TCDD Görevde Yükselme ve Ünvan Değişikliği Sınavı Davası

Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları İşletmesi Genel Müdürlüğü (TCDD) ile TCDD Taşımacılık AŞ bünyesinde görev yapan […]

Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları İşletmesi Genel Müdürlüğü (TCDD) ile TCDD Taşımacılık AŞ bünyesinde görev yapan personelin mesleki kariyerlerinde ilerleyebilmeleri, daha üst kadro ve pozisyonlara atanabilmeleri veya öğrenim durumlarına uygun farklı unvanlara geçiş yapabilmeleri amacıyla düzenlenen görevde yükselme ve unvan değişikliği sınavları, kamu personel rejiminin önemli uygulamalarından biridir. Söz konusu sınavların temel amacı, personelin bilgi, birikim, mesleki yeterlilik ve liyakat esaslarına göre değerlendirilerek kamu hizmetinin gerektirdiği görevlere atanmasını sağlamaktır.

Ancak TCDD görevde yükselme sınavı ve TCDD unvan değişikliği sınavı süreçlerinde, yazılı sınavdan yüksek puan alınmasına rağmen sözlü mülakatta başarısız sayılma, sınav komisyonu üyelerinin aynı puanları vermesi, değerlendirme kriterlerinin objektif uygulanmaması, sınav sorularının ve cevaplarının tutanak altına alınmaması ya da sınav sonuçlarının hukuka aykırı şekilde belirlenmesi gibi uyuşmazlıklarla karşılaşılabilmektedir.

Bu tür uyuşmazlıklarda sınav komisyonunun sahip olduğu takdir yetkisi sınırsız değildir. İdare, personelin görevde yükselme ve unvan değişikliği süreçlerini yürütürken Anayasa’da güvence altına alınan hukuk devleti ve eşitlik ilkelerine, kamu hizmetine girme hakkına, kariyer ve liyakat esaslarına uygun hareket etmek zorundadır. Dolayısıyla sınav sonucunda başarısız sayılan personelin, hakkında tesis edilen işlemin hukuka aykırı olduğunu ileri sürerek idari yargıda iptal davası açması mümkündür.

Nitekim Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 17.09.2026 tarihli, E.2026/41, K.2026/48 sayılı kararıyla TCDD ve TCDD Taşımacılık AŞ personelinin sözlü sınavlarında komisyon üyelerince aynı puanların verilmesinin hukuki sonuçları değerlendirilmiş ve bölge idare mahkemeleri arasındaki içtihat farklılığı giderilmiştir. Kararda benimsenen çoğunluk görüşü kadar, sözlü mülakatların objektifliği ve yargısal denetimi bakımından ortaya konulan karşıoy gerekçesi de önem taşımaktadır.

TCDD Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Sınavı Nedir?

TCDD görevde yükselme sınavı, kurum bünyesinde görev yapan personelin mevzuatta öngörülen şartları sağlaması ve sınavlarda başarılı olması hâlinde daha üst görev, kadro veya pozisyonlara atanabilmesine imkân sağlayan bir personel seçme ve değerlendirme sürecidir. Bu sınavlar, personelin mevcut görevinden daha üst bir göreve geçişinde kariyer ve liyakat ilkelerinin uygulanmasını amaçlamaktadır.

Unvan değişikliği sınavı ise personelin öğrenim durumu ve mesleki veya teknik eğitimi sonucunda kazandığı unvanlara ilişkin kadro ve pozisyonlara atanabilmesine yönelik olarak düzenlenmektedir. Bu kapsamda gerekli öğrenim ve mesleki şartları taşıyan personelin, örneğin avukat, mühendis, tekniker veya teknisyen gibi unvanlara atanabilmesi belirli şartlarla unvan değişikliği sınavında başarılı olmasına bağlıdır.

Görevde yükselme ve unvan değişikliği sınavlarına ilişkin temel düzenlemeler, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu, 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname, Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Genel Yönetmelik ile ilgili kurumların kendi personel yönetmeliklerinde bulunmaktadır.

Bu noktada TCDD İşletmesi Genel Müdürlüğü ile TCDD Taşımacılık AŞ Genel Müdürlüğünün ayrı idari yapılanmalara ve ayrı görevde yükselme ve unvan değişikliği yönetmeliklerine sahip olduğunun özellikle belirtilmesi gerekir. TCDD İşletmesi Genel Müdürlüğünde görev yapan personel bakımından 25.12.2017 tarihli ve 30281 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Yönetmelik uygulanırken, TCDD Taşımacılık AŞ personeli bakımından 23.11.2018 tarihli ve 30604 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Yönetmelik esas alınmaktadır.

Dolayısıyla herhangi bir sınav sonucunun hukuka uygunluğu değerlendirilirken öncelikle personelin hangi kurum bünyesinde görev yaptığı, sınavın hangi tarihte gerçekleştirildiği ve işlem tarihinde yürürlükte bulunan yönetmelik hükümleri belirlenmelidir.

TCDD Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Sınavında Yazılı ve Sözlü Sınav Şartları

TCDD İşletmesi Genel Müdürlüğü Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliği’nin 10. maddesi uyarınca görevde yükselme veya unvan değişikliği suretiyle atanacak personelin yazılı ve sözlü sınavda başarılı olması gerekmektedir.

Aynı Yönetmelik’in 12. maddesine göre yazılı sınavda yüz üzerinden en az 60 puan alan personel başarılı sayılmaktadır. Yönetmelik’in 13. maddesi uyarınca yazılı sınavda başarılı olan adaylardan, en yüksek puana sahip personelden başlanarak ilan edilen kadro veya pozisyon sayısının beş katına kadar aday sözlü sınava alınmaktadır. Son sıradaki adayla aynı puanı alan personelin tamamının sözlü sınava çağrılması gerekmektedir.

Sözlü sınavda ise yüz üzerinden en az 70 puan alan personel başarılı kabul edilmektedir. Başarı sıralaması yapılırken yazılı ve sözlü sınav puanlarının aritmetik ortalaması esas alınmakta, ilan edilen kadro veya pozisyon sayısı dikkate alınarak atama işlemleri gerçekleştirilmektedir.

