Jandarma Genel Komutanlığı bünyesinde görev yapan uzman çavuş, astsubay ve subayların görevlerini yerine getirirken mevzuata ve hizmet talimatlarına uygun şekilde kuşam ve teçhizat kullanmaları, kolluk hizmetinin güvenli ve düzenli yürütülmesi bakımından temel yükümlülüklerinden biridir. Özellikle asayiş, önleyici kolluk, trafik, koruma, devriye ve operasyonel görevlerde personelin kullanması gereken teçhizatın eksiksiz olması, yalnızca kurumsal disiplinin sağlanmasına değil, personelin ve vatandaşların can güvenliğinin korunmasına da hizmet etmektedir.
Bununla birlikte, bir jandarma personelinin göreve çıkarken kuşam veya teçhizatında eksiklik bulunması, her durumda disiplin cezası verilmesini haklı kılmaz. Eksikliğin hangi malzemeye ilişkin olduğu, söz konusu malzemenin ilgili görev bakımından zorunlu tutulup tutulmadığı, personele teslim edilip edilmediği, eksikliğin personelin kusurundan kaynaklanıp kaynaklanmadığı ve görev öncesinde idareye bildirimde bulunulup bulunulmadığı ayrı ayrı değerlendirilmelidir. Zira disiplin hukukunda önemli olan yalnızca eksik teçhizatın tespit edilmesi değil, bu eksikliğin ilgili personelin hukuken sorumlu tutulabileceği bir davranıştan kaynaklandığının ortaya konulmasıdır.
7068 sayılı Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun kapsamında mevzuat veya talimata aykırı olarak eksik kuşam ve teçhizatla göreve çıkmak, üç günlüğe kadar aylıktan kesme cezasını gerektiren disiplinsizlikler arasında düzenlenmiştir. Ancak hükmün uygulanabilmesi için personelin hangi yükümlülüğe aykırı davrandığının ve söz konusu aykırılığın hangi somut olay ve delillerle belirlendiğinin açıklanması gerekir. Özellikle jandarma uzman erbaşların ve astsubayların görev koşulları dikkate alındığında, teçhizatın temininden teslimine kadar uzanan süreçte idarenin sorumluluğu ile personelin bireysel sorumluluğunun birbirinden ayrılması önem taşımaktadır.
Jandarmada Eksik Kuşam ve Teçhizatla Göreve Çıkmanın Disiplin Cezası Nedir?
7068 sayılı Kanun’un 8’inci maddesinin üçüncü fıkrasının (a) bendinin birinci alt bendinde, üç günlüğe kadar aylıktan kesme cezasını gerektiren fiiller arasında şu düzenlemeye yer verilmiştir:
“Mevzuat veya talimata aykırı olarak eksik kuşam ve teçhizatla göreve çıkmak.”
Bu düzenleme uyarınca jandarma personelinin, yerine getireceği görev bakımından mevzuat veya talimat gereği üzerinde bulundurması gereken kuşam ve teçhizatı eksik şekilde göreve çıkması, gerekli unsurların oluşması hâlinde disiplin yaptırımına konu edilebilir. Kanun koyucu, görev sırasında kullanılacak malzemelerin eksiksiz bulundurulmasını hizmet düzeninin bir parçası olarak kabul etmiş ve bu yükümlülüğün ihlaline mali nitelikte bir yaptırım bağlamıştır.
Burada dikkat edilmesi gereken ilk husus, kanunda yalnızca teçhizat eksikliğinden değil, mevzuat veya talimata aykırı biçimde eksik kuşam ve teçhizatla göreve çıkılmasından söz edilmesidir. Dolayısıyla herhangi bir malzemenin bulunmadığının tespit edilmesi tek başına yeterli değildir. Eksik olduğu ileri sürülen malzemenin hangi düzenleme veya talimat uyarınca ilgili görevde bulundurulmasının zorunlu olduğu belirlenmelidir.
Örneğin bir jandarma personelinin belirli bir göreve çıkarken kullanması gereken koruyucu ekipmanı yanında bulundurmadığı ileri sürülüyorsa, öncelikle söz konusu ekipmanın o görev için zorunlu olup olmadığı araştırılmalıdır. Her görevde aynı kuşam ve teçhizatın kullanılmasının gerekmediği, görevin türüne, personele verilen talimata ve ilgili birimin hizmet özelliklerine göre farklı düzenlemelerin bulunabileceği göz önünde tutulmalıdır.
Ayrıca disiplin cezasının uygulanabilmesi bakımından personelin kusuru da önemlidir. Kendisine teslim edilmiş ve kullanmakla yükümlü olduğu bir malzemeyi herhangi bir haklı neden olmaksızın göreve götürmeyen personelin durumu ile idare tarafından hiç temin edilmemiş bir malzemenin eksikliğinden sorumlu tutulan personelin durumu aynı değildir.
7068 Sayılı Kanun Jandarma Uzman Çavuş ve Astsubaylara Uygulanır mı?
7068 sayılı Kanun yalnızca Emniyet Genel Müdürlüğü personeline özgü bir disiplin kanunu değildir. Kanunun kapsamına ilişkin düzenlemeler uyarınca Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı bünyesinde görev yapan subaylar, astsubaylar, sözleşmeli subay ve astsubaylar, uzman jandarmalar, uzman erbaşlar ile diğer belirtilen personel statüleri de bu Kanun kapsamındadır.
Dolayısıyla Jandarma Genel Komutanlığı bünyesinde görev yapan bir uzman çavuşun, astsubayın veya subayın eksik kuşam ve teçhizatla göreve çıktığı iddiasıyla hakkında disiplin işlemi tesis edilmesi mümkündür. Ancak uygulanacak disiplin hükmü belirlenirken personelin görev yaptığı kurumun, hukuki statüsünün ve fiilin işlendiği tarihte tabi olduğu disiplin mevzuatının doğru tespit edilmesi gerekir.
Bu noktada Jandarma Genel Komutanlığı bünyesinde profesyonel olarak görev yapan uzman erbaşlarla, askerlik yükümlülüğünü yerine getirmek üzere jandarma emrine verilen yükümlü erbaş ve erlerin hukuki durumlarının aynı olmadığı belirtilmelidir. Nitekim 7068 sayılı Kanun, jandarma ve sahil güvenlik emrine verilen yükümlü erbaş ve erler hakkında 6413 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Disiplin Kanunu hükümlerinin uygulanacağını ayrıca düzenlemektedir.
Jandarma uzman çavuş disiplin cezası konusunda değerlendirme yapılırken 3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu kapsamındaki personel statüsü ile 7068 sayılı Kanun kapsamındaki disiplin sorumluluğunun birbirine karıştırılmaması gerekir. Uzman erbaşın sözleşmeli personel statüsünde olması, 7068 sayılı Kanun’daki disiplin hükümlerinin uygulanmasına engel değildir. Bununla birlikte, bir disiplin cezasının sözleşme ve personel işlemlerine etkileri ayrıca değerlendirilmesi gereken konulardır.
Jandarmada Eksik Kuşam ve Teçhizat Ne Anlama Gelir?
Jandarma teşkilatında kuşam ve teçhizat kavramları, personelin görevini yerine getirirken kullandığı resmî kıyafet unsurları ile görev için gerekli araç ve ekipmanları ifade etmektedir. Ancak bu kavramların kapsamı, personelin görev yaptığı birimin niteliğine ve yürüttüğü hizmetin özelliklerine göre değişiklik gösterebilir. Bu nedenle bir malzemenin genel olarak jandarma teçhizatı kapsamında bulunması, o malzemenin bütün personel tarafından her görevde taşınmasının zorunlu olduğu anlamına gelmez.
