Aylıktan Kesme Cezası Nedir?
Bu bölümün kapsamı ve amacı: Aylıktan kesmenin hukuki niteliğini, maaş haczi veya sıradan bordro kesintisinden farkını açıklamak ve okuyucunun temel sorusuna doğrudan cevap vermek.
Aylıktan kesme, kamu görevlisinin disiplin mevzuatında tanımlanan bir fiili işlediğinin yetkili makam veya kurul tarafından tespit edilmesi üzerine, kanunda belirtilen oran ya da gün karşılığı tutarın aylığından bir defaya mahsus kesilmesini öngören disiplin cezasıdır.
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’na tabi personel bakımından aylıktan kesme cezası, memurun brüt aylığından 1/30 ile 1/8 arasında kesinti yapılması anlamına gelir. Ancak TSK personeli, polis, jandarma ve akademisyenler için uygulanacak hesaplama matrahı, oranlar, yetkili makamlar ve itiraz süreleri farklıdır.
Bu nedenle “Aylıktan kesme cezası ne kadardır?” sorusunun bütün kamu personeli için geçerli tek bir cevabı bulunmamaktadır. Doğru cevap için öncelikle personelin tabi olduğu özel disiplin rejimi belirlenmelidir.
Aylıktan kesme cezası;
- Maaş haczi değildir.
- Vergi veya sosyal güvenlik kesintisi değildir.
- Personelin işe gelmediği günün ücretinin kesilmesiyle aynı işlem değildir.
- Her ay tekrarlanan sürekli bir maaş indirimi değildir.
- Personel dosyasına işlenen ve bazı görevler bakımından sonuç doğurabilen disiplin cezasıdır.
Hangi Personel Hangi Disiplin Kanununa Tabidir?
Bu bölümün kapsamı ve amacı: En sık yapılan “her kamu görevlisine 657 uygulanır” hatasını önlemek ve meslek grupları arasındaki farkı kullanıcıya tek tabloda göstermek.
Aylıktan kesme cezasında ilk yapılması gereken, personelin mesleğine değil hukuki statüsüne bakmaktır. Örneğin bir doktor Sağlık Bakanlığında 657’ye, üniversitede öğretim üyesi kadrosunda 2547’ye, askerî tabip olarak görev yapıyorsa 6413 sayılı Kanun’a tabi olabilir.
| Personel grubu | Temel disiplin mevzuatı | Kesintinin temel ölçüsü | Karar mercii |
|---|---|---|---|
| Genel devlet memurları | 657 sayılı Kanun | Brüt aylığın 1/30–1/8’i | Disiplin amiri |
| MEB öğretmenleri | 657 ve 7528 sayılı Kanun | Brüt aylığın 1/30–1/8’i | Yetkili disiplin amiri |
| Bakanlık ve devlet hastanesi doktorları | Kural olarak 657 | Brüt aylığın 1/30–1/8’i | Yetkili disiplin amiri |
| Üniversite öğretim elemanları | 2547 sayılı Kanun | Brüt aylık veya ücretin 1/30–1/8’i | Yetkili disiplin kurulu |
| TSK personeli | 6413 sayılı Kanun | Prime esas kazanç üzerinden kanuni oran | Disiplin amiri |
| Polis personeli | 7068 sayılı Kanun | Artış ve tazminatlar hariç brüt aylığın günlük tutarı | Yetkili disiplin amiri veya kurulu |
| Jandarma personeli | Kural olarak 7068 sayılı Kanun | En fazla 15 günlük brüt aylık | Yetkili disiplin amiri veya kurulu |
| Diyanet personeli | Kural olarak 657 ve özel amir cetveli | Brüt aylığın 1/30–1/8’i | Unvan ve birime göre yetkili amir |
Jandarma personelinin tamamının TSK disiplin hükümlerine tabi olduğu düşüncesi güncel sistem bakımından doğru değildir. Jandarma Genel Komutanlığı personeli esas olarak 7068 sayılı Kanun kapsamındadır. Jandarma birliklerinde görev yapan erbaş ve erler gibi bazı gruplar yönünden ise 6413 sayılı TSK Disiplin Kanunu gündeme gelebilir.
657 Sayılı Kanuna Göre Aylıktan Kesme Cezası
Bu bölümün kapsamı ve amacı: “657 aylıktan kesme”, “memura aylıktan kesme cezası hangi hallerde verilir?” ve “aylıktan kesme cezasını kim verir?” aramalarına kapsamlı cevap vermek.
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 125/C maddesinde aylıktan kesme, memurun brüt aylığından 1/30 ile 1/8 arasında kesinti yapılması olarak tanımlanmıştır. Öğretmenler, bakanlık personeli, idari personel, Diyanet görevlileri ve 657’ye tabi sağlık çalışanları bakımından temel düzenleme budur.
Kanunun güncel metni ve disiplin cezası sınıflandırması, kamu kurumlarının yayımladığı 657 sayılı Kanun açıklamalarında görülebilir.
Memura Aylıktan Kesme Cezası Hangi Hallerde Verilir?
657 sayılı Kanun’a göre aşağıdaki fiiller aylıktan kesme cezasını gerektirebilir:
| Aylıktan kesme gerektiren fiil | Uygulamada dikkat edilen husus |
|---|---|
| Kasıtlı olarak verilen emir ve görevleri zamanında yapmamak | Basit ihmal ile kasıt birbirinden ayrılmalıdır. |
| Görevle ilgili usul ve esasları kasıtlı olarak yerine getirmemek | Personele usulün önceden bildirilip bildirilmediği önemlidir. |
| Resmî belge, araç ve gereçleri korumamak veya bakımını yapmamak | Zararın personelin kusuruyla bağlantısı kanıtlanmalıdır. |
| Özürsüz olarak bir veya iki gün göreve gelmemek | Devamsızlığın kesintisizliği, mazeret ve bildirimler incelenmelidir. |
| Devlete ait belge, araç ve gereçleri özel menfaat amacıyla kullanmak | Kullanım ile kişisel menfaat arasındaki bağ ortaya konulmalıdır. |
| Görevle ilgili konularda yükümlü olduğu kişilere yalan veya yanlış beyanda bulunmak | Beyanın görevle ilgili ve gerçeğe aykırı olduğunun kanıtlanması gerekir. |
| Görev sırasında amirine sözle saygısızlık etmek | Eleştiri, savunma ve saygısızlık arasındaki sınır somut olaya göre belirlenir. |
| Görev yeri sınırlarında bir yerin izinsiz toplantı veya benzeri amaçla kullanılmasına yardım etmek | Yardım eylemi ve personelin bilgisi delillendirilmelidir. |
| Hizmet içinde devlet memurunun itibar ve güven duygusunu sarsacak davranışta bulunmak | Soyut kanaat yeterli değildir; somut davranış belirtilmelidir. |
Bu fiillerin gerçekleştiği iddiası tek başına ceza verilmesi için yeterli değildir. Fiilin tarih, yer, davranış biçimi, deliller ve görevle bağlantısı soruşturmada somutlaştırılmalıdır.
Aylıktan Kesme Cezasını Kim Verir?
657 sayılı Kanun’a göre uyarma, kınama ve aylıktan kesme cezaları disiplin amirleri tarafından verilir. Ancak disiplin amiri, kurumun teşkilat yapısı ve yürürlükteki disiplin amirleri yönetmeliğine göre belirlenir. Her durumda doğrudan kurumun en üst yöneticisinin karar vermesi gerekmez.
Müfettiş, muhakkik veya soruşturmacı delilleri toplar, rapor düzenler ve uygulanmasını uygun gördüğü cezayı teklif edebilir. Fakat cezanın derecesini hukuken belirleyen ve kararı imzalayan makam, yetkili disiplin amiridir. Soruşturmacının teklifi karar makamını otomatik olarak bağlamaz.