TCDD Taşımacılık AŞ Genel Müdürlüğü Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliği’nde de yazılı ve sözlü sınav esasları düzenlenmiştir. Yönetmelik’in 11. ve 12. maddeleri çerçevesinde yazılı sınavda en az 60 puan alınması gerekmekte, sözlü sınava çağrılacak adaylar yazılı başarı sıralamasına göre belirlenmektedir.

Özellikle 11.03.2026 tarihli ve 33193 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan değişiklikle TCDD Taşımacılık AŞ personeli bakımından sözlü sınav başarı barajı 70 puan olarak düzenlenmiştir. Daha önce gerçekleştirilen sınavlara ilişkin uyuşmazlıklarda ise ilgili sınavın yapıldığı tarihte yürürlükte bulunan mevzuatın ayrıca incelenmesi gerekir.

Burada üzerinde durulması gereken önemli husus, yazılı sınavdan başarılı olmak ile görevde yükselme veya unvan değişikliği suretiyle atanmaya hak kazanmanın aynı anlama gelmemesidir. Personelin sözlü sınav aşamasını da başarıyla tamamlaması ve mevzuatta belirlenen başarı sıralamasında atanabilecek konumda bulunması gerekmektedir. Bununla birlikte sözlü sınavın varlığı, yazılı sınav başarısının hukuka aykırı veya keyfî değerlendirmelerle etkisiz hâle getirilmesine imkân tanımamaktadır.

TCDD Sözlü Mülakat Sınavı Hangi Kriterlere Göre Değerlendirilir?

TCDD görevde yükselme ve unvan değişikliği sözlü sınavlarında, personelin yalnızca mesleki bilgi düzeyinin değil, atanmak istediği görevin gerektirdiği diğer niteliklerinin de değerlendirilmesi öngörülmektedir.

İlgili yönetmeliklerde sözlü sınavın; adayın sınav konularına ilişkin bilgi düzeyi, bir konuyu kavrayıp özetleme becerisi, ifade yeteneği ve muhakeme gücü, liyakati ve temsil kabiliyeti, tutum ve davranışlarının göreve uygunluğu, özgüveni, ikna kabiliyeti ve inandırıcılığı, genel kültürü ve genel yeteneği ile bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığı yönlerinden gerçekleştirilmesi düzenlenmiştir.

Sınav komisyonunun her bir üyesi tarafından adayın belirtilen kriterler çerçevesinde değerlendirilmesi ve verilen puanların aritmetik ortalamasının alınması suretiyle sözlü sınav başarı puanının belirlenmesi gerekmektedir.

Bununla birlikte mevzuatta farklı değerlendirme kriterlerine yer verilmiş olması, sınavın kendiliğinden objektif gerçekleştirildiğini göstermemektedir. Objektiflikten söz edilebilmesi için değerlendirme sürecinin önceden belirlenen kurallara uygun biçimde yürütülmesi ve yargısal denetime elverişli belgelerle ortaya konulması önem taşımaktadır.

Özellikle adayın bilgi düzeyinin değerlendirildiği aşamada hangi soruların sorulduğu ve bu soruların nasıl puanlandığı önemlidir. Adayın temsil kabiliyeti, muhakeme gücü veya özgüveni gibi gözlem ve kanaate dayalı kriterlerde ise komisyonun takdir yetkisini kullanırken objektiflikten uzaklaşıp uzaklaşmadığı gündeme gelebilmektedir.

Sözlü sınav komisyonunun sahip olduğu değerlendirme yetkisi, sınav sürecinin yargısal denetim dışında bırakıldığı anlamına gelmez. Nitekim Anayasa’nın 125. maddesi uyarınca idarenin her türlü eylem ve işlemine karşı yargı yolu açık olup sözlü sınavlarda başarısız sayılmaya ilişkin işlemler de bu güvencenin kapsamındadır.

TCDD Görevde Yükselme Sözlü Mülakat Sınavının İptali Hangi Durumlarda Mümkündür?

TCDD görevde yükselme ve unvan değişikliği sınavlarında başarısız sayılma işleminin hukuka aykırı olduğu iddiasıyla açılacak iptal davalarında, yalnızca adayın yüksek yazılı sınav puanına sahip olması veya sözlü sınavda hak ettiğinden daha düşük puan aldığını düşünmesi yeterli değildir. İptali istenen işlemin hangi yönlerden hukuka aykırı olduğunun somut olayın özellikleriyle ortaya konulması gerekmektedir.

Bu çerçevede sözlü sınav komisyonunun mevzuata uygun oluşturulmaması, komisyon üyelerinin görev yapabilme şartlarını taşımaması, sınav sorularının önceden hazırlanmaması, sorulan soruların tutanak altına alınmaması, adaylara verilen puanların hangi komisyon üyesi tarafından takdir edildiğinin belirlenememesi veya sözlü sınav değerlendirme belgelerinde yargısal denetimi engelleyen eksikliklerin bulunması işlemin hukuka uygunluğunu tartışmalı hâle getirebilir.

Bunun yanında adaylara yöneltilen soruların ilan edilen sınav konularıyla ilgisiz olması, sınavın belirlenen usul ve esaslara aykırı yürütülmesi, değerlendirme kriterlerinin uygulanmaması veya adaylar arasında nesnel gerekçelere dayanmayan farklı uygulamalarda bulunulması da somut olayın koşullarına göre iptal davasında ileri sürülebilecek hukuka aykırılıklar arasındadır.

Sınavın objektifliği değerlendirilirken yalnızca adayın aldığı toplam puanın değil, bu puanın hangi süreç sonucunda ortaya çıktığının da incelenmesi gerekir. Sözlü sınav komisyonunun takdir yetkisi bulunduğu kabul edilmekle birlikte, bu yetkinin kamu yararı ve hizmet gerekleri dışında kullanıldığının ortaya konulması hâlinde idari işlemin hukuka uygunluğundan söz edilemeyecektir.

