Jandarma Genel Komutanlığı bünyesinde görev yapan uzman çavuş, astsubay ve subayların belirlenen mesai saatlerine uygun hareket etmeleri, kamu hizmetinin düzenli yürütülmesi ve teşkilatın disiplin anlayışının korunması bakımından önem taşımaktadır. Özellikle jandarma karakollarında, asayiş timlerinde, komando birliklerinde ve idari hizmet birimlerinde görev yapan personelin zamanında görevine başlaması, görevlendirildiği süre boyunca hizmete devam etmesi ve çalışma saatlerinin bitiminden önce izinsiz ayrılmaması beklenmektedir.
Ancak jandarma personelinin çalışma koşulları, klasik kamu kurumlarındaki sabit mesai düzeninden önemli ölçüde farklılaşabilmektedir. Gece nöbetleri, vardiyalı çalışma, uzun süreli asayiş faaliyetleri, acil görevlendirmeler ve kesintisiz güvenlik hizmetleri nedeniyle personelin çalışma saatleri, görev yerine ve yürütülen hizmete göre değişiklik gösterebilmektedir.
Bu nedenle jandarma personelinin belirli bir saatte görev yerinde bulunmadığının tespit edilmesi, tek başına disiplin cezası verilmesini gerektirmemektedir. Öncelikle ilgili personelin o tarihte hangi mesai düzenine tabi olduğu, görevinin hangi saatte başlayıp sona erdiği, izin durumunun bulunup bulunmadığı ve çalışma saatlerine aykırılık olarak değerlendirilen davranışın hangi koşullarda gerçekleştiği belirlenmelidir.
7068 sayılı Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun kapsamında jandarma mesaiye geç gelme cezası, personelin özürsüz veya izinsiz biçimde mesaiye geç gelmesi, mesai bitiminden önce ayrılması ya da günlük mesai saatlerine uymaması hâlinde gündeme gelmektedir. Kanunun 8’inci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinde düzenlenen bu disiplinsizliğin karşılığı uyarma cezasıdır.
Ancak bu düzenlemenin başka disiplin fiillerinden ayrılması gerekir. Özellikle belirli saatte yapılması gereken içtima veya eğitime geç katılmak, nöbet görevine gelmemek, görev yerine hiç gelmemek ve görev yerini amirin izni olmadan terk etmek, somut olayın niteliğine göre farklı disiplin hükümlerine konu olabilir.
Dolayısıyla bir jandarma uzman çavuşun sabah mesaisine geç başlaması ile görev sırasında amirin izni olmadan bulunduğu görev yerinden ayrılması aynı hukuki davranış değildir. Yine bir jandarma astsubayının gece vardiyasından sonra kendisine tanınan dinlenme süresini kullanması, izinsiz olarak mesaiye geç gelme şeklinde değerlendirilemez.
Bu makalede jandarma mesaiye geç gelme cezası, 7068 sayılı Kanun’un 8/1-d maddesi kapsamında; uzman erbaşların çalışma saatleri, mesaiye geç kalma, erken ayrılma, vardiya ve nöbet düzeni, sağlık ve ulaşım mazeretleri, disiplin soruşturmasında ispat, emsal mahkeme kararları, savunma hakkı ve idari yargıda açılabilecek iptal davaları yönünden ayrıntılı olarak incelenmektedir.
Jandarma Mesaiye Geç Gelme Cezası Nedir?
7068 sayılı Kanun’un 8’inci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinde uyarma cezasını gerektiren fiil şu şekilde düzenlenmiştir:
“Özürsüz veya izinsiz olarak mesaiye geç gelmek veya erken ayrılmak ya da günlük mesai saatlerine riayet etmemek.”
Kanun hükmünde birbirleriyle bağlantılı üç farklı davranış düzenlenmiştir. Bunlardan ilki personelin mesai başlangıç saatinden sonra görevine gelmesi, ikincisi mesai bitiminden önce görevinden ayrılması, üçüncüsü ise günlük çalışma saatlerine ilişkin kurallara uymamasıdır.
Bu davranışların her birinde mesai düzeninin doğru belirlenmesi önemlidir. Çünkü disiplin sorumluluğunun varlığı, personelin belirli bir saatte bulunması gereken görev yerini ve hizmet süresini bilmesini, buna rağmen izin veya kabul edilebilir özür olmadan ilgili kurala aykırı hareket etmesini gerektirebilir.
Örneğin mesaisinin saat 08.00’de başladığı usulüne uygun şekilde belirlenen bir jandarma uzman çavuşun saat 08.20’de görev yerine gelmesi, 8/1-d maddesi bakımından değerlendirmeye konu olabilir. Ancak personelin aynı gün farklı vardiya görevlendirmesi bulunuyorsa veya sağlık nedeniyle yetkili amirinden izin almışsa, hukuki değerlendirme değişebilir.