657 Aylıktan Kesme Cezası Nasıl Hesaplanır?
Temel formül şöyledir: Kesinti Tutarı=Kanuni Bru¨t Aylık Matrahı×Ceza Oranı
Kanunda belirtilen sınırlar: 301≤Ceza Oranı≤81
Önemli nokta, “brüt aylık” kavramının her zaman bordrodaki bütün ödeme kalemlerinin toplamı anlamına gelmemesidir. Genel uygulamada gösterge ve ek gösterge üzerinden hesaplanan aylık unsurlar esas alınabilmekte; personelin ödeme statüsü ve özel mevzuatına göre matrah değişebilmektedir.
Bu nedenle aylıktan kesme cezasının toplam brüt maaşın gelişigüzel 30’a bölünmesiyle hesaplanması hatalı sonuç verebilir. Personele, bordro biriminden kesintinin hangi matrah ve oran üzerinden hesaplandığını gösteren tahakkuk cetvelini istemesi önerilir.
Örnek olarak, kanuni kesinti matrahının 30.000 TL olduğu varsayılırsa:
| Ceza oranı | Örnek hesaplama | Kesinti tutarı |
|---|---|---|
| 1/30 | 30.000 ÷ 30 | 1.000 TL |
| 1/20 | 30.000 ÷ 20 | 1.500 TL |
| 1/15 | 30.000 ÷ 15 | 2.000 TL |
| 1/10 | 30.000 ÷ 10 | 3.000 TL |
| 1/8 | 30.000 ÷ 8 | 3.750 TL |
Bu rakamlar yalnızca yöntemi göstermek için verilmiştir. Gerçek kesinti, karar tarihindeki hukuki matrah ve karar metninde gösterilen oran üzerinden hesaplanır.
Hangi Oranda Aylıktan Kesme Cezası Verilir?
Disiplin amiri oranı belirlerken fiilin ağırlığını, meydana gelen zararı, personelin kastını veya kusurunu, görevin niteliğini, hizmet üzerindeki etkisini ve varsa önceki disiplin durumunu değerlendirmelidir.
Kararda yalnızca “fiilin ağırlığı dikkate alınarak 1/8 oranında ceza verilmiştir” şeklinde kalıp bir cümle kullanılması her olayda yeterli olmayabilir. Özellikle asgari oranın üzerinde bir ceza tercih edilmişse, daha yüksek oranın neden gerekli görüldüğünün somut gerekçeyle açıklanması gerekir.
TSK Aylıktan Kesme Cezası
Bu bölümün kapsamı ve amacı: Subay, astsubay ve diğer askerî personel için 657’den farklı hesaplama, fiil, yetki ve itiraz sistemini açıklamak.
Türk Silahlı Kuvvetleri personelinin disiplin işlemlerinde 6413 sayılı TSK Disiplin Kanunu uygulanır. Subay, astsubay, uzman erbaş ve sözleşmeli askerî personelin aylıktan kesme cezası 657 sayılı Kanun’daki brüt aylık hesabından farklıdır.
6413 sayılı Kanun’un aylıktan kesme hükümlerine ilişkin resmî metne TBMM kanun sayfasından erişilebilir.
Türk Silahlı Kuvvetleri personeline uygulanabilecek disiplin cezalarından biri TSK aylıktan kesme cezası konusudur. TSK aylıktan kesme cezası, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nda yer alan genel aylıktan kesme sisteminden farklı olarak 6413 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Disiplin Kanunu hükümlerine göre uygulanır.
Subay, astsubay, uzman erbaş ve sözleşmeli erbaş ve erler bakımından disiplin cezasının türü, cezanın hesaplanması, yetkili disiplin amiri ve itiraz süreci personelin tabi olduğu askerî disiplin mevzuatına göre değerlendirilmelidir.
6413 sayılı Kanun kapsamında aylıktan kesme cezasının uygulanabilmesi için yalnızca bir disiplin soruşturmasının yürütülmesi yeterli değildir. İsnat edilen fiilin kanunda aylıktan kesme cezasını gerektiren bir disiplinsizlik kapsamında bulunması, fiilin personele isnat edilebilir olması ve disiplin işleminin usule uygun şekilde yürütülmesi gerekir.
TSK Aylıktan Kesme Cezası Nasıl Hesaplanır?
TSK personeli bakımından kesinti, personelin sosyal güvenlik primi hesabında esas alınan kazancı üzerinden yapılır. Uygulanabilecek oranlar, ceza vermeye yetkili disiplin amirinin rütbe ve makamına bağlı olarak kanunun ekli çizelgesinde belirlenir.
TSK aylıktan kesme cezası hesaplama işlemi, memurlar için uygulanan 657 sayılı Kanun’daki 1/30 ile 1/8 arasındaki kesinti sisteminden farklıdır.
6413 sayılı TSK Disiplin Kanunu’na göre aylıktan kesme cezasında esas alınan tutar, personelin sosyal güvenlik mevzuatına göre hesaplanan prime esas kazancıdır. Bu tutar üzerinden, kanunun ekli (1) sayılı çizelgesinde disiplin amirinin ceza verme yetkisine göre belirlenen oran uygulanır.
Temel hesaplama mantığı şöyledir:
TSK Aylıktan Kesme Tutarı = Prime Esas Kazanç × Uygulanacak Kesinti Oranı
Bu nedenle TSK personelinin bordrosunda görülen toplam net veya brüt maaşın doğrudan belirli bir orana bölünmesiyle doğru sonuca ulaşılması her zaman mümkün değildir.
Hesaplama yapılırken özellikle;
- personelin prime esas kazanç tutarı,
- cezayı veren disiplin amirinin yetkisi,
- uygulanan kesinti oranı,
- cezanın kesinleşme tarihi,
- tahakkuk ve bordro kayıtları
birlikte incelenmelidir.
Aylıktan kesme cezası, aylığı tahakkuk ettiren birim tarafından personelin aylığından kesilerek yerine getirilir. Kesinti tam Türk lirası üzerinden uygulanır; kuruşlar dikkate alınmaz.
TSK’da Aylıktan Kesme Gerektiren Fiiller
6413 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Disiplin Kanunu’nun 18. maddesinde aylıktan kesme cezasını gerektiren disiplinsizlikler ayrıca düzenlenmiştir.
TSK Disiplin Kanunu’nda aylıktan kesme gerektiren başlıca disiplinsizlikler arasında şunlar bulunur:
- Üstüne saygısızlık etmek.
- Askerî hizmet veya görevle ilgili konularda yalan söylemek.
- Astına hizmetle ilgisi bulunmayan emir vermek.
- Gözetim görevini yerine getirmemek.
- Ayrımcılık yapmak.
- Üniformalı olarak girilmesi yasaklanan yerlere girmek.
- Kişisel menfaat için aracılık veya iltimas talep etmek.
- Astından menfaat sağlayabilecek değerde hediye kabul etmek.
- Hizmet sırasında siyasi konuşma yapmak.
- Yasaklanan faaliyetlere katılmak.
- İzinsiz olarak garnizon dışına çıkmak.
- Güvenlik amacıyla belirlenen seyahat güzergâhına veya zamanına uymamak.
Her fiilin unsurları ayrı ayrı değerlendirilmelidir. Örneğin üstüne saygısızlık fiilinde kullanılan ifade, olayın ortamı, askerî hiyerarşi üzerindeki etkisi ve davranışın eleştiri sınırını aşıp aşmadığı incelenir.
Ancak disiplin cezasının yalnızca kanundaki fiil ismine dayanılarak verilmesi yeterli değildir. Örneğin amire saygısızlık iddiasında kullanılan söz veya davranışın niteliği, olayın gerçekleştiği ortam, askerî hizmetle bağlantısı ve davranışın kanunda tanımlanan unsurları taşıyıp taşımadığı ayrıca değerlendirilmelidir.