Jandarma Genel Komutanlığı Kıyafet Yönetmeliği, personelin resmî kıyafetleriyle ilgili temel esasları düzenlemekte; kıyafet üzerinde kullanılacak teçhizatın renk, şekil ve kullanım esaslarının ilgili birimler arasında koordinasyon sağlanarak belirlenmesini öngörmektedir. Ayrıca Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı Personel Yönetmeliği’nde de resmî üniforma, hizmet branşı ve rütbe işaretleri ile teçhizatın belirlenen niteliklere uygun olarak giyilmesi ve taşınması gerektiği düzenlenmiştir.
Bu çerçevede teçhizatın ne olduğu kadar hangi görev için gerekli olduğu da önem taşımaktadır. Örneğin karakolda yürütülen idari hizmetlerde kullanılan malzemeler ile kırsal alanda icra edilen devriye görevinde kullanılan ekipmanların aynı olması beklenemez. Benzer şekilde trafik denetimi, koruma görevi, arama faaliyeti ve özel eğitim gerektiren görevlerde farklı malzemelerin kullanılması söz konusu olabilir.
Disiplin soruşturmasında idarenin, yalnızca eksik olduğu iddia edilen malzemenin adını belirtmesi yeterli görülmemelidir. Bu malzemenin görev bakımından hangi düzenlemeyle zorunlu tutulduğu, personelin malzemeyi bulundurma yükümlülüğünün hangi tarihte ve ne şekilde doğduğu da açıklığa kavuşturulmalıdır.
Eksik Kuşam ile Eksik Teçhizat Arasındaki Fark
Kuşam eksikliği, çoğunlukla görev sırasında kullanılması gereken kıyafet ve kıyafet tamamlayıcılarının eksikliğiyle ilişkilidir. Teçhizat eksikliği ise görevin yerine getirilmesinde kullanılacak araç, gereç veya koruyucu ekipmanların bulunmamasıyla ilgilidir. Bununla birlikte bazı malzemelerin hem kıyafet düzenlemeleri hem de görev teçhizatı kapsamında değerlendirilebileceği unutulmamalıdır.
Örneğin ilgili görev talimatı uyarınca kullanılması gereken bir koruyucu ekipmanın eksik olması teçhizat yönünden değerlendirilirken, yalnızca resmî kıyafetin biçimine ilişkin bir aykırılık farklı disiplin hükümlerinin kapsamına girebilir. Bu ayrım, özellikle aynı olay nedeniyle birden fazla disiplin hükmünün uygulanmaya çalışıldığı durumlarda önem kazanmaktadır.
7068 sayılı Kanun’da eksik kuşam ve teçhizatla göreve çıkma fiili ayrıca düzenlendiğinden, somut olayın bu özel hükmün unsurlarını taşıyıp taşımadığı araştırılmalıdır. Fiilin yanlış nitelendirilmesi, disiplin cezasına karşı yapılacak itiraz veya açılacak iptal davasında hukuka aykırılık gerekçesi oluşturabilir.
Jandarma Personelinin Teçhizat Kullanma Yükümlülüğü Nasıl Belirlenir?
Bir jandarma personelinin hangi teçhizatla görev yapması gerektiği belirlenirken yalnızca genel kıyafet düzenlemelerinin incelenmesi yeterli olmayabilir. İlgili personelin görev yaptığı birimde yürürlükte bulunan görev talimatları, hizmet emirleri, görev öncesi hazırlık düzenlemeleri ve yetkili makamlar tarafından belirlenen teçhizat kullanım esasları birlikte değerlendirilmelidir.
Jandarma Genel Komutanlığı Kıyafet Yönetmeliği’nin teçhizata ilişkin düzenlemeleri, kıyafetlerle kullanılacak teçhizatın belirlenmesi konusunda kurumsal bir çerçeve ortaya koymaktadır. Bunun yanında belirli bir göreve çıkacak personelin yanında bulundurması gereken malzemeler, görevin niteliğine göre ayrıca düzenlenmiş olabilir. Dolayısıyla jandarma personelinin disiplin sorumluluğunun belirlenmesinde hem genel düzenlemeler hem de somut görevlendirme bakımından uygulanabilir talimatlar önem taşımaktadır.
Örneğin belirli bir asayiş görevi için hazırlanan görev emrinde personelin kullanması gereken malzemelerin açıkça belirtildiği bir durumda, söz konusu görev emri disiplin soruşturmasının önemli belgelerinden biri olabilir. Buna karşılık idarenin, hangi düzenlemeye dayandığını açıklamaksızın görev sonrasında bazı malzemeleri zorunlu teçhizat olarak ileri sürmesi, isnadın hukuki dayanağı bakımından tartışma yaratacaktır.
Personelin yükümlülüğünü belirleyen düzenlemenin kendisine uygulanabilir olması da gereklidir. Başka bir birim, farklı hizmet sınıfı veya özel görev için öngörülmüş teçhizat zorunluluğunun, somut bir hukuki dayanak bulunmaksızın bütün personele uygulanması doğru değildir.
Yazılı Talimat Olmadan Eksik Teçhizat Nedeniyle Ceza Verilebilir mi?
Eksik teçhizatla göreve çıkma fiilinin mutlaka yazılı bir görev emrinin ihlal edilmesi suretiyle işlenmesi gerektiği söylenemez. Kanunda mevzuat veya talimat ifadesi kullanılmıştır. Görev bakımından uygulanabilir bir mevzuat hükmü ya da usulüne uygun verilmiş bir talimatın bulunması hâlinde, personelin bu yükümlülüğe aykırı davranışı disiplin sorumluluğuna yol açabilir.
Bununla birlikte yazılı bir talimatın bulunmaması, özellikle yükümlülüğün kapsamının tartışmalı olduğu olaylarda ispat sorununu gündeme getirebilir. Sözlü olarak verildiği belirtilen talimatın içeriği, hangi personeli kapsadığı, ne zaman bildirildiği ve somut göreve ilişkin olup olmadığı araştırılmalıdır. Birden fazla personelin birbirinden farklı şekilde hatırladığı veya kapsamı açıklığa kavuşturulamayan sözlü talimatlara dayanılarak disiplin cezası verilmesi, hukuki güvenlik bakımından sakıncalı sonuçlar doğurabilir.
Bu nedenle idare, disiplin cezasına esas alınan yükümlülüğün dayanağını ve kapsamını ortaya koymalı; personel de savunmasında hangi teçhizatı hangi talimata göre bulundurması gerektiğine ilişkin belirsizlikleri somut biçimde açıklamalıdır.
Jandarma Uzman Çavuşa Teçhizat Verilmemesi Hâlinde Disiplin Cezası Verilebilir mi?
Jandarma personelinin eksik teçhizatla göreve çıktığı iddiasında en önemli uyuşmazlıklardan biri, eksik olduğu belirtilen malzemenin personele idare tarafından temin edilip edilmediğidir. Çünkü teçhizat kullanma yükümlülüğü ile teçhizatın temin ve tesliminden doğan sorumluluk her durumda aynı kişiye ait değildir.
Jandarma Genel Komutanlığı Kıyafet Yönetmeliği’nde kıyafet ve teçhizatın planlanması, temini ve belirlenmesine ilişkin kurumsal görevler düzenlenmiştir. Bu durum, personele ait yükümlülüklerin yanında idarenin de yerine getirmesi gereken sorumlulukların bulunduğunu göstermektedir.
Örneğin belirli bir göreve çıkacak uzman çavuşun kullanması gereken ekipmanın depoda bulunmadığı, personele teslim edilmediği ve personelin bu durumu görev öncesinde amirine bildirdiği bir olayda, ortaya çıkan eksikliğin bütün sonuçlarının doğrudan uzman çavuşa yüklenmesi hukuken tartışmalıdır. Böyle bir durumda personelin malzemeyi temin etme yetkisinin bulunup bulunmadığı, başka bir malzemenin kullanılması yönünde talimat verilip verilmediği ve görev emrinin nasıl oluşturulduğu araştırılmalıdır.