Benzer şekilde mesaisinin saat 17.00’de sona ermesi gereken bir jandarma astsubayının saat 16.00’da görev yerinden ayrıldığı ileri sürülüyorsa, öncelikle bu ayrılışın amirin bilgisi ve izni dâhilinde gerçekleşip gerçekleşmediği araştırılmalıdır.
Bu nedenle disiplin cezasının hukuka uygun olması için yalnızca giriş veya çıkış saatleri arasındaki farklılığa dayanılması yeterli değildir.
Jandarma mesaiye geç gelme cezası bakımından temel mesele, personelin hangi mesai düzenine tabi olduğu ve bu düzene özürsüz veya izinsiz şekilde aykırı davranıp davranmadığıdır.
7068 Sayılı Kanun 8/1-d Maddesinin Uygulanma Şartları
7068 sayılı Kanun’un 8/1-d maddesinin uygulanabilmesi için öncelikle ilgili personel bakımından belirlenmiş ve uygulanabilir bir çalışma düzeninin bulunması gerekir. Bu çalışma düzeni genel mesai saatlerinden, vardiya planından, görev çizelgesinden veya yetkili makamın hizmet gereklerine uygun görevlendirmesinden kaynaklanabilir.
İkinci olarak personelin hangi davranışının mesai düzenine aykırılık oluşturduğu açık biçimde ortaya konulmalıdır. Örneğin geç kalma iddiasında mesai başlangıç saati ile personelin fiilen göreve başladığı saat karşılaştırılmalıdır. Erken ayrılma iddiasında ise görevin bitiş zamanı ile personelin ayrılış zamanı araştırılmalıdır.
Üçüncü olarak izin veya özür bulunup bulunmadığı değerlendirilmelidir. Özellikle personelin geç kalacağını önceden bildirmesi, yetkili amirinden izin alması veya iradesi dışında gelişen ciddi bir engelle karşılaşması önemli olabilir.
Ancak her geç kalma açıklamasının otomatik olarak geçerli özür sayılması da doğru değildir. Mazeretin niteliği, gerçekleşme zamanı ve personelin gecikmeyi önlemek için gösterebileceği özen birlikte incelenmelidir.
Son olarak disiplin soruşturmasında personelin kişisel kusurunun belirlenmesi gerekir. Örneğin görev çizelgesi başka bir makam tarafından değiştirilmiş ve değişiklik personele bildirilmemişse, yalnızca eski ve yeni mesai saatleri arasındaki farktan hareketle personelin kusurlu olduğu sonucuna ulaşılması hukuken tartışmalı olabilir.
Jandarma Personelinin Mesai Saatleri Nasıl Belirlenir?
Jandarma personelinin mesai saatleri, görev yaptığı birimin niteliğine ve tabi olduğu personel statüsüne göre değişebilmektedir. Bu konuda önemli düzenlemelerden biri, Jandarma ve Sahil Güvenlik Personelinin Hizmet Esasları Hakkında Yönetmelik’in 24’üncü maddesidir.
Söz konusu maddenin birinci fıkrasında, Jandarma Genel Komutanlığı, Sahil Güvenlik Komutanlığı ile Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisinde görevli subay, sözleşmeli subay, astsubay, sözleşmeli astsubay ve uzman jandarmaların haftalık çalışma süresinin genel olarak kırk saat olduğu düzenlenmiştir.
Ancak aynı maddede hizmetin gerektirdiği durumlarda rütbeli personelin görev yerine çağrılabileceği veya görev yerinden ayrılmamasının istenebileceği de belirtilmiştir.
Maddenin ikinci fıkrasında ise günün yirmi dört saatinde devamlılık gösteren görevlerde çalışan rütbeli personelin çalışma saatlerinin ve çalışma şekillerinin birlik komutanları veya birim amirleri tarafından belirleneceği hükme bağlanmıştır.
Dolayısıyla jandarma personelinin günlük çalışma saatlerini değerlendirirken yalnızca genel mesai başlangıç ve bitiş saatlerine bakılması yeterli değildir. Görev yapılan birimin niteliği, personelin statüsü, vardiya düzeni ve ilgili görevlendirmeler birlikte değerlendirilmelidir.
Örneğin günün yirmi dört saati kesintisiz hizmet veren bir jandarma biriminde personelin çalışma saatleri, sabit büro mesaisi uygulanan birimlerden farklı olabilir. Bu nedenle bir personelin saat 08.00’de görev yerinde bulunmaması, kendisinin gerçekten o saatte mesaiye başlamakla yükümlü olduğunun belirlenmesini gerektirir.
Jandarma Uzman Çavuşların Mesai Saatleri ve Hukuki Statüsü
Jandarma uzman çavuşların çalışma düzeninin değerlendirilmesinde Uzman Erbaş Yönetmeliği’nin 20’nci maddesi ayrıca önem taşımaktadır.