TSK Aylıktan Kesme Cezasına İtiraz
Disiplin amirince verilen cezaya karşı, kararın tebliğinden itibaren iki iş günü içinde bir üst disiplin amirine yazılı itiraz yapılabilir. İtiraz kural olarak üç iş günü içinde karara bağlanır; gerekli inceleme durumunda bu süre kanuni sınırlar içinde uzayabilir.
TSK disiplin rejimindeki bu kısa süre, 657 sayılı Kanun’daki yedi günlük ve 7068 sayılı Kanun’daki on günlük itiraz sürelerinden belirgin biçimde farklıdır. Tebliğ tarihinin yanlış hesaplanması hak kaybına neden olabilir.
TSK Aylıktan kesme cezasına karşı iptal davası açılabilir. Dava süresi, özel kanundaki kesinleşme hükümleri dikkate alınarak hesaplanmalıdır.
Polis aylıktan kesme cezası, Emniyet Genel Müdürlüğü personelinin disiplin işlemlerini düzenleyen 7068 sayılı Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun kapsamında uygulanan disiplin cezalarından biridir.
7068 sayılı Kanun’a göre aylıktan kesme cezası, polis memurunun fiilinin ağırlığına göre zam ve tazminatlar hariç brüt aylığından on beş günlüğe kadar kesinti yapılmasıdır.
Polis personeli bakımından bu sistem 657 sayılı Kanun’daki 1/30 ile 1/8 oranlı aylıktan kesme cezasıyla karıştırılmamalıdır. 7068 sayılı Kanun’da ceza, gün sayısı üzerinden düzenlenmiştir.
Polis Aylıktan Kesme Cezası
Bu bölümün kapsamı ve amacı: 7068 sayılı Kanun’daki “günlük aylık kesimi” sistemini açıklamak ve 657’deki 1/30–1/8 oranlarıyla karıştırılmasını önlemek.
Emniyet Genel Müdürlüğü, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı personelinin disiplin işlemleri esas olarak 7068 sayılı Kanun’a tabidir. Kanunun kapsamına ve resmî bilgilerine Emniyet Genel Müdürlüğünün mevzuat sayfasından ulaşılabilir. Ayrıca Polis Memuru Meslekten Çıkarma Cezası makalemizi de inceleyerek çıkarma cezaları hakkında bilgi alabilirsiniz.
Polis Aylıktan Kesme Cezası Nasıl Hesaplanır?
7068 sayılı Kanun’a göre aylıktan kesme, personelin artış ve tazminatlar hariç brüt aylığının günlük tutarı üzerinden ve en fazla 15 gün karşılığında uygulanır.
Fiiller üç temel grupta sınıflandırılır:
| Ceza grubu | Kesinti sınırı |
|---|---|
| Hafif aylıktan kesme fiilleri | En fazla 3 günlük |
| Orta ağırlıktaki fiiller | 4–10 günlük |
| Daha ağır fiiller | 11–15 günlük |
“15 günlük aylıktan kesme” ifadesi, personelin maaşından 15 ay boyunca kesinti yapılacağı anlamına gelmez. Bir aylık matrahın 15 günlük karşılığı, kesinleşmeden sonra bir defaya mahsus tahsil edilir.
Polis aylıktan kesme cezası hesaplama işleminde esas alınan değer, personelin zam ve tazminatlar hariç brüt aylığının günlük karşılığıdır.
Genel hesaplama mantığı:
Günlük Kesinti Tutarı = Zam ve Tazminatlar Hariç Brüt Aylık ÷ 30
Ardından;
Toplam Kesinti = Günlük Kesinti Tutarı × Verilen Ceza Gün Sayısı
şeklinde hesaplanır.
Örneğin hesaplamaya esas brüt aylığın 30.000 TL olduğu varsayıldığında günlük tutar 1.000 TL’dir.
- 3 günlük aylıktan kesme: 3.000 TL
- 5 günlük aylıktan kesme: 5.000 TL
- 10 günlük aylıktan kesme: 10.000 TL
- 15 günlük aylıktan kesme: 15.000 TL
olacaktır.
Bu rakamlar yalnızca hesaplama yöntemini göstermek amacıyla verilmiştir. Gerçek kesinti için personelin ilgili dönemdeki bordrosu ve zam ve tazminatlar hariç hesaplamaya esas brüt aylığı dikkate alınmalıdır.
Polise Aylıktan Kesme Cezası Hangi Hallerde Verilir?
7068 sayılı Kanun, aylıktan kesme cezasını gerektiren fiilleri ağırlıklarına göre üç gruba ayırmaktadır:
Üç Günlüğe Kadar Aylıktan Kesme Cezası
Bu grupta örneğin;
- mevzuata aykırı eksik kuşam ve teçhizatla göreve çıkmak,
- amir veya üstlerin görevle ilgili uyarılarına uymamak,
- izinsiz veya kabul edilebilir mazeret olmaksızın 24 saate kadar göreve gelmemek,
- görev dışında amir veya üstlerine saygısız davranmak,
- nöbet görevine gelmemek,
- personel kimlik kartını kaybetmek,
- görevde kayıtsızlık veya savsaklama göstermek
gibi fiiller bulunabilir.
Dört İla On Günlük Aylıktan Kesme Cezası
Bu grupta;
- aynı rütbedeki personele, asta veya çalışma arkadaşına hakaret etmek,
- resmî belge veya göreve ilişkin evrakı kaybetmek,
- ihmalle devlet malının zarar görmesine veya kaybolmasına neden olmak,
- 24 saatten fazla ve iki güne kadar göreve gelmemek,
- devir ve teslim işlemlerini tamamlamadan görev yerinden ayrılmak
gibi fiiller yer alabilir.
On Bir İla On Beş Günlük Aylıktan Kesme Cezası
Daha ağır aylıktan kesme grubunda ise;
- iki günden fazla ve üç güne kadar mazeretsiz göreve gelmemek,
- göreve çağrıldığı hâlde makul sürede geri dönmemek,
- amir ve üstlere bildirilmesi gereken olay, bilgi veya emirleri zamanında iletmemek,
- görev sırasında kişilere karşı onur kırıcı söz veya davranışta bulunmak,
- denetleme veya soruşturmaları hukuka aykırı şekilde uzatmak
gibi fiiller bulunabilir.
Her somut olayda fiilin kanundaki hangi disiplin hükmünü oluşturduğu ayrıca değerlendirilmelidir.
Polis Aylıktan Kesme Cezasına İtiraz
Disiplin amiri tarafından verilen cezalara karşı, kararın tebliğinden itibaren on gün içerisinde bir üst disiplin amirine yazılı itiraz yapılabilir.
İtirazın değerlendirilmesinde;
- isnadın açık ve somut olup olmadığı,
- savunma hakkının sağlanıp sağlanmadığı,
- deliller,
- disiplin amirinin yetkisi,
- zamanaşımı,
- fiilin doğru disiplin maddesi kapsamında değerlendirilip değerlendirilmediği,
- cezanın ölçülü olup olmadığı
incelenmelidir.
Kesinleşen polis disiplin cezalarına karşı koşulları varsa idari yargıda iptal davası açılması mümkündür.
7068 Sayılı Kanuna Göre İtiraz
Disiplin amirlerince verilen cezalara karşı tebliğden itibaren on gün içinde bir üst disiplin amirine yazılı itiraz edilebilir. İtiraz kural olarak otuz gün içinde karara bağlanır.
Bazı üst makamlar tarafından verilen cezalar için itiraz mercii Bakanlık Yüksek Disiplin Kurulu olabilir. Kurullar veya Bakan tarafından verilen bazı kararlar bakımından ise doğrudan yargı yolu gündeme gelebilir.
7068 kapsamındaki aylıktan kesme cezası üç disiplin puanı doğurur. Ancak bunun eski sistemdeki “sicil puanı” ile aynı şey olmadığı ve kariyer sonucunun personelin statüsüne göre ayrıca incelenmesi gerektiği unutulmamalıdır.