Ancak teçhizatın idare tarafından verilmemiş olması da her durumda personelin bütün sorumluluklarını ortadan kaldırmaz. Personelin ciddi bir eksikliği bildirmesi gerekirken hiçbir uyarıda bulunmadan göreve çıkıp çıkmadığı, verilen emirlerin kapsamı ve somut görevin şartları ayrıca önem taşıyabilir. Burada değerlendirilecek husus, idarenin teçhizat temininden doğan sorumluluğunun personelin davranışından bağımsız olarak belirlenmesi ve kişisel kusurun somut delillerle ortaya konulmasıdır.
İdarenin yerine getirmediği bir temin veya teslim yükümlülüğünün, kendiliğinden personelin disiplin kusuru olarak değerlendirilmesi mümkün değildir. Bu nedenle teçhizat eksikliği nedeniyle açılan disiplin soruşturmalarında malzeme kayıtları ile personele yapılan teslim işlemleri özellikle incelenmelidir.
Zimmetinde Bulunmayan Teçhizatın Eksikliğinden Jandarma Personeli Sorumlu Tutulabilir mi?
Zimmet kayıtları, jandarma disiplin soruşturmalarında teçhizatın hangi personele teslim edildiğinin belirlenmesi bakımından önemli delillerdendir. Bununla birlikte zimmet kaydının bulunup bulunmaması, tek başına bütün uyuşmazlığı çözmez. Zira bazı malzemeler kişisel zimmet yerine görev veya ekip bazında teslim edilmiş olabilir.
Bir teçhizatın personelin zimmetinde bulunması, malzemenin teslim edildiğini ve personelin malzemeye ilişkin belirli yükümlülüklerinin doğduğunu gösterebilir. Ancak bu durum, malzemenin her görevde kullanılmasının zorunlu olduğunu veya personelin malzemeye fiilen erişebildiğini kendiliğinden kanıtlamaz. Malzemenin bakım, onarım veya geçici teslim işlemleri kapsamında başka bir yerde bulunması da mümkündür.
Buna karşılık personelin şahsi zimmetinde bulunmayan bir malzemenin görev esnasında kullanılmak üzere kendisine geçici olarak teslim edilmiş olması hâlinde, teslim işlemi farklı kayıtlarla ispatlanabilir. Bu nedenle sadece zimmet defterine bakılması yerine geçici teslim tutanakları, nöbet devir kayıtları ve görev öncesi malzeme teslim belgeleri birlikte incelenmelidir.
Özellikle jandarma karakollarında veya birliklerde ortak kullanım için bulundurulan malzemelerde sorumluluğun hangi personelde bulunduğu açıkça belirlenmelidir. Göreve çıkan bütün personelin ortak kullanılan bir malzemeden aynı ölçüde sorumlu olduğu varsayımıyla hareket edilmesi, kusurun kişiselliği ilkesine aykırı sonuçlar doğurabilir.
Jandarma Personelinin Teçhizatı Arızalı veya Kullanılamaz Durumdaysa Ne Olur?
Teçhizat eksikliği yalnızca bir malzemenin fiziken bulunmaması şeklinde ortaya çıkmayabilir. Bazı durumlarda malzeme mevcut olmakla birlikte arızalı, hasarlı veya görevde kullanılmaya elverişsiz olabilir. Böyle bir olayda personelin malzemeyi yanında bulundurmasına rağmen teçhizatın işlevini yerine getirememesi, farklı hukuki soruları gündeme getirir.
Öncelikle arızanın görevden önce mi yoksa görev sırasında mı meydana geldiği belirlenmelidir. Malzemenin daha önce arızalı olduğu idareye bildirilmişse, ilgili bildirimlerin ve bakım taleplerinin dikkate alınıp alınmadığı araştırılmalıdır. Personelin kusuru bulunmaksızın meydana gelen bir teknik arızanın, kendiliğinden eksik teçhizatla göreve çıkma disiplinsizliği olarak değerlendirilmesi doğru değildir.
Örneğin göreve çıkmadan önce telsizinin çalışmadığını bildiren, cihazın değiştirilmesini talep eden ancak kendisine kullanılabilir başka bir cihaz teslim edilmeyen jandarma personelinin durumu ile çalışır durumdaki telsizini hiçbir gerekçe olmaksızın görev yerine götürmeyen personelin durumu aynı değildir. İlk olayda malzemenin temini ve teknik yeterliliği, ikinci olayda ise personelin kendi davranışı ön plana çıkmaktadır.
Arızalı ekipmanın kullanılması hâlinde doğabilecek güvenlik riskleri de ayrıca değerlendirilmelidir. Personelin, görevin niteliğine göre kullanılması tehlikeli olabilecek bir malzemeye ilişkin durumu amirlerine bildirmesi, hem hizmet güvenliği hem de disiplin sorumluluğunun belirlenmesi bakımından önem taşır.
Acele Görevlendirme Nedeniyle Eksik Teçhizatla Göreve Çıkılması
Jandarma teşkilatında görevlerin her zaman önceden planlanan çalışma saatleri ve rutin hizmet düzeni içerisinde gerçekleşmesi mümkün değildir. Ani gelişen asayiş olayları, acil müdahale gerektiren durumlar ve beklenmeyen görevlendirmeler nedeniyle personelin kısa süre içerisinde göreve sevk edilmesi gerekebilir.
Böyle durumlarda teçhizat hazırlığının hangi koşullar altında gerçekleştirildiği disiplin soruşturmasının önemli unsurlarından biridir. Personelin olağan görev hazırlığı için yeterli zamana sahip olup olmadığı, görevlendirmenin ne şekilde bildirildiği, eksik malzemeyi temin etme imkânının bulunup bulunmadığı ve bu konuda amirinden talimat isteyip istemediği araştırılmalıdır.
Örneğin istirahat hâlindeki bir uzman erbaşın acil bir göreve çağrıldığı ve görev için gerekli malzemelerden birinin kendisine teslim edilemediği bir olayda, eksikliğin yalnızca görev sonrasında tespit edilmiş olması, personelin mutlaka kusurlu olduğu anlamına gelmez. Bununla birlikte acil görevlendirme yapılmış olması da her durumda zorunlu güvenlik ekipmanlarının kullanılmamasını hukuka uygun hâle getirmez.
Disiplin hukuku açısından önemli olan, aciliyetin personelin davranışına nasıl etki ettiğinin ve eksikliğin önlenmesinin somut koşullarda mümkün olup olmadığının belirlenmesidir. Bu değerlendirme yapılmadan, rutin hizmet şartlarında geçerli olan hazırlık ölçütlerinin her türlü acil görevlendirmeye aynı biçimde uygulanması hakkaniyetli olmayabilir.
Jandarma Devriyesinde Eksik Teçhizat Tespit Edilmesi
Jandarma devriye görevleri sırasında eksik teçhizat tespiti yapılması, uygulamada farklı nedenlerden kaynaklanabilir. Göreve çıkmadan önce yapılan kontrol, denetim sırasında belirlenen eksiklik veya görev dönüşünde ortaya çıkan malzeme uyuşmazlığı aynı hukuki nitelikte değildir.
Kanuni düzenlemede göreve çıkmak unsurunun kullanılmış olması önemlidir. Bu nedenle personelin henüz göreve başlamadan önce yapılan kontrolde eksikliğinin tespit edilmesi ve malzeme tamamlanarak göreve çıkmasının sağlanması ile eksik malzemeyle fiilen göreve çıkması birbirinden ayrılmalıdır.