Öte yandan her usul eksikliğinin veya puanlama farklılığının sınav sonucunun iptalini zorunlu kılacağı da söylenemez. Mahkeme, ileri sürülen hukuka aykırılığın niteliğini, sınavın işleyişine etkisini ve işlemin yargısal denetimine imkân bulunup bulunmadığını değerlendirecektir.

TCDD Mülakatında Komisyon Üyelerinin Aynı Puanı Vermesi Hukuka Aykırı mıdır?

TCDD görevde yükselme ve unvan değişikliği sınavlarından kaynaklanan uyuşmazlıklarda en fazla tartışılan konulardan biri, sözlü sınav komisyonunun bütün üyeleri tarafından adaya aynı puanların verilmesidir.

Özellikle farklı mesleki deneyimlere ve değerlendirme yaklaşımlarına sahip komisyon üyelerinin, adayın bilgi düzeyi, ifade yeteneği, muhakeme gücü ve temsil kabiliyeti gibi birbirinden farklı özelliklerini değerlendirmelerine rağmen her bir kriter yönünden aynı puanları takdir etmeleri, değerlendirmenin bağımsız ve objektif şekilde gerçekleştirilip gerçekleştirilmediği konusunda tereddüt oluşturabilmektedir.

Bu hususta idare mahkemeleri ve bölge idare mahkemeleri tarafından farklı kararlar verilmiş, bazı yargı kararlarında komisyon üyelerinin bütün değerlendirme kriterlerinde aynı puanı takdir etmeleri hayatın olağan akışına aykırı bulunarak sözlü sınav sonucunun iptaline karar verilmiştir.

Buna karşılık diğer bazı kararlarda, sınav sorularının önceden hazırlanması, soruların ve puanların tutanak altına alınması, komisyonun mevzuata uygun oluşturulması ve sınavın öngörülen usuller çerçevesinde gerçekleştirilmesi durumunda üyelerin aynı puanı vermesinin tek başına hukuka aykırılık oluşturmayacağı kabul edilmiştir.

Bu görüş ayrılığı, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 17.09.2026 tarihli, E.2026/41, K.2026/48 sayılı kararıyla giderilmiştir.

Kurulun çoğunluk görüşüne göre, sözlü sınavın objektifliğini ve yargısal denetimini sağlayan temel usul güvencelerine uyulmuş olması durumunda komisyon başkanı ve üyelerinin adaya aynı değerlendirme puanlarını vermesi, tek başına sözlü sınav işlemini hukuka aykırı hâle getirmemektedir.

Ancak bu karar, komisyon üyelerinin aynı puanları verdiği bütün sözlü sınavların koşulsuz biçimde hukuka uygun olduğu anlamına gelmemektedir. Sınav sorularının hazırlanması, tutanakların düzenlenmesi, değerlendirme puanlarının kaydedilmesi ve sınavın usulüne uygun gerçekleştirilmesi gibi hususların her somut uyuşmazlıkta ayrıca incelenmesi gerekmektedir.

TCDD Sözlü Mülakat Sorularının ve Değerlendirme Puanlarının Tutanak Altına Alınması Zorunlu mudur?

Sözlü sınavların yargısal denetiminde en önemli meselelerden biri, sınavın gerçekleştirilme biçiminin sonradan incelenmesine imkân sağlayan bilgi ve belgelerin bulunup bulunmadığıdır.

Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun güncel kararında da sözlü sınavdan önce soruların hazırlanması ve tutanak altına alınması, her adaya yöneltilen soruların kaydedilmesi, adayın verdiği yanıtlara hangi komisyon üyesince hangi notun takdir edildiğinin tutanaklarda ayrı ayrı gösterilmesi gerektiği vurgulanmıştır.

Bu kapsamda sınav komisyonu tarafından sonradan hazırlanmış soyut açıklamalar veya adayın yalnızca toplam puanını içeren belgeler, sınavın bütün yönleriyle yargısal denetimine imkân sağlamak bakımından yetersiz kalabilir.

Örneğin adaya yöneltilen soruların tespit edilememesi ya da bilgi düzeyine ilişkin puanların hangi sorular esas alınarak verildiğinin belirlenememesi durumunda, sınav sonucunun mevzuata uygun şekilde oluşturulup oluşturulmadığının değerlendirilmesi güçleşecektir.

Bununla birlikte sözlü sınavın ses ve görüntü kaydına alınması ile sınav sorularının ve puanlarının tutanak altına alınması birbirinden farklı hususlardır. Ses ve görüntü kaydının bulunmaması, ilgili mevzuatta böyle bir zorunluluk öngörülmemişse, tek başına iptal nedeni olarak kabul edilmeyebilir. Buna karşılık sözlü sınavın yargısal denetimini mümkün kılan temel tutanakların ve değerlendirme belgelerinin bulunmaması farklı bir hukuki sorundur.

Dolayısıyla TCDD sözlü mülakat sınavının iptali için açılacak davalarda, sınavın kayıt altına alınmadığı yönündeki genel bir iddiadan ziyade, sınavın objektifliğini ortaya koyması gereken hangi belge veya işlemin eksik olduğunun açıklanması önem taşımaktadır.

TCDD Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Sınav Sonucuna İtiraz Nasıl Yapılır?

TCDD görevde yükselme sınavı veya unvan değişikliği sınavı sonucunda başarısız sayılan personelin, öncelikle sınav sonuçlarının ilan edildiği tarihi ve ilgili yönetmelikte düzenlenen itiraz süresini dikkate alması gerekmektedir.

TCDD İşletmesi Genel Müdürlüğü Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliği’nin 18. maddesinde sınav sonuçlarının ilanı ve bu sonuçlara itiraz usulü düzenlenmiştir. Buna göre ilgililer, sınav sonuçlarının ilan edildiği tarihten itibaren beş iş günü içerisinde yazılı olarak itirazda bulunabilmektedir.