Jandarma Aylıktan Kesme Cezası
Jandarma aylıktan kesme cezası, Jandarma Genel Komutanlığı personeli bakımından uygulanabilecek disiplin cezalarından biridir.
Jandarma personelinin tamamının disiplin işlemlerinde doğrudan TSK personeline uygulanan 6413 sayılı Kanun hükümlerine tabi olduğu düşüncesi doğru değildir. Jandarma Genel Komutanlığı personelinin disiplin işlemlerinde personelin statüsüne göre değerlendirme yapılmakla birlikte temel düzenlemelerden biri 7068 sayılı Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanundur.
Bu nedenle bir jandarma personeline verilen aylıktan kesme cezası incelenirken öncelikle personelin hukuki statüsü ve hangi disiplin mevzuatına tabi olduğu belirlenmelidir.
Jandarma Aylıktan Kesme Cezası Nasıl Hesaplanır?
7068 sayılı Kanun kapsamındaki jandarma aylıktan kesme cezası hesaplama işlemi, zam ve tazminatlar hariç brüt aylığın günlük tutarı üzerinden gerçekleştirilir.
Temel hesaplama:
Günlük Kesinti Tutarı = Zam ve Tazminatlar Hariç Brüt Aylık ÷ 30
Jandarma Aylıktan Kesme Tutarı = Günlük Kesinti Tutarı × Ceza Gün Sayısı
Aylıktan kesme cezası fiilin ağırlığına göre;
- üç güne kadar,
- dört ila on güne kadar,
- on bir ila on beş güne kadar
uygulanabilir.
Örneğin kesintiye esas brüt aylık 36.000 TL kabul edilirse günlük hesaplama tutarı 1.200 TL olur. Bu durumda 5 günlük aylıktan kesme cezasının örnek karşılığı 6.000 TL’dir.
Ancak bu örnek doğrudan her jandarma personelinin gerçek bordrosuna uygulanamaz. Kesinti hesabında bordronun hangi unsurlarının kanuni matraha dahil olduğu ve personelin hukuki statüsü ayrıca kontrol edilmelidir.
Jandarma Aylıktan Kesme Cezası Hangi Hallerde Verilir?
7068 sayılı Kanun kapsamında jandarma personeli yönünden de aylıktan kesme cezasını gerektiren fiiller 3 güne kadar, 4–10 gün ve 11–15 gün olmak üzere farklı ağırlık gruplarında düzenlenmiştir.
Bunlara örnek olarak;
- mazeretsiz olarak göreve gelmemek,
- nöbet veya görev kurallarına aykırı hareket etmek,
- görevde kayıtsızlık veya savsaklama göstermek,
- amir veya üstlere karşı mevzuata aykırı davranışlarda bulunmak,
- resmî belge veya göreve ilişkin evrakı kaybetmek,
- devlet malının ihmalle zarar görmesine neden olmak,
- görev sırasında kişilere karşı onur kırıcı davranışlarda bulunmak
gösterilebilir.
Ancak hangi fiil için kaç günlük kesinti uygulanabileceği kanundaki disiplin fiilinin niteliğine göre belirlenir. Disiplin makamının kanunda öngörülen sınırların dışında gün sayısı belirlemesi mümkün değildir.
Jandarma Aylıktan Kesme Cezasını Kim Verir?
Jandarma personeli bakımından aylıktan kesme cezasını verebilecek disiplin amirleri ve bunların ceza yetkileri 7068 sayılı Kanun’un ilgili hükümleri ve ekli yetki çizelgelerine göre belirlenir.
Her disiplin amiri aynı miktarda aylıktan kesme cezası verme yetkisine sahip değildir. Bu nedenle bir disiplin cezasının hukuka uygunluğu değerlendirilirken;
- cezayı veren kişinin disiplin amiri sıfatı,
- personel üzerindeki disiplin yetkisi,
- verebileceği azami ceza miktarı,
- kararın usulüne uygun şekilde tesis edilip edilmediği
ayrıca incelenmelidir.
Jandarma personelinin rütbe ve personel statüsüne göre bazı disiplin yaptırımlarında özel hükümler de söz konusu olabileceğinden yalnızca cezanın adına bakılarak değerlendirme yapılmamalıdır.
Jandarma Aylıktan Kesme Cezasına İtiraz
7068 sayılı Kanun kapsamında disiplin amirleri tarafından verilen cezalara karşı, cezanın tebliğinden itibaren on gün içinde bir üst disiplin amirine yazılı olarak itiraz edilebilir.
İtiraz dilekçesinde yalnızca cezanın ağır olduğu belirtilmemeli; somut hukuka aykırılıklar ortaya konulmalıdır.
Özellikle;
- fiilin kanuni unsurlarının oluşmaması,
- isnadın yeterince açık olmaması,
- savunma hakkının kısıtlanması,
- lehe delillerin değerlendirilmemesi,
- yetkisiz makam tarafından karar verilmesi,
- zamanaşımı süresinin geçirilmesi,
- yanlış disiplin maddesinin uygulanması,
- cezanın gün sayısının kanuni sınırlar veya ölçülülük ilkesi bakımından hukuka aykırı olması
itiraz ve dava aşamasında önem taşıyabilir.
Kesinleşen jandarma aylıktan kesme cezasına karşı da şartları bulunuyorsa idari yargıda iptal davası açılabilir.
Öğretmenlere Aylıktan Kesme Cezası
Bu bölümün kapsamı ve amacı: “Aylıktan kesme cezası MEB”, “MEBBİS’e nasıl işlenir?” ve “ceza alan öğretmen yönetici olabilir mi?” sorularını güncel mevzuat çerçevesinde yanıtlamak.
Millî Eğitim Bakanlığına bağlı resmî kurumlarda görev yapan öğretmenler bakımından 657 sayılı Kanun’un disiplin hükümleri uygulanır. Bunun yanında 7528 sayılı Öğretmenlik Mesleği Kanunu, öğretmenlik mesleğinin niteliğinden kaynaklanan özel disiplin fiilleri düzenlemiştir.
Öğretmenlere Özgü Aylıktan Kesme Sebepleri
7528 sayılı Kanun kapsamında öğretmenlere aşağıdaki davranışlar nedeniyle aylıktan kesme cezası verilmesi gündeme gelebilir:
- Mevzuat dışında menfaat karşılığında özel ders vermek veya özel derse yönlendirmek.
- Öğretmenlik mesleğiyle bağdaşmayan ve öğrencilere kötü örnek oluşturan davranışlarda bulunmak.
- Öğrencilere taraflı veya kasıtlı biçimde not vermek.
- Bakanlıkça onaylanan öğretim programlarının amaçlarına aykırı faaliyet veya uygulamalar yapmak.
Bu özel fiiller, 657 sayılı Kanun’daki genel disiplin fiillerine ek olarak değerlendirilir. Resmî metin, 7528 sayılı Öğretmenlik Mesleği Kanunu’nda yer almaktadır.
Özel okul öğretmenleri için ise personelin statüsü, 5580 sayılı Kanun, iş sözleşmesi ve özel öğretim mevzuatı birlikte incelenmelidir. Her özel okul öğretmenine doğrudan 657 sayılı Kanun uygulanacağı kabul edilemez.
Aylıktan Kesme Cezası MEBBİS’e Nasıl İşlenir?
Kesinleşen cezanın özlük ve disiplin kayıtlarına işlenmesi kurumun personel birimlerince yapılır. MEBBİS, hukuki karar makamı değil, kayıt sistemidir. Cezanın MEBBİS’e geç veya yanlış işlenmesi, tek başına cezanın hukuka uygun ya da hukuka aykırı olduğunu göstermez.