Örneğin görev öncesi yapılan kontrolde personelin bir malzemesinin eksik olduğu tespit edilerek tamamlanması istenmiş ve personel eksikliği giderdikten sonra göreve başlamışsa, eksik kuşam ve teçhizatla göreve çıkma fiilinin gerçekleştiğini söylemek güçleşebilir. Bununla birlikte görev hazırlığı sırasında yerine getirilmeyen başka bir yükümlülük söz konusuysa, olayın farklı bir disiplin hükmü kapsamında değerlendirilmesi ihtimali ayrıca incelenebilir.
Buna karşılık eksiklik görev başladıktan sonra yapılan denetimde belirlenmişse, malzemenin göreve çıkış anında da eksik olup olmadığı araştırılmalıdır. Çünkü teçhizatın görev sırasında arızalanması, görev gereği başka bir personele teslim edilmesi veya sonradan kaybolması gibi ihtimaller, başlangıçta eksik teçhizatla göreve çıkıldığını kendiliğinden kanıtlamaz.
Jandarma Devriye Komutanı Eksik Teçhizattan Sorumlu Tutulabilir mi?
Devriye veya tim komutanının sorumluluğu, emrindeki personelin görev hazırlığının denetlenmesi ve görevin talimatlara uygun şekilde yürütülmesinin sağlanması bakımından gündeme gelebilir. Ancak bu sorumluluğun kapsamı, ilgili mevzuat ve görev talimatları çerçevesinde belirlenmelidir.
Bir personelin kendi teçhizatındaki eksiklik nedeniyle disiplin sorumluluğunun doğması, devriye komutanının da otomatik olarak aynı fiilden sorumlu tutulmasını gerektirmez. Komutanın denetim yükümlülüğünü yerine getirip getirmediği, eksikliği bilip bilmediği ve eksikliğin giderilmesi için gerekli yetki ve imkânlara sahip olup olmadığı ayrıca araştırılmalıdır.
Örneğin görev öncesinde usulüne uygun teçhizat kontrolü yaptıran ancak personelin sonradan malzemesini yanında götürmediğini öğrenen devriye komutanının sorumluluğu ile kontrol yükümlülüğünü hiç yerine getirmeyen komutanın sorumluluğu aynı şekilde değerlendirilemez. Her personelin kusurunun kendi davranışı ve görev yükümlülükleri çerçevesinde belirlenmesi gerekir.
Eksik Teçhizatla Göreve Çıkmak İçin Kasıt Şart mı?
7068 sayılı Kanun’un 4’üncü maddesinde disiplinsizliğin kasten veya taksirle oluşabileceği düzenlenmiştir. Bu nedenle eksik kuşam ve teçhizatla göreve çıkma fiilinin mutlaka bilerek ve isteyerek gerçekleştirilmiş olması gerekmez. Personelin yerine getirmekle yükümlü olduğu dikkat ve özeni göstermemesi nedeniyle eksik teçhizatla göreve çıkması da şartların oluşması hâlinde disiplin sorumluluğu doğurabilir.
Ancak taksirle işlenen bir disiplinsizlikten söz edilebilmesi için de personelin somut olayda göstermesi gereken özenin ne olduğu belirlenmelidir. Bir malzemenin eksik olduğunu fark etmesi kendisinden beklenebilecek durumda olmayan veya eksikliği önleme imkânı bulunmayan personelin davranışı ile gerekli kontrolü yapmadığı için eksik teçhizatla göreve çıkan personelin davranışı aynı değildir.
Örneğin görev öncesinde kontrol edilmesi gereken ve personelin doğrudan sorumluluğundaki bir ekipmanın unutulması, dikkat ve özen yükümlülüğünün ihlali olarak değerlendirilebilir. Buna karşılık idarenin sorumluluğundaki depodan teslim edilmesi gereken malzemenin personele verilmemesi, farklı bir kusur değerlendirmesini gerektirir.
Disiplin soruşturmasında kast veya taksirin bulunup bulunmadığı açıklığa kavuşturulmadan yalnızca teçhizatın eksik olduğu belirtilerek ceza verilmesi, işlemin hukuka uygunluğu bakımından ciddi tartışmalar doğurabilir.
Eksik Teçhizat Nedeniyle Her Durumda Üç Günlük Aylıktan Kesme Cezası mı Verilir?
7068 sayılı Kanun’da eksik kuşam ve teçhizatla göreve çıkma fiili, üç günlüğe kadar aylıktan kesme cezasını gerektiren disiplinsizlikler arasında düzenlenmiştir. Bu ifade, fiilin gerçekleştiği her olayda mutlaka üç günlük kesinti yapılacağı anlamına gelmez.
Kanunun 6’ncı maddesi uyarınca disiplin cezası vermeye yetkili makamların takdir yetkilerini ölçülü, adaletli ve hakkaniyetli biçimde kullanmaları gerekir. Fiilin işleniş biçimi, zamanı, yeri, hizmet üzerindeki etkisi, meydana gelen zarar veya tehlikenin ağırlığı, personelin kusur derecesi ve daha önceki disiplin durumu ceza miktarının belirlenmesinde önem taşımaktadır.
Bu çerçevede eksikliği fark edildiği hâlde hiçbir bildirimde bulunmadan göreve çıkan personelin durumu ile malzeme eksikliğini amirine önceden bildiren ve görevlendirme koşulları nedeniyle eksikliği gideremeyen personelin durumu aynı ağırlıkta değerlendirilemez.
Ayrıca kanunda, kurumda geçmiş hizmetleri sırasında çalışmaları olumlu bulunan ve iyi veya çok iyi derecede değerlendirme puanı alan personel için bir derece hafif disiplin cezası uygulanabilmesine imkân tanınmıştır. Bu düzenlemenin somut olayda uygulanıp uygulanamayacağı, personelin hizmet geçmişi ve kanuni şartlar birlikte değerlendirilerek belirlenmelidir.
İdarenin üç günlük aylıktan kesme cezasını tercih ettiği durumlarda bu tercihin hangi somut nedenlere dayandığının açıklanması, takdir yetkisinin hukuka uygun kullanılıp kullanılmadığının denetlenmesi bakımından önemlidir.
Jandarma Uzman Çavuşun Maaşından Ne Kadar Kesinti Yapılır?
7068 sayılı Kanun’un 7’nci maddesine göre aylıktan kesme cezası, zam ve tazminatlar hariç brüt aylık üzerinden hesaplanmaktadır. Dolayısıyla eksik teçhizat nedeniyle uygulanan aylıktan kesme cezasının tutarı hesaplanırken personelin banka hesabına yatan net maaşının doğrudan esas alınması doğru değildir.
Üç günlüğe kadar aylıktan kesme cezası bakımından belirlenen gün sayısı, kanunda öngörülen hesaplama esasları çerçevesinde uygulanır. Bir günlük, iki günlük veya üç günlük kesintinin parasal karşılığı, personelin kesintiye esas brüt aylığına göre değişiklik gösterir. Bu nedenle jandarma uzman çavuş ile jandarma astsubayın aynı gün sayısında disiplin cezası alması, mutlaka aynı tutarda kesinti yapılacağı anlamına gelmez.
Örneğin kesintiye esas brüt aylığın 60.000 TL olduğu varsayımsal bir durumda, otuz günlük aylık esasına göre bir günlük karşılık 2.000 TL, üç günlük karşılık ise 6.000 TL olacaktır. Bu örnek yalnızca hesaplama yöntemini açıklamaktadır; gerçek kesinti tutarı personelin aylık unsurlarına ve tahakkuk kayıtlarına göre belirlenmelidir.
Aylıktan kesme cezası, kesinleşmesini takip eden aybaşında uygulanır. Bu nedenle personele henüz kesinleşmemiş bir disiplin cezası nedeniyle kesinti yapılması söz konusuysa işlemin uygulanma zamanı da ayrıca incelenmelidir.