TCDD Taşımacılık AŞ Genel Müdürlüğü Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliği’nin 19. maddesinde de sınav sonuçlarına ilan tarihinden itibaren beş iş günü içerisinde itiraz edilebileceği öngörülmüştür.

İtiraz başvurusunda personelin sınav sonucuna neden katılmadığını açıklaması, varsa somut usul eksikliklerini belirtmesi, soru ve cevapların, sınav değerlendirme tutanaklarının ve komisyon üyelerince düzenlenen puanlama belgelerinin incelenmesini istemesi mümkündür.

Sınav sonuçlarına yönelik itirazların ilgili yönetmelikte öngörülen sürede ve usule uygun biçimde yapılması, uyuşmazlığın idari aşamada değerlendirilmesi bakımından önemlidir. Ancak yönetmelikte itiraz üzerine verilen kararın kesin olduğunun belirtilmesi, idari yargıya başvurma hakkını ortadan kaldırmamaktadır.

Özellikle idari itiraz süreleri ile dava açma süreleri birbirine karıştırılmamalıdır. İdareye yapılan başvurunun dava açma süresine etkisi, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 11. maddesi ve somut sınav hakkında uygulanabilecek özel usul hükümleri birlikte değerlendirilerek belirlenmelidir.

TCDD Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Sınavı İptal Davası Açma Süresi ve Yetkili Mahkeme

TCDD görevde yükselme veya unvan değişikliği sınavında başarısız sayılmaya ilişkin işlemler, idari yargıda iptal davasına konu edilebilmektedir. Bu davalarda görevli yargı yeri, kural olarak idare mahkemeleridir.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 7. maddesi uyarınca idare mahkemelerinde genel dava açma süresi, özel kanunlarda farklı bir süre öngörülmediği takdirde 60 gündür. Sınav sonucuna karşı açılacak davada sürenin başlangıcı değerlendirilirken sonucun hangi usulle ilan veya tebliğ edildiği, ilgili yönetmelikte ilan tarihine bağlanan hukuki sonuçlar ve varsa idari itiraz süreci dikkate alınmalıdır.

Bununla birlikte bazı sınavlara ilişkin uyuşmazlıklar özel yargılama usullerine tabi olabileceğinden, her sınav uyuşmazlığında dava açma süresinin koşulsuz olarak 60 gün olduğu kabul edilmemelidir. Özellikle 2577 sayılı Kanun’un 20/B maddesinde düzenlenen merkezi ve ortak sınavlara ilişkin özel usulün uygulanıp uygulanmayacağı, sınavın niteliğine göre ayrıca değerlendirilmelidir.

İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 11. maddesi uyarınca dava açma süresi içerisinde yapılan ve bu madde kapsamına giren idari başvurular, işlemeye başlamış olan dava açma süresini durdurmaktadır. İdarenin 30 gün içerisinde cevap vermemesi hâlinde başvuru reddedilmiş sayılmakta ve dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye devam etmektedir. Dolayısıyla idari itirazın reddedilmesi üzerine her durumda yeniden 60 günlük tam bir dava açma süresinin başlayacağı düşüncesi hukuken doğru değildir.

Yetkili idare mahkemesinin tespitinde ise 2577 sayılı Kanun’un 33. maddesinde kamu görevlileri hakkında öngörülen özel yetki kuralları dikkate alınmalıdır. İlerleme ve yükselme işlemleriyle ilgili davalarda ilgilinin görev yaptığı yer idare mahkemesi önem taşırken, doğrudan atama veya nakil işlemlerini konu alan uyuşmazlıklarda farklı yetki hükümleri uygulanabilmektedir.

Bu nedenle TCDD sınavına ilişkin davanın mutlaka Ankara’da açılması gerektiği şeklindeki genel bir yaklaşım doğru değildir. Personelin görev yeri, dava konusu işlemin niteliği ve uygulanacak yetki hükmü birlikte incelenmelidir.

TCDD Sözlü Mülakat Sınavı İptal Davasında Yürütmenin Durdurulması İstenebilir mi?

TCDD görevde yükselme ve unvan değişikliği sınavında başarısız sayılmaya ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan davada yürütmenin durdurulması da istenebilir.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 27. maddesi uyarınca yürütmenin durdurulmasına karar verilebilmesi için idari işlemin uygulanması hâlinde telafisi güç veya imkânsız zararların doğması ve işlemin açıkça hukuka aykırı olması şartlarının birlikte gerçekleşmesi gerekmektedir.

Görevde yükselme veya unvan değişikliği sınavında hukuka aykırı şekilde başarısız sayılan personelin mesleki kariyerinde ilerleyememesi, ilan edilen kadroya atanma imkânını kaybetmesi ve sınav sonucuna bağlı olarak gerçekleştirilen atamalar nedeniyle hukuki durumunun olumsuz etkilenmesi, yürütmenin durdurulması istemi kapsamında değerlendirilebilecek hususlar arasındadır.

Ancak bu sonuçların varlığı tek başına yürütmenin durdurulması kararı verilmesini zorunlu kılmaz. Mahkeme tarafından açık hukuka aykırılık ve telafisi güç veya imkânsız zarar koşullarının somut olayda birlikte gerçekleşip gerçekleşmediği incelenecektir.

Öte yandan yürütmenin durdurulması kararı verilmesi, personelin doğrudan istediği kadroya atanacağı anlamına gelmemektedir. Verilen kararın kapsamına göre idarenin hukuka aykırı işlemin uygulanmasını durdurması ve kararın gerektirdiği işlemleri yerine getirmesi söz konusu olacaktır.

TCDD Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Sınavının İptali Sonucunda Ne Olur?

TCDD sözlü mülakat sınavında başarısız sayılma işleminin mahkeme kararıyla iptal edilmesi hâlinde, idarenin iptal kararının gereklerine uygun hareket etmesi zorunludur.