MEBBİS kaydında cezanın türü, karar tarihi, kesinleşme durumu ve varsa yargı kararı doğru şekilde gösterilmelidir. Ceza iptal edilmişse yalnızca açıklama eklenmesiyle yetinilmemeli; kayıt, mahkeme kararının sonucu doğrultusunda düzeltilmelidir.
Aylıktan Kesme Cezası Alan Öğretmen Yönetici Olabilir mi?
657 sayılı Kanun’daki bazı üst görevlere atanma sınırlaması ile MEB eğitim kurumu yöneticiliği şartları birbirinden ayrılmalıdır. Eski yönetmeliklere veya yürürlükten kalkmış hükümlere dayanılarak “Aylıktan kesme cezası alan öğretmen dört yıl yönetici olamaz” şeklinde otomatik bir sonuç çıkarılması doğru değildir.
30 Ocak 2026 tarihli MEB yönetici görevlendirme düzenlemesindeki güncel şartlar, disiplin cezasının türünden çok yönetim görevinin adli veya idari soruşturma sonucunda üzerinden alınıp alınmadığı gibi özel koşullara göre incelenmelidir. Her başvuru, fiilin tarihi, yürürlükteki yönetmelik ve önceki yöneticilik görevinin sona erme nedeni esas alınarak değerlendirilmelidir.
Doktorlar ve Sağlık Personeli İçin Aylıktan Kesme
Bu bölümün kapsamı ve amacı: Doktorun çalıştığı kuruma göre değişen disiplin rejimini açıklamak ve disiplin kesintisi ile ek ödeme kaybını birbirinden ayırmak.
Doktorlara uygulanacak aylıktan kesme cezası, görev yapılan kurum ve kadroya göre değişir:
| Doktorun statüsü | Uygulanabilecek temel mevzuat |
|---|---|
| Sağlık Bakanlığı veya devlet hastanesinde 657’ye tabi doktor | 657 sayılı Kanun |
| Üniversitede öğretim üyesi veya öğretim görevlisi hekim | 2547 sayılı Kanun |
| Üniversite hastanesinde idari memur kadrosundaki hekim | Kadrosuna göre 657 |
| Askerî doktor | 6413 sayılı TSK Disiplin Kanunu |
| Özel hastanede çalışan doktor | İş hukuku, sözleşme ve mesleki disiplin mevzuatı |
Doktorun ayrıca tabip odası veya meslek kuruluşu tarafından mesleki disiplin yaptırımına tabi tutulması mümkündür. Kurum disiplin cezası ile meslek kuruluşunun verebileceği yaptırım, farklı hukuki süreçlerdir.
Sağlık Personelinin Ek Ödemesi de Kesilebilir mi?
Sağlık Bakanlığı personeli yönünden aylıktan kesme cezası ile taban ödeme veya teşvik ödemesine ilişkin mali sonuçlar birbirinden ayrılmalıdır. Aylıktan kesme, temel disiplin cezasıdır. Sağlık mevzuatında ayrıca disiplin cezasına bağlı ek ödeme veya teşvik ödeme sınırlamaları bulunabilir.
Bu düzenlemeler geçmiş yıllarda yargı kararlarına ve kanun değişikliklerine konu olmuştur. Bu nedenle “Doktorun yalnızca bir aylık bordrosu etkilenir” veya “Ek ödemesi kesin olarak iki ya da üç dönem kesilir” şeklinde tarih belirtilmeden yapılan açıklamalar yanıltıcı olabilir.
Doğru değerlendirme için cezanın tarihi, fiilin tarihi, 209 sayılı Kanun’un ilgili tarihteki metni ve o tarihte yürürlükte bulunan ek ödeme yönetmeliği birlikte incelenmelidir. Ek ödeme kaybı, aylıktan kesme cezasının birden fazla ay sürdüğü anlamına gelmez; temel ceza ile bağlantılı ayrı bir mali sonuç olabilir.
Din Görevlileri İçin Aylıktan Kesme Cezası
Bu bölümün kapsamı ve amacı: İmam-hatip, müezzin-kayyım, Kur’an kursu öğreticisi, vaiz ve diğer Diyanet personelinin hangi esaslara tabi olduğunu açıklamak.
Diyanet İşleri Başkanlığında 657 sayılı Kanun’a tabi çalışan imam-hatip, müezzin-kayyım, vaiz, Kur’an kursu öğreticisi ve idari personel hakkında kural olarak 657 sayılı Kanun’un disiplin hükümleri uygulanır.
Cezayı verecek disiplin amiri, personelin unvanı ve görev yaptığı birime göre Diyanet İşleri Başkanlığı Disiplin Amirleri Yönetmeliğindeki cetvelden belirlenir. İlçe müftülüğü, il müftülüğü, merkez teşkilatı ve yurt dışı teşkilatında aynı makamın yetkili olduğu varsayılamaz. Diyanet’in güncel düzenlemelerine Başkanlığın mevzuat sayfasından ulaşılabilir.
Din görevlisinin vaaz, irşat, eğitim veya ibadet hizmetindeki davranışı değerlendirilirken yalnızca genel disiplin hükmü değil, görev tanımı ve özel hizmet mevzuatı da dikkate alınır. Bununla birlikte ceza, genel ifadeler veya soyut biçimde “mesleğin itibarına aykırılık” gerekçesiyle verilemez; isnat edilen davranış somutlaştırılmalıdır.
Diyanet Akademisinde aday olarak eğitim görenler hakkında özel düzenlemeler bulunabileceğinden, aday personel ile atanmış Diyanet görevlisinin hukuki statüsü karıştırılmamalıdır. İlahiyat fakültesinde akademisyen olarak görev yapan kişi ise din alanında çalışsa bile kural olarak 2547 sayılı Kanun’a tabidir.
Akademisyenlere Aylıktan veya Ücretten Kesme Cezası
Bu bölümün kapsamı ve amacı: “2547 aylıktan kesme” aramasını karşılamak ve akademik personelin 657’ye tabi memurlardan ayrılan yönlerini göstermek.
Yükseköğretim kurumlarında görev yapan öğretim elemanları bakımından 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun disiplin hükümleri uygulanır. Bu rejimde yaptırımın adı “aylıktan veya ücretten kesme” olup brüt aylık veya ücretten 1/30 ile 1/8 arasında bir defalık kesinti yapılmasını ifade eder.
Üniversitelerdeki güncel soruşturma hükümleri ve mevzuat bağlantıları yükseköğretim kurumlarının disiplin rehberlerinde yayımlanmaktadır.
Akademisyenlere Aylıktan Kesme Gerektiren Fiiller
2547 sayılı Kanun kapsamında aylıktan veya ücretten kesme cezası gerektirebilecek başlıca fiiller şunlardır:
- Üniversite organlarındaki görüşme ve kararları zarar verme amacıyla açıklamak.
- Kuruma ait araç, gereç veya belgeleri görevin sona ermesine rağmen iade etmemek.
- Bilimsel araştırmalarda hayvanlara veya ekolojik dengeye zarar vermek.
- Araştırma için sağlanan verileri amacı dışında kullanmak veya korumamak.
- Araştırma kaynaklarını, laboratuvarı veya ekipmanı amacı dışında kullanmak.
- Bir araştırmanın sonuçlarını yayın sayısını artırmak amacıyla bölerek yayımlamak.
- Haksız yazarlık yapmak veya aktif katkısı olmayan kişiyi yazarlar arasına eklemek.
- Akademik atama veya yükseltme başvurusunda yanlış ya da yanıltıcı beyanda bulunmak.
- Bilişim sistemine hukuka aykırı biçimde girmek veya sistemde kalmak.
- Görevi ve görevle ilgili usulleri kasıtlı olarak yerine getirmemek.
- Özürsüz ve kesintisiz olarak üç ila dokuz gün göreve gelmemek.
- Üniversite alanlarını izinsiz toplantı veya etkinlik amacıyla kullanmak.