Eksik Teçhizatla Göreve Çıkma ile Kılık Kıyafet Kurallarına Aykırılık Arasındaki Fark
7068 sayılı Kanun’da kılık ve kıyafet kurallarına aykırılık ile eksik kuşam ve teçhizatla göreve çıkma fiilleri ayrı hükümler kapsamında düzenlenmiştir. Bu ayrım, özellikle personelin üzerindeki kıyafet veya ekipmanın mevzuata uygun olmadığı iddiasıyla başlatılan disiplin soruşturmalarında önem taşımaktadır.
Eksik kuşam ve teçhizatla göreve çıkma fiilinde, görev bakımından bulunması gereken malzemenin eksikliği ön plandadır. Kılık kıyafet kurallarına aykırılıkta ise personelin kıyafetinin şekli, kullanım biçimi veya ilgili mevzuata uygunluğu gibi farklı hususlar söz konusu olabilir.
Örneğin görevde kullanılması gereken bir koruyucu ekipmanın hiç bulunmaması ile resmî kıyafetin belirlenmiş kullanım biçimine aykırı giyilmesi aynı hukuki değerlendirmeyi gerektirmeyebilir. Her iki durumda da kıyafet veya teçhizat söz konusu olmakla birlikte, ihlal edilen yükümlülüğün niteliği farklıdır.
Disiplin amirinin, olayın özelliklerini dikkate almaksızın bütün kıyafet ve ekipman eksikliklerini aynı hüküm kapsamında değerlendirmesi hukuki nitelendirme hatasına neden olabilir. Bu nedenle disiplin cezasının dayanağı olan kanun hükmü ile isnat edilen davranış arasında uygunluk bulunması gerekir.
Aynı Olaydan Birden Fazla Disiplin Cezası Verilebilir mi?
7068 sayılı Kanun’un 4’üncü maddesinde aynı fiil nedeniyle bu Kanun’da yazılı disiplin cezalarından birden fazlasının verilemeyeceği düzenlenmiştir. Bir fiilin birden fazla disiplinsizlik oluşturması hâlinde ise kanunda öngörülen ağır disiplin cezasının uygulanmasına ilişkin düzenleme bulunmaktadır.
Bu nedenle tek bir davranışın hem eksik kuşam ve teçhizatla göreve çıkma hem de kılık kıyafet kurallarına aykırılık olarak nitelendirildiği durumlarda, birden fazla ceza uygulanıp uygulanamayacağı dikkatle değerlendirilmelidir. Birbirinden bağımsız farklı fiiller bulunmadığı hâlde aynı davranış nedeniyle mükerrer yaptırım uygulanması hukuka aykırılık oluşturabilir.
Bununla birlikte aynı olay sırasında birbirinden bağımsız başka yükümlülüklerin de ihlal edilmesi mümkündür. Böyle durumlarda fiillerin birbirinden ayrılması, her birinin unsurlarının ve delillerinin ayrı değerlendirilmesi gerekir.
Jandarma Personelinin Eksik Teçhizatla Göreve Çıktığı Nasıl İspatlanır?
Disiplin soruşturmasında idarenin, isnat ettiği fiilin gerçekleştiğini somut ve denetlenebilir delillerle ortaya koyması gerekir. Eksik teçhizatla göreve çıkıldığı iddiasının yalnızca genel ifadelerle veya kişisel değerlendirmelerle açıklanması yeterli değildir. İddia edilen eksikliğin hangi malzemeye ilişkin olduğu, hangi görevde meydana geldiği ve nasıl tespit edildiği açıklığa kavuşturulmalıdır.
Görev emirleri, görevlendirme kayıtları, personel çizelgeleri, zimmet belgeleri, teçhizat teslim tutanakları, denetim kayıtları ve olayla ilgili personelin beyanları soruşturma bakımından önem taşıyabilir. Ayrıca hukuka uygun şekilde elde edilmiş kamera kayıtları ve elektronik kayıtlar da olayın aydınlatılmasında kullanılabilir.
Burada özellikle tespit tutanağının içeriği önemlidir. Tutanakta yalnızca personelin eksik teçhizatla görev yaptığı belirtilmişse, hangi teçhizatın eksik olduğu, eksikliğin hangi anda tespit edildiği ve göreve çıkışla bağlantısının nasıl kurulduğu araştırılmalıdır.
Bir tutanağın resmî belge niteliği taşıması, içeriğindeki bütün değerlendirmelerin her türlü karşı delilden bağımsız olarak kesin doğru kabul edilmesini gerektirmez. Tutanakta belirtilen hususlar ile diğer belgeler arasında çelişki bulunması hâlinde bu çelişkilerin soruşturma kapsamında giderilmesi gerekir.
Eksik Teçhizat Tespit Tutanağı Tek Başına Ceza İçin Yeterli midir?
Tespit tutanağı, olayın koşullarına göre önemli bir delil olabilir. Ancak tutanağın disiplin cezası bakımından yeterliliği, içeriğinin açıklığına, düzenlenme koşullarına ve diğer delillerle uyumuna bağlıdır.
Örneğin görev öncesinde yapılan bir kontrolde personelin belirli bir malzemesinin eksik olduğunun tespit edilmesi, eksiklik giderilmeden fiilen göreve çıkıldığını kendiliğinden göstermeyebilir. Benzer biçimde görev sırasında tespit edilen bir eksiklik, malzemenin göreve çıkış anından itibaren bulunmadığını her durumda kanıtlamaz.
Bu nedenle disiplin cezasının hukuka uygunluğu değerlendirilirken tutanağın hangi olguyu ispatladığı açıkça belirlenmelidir. Tutanağın ispatlamadığı hususların varsayımla tamamlanması yerine, gerekli görülen ek kayıtların ve tanık beyanlarının araştırılması gerekir.
Eksik Teçhizat Disiplin Soruşturmasında Hangi Hususlar Araştırılmalıdır?
Jandarma personeli hakkında eksik kuşam ve teçhizatla göreve çıkma iddiasıyla yürütülen disiplin soruşturmasının yalnızca malzeme eksikliğinin varlığıyla sınırlı kalmaması gerekir. Soruşturma, isnat edilen fiilin bütün unsurlarını ortaya çıkarabilecek kapsamda yürütülmelidir.
Öncelikle görevin türü ve personelin görevlendirme şartları belirlenmelidir. Ardından eksik olduğu belirtilen malzemenin bu görev için hangi mevzuat veya talimat gereğince zorunlu tutulduğu araştırılmalıdır. Malzemenin personele teslim edilip edilmediği, teslim edilmişse hangi tarihte ve hangi kayıtla teslim edildiği tespit edilmelidir.
Eksikliğin ne zaman ortaya çıktığı, personelin bu durumu ne zaman öğrendiği ve eksikliği giderme imkânına sahip olup olmadığı da soruşturmanın temel konuları arasındadır. Personelin görev öncesinde yaptığı bildirimler, varsa malzeme talep yazıları ve arıza kayıtları dosyaya alınmalıdır.
Bu araştırmalar yapılmadan yalnızca göreve çıkış sırasında teçhizatın eksik olduğuna ilişkin değerlendirmeyle disiplin cezası verilmesi, eksik inceleme iddiasını gündeme getirebilir. Özellikle personelin idareden kaynaklanan eksiklikleri ileri sürdüğü dosyalarda ilgili kayıtların toplanması önemlidir.
Jandarma Eksik Teçhizat Disiplin Savunması Nasıl Hazırlanmalıdır?
Eksik kuşam ve teçhizatla göreve çıkma nedeniyle savunması istenen jandarma personelinin, kendisine yöneltilen isnadı bütün unsurlarıyla değerlendirmesi gerekir. Savunmada yalnızca eksikliğin bulunmadığının belirtilmesi veya personelin daha önce disiplin cezası almamış olduğunun ifade edilmesi her zaman yeterli değildir.