Bununla birlikte sınavda başarısız sayılma işleminin iptali, her durumda personelin doğrudan başarılı sayılmasını veya sınavına girdiği kadroya atanmasını sağlamaz. İptal kararının gerekçesi ve kapsamına göre personelin yeniden sözlü sınava alınması, değerlendirme sürecinin mevzuata uygun biçimde tekrarlanması ya da hukuka aykırılığın giderilmesi için başka işlemler gerçekleştirilmesi gerekebilir.

Özellikle sözlü sınavın usulüne aykırı gerçekleştirilmesi nedeniyle verilen iptal kararlarında idarenin yeniden yapacağı sınav veya değerlendirme işlemlerinde mahkeme kararında belirtilen hukuka aykırılıkları gidermesi gerekir.

Sınav sürecinin yeniden yürütülmesi sırasında da kariyer ve liyakat ilkelerinden ayrılınmaması, yeni değerlendirmenin nesnel ölçütlere dayanması ve işlemin yargısal denetime elverişli biçimde gerçekleştirilmesi zorunludur.

Bu bakımdan görevde yükselme ve unvan değişikliği sınavlarına ilişkin davalar, yalnızca sınavdan alınan puanın yeniden değerlendirilmesine yönelik uyuşmazlıklar değildir. Aynı zamanda kamu personelinin kariyer hakkının, liyakat esaslarının ve idarenin hukuka bağlılığının korunmasına hizmet eden önemli yargısal denetim araçlarıdır.


TCDD Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Sınavına İlişkin Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu Kararı

Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, 17.09.2026 tarihli, E.2026/41, K.2026/48 sayılı kararında, TCDD ve TCDD Taşımacılık AŞ personelinin görevde yükselme ve unvan değişikliği sınavlarında, sözlü sınav komisyonu üyelerinin adaylara aynı puanları vermesinin tek başına sınavı hukuka aykırı hâle getirip getirmeyeceğini incelemiştir.

Uyuşmazlık, İstanbul Bölge İdare Mahkemesi 1. İdari Dava Dairesi ile Ankara Bölge İdare Mahkemesi 3. İdari Dava Dairesinin benzer hukuki meselelerde farklı sonuçlara ulaşması üzerine gündeme gelmiştir.

Kurul, 2576 sayılı Kanun’un 3/C maddesi kapsamında bölge idare mahkemesi kararları arasındaki aykırılığın giderilmesi istemini inceleyerek sözlü sınavların yargısal denetiminde uygulanması gereken esasları değerlendirmiştir.

Kararın önemini ortaya koyabilmek için aykırılığa konu olan iki ayrı yargılama sürecinin ve bunlara ilişkin gerekçelerin incelenmesi gerekmektedir.

İstanbul Bölge İdare Mahkemesinin Sözlü Mülakatın Hukuka Uygun Olduğuna İlişkin Kararı

İstanbul Bölge İdare Mahkemesi 1. İdari Dava Dairesinin 26.02.2026 tarihli, E.2026/202, K.2026/602 sayılı kararına konu uyuşmazlık, TCDD İstanbul Haydarpaşa 1. Bölge Müdürlüğü Kapasite Yönetim Servis Müdürlüğünde memur olarak görev yapan personelin avukat kadrosuna yönelik unvan değişikliği sözlü sınavında başarısız sayılmasından kaynaklanmıştır.

Söz konusu personel tarafından sözlü sınav sonucunda başarısız sayılmasına ilişkin işlemin iptali istemiyle dava açılmıştır.

İstanbul 2. İdare Mahkemesi, 30.06.2025 tarihli, E.2024/1585, K.2025/1256 sayılı kararında sözlü sınav komisyonunun mevzuata uygun oluşturulduğunu, sınav sorularının ve cevaplarının önceden hazırlanarak tutanak altına alındığını, davacıya kendisinin çektiği soruların yöneltildiğini ve komisyon üyelerinin ayrı ayrı yaptığı değerlendirmeler sonucunda davacının sözlü sınav puanının 65 olarak belirlendiğini tespit etmiştir.

Mahkeme, sınavın gerçekleştirilmesi sırasında mevzuatta öngörülen usullere aykırı davranıldığını veya subjektif saiklerle hareket edildiğini gösteren somut bir kanıt bulunmadığını değerlendirerek davanın reddine karar vermiştir.

Davacı tarafından sözlü sınavın ses ve görüntü kaydına alınmamasının hukuka aykırılık oluşturduğu da ileri sürülmüşse de Mahkeme, ilgili yönetmelikte böyle bir zorunluluk düzenlenmediği gerekçesiyle bu iddiaya itibar etmemiştir.

İstanbul Bölge İdare Mahkemesi 1. İdari Dava Dairesi de ilk derece mahkemesinin kararını hukuka uygun bularak istinaf başvurusunu kesin olarak reddetmiştir.

Burada karar metnine ilişkin bir ayrıntının belirtilmesinde yarar bulunmaktadır. İstanbul dosyasına ait mahkeme gerekçesi aktarılırken 75 puan şartından söz edilmesine karşılık, Danıştay kararının ilgili mevzuat bölümünde sözlü sınav başarı barajı 70 puan olarak gösterilmiştir. Bu farklılığın hangi nedenle ortaya çıktığı, yalnızca aykırılığın giderilmesine ilişkin karar metninden kesin olarak anlaşılamamaktadır. Bununla birlikte davacının 65 puan almış olması, her iki eşik bakımından da başarısız kabul edilmesi sonucunu değiştirmemektedir.

Ankara Bölge İdare Mahkemesinin Aynı Puanları Hukuka Aykırı Bulduğu Karar

Ankara Bölge İdare Mahkemesi 3. İdari Dava Dairesinin 30.09.2024 tarihli, E.2023/3250, K.2024/1941 sayılı kararına konu uyuşmazlık ise TCDD Taşımacılık AŞ Genel Müdürlüğü İdari ve Sosyal İşler Dairesinde büro şefi olarak görev yapan personelin, Personel ve Mali İşler Servis Müdür Yardımcısı kadrosuna yönelik görevde yükselme sınavında yazılı aşamayı geçmesine rağmen sözlü sınavda başarısız sayılmasına ilişkindir.