Akademisyenlerde Karar ve İtiraz Mercii
2547 sayılı Kanun’da aylıktan veya ücretten kesme cezası yetkili disiplin kurulu tarafından verilir. Bu yönüyle, 657 sayılı Kanun’daki disiplin amiri sisteminden ayrılır.
Karara karşı tebliğden itibaren yedi gün içinde yetkili üniversite disiplin kuruluna veya personelin statüsüne göre Yüksek Disiplin Kuruluna itiraz edilebilir. İtiraz kural olarak altmış gün içinde sonuçlandırılır.
Akademisyen Yönetici Olabilir mi?
Aylıktan veya ücretten kesme cezası alan öğretim elemanı, cezanın kesinleşmesinden itibaren üç yıl süreyle rektör, dekan, enstitü müdürü, yüksekokul müdürü, bölüm başkanı ve kanunda belirtilen benzeri akademik yönetim görevlerine atanamaz.
Kişi bu görevlerden birini yürütürken ceza kesinleşirse yönetim görevi sona erer. Bu otomatik sonuç, 657 sayılı Kanun’a tabi personeldeki bazı üst görevlere atanamama düzenlemesinden farklıdır.
Aylıktan Kesme Cezası Kaç Ay Uygulanır?
Bu bölümün kapsamı ve amacı: Yüksek arama hacmine sahip “Aylıktan kesme cezası kaç ay uygulanır?” sorusuna kısa ve kesin cevap vermek.
Aylıktan kesme cezası, kural olarak bir defaya mahsus uygulanır. Personelin maaşından birkaç ay boyunca aynı oranda sürekli kesinti yapılmaz.
657 sayılı Kanun’a göre ceza, kararın kesinleşmesini takip eden ayda uygulanır. 7068 ve 6413 sayılı kanunlarda da kesinleşen parasal yaptırım ilgili bordroda bir defa tahsil edilir.
Bununla birlikte aşağıdaki durumlar “ceza birden fazla ay sürüyor” şeklinde yanlış yorumlanabilir:
- Sağlık personelinin ek ödeme veya teşvik ödemesinde ayrıca dönemsel kayıp yaşaması.
- Aynı personel hakkında farklı fiiller nedeniyle birden fazla disiplin cezası verilmesi.
- Bordro hatası nedeniyle kesintinin parçalı tahsil edilmesi.
- Kademe ilerlemesinin durdurulması cezasının özel statü nedeniyle aylıktan kesmeye çevrilmesi.
Bunlar, olağan aylıktan kesme cezasının her ay tekrarlanmasıyla aynı değildir.
Aylıktan Kesme Soruşturması Nasıl Yürütülür?
Bu bölümün kapsamı ve amacı: Kullanıcının soruşturma sırasında sahip olduğu hakları açıklamak ve hukuka aykırılıkların erken aşamada tespit edilmesini sağlamak.
Disiplin süreci genel olarak isnadın öğrenilmesi, soruşturmacı görevlendirilmesi, delillerin toplanması, savunma alınması, rapor hazırlanması, yetkili makamın karar vermesi ve kararın tebliği aşamalarından oluşur.
İsnat Somut ve Anlaşılır Olmalıdır
Savunma isteminde personele yalnızca kanun maddesi bildirilmemelidir. İsnat edilen fiilin ne olduğu, hangi tarihte ve nerede gerçekleştiği, hangi delillere dayandığı ve hangi disiplin hükmü kapsamında değerlendirildiği anlaşılabilir şekilde gösterilmelidir.
“Görevinizi gereği gibi yapmadığınız tespit edilmiştir” biçimindeki belirsiz bir isnat, etkili savunma hazırlanmasını engelleyebilir.
Savunma İçin Yeterli Süre Verilmelidir
657 ve 7068 kapsamındaki soruşturmalarda savunma için kural olarak yedi günden az süre verilemez. TSK disiplin sisteminde ise kanunda daha kısa ve iş günü üzerinden hesaplanan süreler bulunmaktadır.
Savunma süresinin son günü hafta sonuna veya resmî tatile denk geliyorsa ilgili usul hükümleri dikkate alınmalıdır. Tebliğin yapıldığı günün süre hesabına dahil edilip edilmeyeceği de uygulanacak kanuna göre değerlendirilmelidir.
Lehe Deliller de Toplanmalıdır
Soruşturmacı yalnızca cezayı destekleyen delilleri değil, personelin lehine olabilecek belgeleri de araştırmalıdır. Kamera kayıtları, görev çizelgeleri, giriş-çıkış verileri, yazılı emirler, sağlık raporları, mesaj kayıtları, tanık anlatımları ve kurum içi yazışmalar bu kapsamda önem taşıyabilir.
Zamanaşımı Süreleri Kontrol Edilmelidir
657, 2547 ve 7068 rejimlerinde aylıktan kesme cezasını gerektiren fiilin öğrenilmesinden itibaren genel olarak bir ay içinde disiplin soruşturmasına başlanması ve fiil tarihinden itibaren iki yıl içinde cezanın verilmesi gerekir.
6413 sayılı TSK Disiplin Kanunu’nda da öğrenme ve fiil tarihine bağlı özel süreler bulunmaktadır. İnceleme veya araştırma yapılması durumunda süre hesabı özel hükümlere göre değişebilir.
Aylıktan Kesme Cezasında Bir Alt Ceza Uygulanabilir mi?
Bu bölümün kapsamı ve amacı: Geçmiş hizmetleri olumlu olan personelin daha hafif ceza alma ihtimalini ve bunun otomatik bir hak olup olmadığını açıklamak.
Geçmiş hizmetleri olumlu olan ve ödül veya başarı belgesi bulunan personele, koşulları varsa bir derece hafif ceza uygulanabilir. Aylıktan kesme cezasının bir alt disiplin cezası kınamadır; doğrudan uyarma cezasına geçilmesi kural olarak “bir alt ceza” uygulaması değildir.
Bir alt ceza verilmesi her durumda zorunlu değildir. Ancak personel savunmasında olumlu sicilini, ödüllerini, başarı belgelerini ve uzun süredir disiplin cezası bulunmadığını ileri sürmüşse, karar makamı bu talebi değerlendirmelidir.
Talebin hiçbir gerekçe gösterilmeden reddedilmesi veya geçmiş hizmetlerin hiç incelenmemesi, işlemin iptal davasında tartışılmasına yol açabilir.
Aylıktan Kesme Cezasından Sonra Hangi Ceza Verilir?
Bu bölümün kapsamı ve amacı: Disiplin cezası sıralamasını ve tekerrür hâlinde ortaya çıkabilecek sonucu açıklamak.
657 sayılı Kanun’daki disiplin cezaları hafiften ağıra doğru şöyledir:
- Uyarma
- Kınama
- Aylıktan kesme
- Kademe ilerlemesinin durdurulması
- Devlet memurluğundan çıkarma
Aylıktan kesme cezasının ardından otomatik olarak daha ağır bir ceza verilmez. Yeni bir disiplin fiili işlenmedikçe cezanın kendiliğinden kademe ilerlemesinin durdurulmasına dönüşmesi söz konusu değildir.
Ancak disiplin cezasının özlük dosyasından silinme süresi içinde aynı fiilin tekrar işlenmesi veya kanunda belirtilen şekilde aynı derecede cezayı gerektiren farklı fiillerin tekrarlanması, bir derece ağır ceza uygulanmasına neden olabilir.
Aylıktan Kesme Cezası Alan Memur Hangi Görevlere Atanamaz?
Bu bölümün kapsamı ve amacı: Cezanın kariyer ve yöneticilik üzerindeki etkisini, meslek grupları arasındaki farklarıyla açıklamak.