Savunmanın öncelikle isnat edilen fiilin somut içeriğine yönelmesi önemlidir. Hangi malzemenin eksik olduğu, bu malzemenin ilgili görev bakımından zorunlu tutulup tutulmadığı, personelin malzemeye ilişkin teslim veya kullanım yükümlülüğünün bulunup bulunmadığı açıklanmalıdır.
Eğer malzeme personele idare tarafından teslim edilmemişse, bu husus teslim kayıtları ve varsa daha önce yapılmış taleplerle ortaya konulmalıdır. Malzeme arızalıysa arızanın ne zaman meydana geldiği ve hangi makama bildirildiği belirtilmelidir. Göreve çıkışın ani bir görevlendirme sonucunda gerçekleştiği durumlarda ise görevlendirme zamanı ve malzemeyi temin etme imkânı üzerinde durulmalıdır.
Savunmada, ilgili mevzuat veya talimatın somut olaya neden uygulanamayacağı da açıklanabilir. İdarenin genel bir teçhizat yükümlülüğüne dayandığı ancak söz konusu malzemenin personelin yaptığı görev için zorunlu olmadığı durumlarda, hukuki nitelendirmeye yönelik itirazlar önem kazanacaktır.
Bunun yanında personelin hizmet geçmişi, daha önceki disiplin durumu, görev koşulları ve eksikliğin ortaya çıkmasına neden olan olağanüstü şartlar da cezanın ağırlığının değerlendirilmesi bakımından ileri sürülebilir. Ancak somut olaya ilişkin güçlü bir hukuki itiraz bulunduğu hâlde savunmanın yalnızca iyi niyet veya pişmanlık açıklamalarına dayandırılması, esas uyuşmazlığın yeterince ortaya konulamamasına neden olabilir.
Jandarma Disiplin Savunması İçin Kaç Gün Süre Verilir?
7068 sayılı Kanun’un 31’inci maddesi uyarınca disiplin amirleri veya disiplin kurulları tarafından savunma alınmadan disiplin cezası verilemez. İlgili personele savunmasını hazırlayabilmesi için verilen süre yedi günden az olamaz.
Savunma hakkının etkili şekilde kullanılabilmesi için isnat edilen fiilin personele yeterli açıklıkta bildirilmesi önemlidir. Personelin yalnızca genel bir disiplinsizlik ifadesiyle karşı karşıya bırakılması, hangi eyleme ilişkin savunma yapması gerektiğinin anlaşılmasını güçleştirebilir.
Ayrıca hakkında disiplin soruşturması yapılan personelin, kanunda belirtilen aşamadan itibaren soruşturma evrakını inceleme hakkı bulunmaktadır. Savunma için gerekli belgelerin incelenmesi, özellikle zimmet ve teçhizat teslim kayıtları bakımından önemlidir.
Eksik Teçhizatla Göreve Çıkma Disiplin Cezasında Zamanaşımı
7068 sayılı Kanun’un 29’uncu maddesinde disiplin cezası verme yetkisinin zamanaşımına ilişkin düzenlemelere yer verilmiştir. Aylıktan kesme cezasını gerektiren fiiller bakımından, disiplinsizliğin disiplin amiri tarafından öğrenildiği tarihten itibaren bir ay içinde disiplin soruşturmasına başlanmaması hâlinde ceza verme yetkisi zamanaşımına uğrar.
Ayrıca fiilin işlendiği tarihten itibaren iki yıl içerisinde disiplin cezası verilmemesi hâlinde de zamanaşımı gündeme gelir. Bununla birlikte mahkeme tarafından verilen iptal kararları sonrasında yapılabilecek yeniden değerlendirmelere ilişkin özel düzenlemeler de bulunmaktadır.
Bu nedenle somut olayda göreve çıkış tarihi, eksikliğin ne zaman tespit edildiği, disiplin amirinin fiili hangi tarihte öğrendiği ve soruşturmanın ne zaman başlatıldığı belirlenmelidir.
Örneğin teçhizat eksikliğinin denetim sırasında tespit edildiği bir olayda, denetim tutanağının tarihi ile disiplin amirinin olayı öğrendiği tarih arasında farklılık bulunabilir. Bu durumlarda zamanaşımı hesabı varsayımlarla değil, dosyadaki somut belgelerle yapılmalıdır.
Jandarma Eksik Teçhizat Disiplin Cezasına Nasıl İtiraz Edilir?
7068 sayılı Kanun’un 30’uncu maddesi uyarınca disiplin amirleri tarafından verilen disiplin cezalarına karşı, cezanın tebliğ edilmesinden itibaren on gün içerisinde itiraz edilebilir. İtiraz kural olarak bir üst disiplin amirine yazılı şekilde yapılır. Kanunda belirli makamlar tarafından doğrudan verilen cezalara ilişkin özel itiraz mercileri de düzenlenmiştir.
İtiraz dilekçesinde yalnızca cezanın kaldırılmasının talep edilmesi yerine, disiplin cezasının hangi nedenlerle hukuka aykırı olduğunun açıklanması daha etkili olacaktır. Özellikle teçhizatın idare tarafından teslim edilmemiş olması, görev bakımından zorunlu bulunmaması, personelin kusurunun kanıtlanamaması veya eksikliğin göreve çıkıştan sonra meydana gelmesi gibi hususlar somut delillerle ortaya konulmalıdır.
İtiraz merciinin, cezanın hukuka uygunluğunu değerlendirirken yalnızca ilk kararın gerekçesini tekrar etmesi değil, personelin ileri sürdüğü önemli itirazların değerlendirilmesini sağlaması gerekir. 7068 sayılı Kanun kapsamında itiraz üzerine önceki cezadan daha ağır bir ceza verilemeyeceği de ayrıca düzenlenmiştir.
İtiraz hakkının kullanılması, disiplin işleminin idari yönden yeniden incelenmesine imkân tanımaktadır. Bununla birlikte itiraz sürelerinin ve işlemin kesinleşme tarihinin doğru belirlenmesi, sonraki yargısal başvuru bakımından önem taşır.
Jandarma Eksik Teçhizat Disiplin Cezası İptal Davası
Jandarma personeline verilen aylıktan kesme cezasının hukuka aykırı olduğu düşünülüyorsa, ilgili idari işlemin iptali için idare mahkemesinde dava açılması mümkündür. 7068 sayılı Kanun’un 32’nci maddesi, kesinleşen disiplin cezalarına karşı iptal davası açılabileceğini açıkça düzenlemektedir.
Disiplin cezasının iptali için açılacak davada, işlemin yetki, şekil, sebep, konu ve maksat unsurları bakımından hukuka uygunluğu incelenebilir. Eksik kuşam ve teçhizatla göreve çıkma fiilinin unsurlarının gerçekleşmemesi, personelin kusurunun ispatlanamaması, savunma hakkının ihlal edilmesi veya cezanın gerekçesiz şekilde belirlenmesi iptal talebine dayanak oluşturabilecek hususlardandır.
Özellikle teçhizatın personele teslim edilmemesine rağmen teslim edilmiş gibi değerlendirilmesi veya göreve çıkış anında bulunmadığı ispatlanamayan bir malzeme nedeniyle ceza verilmesi, işlemin sebep unsuru bakımından tartışılmasına neden olabilir.
İdare mahkemesinde açılacak davada yalnızca cezanın parasal tutarı değil, personelin disiplin geçmişinde oluşan kaydın hukuki etkileri de önem taşıyabilir. Aylıktan kesme cezasının iptali hâlinde, cezanın hukuki sonuçlarının giderilmesi ve kesilmiş tutarların iadesi de somut dava ve kararın kapsamına göre gündeme gelebilir.
Disiplin Cezasının İptali İçin Dava Açma Süresi Ne Kadardır?