Ankara 20. İdare Mahkemesi, 19.10.2023 tarihli, E.2023/289, K.2023/1353 sayılı kararında sözlü sınav komisyonunun aday hakkında düzenlediği puanlama belgelerini incelemiştir.

Yapılan incelemede, bir başkan ve dört üyeden oluşan sınav komisyonunun bütün üyelerinin adayın sınav konularına ilişkin bilgi düzeyine 25 puan üzerinden 0 puan, bir konuyu kavrayıp özetleme ve ifade yeteneğine 15 puan üzerinden 15 puan, liyakat ve temsil kabiliyetine 15 puan üzerinden 15 puan, özgüven ve ikna kabiliyetine 15 puan üzerinden 15 puan, genel kültür ve genel yeteneğine 15 puan üzerinden 0 puan, bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığına ise 15 puan üzerinden 0 puan verdikleri görülmüştür.

Başka bir ifadeyle sınav komisyonunun bütün üyeleri, adayın birbirinden farklı niteliklerini değerlendirirken her bir kriter bakımından birbirleriyle tamamen örtüşen puanlar takdir etmiştir.

Ankara 20. İdare Mahkemesi, komisyon üyelerinin bağımsız değerlendirme yapmaları gerektiği hâlde her bir kriter bakımından aynı puanları vermelerini hayatın olağan akışına aykırı bulmuştur.

Mahkeme, bu durumun takdir yetkisinin objektif biçimde kullanılmadığını gösterdiği sonucuna ulaşarak sözlü sınavda başarısız sayılma işleminin iptaline karar vermiştir.

Ankara Bölge İdare Mahkemesi 3. İdari Dava Dairesi de ilk derece mahkemesinin kararını hukuka uygun bularak istinaf başvurusunu kesin olarak reddetmiştir.

Böylece bir bölge idare mahkemesi, sözlü sınav komisyonu üyelerinin aynı puanları vermesini tek başına hukuka aykırılık nedeni olarak görmezken diğer bölge idare mahkemesi, aynı puanlamanın değerlendirmenin objektif gerçekleştirilmediğini gösterdiği sonucuna ulaşmıştır.

Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun Çoğunluk Gerekçesi: Aynı Puanın Verilmesi Tek Başına İptal Nedeni Değildir

Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, iki farklı bölge idare mahkemesi kararından kaynaklanan uyuşmazlığı değerlendirirken öncelikle sözlü sınavların objektif gerçekleştirilmesinin hukuk devleti ve liyakat ilkelerinin gereği olduğunu vurgulamıştır.

Kurula göre sözlü sınavlarda adayların bilgi düzeyleri ile ifade, muhakeme, temsil ve ikna kabiliyetleri gibi farklı özellikleri değerlendirilebilmekte; bu değerlendirmelerin bir kısmı bilgi ölçmeye dayanırken bir kısmı doğrudan gözlem ve kanaat içermektedir.

Bu nedenle sözlü sınavlarda komisyon üyelerinin belirli ölçüde takdir yetkisine sahip olması doğaldır. Ancak söz konusu takdir yetkisi, sınavın yargısal denetim dışında kalmasını gerektirmemektedir.

Kurul, sınavın objektifliğini ve yargısal denetimini sağlamak bakımından soruların sınavdan önce hazırlanıp tutanak altına alınmasını, her adaya sorulan soruların kaydedilmesini ve adayın verdiği yanıtlara hangi komisyon üyesinin hangi puanı takdir ettiğinin belgelerde ayrı ayrı gösterilmesini yeterli görmüştür.

Bu usul güvencelerinin yerine getirilmesi durumunda komisyon başkanı ve üyelerinin adaylara aynı değerlendirme puanlarını vermesinin tek başına sözlü sınavı hukuken sakatlamayacağı sonucuna ulaşılmıştır.

Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, 17.09.2026 tarihinde oyçokluğuyla verdiği kararda, bölge idare mahkemeleri arasındaki aykırılığın bu doğrultuda giderilmesine kesin olarak karar vermiştir.

Bu karar, sözlü sınavlara ilişkin iptal davalarında komisyon üyelerinin aynı puanı vermesi olgusunun, diğer hukuka aykırılık iddialarından bağımsız ve kendiliğinden işlemin iptalini gerektiren bir neden olarak kabul edilemeyeceğini ortaya koymaktadır.

Ancak çoğunluk kararında benimsenen yaklaşımın, sınav komisyonlarının puanlama yetkisine sınırsız bir hukuki koruma sağladığı şeklinde yorumlanmaması gerekir. Kararın temel dayanağı, sınavın yargısal denetimini mümkün kılan usul güvencelerinin eksiksiz yerine getirilmesidir.

Danıştay Kararına Karşıoy: Komisyon Üyelerinin Aynı Puanları Vermesi Objektiflik İlkesine Aykırıdır

Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun kararına katılmayan üç üye, sözlü sınav komisyonu üyelerinin her değerlendirme kriteri bakımından aynı puanları vermesinin hukuken kabul edilebilir olmadığı görüşünü savunmuştur.

Karşıoy gerekçesinde öncelikle Anayasa’nın 2. maddesinde düzenlenen hukuk devleti ilkesine, 8. maddesinde yer alan idarenin hukuka bağlılığına ve 125. maddesinde güvence altına alınan idari işlemlerin yargısal denetimine dikkat çekilmiştir.

Karşıoy sahiplerine göre hukuk devleti ilkesi, idarenin yalnızca biçimsel olarak belirli usullere uymasını değil, tesis ettiği işlemlerin tüm unsurlarıyla denetlenebilir olmasını da gerektirmektedir.

Bu kapsamda sözlü sınavların objektifliğinden söz edilebilmesi için değerlendirme kriterlerinin hangi yöntemlerle uygulanacağının ve hangi esaslara göre puanlama yapılacağının önceden nesnel biçimde belirlenmesi gerekmektedir.

Karşıoyun çoğunluk gerekçesinden ayrıldığı en önemli hususlardan biri, adaylara verilen düşük puanların gerekçelendirilmesi zorunluluğudur.