657 sayılı Kanun’a göre aylıktan kesme cezası alanlar, cezanın özlük dosyasından silinmesine ilişkin süre içinde bazı üst düzey görevlere atanamaz. Kanunda sayılan görevler arasında daire başkanı ve eşdeğer veya daha üst görevler, üst düzey il ve bölge yöneticilikleri, düzenleyici ve denetleyici kurumların başkan ve üyelikleri, vali ve büyükelçilik görevleri bulunmaktadır.
Bu düzenleme, bütün şeflik, müdürlük veya eğitim kurumu yöneticiliklerinin otomatik olarak yasaklandığı anlamına gelmez. Atanılmak istenen görevin kanundaki sınırlama kapsamında bulunup bulunmadığı ve özel yönetmelikte ek şart öngörülüp öngörülmediği ayrıca araştırılmalıdır.
Akademisyenlerde ise farklı olarak, aylıktan veya ücretten kesme cezası üç yıl süreyle belirli akademik yönetim görevlerine atanmayı engeller ve mevcut yönetim görevinin sona ermesine neden olabilir.
TSK, Emniyet ve Jandarma personeli bakımından disiplin puanları, terfi ve görevlendirme şartları özel personel mevzuatına göre değerlendirilir.
Aylıktan Kesme Cezası Sicilden Silinir mi?
Bu bölümün kapsamı ve amacı: “Aylıktan kesme cezası alan kaç yıl sonra silinir?” sorusunu otomatik silinme yanılgısını gidererek yanıtlamak.
657 sayılı Kanun’a göre aylıktan kesme cezasının özlük dosyasından silinmesi, cezanın uygulanmasından itibaren on yıl sonra talep edilebilir.
On yılın dolması cezanın kendiliğinden silindiği anlamına gelmez. Personelin yazılı başvuruda bulunması ve atamaya yetkili amirin, personelin bu süre içindeki davranışlarını olumlu bularak silme kararı vermesi gerekir.
Benzer şekilde 2547 sayılı Kanun’a tabi akademik personel ile 7068 sayılı Kanun kapsamındaki polis ve jandarma personeli bakımından da aylıktan kesme cezaları için on yıllık süre söz konusudur. Bununla birlikte başvuru mercii ve değerlendirme yöntemi özel kanuna göre belirlenir.
Özlük dosyasından silinme, daha önce kesilen paranın geri ödenmesini sağlamaz. Para ancak cezanın yetkili makam veya mahkeme tarafından kaldırılması ya da iptal edilmesi gibi hukuki bir sebep varsa iade edilebilir.
Aylıktan Kesme Cezasına Nasıl İtiraz Edilir?
Bu bölümün kapsamı ve amacı: Meslek gruplarına göre itiraz sürelerini tek tabloda göstermek ve başvurunun hangi gerekçelerle hazırlanabileceğini açıklamak.
| Personel rejimi | İdari itiraz süresi | Başlıca itiraz mercii |
|---|---|---|
| 657 sayılı Kanun | 7 gün | Disiplin kurulu |
| MEB öğretmeni | Kural olarak 7 gün | Yetkili disiplin kurulu |
| 2547 sayılı Kanun | 7 gün | Üniversite veya Yüksek Disiplin Kurulu |
| 7068 sayılı Kanun | 10 gün | Bir üst disiplin amiri veya özel kurul |
| 6413 sayılı Kanun | 2 iş günü | Bir üst disiplin amiri |
İtiraz dilekçesinde yalnızca “Cezayı kabul etmiyorum” denilmesi yerine, hukuka aykırılıklar ayrı başlıklar altında gösterilmelidir. Dilekçede olay özeti, tebliğ tarihi, karar bilgileri, deliller, hukuki itirazlar ve sonuç talebi bulunmalıdır.
İtirazda İleri Sürülebilecek Başlıca Gerekçeler
İtiraz veya iptal davasında şu konular değerlendirilmelidir:
| İnceleme alanı | Sorulması gereken soru |
|---|---|
| Yetki | Cezayı doğru disiplin amiri veya kurul mu verdi? |
| Şekil | Savunma usulüne uygun ve yeterli süre verilerek mi alındı? |
| Sebep | Fiilin işlendiğini gösteren somut ve güvenilir delil var mı? |
| Hukuki nitelendirme | Eylem gerçekten belirtilen disiplin suçunun unsurlarını taşıyor mu? |
| Zamanaşımı | Soruşturmaya ve cezaya ilişkin süreler geçirildi mi? |
| Gerekçe | Ceza oranının veya gün sayısının neden seçildiği açıklandı mı? |
| Ölçülülük | Ceza, fiilin ağırlığıyla orantılı mı? |
| Lehe durum | Başarı, ödül ve olumlu hizmet geçmişi değerlendirildi mi? |
| Tek ceza ilkesi | Aynı fiil nedeniyle daha önce disiplin cezası verildi mi? |
İdari itiraz süreleri kısa olduğundan, tebliğ zarfı veya elektronik tebligat belgesi saklanmalıdır. Süre, karar tarihinden değil kural olarak usulüne uygun tebliğ tarihinden başlar.
Aylıktan Kesme Cezasına Karşı İptal Davası
Bu bölümün kapsamı ve amacı: Görevli mahkemeyi, dava süresini, yürütmenin durdurulmasını ve iptal sonrasında para iadesini açıklamak.
Aylıktan kesme cezasına karşı idare mahkemesinde iptal davası açılabilir. Genel dava açma süresi, özel kanunda farklı hüküm bulunmadıkça tebliğden itibaren 60 gündür.
657 kapsamındaki karara süresi içinde idari itiraz yapılmışsa, dava süresi itirazın sonucunun tebliğine göre yeniden değerlendirilir. 6413 ve 7068 kapsamındaki işlemlerde özel kesinleşme hükümleri bulunduğundan, dava süresinin başlangıcı cezanın kesinleşme tarihine göre hesaplanabilir.
Dava Açmak Kesintiyi Kendiliğinden Durdurur mu?
Hayır. İptal davası açılması, disiplin cezasının uygulanmasını kendiliğinden durdurmaz. Kesintinin dava sonuna kadar uygulanmaması isteniyorsa, koşulları bulunması hâlinde yürütmenin durdurulması talebinde bulunulmalıdır.
Mahkeme, işlemin açıkça hukuka aykırı olması ve uygulanması hâlinde telafisi güç veya imkânsız zarar doğması koşullarını birlikte değerlendirir.
Ceza İptal Edilirse Kesilen Para İade Edilir mi?
Mahkeme aylıktan kesme cezasını iptal ederse, idare işlemin mali ve özlük sonuçlarını ortadan kaldırmalıdır. Kesilen tutarın yasal faiziyle iadesi, disiplin kaydının düzeltilmesi ve cezanın etkilediği diğer özlük haklarının yeniden değerlendirilmesi istenebilir.
Dava dilekçesinde yalnızca cezanın iptali değil, işlem nedeniyle yoksun kalınan parasal ve özlük haklarının yasal faiziyle ödenmesi talebine de yer verilmesi yararlı olabilir.
Ceza yalnızca on yıllık sürenin ardından personel dosyasından silinmişse para iadesi yapılmaz. İade için cezanın hukuka aykırı bulunarak kaldırılması, geri alınması veya iptal edilmesi gerekir.
Aylıktan Kesme Cezasında Çalışanın Hakları
Bu bölümün kapsamı ve amacı: Kullanıcının soruşturma, itiraz ve dava aşamasındaki temel güvencelerini toplu olarak açıklamak.
Personelin kendisine yöneltilen suçlamayı açıkça öğrenme, savunma hazırlamak için yeterli süre kullanma, lehine delillerin toplanmasını isteme, tanık bildirme, hukuka aykırı delillere itiraz etme ve gerekçeli karar alma hakkı vardır.
Kararda fiilin hangi delillerle sabit görüldüğü, hangi kanun maddesine dayandığı ve neden belirli bir ceza oranı seçildiği gösterilmelidir. Personelin savunması özetlenmekle yetinilmemeli; savunmadaki esaslı iddiaların neden kabul edilmediği açıklanmalıdır.