7068 sayılı Kanun’un 32’nci maddesinde dava açma süresinin, kesinleşen disiplin cezasının personele tebliğinden itibaren başlayacağı düzenlenmiştir. İdare mahkemelerinde genel dava açma süresi ise özel bir düzenleme bulunmadıkça 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu uyarınca altmış gündür.
Bu nedenle disiplin cezasına karşı idari itiraz yapılıp yapılmadığı, itirazın hangi tarihte sonuçlandığı ve kesinleşen cezanın ne zaman tebliğ edildiği doğru şekilde belirlenmelidir. Ayrıca dava süresinin hesaplanmasında uygulanabilecek özel hükümler de somut olay bakımından dikkate alınmalıdır.
Disiplin işleminin tebliğ edilmesinden sonra yalnızca kurum içi başvuru yollarının araştırılmasıyla yetinilmesi, yargısal başvuru süresinin kaçırılması riskini doğurabilir. Bu nedenle personele verilen ceza kararının ve varsa itiraz üzerine tesis edilen işlemin tebliğ tarihleri önem taşımaktadır.
Eksik Teçhizat Disiplin Cezasının Jandarma Personelinin Mesleki Geleceğine Etkisi
Jandarma personeli hakkında verilen aylıktan kesme cezasının sonuçları, yalnızca maaştan yapılan kesintiyle sınırlı değildir. Disiplin cezasının personelin hizmet geçmişinde yer alması, sonraki personel işlemleri bakımından da önem taşıyabilir.
7068 sayılı Kanun’un jandarma ve sahil güvenlik personeline ilişkin disiplin ceza puanı çizelgesinde aylıktan kesme cezası için üç disiplin ceza puanı öngörülmüştür. Bununla birlikte disiplin ceza puanlarının hangi sonuçları doğuracağı, ilgili kanuni düzenlemeler ve personelin hukuki statüsü çerçevesinde değerlendirilmelidir.
Özellikle jandarma uzman erbaşların sözleşme yenileme işlemleri, personel değerlendirmeleri veya diğer özlük işlemleri bakımından disiplin geçmişi önem taşıyabilir. Ancak tek bir aylıktan kesme cezasının her durumda sözleşmenin feshi veya meslekten çıkarma sonucunu doğurduğu söylenemez. Bu tür sonuçların kanuni şartları ayrıca bulunmaktadır.
Bu nedenle eksik teçhizat nedeniyle verilen bir disiplin cezasının hukuka aykırılığı değerlendirilirken yalnızca maddi kesinti tutarına odaklanılmamalıdır. Disiplin kaydının personelin mesleki geleceğine etkileri de dikkate alınmalı ve hukuka aykırı olduğu düşünülen işlemlere karşı süresi içerisinde başvuru yapılmalıdır.
Jandarmada Eksik Teçhizatla Göreve Çıkmaya İlişkin Örnek Olaylar
Örnek Olay: Personele Teslim Edilmeyen Koruyucu Ekipman
Bir ilçe jandarma komutanlığında görev yapan uzman çavuşun, önleyici kolluk görevi için hazırlanırken kullanması gereken koruyucu ekipmanın eksik olduğu tespit edilmiştir. Personel, söz konusu ekipmanın daha önce kendisine teslim edilmediğini ve bu durumu görev öncesinde amirlerine bildirdiğini ileri sürmektedir.
Bu olayda eksik malzemenin ilgili görev için zorunlu olup olmadığı, malzemenin kimin sorumluluğunda bulunduğu ve personele teslim edilip edilmediği araştırılmalıdır. Ayrıca görev öncesinde yapılan bildirimin içeriği ve sonrasında verilen talimatlar da önem taşır.
Personelin kusuru bulunmaksızın ortaya çıkan bir temin eksikliğinin disiplin sorumluluğuna dayanak yapılması hukuka aykırılık iddiasını gündeme getirebilir. Bununla birlikte personelin eksikliği bildirme ve görev güvenliğiyle ilgili talimatlara uyma yükümlülükleri de somut olay kapsamında değerlendirilmelidir.
Örnek Olay: Göreve Çıkışta Telsiz Eksikliği
Bir jandarma devriyesinde görev yapan astsubayın, görev sırasında kullanılması gereken telsizi yanında bulundurmadığı belirtilerek hakkında disiplin soruşturması başlatılmıştır. Astsubay ise telsizin görev öncesinde teknik arıza nedeniyle bakım birimine teslim edildiğini ve kendisine başka cihaz verilmediğini savunmaktadır.
Bu durumda yalnızca devriye sırasında telsizin bulunmadığının tespiti yeterli olmayabilir. Cihazın bakım ve teslim kayıtları, arızanın bildirilme tarihi, personelin alternatif cihaz talebi ve görev emrinin kapsamı araştırılmalıdır.
Eğer telsizin arızalı olduğu ve personelin cihazı kullanma imkânının bulunmadığı belirlenirse, bunun personelin kusuruna etkisi değerlendirilmelidir. Buna karşılık kullanılabilir durumda bir cihaz kendisine teslim edilmişken personel tarafından unutulmuşsa farklı bir hukuki sonuca ulaşılması mümkündür.
Örnek Olay: Görev Öncesinde Eksiklik Giderilmesi
Bir jandarma karakolunda görev öncesi yapılan teçhizat kontrolünde, uzman erbaşın belirli bir ekipmanının eksik olduğu tespit edilmiştir. Personel göreve çıkmadan önce eksik malzemeyi tamamlamış ve görevine bu şekilde başlamıştır.
Bu olayda 7068 sayılı Kanun’un eksik kuşam ve teçhizatla göreve çıkmaya ilişkin düzenlemesinde aranan göreve çıkma unsurunun gerçekleşip gerçekleşmediği önem taşır. Personelin henüz göreve başlamadan önce eksikliğini giderdiği tespit ediliyorsa, doğrudan eksik teçhizatla göreve çıktığının kabul edilmesi isabetli olmayabilir.
Bununla birlikte görev hazırlığına ilişkin ayrı bir yükümlülüğün ihlal edildiği ileri sürülüyorsa, söz konusu iddianın kendi hukuki şartları çerçevesinde incelenmesi gerekir. Disiplin hukukunda her eksiklik aynı fiil olarak değerlendirilmemeli, gerçekleşen davranışın hangi düzenlemeye karşılık geldiği belirlenmelidir.
Jandarma Eksik Teçhizat Disiplin Cezası Hakkında Sık Sorulan Sorular
Jandarma Uzman Çavuş Eksik Teçhizatla Göreve Çıkarsa Ne Ceza Alır?
7068 sayılı Kanun’un 8/3-a-1 maddesine göre mevzuat veya talimata aykırı olarak eksik kuşam ve teçhizatla göreve çıkma fiili, üç günlüğe kadar aylıktan kesme cezasını gerektirir. Ancak disiplin cezası verilebilmesi için eksikliğin ilgili görev bakımından zorunlu bir malzemeye ilişkin olması, göreve çıkışla bağlantısının kurulması ve personelin kusurunun somut olay kapsamında değerlendirilmesi gerekir. Her teçhizat eksikliği kendiliğinden disiplin cezası uygulanmasını haklı kılmaz.
Jandarma Astsubay Eksik Kuşam Nedeniyle Disiplin Cezası Alabilir mi?
Jandarma astsubaylar da 7068 sayılı Kanun kapsamındaki disiplin hükümlerine tabidir. Göreve çıkarken bulundurulması zorunlu kuşam veya teçhizatın eksik olması hâlinde disiplin sorumluluğu gündeme gelebilir. Ancak eksikliğin hangi mevzuat veya talimata aykırı olduğu, ilgili malzemenin astsubayın yaptığı görev için gerekli bulunup bulunmadığı ve eksikliğin neden kaynaklandığı araştırılmalıdır.
