ilişkin hükümleri dikkate alınmalıdır. Özel bir süre öngörülmemişse idare mahkemelerinde genel dava açma süresi, usulüne uygun yazılı bildirimden itibaren 60 gündür.
Ancak dava açma süresi değerlendirilirken yalnızca izin talebinin reddedildiği tarih değil, işlemin tebliğ tarihi, varsa idari başvuru süreci ve uygulanması gereken özel hükümler de dikkate alınmalıdır.
Öte yandan izin hakkının ihlali nedeniyle memurun telafisi güç veya imkânsız zararlara uğrama ihtimalinin bulunduğu durumlarda, koşulları gerçekleşmişse dava konusu işlemin yürütmesinin durdurulması da talep edilebilir. Bunun için 2577 sayılı Kanun’un 27. maddesinde belirtilen, idari işlemin açıkça hukuka aykırı olması ve uygulanması hâlinde telafisi güç veya imkânsız zararların doğması koşullarının birlikte bulunması gerekmektedir.
Özellikle ağır hastalığı bulunan bir aile bireyinin bakım ihtiyacına dayanan refakat izninin reddedilmesi gibi zaman bakımından hassas uyuşmazlıklarda, yargısal korumanın etkinliği ayrı bir önem taşımaktadır. Zira refakat ihtiyacının bulunduğu dönemde izin hakkının kullandırılmaması, sonradan verilecek bir iptal kararının fiilî etkisini azaltabilecek niteliktedir.
Bu nedenle mazeret izni, hastalık izni veya refakat izni talebi reddedilen memurların, ret işleminin gerekçesini, izin talebinin hukuki dayanağını, başvurularına ekledikleri belgeleri ve yargısal başvuru sürelerini birlikte değerlendirmeleri önem taşımaktadır.
Sonuç: 657 Sayılı Kanun’a Göre Memurların İzin Hakları Kanuni Güvence Altındadır
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 104 ve 105. maddelerinde düzenlenen mazeret izni, hastalık izni ve refakat izni hakları, devlet memurlarının aile hayatı ile mesleki yükümlülükleri arasında adil bir denge kurulmasını amaçlamaktadır. Bu düzenlemeler, kamu hizmetinin sürekliliğinin yanında kamu görevlilerinin insan onuruna uygun çalışma koşullarına sahip olmasını, sağlıklarının korunmasını ve ailevi sorumluluklarını yerine getirebilmelerini de güvence altına almaktadır.
Babalık, evlilik ve ölüm gibi belirli olayların gerçekleşmesi üzerine tanınan izinler ile idarenin takdir yetkisine bağlı genel mazeret izinlerinin aynı hukuki değerlendirmeye tabi tutulmaması gerekir. Benzer şekilde memurun kendi hastalığı nedeniyle kullandığı hastalık izni ile aile bireylerinin ağır sağlık sorunları nedeniyle yararlandığı refakat izni de farklı koşullara dayanmaktadır.
Özellikle 2026 yılında yapılan değişikliklerle analık izninin 24 haftaya çıkarılması ve koruyucu aile olan memurlara yeni izin hakkı tanınması, kamu personelinin izin mevzuatında önemli yenilikler meydana getirmiştir. Bu nedenle memurların izin taleplerinde güncel kanun hükümlerinin esas alınması, idarelerin ise izin başvurularını hukuki dayanakları ve somut olayın özellikleri çerçevesinde değerlendirmesi gerekmektedir.
Memurun kanundan doğan izin hakkı, idarenin uygun gördüğü ölçüde var olan bir ayrıcalık değil, kanuni koşulları gerçekleştiğinde korunması ve kullandırılması gereken bir hukuki güvencedir. Bu güvencenin hukuka aykırı biçimde sınırlandırılması veya ortadan kaldırılması hâlinde idari ve yargısal başvuru yollarından yararlanılması mümkündür.