Ceza soruşturması ile ceza yargılaması birbirinden bağımsız yürüyebilir. Ceza davasında beraat verilmesi disiplin cezasını her durumda otomatik olarak ortadan kaldırmaz. Bununla birlikte beraat kararı, fiilin hiç gerçekleşmediğini veya personel tarafından işlenmediğini kesin biçimde ortaya koyuyorsa disiplin işlemi açısından önemli sonuç doğurabilir.
Aylıktan Kesme Hakkında Önemli Noktalar
Bu bölümün kapsamı ve amacı: İnternette sık tekrarlanan eksik veya yanlış bilgileri hızlı biçimde düzeltmek.
| Yaygın yanlış bilgi | Doğru değerlendirme |
|---|---|
| Aylıktan kesme birkaç ay boyunca devam eder. | Kural olarak bir defa uygulanır. |
| Her kamu görevlisinden 1/30–1/8 oranında kesilir. | TSK ile polis ve jandarmada farklı matrah ve oranlar vardır. |
| Jandarma personeli her durumda TSK Disiplin Kanunu’na tabidir. | Jandarma personeli esas olarak 7068 sayılı Kanun kapsamındadır. |
| Kesinti toplam brüt bordro üzerinden hesaplanır. | Kanuni “brüt aylık” veya özel matrah belirlenmelidir. |
| Cezayı soruşturmayı yapan müfettiş verir. | Müfettiş teklif edebilir; kararı yetkili amir veya kurul verir. |
| On yıl dolunca ceza otomatik silinir. | Kural olarak başvuru ve yetkili makamın olumlu kararı gerekir. |
| Dava açılınca maaş kesintisi durur. | Yürütmenin durdurulması kararı olmadıkça ceza uygulanabilir. |
| Emekli olunca kesilen para iade edilir. | Emeklilik tek başına iade sebebi değildir. |
| Aylıktan kesme cezasının sabit bir sicil puanı vardır. | 657’de sabit sicil puanı yoktur; 7068 ve 6413’te disiplin puanları bulunur. |
| Her aylıktan kesme cezası MEB yöneticiliğini dört yıl engeller. | Güncel yönetmelik ve görevin sona erme nedeni ayrı ayrı incelenmelidir. |
Aylıktan kesme cezası Sıkça Sorulan Sorular
Aylıktan kesme cezası ne kadardır?
657 ve 2547 sayılı kanunlarda brüt aylık veya ücretin 1/30 ile 1/8’i arasındadır. TSK personelinde prime esas kazanç üzerinden 1/20–1/8 arasında oranlar; polis ve jandarmada ise en fazla 15 günlük brüt aylık tutarı uygulanır.
Aylıktan kesme cezası nasıl hesaplanır?
Önce personelin tabi olduğu kanun ve kesinti matrahı belirlenir. Ardından matrah, karar metnindeki oranla çarpılır veya günlük kesinti sisteminde 30’a bölünerek ceza günüyle çarpılır.
Aylıktan kesme cezasında maaşın hangi kalemlerinden kesinti yapılır?
657’de kesinti, her zaman toplam brüt bordro üzerinden yapılmaz. Kanuni brüt aylık matrahı belirlenmelidir. TSK’da prime esas kazanç; 7068’de artış ve tazminatlar hariç brüt aylık esas alınır.
Aylıktan kesme cezası kaç ay uygulanır?
Kural olarak bir kez uygulanır ve sürekli kesinti niteliğinde değildir. Sağlık personelinin ek ödemesi gibi özel mali sonuçlar, temel aylıktan kesme cezasından ayrı değerlendirilir.
Aylıktan kesme cezası neden verilir?
Kanunda aylıktan kesmeyi gerektiren disiplin fiillerinden birinin işlendiğinin usulüne uygun soruşturmayla kanıtlanması hâlinde verilir. Fiiller, personelin tabi olduğu disiplin kanununa göre değişir.
Aylıktan kesme cezasını kim verir?
657’de disiplin amiri, 2547’de yetkili disiplin kurulu, 6413 ve 7068’de ise özel yetki cetvellerinde gösterilen disiplin amiri veya kurul verir. Soruşturmacı karar vermez; yalnızca teklif sunabilir.
Aylıktan kesme cezası ne zaman uygulanır?
657 sayılı Kanun bakımından kesinleşmeyi takip eden ayda uygulanır. Diğer özel disiplin rejimlerinde de kesinleşme tamamlandıktan sonra ilgili bordroya bir defalık kesinti olarak yansıtılır.
Aylıktan kesme cezasına karşı itiraz nereye yapılır?
657’de disiplin kuruluna, 2547’de üniversite veya Yüksek Disiplin Kuruluna, 7068’de bir üst disiplin amirine ya da özel kurula, 6413’te ise bir üst disiplin amirine başvurulur.
İtiraz maaş kesintisini durdurur mu?
Özel kanunun kesinleşme hükmüne göre kesinti, itiraz sonuçlanıncaya kadar bekleyebilir. Ancak ceza kesinleştikten sonra dava açılması uygulamayı kendiliğinden durdurmaz.
Aylıktan kesme cezası sicilden silinir mi?
657, 2547 ve 7068 kapsamında kural olarak on yıl sonra silinmesi talep edilebilir. Sürenin dolması her durumda otomatik silme sonucu doğurmaz.
Aylıktan kesme cezası alan memur yönetici olabilir mi?
Bazı üst düzey görevlere atanma sınırlaması vardır. Ancak bütün yöneticiliklerin otomatik olarak yasaklandığı söylenemez. Görevin niteliği, özel yönetmelik ve personelin tabi olduğu kanun incelenmelidir.
Aylıktan kesme cezası sicilde kaç puandır?
657 sayılı Kanun’da sabit bir “sicil puanı” karşılığı bulunmamaktadır. Polis ve jandarma ile TSK disiplin sisteminde aylıktan kesme üç disiplin puanı doğurabilir.
Aylıktan kesme cezasından sonra hangi ceza gelir?
657’de bir üst ceza kademe ilerlemesinin durdurulmasıdır. Ancak bu ceza aylıktan kesmeden sonra otomatik verilmez; yeni fiil veya kanundaki tekerrür koşulları gerekir.
Aylıktan kesme cezasının bir alt cezası nedir?
657 sayılı Kanun bakımından bir alt ceza kınamadır. Olumlu hizmet geçmişi ve ödüller, bir alt ceza değerlendirmesinde dikkate alınabilir.
Aylıktan kesme cezası emekli olunca iade edilir mi?
Hayır. Emeklilik, daha önce hukuka uygun şekilde kesilen tutarın iadesini sağlamaz. İade için cezanın kaldırılması, geri alınması veya mahkemece iptal edilmesi gerekir.
Ceza iptal edilirse kesilen para geri alınabilir mi?
Evet. İptal edilen cezanın parasal ve özlük sonuçları giderilmelidir. Kesilen tutarın yasal faiziyle iadesi ve personel kaydının düzeltilmesi istenebilir.
KBS aylıktan kesme kodu nedir?
KBS veya KPHYS’de kullanılan teknik kodlar, sistem sürümüne ve kurumun ödeme parametrelerine göre değişebilir. Güncel kod, kurumun maaş birimi ve mevcut KBS uygulama kılavuzundan teyit edilmelidir. Hukuki karar mutlaka cezanın oranını veya gün sayısını açıkça göstermelidir.
MEBBİS’e yanlış işlenen ceza nasıl düzeltilir?
Önce ceza kararının kesinleşme durumu ve varsa mahkeme kararı belgelenmelidir. Ardından kurumun personel birimine kayıt düzeltme başvurusu yapılmalıdır. İdare düzeltme yapmazsa ayrıca idari başvuru ve dava yolu değerlendirilebilir.