İdare Tarafından Verilmeyen Teçhizat Nedeniyle Ceza Verilebilir mi?
İdare tarafından temin veya teslim edilmemiş bir malzemenin eksikliğinden personelin sorumlu tutulabilmesi için somut olayda personele yüklenebilecek bir kusurun bulunup bulunmadığı değerlendirilmelidir. Teçhizatın teslim edilmemiş olması, personelin davranışından bağımsız bir idari eksiklikten kaynaklanıyorsa disiplin cezasının hukuka uygunluğu tartışmalı hâle gelebilir. Bununla birlikte personelin eksikliği bildirme yükümlülüğü ve verilen görev emrinin kapsamı da değerlendirmeye dâhildir.
Teçhizat Zimmet Kaydında Yoksa Disiplin Cezası İptal Edilir mi?
Teçhizatın personelin zimmetinde bulunmaması, disiplin cezasının hukuka uygunluğu bakımından önemli bir husus olabilir. Ancak bu durum cezanın her olayda otomatik olarak iptal edileceği anlamına gelmez. Malzemenin geçici teslim, ortak kullanım veya görev bazlı teslim kayıtlarıyla personele verilmiş olması mümkündür. Bu nedenle tüm teslim kayıtlarının ve görev talimatlarının birlikte incelenmesi gerekir.
Eksik Teçhizatla Göreve Çıkmak Meslekten Çıkarma Sebebi midir?
7068 sayılı Kanun’un incelenen hükmünde eksik kuşam ve teçhizatla göreve çıkma fiili için öngörülen yaptırım, üç günlüğe kadar aylıktan kesme cezasıdır. Bu fiil tek başına ve doğrudan meslekten çıkarma cezası olarak düzenlenmemiştir. Ancak başka bağımsız disiplinsizliklerin bulunması veya kanunda belirtilen disiplin ceza puanlarına ilişkin şartların oluşması hâlinde farklı hukuki sonuçlar ayrıca gündeme gelebilir.
Göreve Çıkmadan Önce Eksik Teçhizat Tamamlanırsa Ceza Verilir mi?
Kanuni düzenlemede eksik kuşam ve teçhizatla göreve çıkılması yaptırıma bağlanmıştır. Bu nedenle görev öncesi kontrolde eksikliği tespit edilen ve göreve çıkmadan önce malzemesini tamamlayan personel bakımından söz konusu fiilin oluşup oluşmadığı ayrıca değerlendirilmelidir. Eksikliğin göreve başlamadan giderilmiş olması, ilgili disiplin hükmünün uygulanmasına karşı önemli bir hukuki itiraz oluşturabilir.
Jandarma Eksik Teçhizat Disiplin Cezası Kaç Günlüktür?
Kanunda bu disiplinsizlik için üç günlüğe kadar aylıktan kesme cezası öngörülmüştür. Somut olayda uygulanacak ceza miktarı belirlenirken fiilin ağırlığı ve 7068 sayılı Kanun’un 6’ncı maddesinde düzenlenen takdir ölçütleri dikkate alınmalıdır. Her olayda üç günlük kesinti uygulanması zorunlu değildir. Ayrıca kanuni şartların bulunması hâlinde bir derece hafif disiplin cezası uygulanabilmesi de değerlendirilmelidir.
Jandarma Disiplin Cezasına İtiraz Süresi Kaç Gündür?
7068 sayılı Kanun uyarınca disiplin amirlerinin verdikleri disiplin cezalarına karşı tebliğ tarihinden itibaren on gün içerisinde itiraz edilebilir. İtirazın yazılı olarak ve yetkili mercie yapılması gerekir. Cezanın hangi makam tarafından verildiği, itiraz merciinin belirlenmesinde önem taşımaktadır. Süresi içerisinde itiraz edilmeyen disiplin amiri cezalarının kesinleşmesine ilişkin kanuni hükümler ayrıca dikkate alınmalıdır.
Eksik Teçhizat Nedeniyle Verilen Aylıktan Kesme Cezası İptal Edilebilir mi?
Evet. Eksik teçhizat nedeniyle verilen aylıktan kesme cezası, hukuka aykırı olduğu takdirde idare mahkemesinde açılacak iptal davasına konu edilebilir. Eksik teçhizatın personele teslim edilmemesi, ilgili görev bakımından zorunlu olmaması, personelin kusurunun ortaya konulamaması, fiilin yanlış hukuki nitelendirilmesi veya savunma hakkının ihlal edilmesi dava kapsamında değerlendirilebilecek hususlardır.
Jandarma Eksik Teçhizat Disiplin Cezası Sicili Etkiler mi?
Aylıktan kesme cezası personelin disiplin geçmişi bakımından sonuç doğurabilir. 7068 sayılı Kanun’da jandarma personeli için aylıktan kesme cezasına üç disiplin ceza puanı karşılık gelmektedir. Bununla birlikte cezanın personelin sözleşmesi, özlük hakları veya diğer personel işlemleri bakımından ne tür sonuçlar doğuracağı somut hukuki statü ve ilgili kanuni şartlara göre belirlenmelidir.
Jandarmada Eksik Kuşam ve Teçhizatla Göreve Çıkma Cezasının Hukuki Değerlendirmesi
Jandarma personelinin kuşam ve teçhizat yükümlülüğü, kolluk hizmetinin güvenli, etkin ve düzenli şekilde yerine getirilmesinin önemli bir unsurudur. Personelin görev bakımından zorunlu olan malzemeleri kullanması, hem kendisinin hem birlikte görev yaptığı diğer personelin hem de hizmetten yararlanan vatandaşların güvenliği açısından önem taşımaktadır. Bu nedenle görev teçhizatına ilişkin kurallara uyulmasının disiplin hukuku kapsamında korunması meşru bir kamusal amaca dayanmaktadır.
Ancak disiplinin korunması amacı, her teçhizat eksikliğinin doğrudan personelin kusuru olarak değerlendirilmesine imkân tanımaz. Disiplin cezası verilmeden önce eksik olduğu belirtilen malzemenin ilgili görev için zorunlu tutulduğu ortaya konulmalı; personelin malzemeyi bulundurma yükümlülüğü, teslim ve kullanım kayıtları, görev emri ve olayın gerçekleşme şartları birlikte incelenmelidir.
Özellikle jandarma uzman erbaş ve astsubayların farklı coğrafi bölgelerde, değişen hizmet koşullarında ve kimi zaman ani görevlendirmelerle görev yaptıkları dikkate alındığında, her olayın kendi koşulları içerisinde değerlendirilmesi önem taşımaktadır. İdarenin teçhizat temininden doğan yükümlülüğünü yerine getirmediği veya personelin eksikliği giderme imkânının bulunmadığı durumlarda, disiplin kusurunun varlığı ayrıca ve özenle araştırılmalıdır.
7068 sayılı Kanun kapsamında verilen disiplin cezalarının hukuka uygunluğu yalnızca fiilin kanunda düzenlenmiş olmasına bağlı değildir. İsnat edilen davranışın gerçekleştiğinin kanıtlanması, personelin savunma hakkının korunması, yetkili makam tarafından karar verilmesi ve ceza miktarının ölçülü şekilde belirlenmesi de zorunludur.
Sonuç olarak jandarma eksik teçhizat disiplin cezası bakımından belirleyici olan, eksik bir malzemenin tespit edilmiş olması değil; mevzuat veya talimata aykırı biçimde, ilgili personele yüklenebilir bir kusurla eksik kuşam ve teçhizatla göreve çıkıldığının hukuken ortaya konulmasıdır. Bu şartlar gerçekleşmeden verilen aylıktan kesme cezaları, idari itiraz ve iptal davası kapsamında hukuka uygunluk denetimine konu edilebilir.