Karşıoy sahipleri, yalnızca adaya hangi soruların yöneltildiğinin ve komisyon üyelerinin hangi puanları verdiğinin tutanaklarda gösterilmesini yeterli görmemektedir. Özellikle düşük puanların hangi gerekçelerle takdir edildiğinin de ortaya konulması gerektiğini savunmaktadır.

Bu yaklaşıma göre adayın bilgi düzeyine veya genel kültürüne sıfır puan verilmesi hâlinde, bu puanın hangi somut değerlendirme sonucunda belirlendiğinin anlaşılabilmesi, sözlü sınavın gerçekten objektif gerçekleştirilip gerçekleştirilmediğinin tespiti bakımından önem taşımaktadır.

Karşıoy gerekçesinde ayrıca birbirinden farklı değerlendirme kriterleri bulunmasına rağmen bütün komisyon üyelerinin aynı kriterlerde birbirleriyle tamamen örtüşen puanları vermesinin hayatın olağan akışıyla bağdaşmadığı ifade edilmiştir.

Sözlü sınavlarda adayın bilgi düzeyi, ifade yeteneği, muhakeme gücü, temsil kabiliyeti ve özgüveni gibi özelliklerinin ayrı ayrı değerlendirilmesi öngörüldüğüne göre komisyon üyelerinin tamamının bütün değerlendirme kriterlerinde aynı sonuca ulaşması, karşıoy sahiplerine göre takdir yetkisinin bağımsız ve objektif biçimde kullanılmadığına işaret etmektedir.

Bu gerekçelerle karşıoy sahipleri, bölge idare mahkemesi kararları arasındaki aykırılığın, komisyon üyelerinin her bir değerlendirme kriteri için aynı puanı vermelerinin sözlü sınavı hukuka aykırı hâle getireceği yönünde giderilmesi gerektiğini savunmuştur.

Danıştayın Çoğunluk Kararı ile Karşıoy Gerekçesi Arasındaki Hukuki Fark

Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun çoğunluk görüşü ile karşıoy gerekçesi arasındaki temel farklılık, sözlü sınavın objektifliğinin hangi ölçütlere göre denetleneceği noktasında ortaya çıkmaktadır.

Çoğunluk görüşünde, sınav sorularının önceden hazırlanması, soruların tutanak altına alınması ve komisyon üyelerince verilen puanların ayrı ayrı gösterilmesi, sözlü sınavın yargısal denetimi bakımından yeterli usul güvenceleri olarak kabul edilmektedir. Bu şartlar yerine getirilmişse komisyon üyelerinin aynı puanları vermesi, tek başına hukuka aykırılık sonucunu doğurmamaktadır.

Karşıoy görüşünde ise aynı usul güvencelerinin varlığı, sınavın objektif gerçekleştirildiğinin kabulü bakımından yeterli bulunmamaktadır. Karşıoy sahipleri, özellikle düşük puanların nedenlerinin somut olarak açıklanmasını ve birbirinden farklı değerlendirme kriterlerinde bütün komisyon üyelerinin aynı puanları vermesinin ayrıca hukuka aykırılık olarak değerlendirilmesini gerekli görmektedir.

Bu nedenle çoğunluk görüşü, sözlü sınavın denetlenebilirliğini öncelikle sınav belgelerinin düzenlenmesi ve usul kurallarına uyulması üzerinden değerlendirirken karşıoy görüşü, puanlama işleminin içeriğinin ve objektifliğinin daha kapsamlı şekilde denetlenmesini savunmaktadır.

Kanaatimizce karşıoy gerekçesinde benimsenen yaklaşım, kamu personelinin kariyer hakkının ve liyakat ilkesinin korunması bakımından üzerinde önemle durulması gereken hukuki değerlendirmeler içermektedir.

Zira sözlü sınavların yargısal denetiminde yalnızca komisyon üyelerinin bir puanlama formunu doldurmuş olmasına bakılması, bu puanların hangi nesnel değerlendirmeler sonucunda takdir edildiğinin açıklanamadığı durumlarda yeterli bir hukuki güvence sağlamayabilir.

Özellikle bir adayın bilgi düzeyine bütün komisyon üyelerince sıfır puan verilmesine rağmen adayın diğer bazı niteliklerine bütün üyelerce tam puan takdir edilmesi durumunda, puanlama işleminin hangi somut değerlendirmeye dayandığının sorgulanması hukuk devleti ve liyakat ilkeleri bakımından önem taşımaktadır.

Bununla birlikte karşıoy gerekçesi, Danıştayın bağlayıcı çoğunluk kararıyla aynı hukuki sonuç ve niteliğe sahip değildir. Dolayısıyla yalnızca komisyon üyelerinin aynı puanları verdiği iddiasına dayanan iptal davalarında, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun güncel çoğunluk içtihadının dikkate alınması gerekmektedir.

Buna karşılık karşıoy gerekçesinde ifade edilen görüşler, sınavların objektifliği, düşük puanların açıklanabilirliği, takdir yetkisinin sınırları ve idari işlemin sebep unsuru bakımından ileri sürülecek hukuki değerlendirmelerde destekleyici nitelikte kullanılabilir.

Danıştayın 2026 Tarihli Kararından Sonra TCDD Mülakat İptal Davası Açılabilir mi?

Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 17.09.2026 tarihli kararı, TCDD görevde yükselme ve unvan değişikliği sınavları nedeniyle iptal davası açılmasını engellememektedir.

Kararla yalnızca komisyon üyelerinin aynı puanları vermesinin, temel usul güvencelerine uyulmuş olması hâlinde tek başına hukuka aykırılık oluşturmayacağı yönündeki içtihat farklılığı giderilmiştir.

Dolayısıyla sınav sorularının önceden hazırlanmadığı, soruların ve puanların usulüne uygun tutanak altına alınmadığı, sınav komisyonunun mevzuata aykırı oluşturulduğu, değerlendirme kriterlerinin uygulanmadığı veya sınav sonucunun nesnel ve denetlenebilir bir değerlendirme sürecine dayanmadığı yönündeki somut iddiaların yargısal incelemeye konu edilmesi mümkündür.

Bu noktada TCDD sözlü mülakat sınavına karşı açılacak davalarda yalnızca adayın aldığı puanın düşük olması veya bütün komisyon üyelerinin aynı puanı vermesine odaklanmak yerine, sınavın hazırlık aşamasından sonuçların ilanına kadar yürütülen idari işlemlerin bir bütün olarak incelenmesi önem taşımaktadır.

Özellikle sınav komisyonunun oluşturulmasına ilişkin onay ve görevlendirme belgeleri, soruların önceden hazırlandığını gösteren tutanaklar, adaya yöneltilen sorular, değerlendirme kriterleri, komisyon üyelerinin puanlama formları ve sınav sonucuna yapılan itiraz üzerine tesis edilen işlemler, davanın hukuki değerlendirmesi bakımından önem taşımaktadır.

İdari yargıda geçerli olan resen araştırma ilkesi çerçevesinde, uyuşmazlığın çözümüne etkili bilgi ve belgelerin idareden istenmesi de mümkündür.

Bu nedenle güncel Danıştay içtihadı karşısında TCDD görevde yükselme ve unvan değişikliği sınavı davalarının başarısı, yalnızca sözlü sınavda takdir edilen puanların karşılaştırılmasına değil, sınavın mevzuata uygun ve yargısal denetime elverişli şekilde gerçekleştirilip gerçekleştirilmediğinin ortaya konulmasına bağlıdır.

Sonuç: TCDD Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Sınavı Davalarında Hukuki Denetimin Önemi

TCDD ve TCDD Taşımacılık AŞ bünyesinde gerçekleştirilen görevde yükselme ve unvan değişikliği sınavları, kamu personelinin mesleki kariyerinde ilerlemesini sağlayan ve liyakat esasına dayalı olarak yürütülmesi gereken idari süreçlerdir.

Sözlü sınav komisyonlarının sahip olduğu takdir yetkisi, sınav sonuçlarının keyfî şekilde belirlenmesine veya değerlendirme işlemlerinin yargısal denetim dışında bırakılmasına imkân tanımamaktadır.

Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 17.09.2026 tarihli, E.2026/41, K.2026/48 sayılı kararında komisyon üyelerinin aynı puanları vermesinin tek başına hukuka aykırılık oluşturmayacağı kabul edilmiş olmakla birlikte sözlü sınavların objektifliği ve denetlenebilirliği için belirli usul güvencelerinin yerine getirilmesinin zorunlu olduğu da açıkça ortaya konulmuştur.

Karara yazılan karşıoyda ise sözlü sınavların yalnızca biçimsel usul kuralları çerçevesinde değil, puanlama işlemlerinin nesnelliği ve özellikle düşük puanların gerekçeleri bakımından da denetlenmesi gerektiği savunulmuştur.

Sonuç olarak TCDD görevde yükselme sınavı, TCDD unvan değişikliği sınavı ve sözlü mülakat sonuçlarına karşı açılacak iptal davalarında her uyuşmazlığın kendine özgü koşulları içerisinde değerlendirilmesi; sınavın yapıldığı tarihte yürürlükte bulunan mevzuatın, sınav komisyonunun işlemlerinin ve Danıştayın güncel içtihatlarının birlikte ele alınması gerekmektedir.

Hukuka aykırı gerçekleştirilen sınavlara karşı idari itiraz ve iptal davası yollarının etkin biçimde kullanılması, yalnızca ilgili personelin bireysel haklarının korunmasını değil, kamu yönetiminde kariyer, liyakat, eşitlik ve hukuk devleti ilkelerinin uygulanmasını da güvence altına almaktadır.

Bu Yazıda
Son blog içeriklerini incelediniz mi?

En son eklenen güncel içeriklerimiz.

4/B Sözleşmeli Personel Disiplin Cezaları ve Sözleşme Feshi
TCDD Görevde Yükselme ve Ünvan Değişikliği Sınavı Davası
Verilen Emir ve Görevleri Tam ve Zamanında Yapmamak: 657 Sayılı Kanun 125/C-a Disiplin Suçu
657 Sayılı Kanun’a Göre Memurların Mazeret İzni, Hastalık İzni ve Refakat İzni Hakları (2026)
Yazıyı Paylaş
Somut dosyanız için hukuki değerlendirme alın.

Dosyanın niteliği, süreler ve uygulanacak mevzuat somut olay bazında değerlendirilir.

0%
Hesaplanıyor...
Aradığınız içeriği bulamadınız mı?

Hukuki konunuz farklı bir başlık altında değerlendiriliyor olabilir. Faaliyet alanlarını inceleyebilir veya iletişim bilgilerine ulaşabilirsiniz.

WhatsApp Hattı

Daha hızlı iletişime geçmek ve detaylı bilgi almak için hemen mesaj gönderin.

+90 551 411 81 81
HH
HankaHukuk

https://hankahukuk.com

İLGİLİ İÇERİKLER
Benzer hukuki içerikler.
YAZI
26 dk
Genel
4/B Sözleşmeli Personel Disiplin Cezaları ve Sözleşme Feshi

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 4/B maddesi kapsamında kamu kurum ve kuruluşlarında[…]

Devamını Gör
YAZI
15 dk
Genel
Verilen Emir ve Görevleri Tam ve Zamanında Yapmamak: 657 Sayılı Kanun 125/C-a Disiplin Suçu

Devlet memurlarının kendilerine verilen emir ve görevleri tam ve zamanında yerine getirmeleri,[…]

Devamını Gör
YAZI
34 dk
Genel
657 Sayılı Kanun’a Göre Memurların Mazeret İzni, Hastalık İzni ve Refakat İzni Hakları (2026)

Devlet memurlarının doğum, evlilik, ölüm, hastalık ve aile bireylerinin bakım ihtiyacı gibi[…]

Devamını Gör