Bu maddede nöbetçi olanlar dışında uzman erbaşlardan isteyenlerin, ilgili hizmet esasları saklı kalmak kaydıyla gece evlerine gidebilecekleri düzenlenmiştir. Ayrıca evlerine giden uzman erbaşların mesai başlangıcında görevleri başında bulunmaları gerektiği açıkça belirtilmiştir.
Dolayısıyla jandarma uzman çavuşun görev yerine zamanında gelme yükümlülüğü, yalnızca genel disiplin düzenlemelerine değil, uzman erbaşların mesai ve ikamet koşullarına ilişkin özel mevzuata da dayanmaktadır.
Ancak bu hüküm, bütün uzman çavuşların her koşulda aynı saatte mesaiye başlayacağı anlamına gelmemektedir. Özellikle vardiyalı görevler, nöbetler, operasyonel faaliyetler ve yetkili amirler tarafından yapılan görevlendirmeler nedeniyle fiilî mesai düzeni farklılaşabilir.
Örneğin bir uzman çavuşun gece boyunca nöbet tuttuğu ve ertesi gün farklı bir çalışma planına tabi olduğu durumda, disiplin soruşturmasında ilgili günün gerçek mesai çizelgesinin incelenmesi gerekir.
Buna karşılık nöbet veya izin durumu bulunmadığı hâlde belirlenen mesai saatinde görev yerinde bulunmayan personelin davranışı, 7068 sayılı Kanun’un 8/1-d maddesi bakımından değerlendirilebilir.
Önemli olan personelin statüsüne uygun çalışma düzeninin belirlenmesi ve isnat edilen aykırılığın bu düzen üzerinden ortaya konulmasıdır.
Jandarma Vardiya Saatlerine Uymamak Disiplin Suçu mudur?
Jandarma teşkilatında bazı hizmetler vardiyalı çalışma sistemiyle yürütülebilmektedir. Özellikle güvenlik, asayiş ve kesintisiz hizmet gerektiren birimlerde vardiya düzeni, hizmetin sürekliliğini sağlamak amacıyla uygulanmaktadır.
Vardiyalı çalışan personelin mesai başlangıç ve bitiş saatleri, kendisine uygulanabilir görev çizelgesine göre belirlenmelidir. Bu nedenle gündüz mesaisinde görev yapan personelle gece vardiyasında çalışan personelin aynı saatler üzerinden değerlendirilmesi doğru değildir.
Örneğin saat 20.00’de başlaması gereken vardiyaya 20.15’te katılan jandarma uzman çavuşun durumu, vardiyaya ilişkin görevlendirme ve mazeret koşulları üzerinden incelenmelidir.
Buna karşılık aynı personelin bir önceki gün gece görevi yapmış olması nedeniyle sonraki vardiya saatinin değiştirildiği ileri sürülüyorsa, bu değişikliğin görev çizelgesine yansıyıp yansımadığı ve personele bildirilip bildirilmediği araştırılmalıdır.
Özellikle vardiya değişikliklerinin sözlü olarak yapıldığı veya kısa süre önce bildirildiği durumlarda, hangi çalışma saatinin geçerli olduğu konusunda uyuşmazlık ortaya çıkabilir.
Bu nedenle disiplin soruşturmasında vardiya planının yalnızca son hâliyle değil, olay tarihinde personele uygulanabilir hâliyle değerlendirilmesi gerekir.
Jandarma Mesaiye Beş veya On Dakika Geç Kalırsa Ceza Alır mı?
7068 sayılı Kanun’un 8/1-d maddesinde mesaiye geç gelme fiilinin oluşması için belirli bir asgari dakika sınırı öngörülmemiştir.
Bu nedenle personelin yalnızca beş veya on dakika geç gelmiş olması, fiilin her durumda kanun kapsamı dışında kalacağı anlamına gelmez.
Ancak kısa süreli gecikmenin her durumda otomatik olarak uyarma cezasıyla sonuçlanacağı da söylenemez.
Örneğin bir uzman çavuşun mesai başlangıç saatinden beş dakika sonra giriş yaptığı tespit edilmiş olabilir. Bu durumda personelin hangi nedenle geciktiği, mesai başlangıç saatinin doğru belirlenip belirlenmediği ve göreve fiilen ne zaman başladığı araştırılmalıdır.
Özellikle personelin görev yerinde bulunmasına rağmen giriş kaydının sonradan yapılmış olması veya elektronik kayıt sisteminde sorun yaşanması mümkündür.
Buna karşılık personelin hiçbir özrü bulunmadan mesaiye sürekli geç gelmesi farklı bir değerlendirme gerektirebilir.
Disiplin amirinin geç kalınan sürenin kısa veya uzun olmasından önce fiilin gerçekten gerçekleşip gerçekleşmediğini ve personelin kusurunun bulunup bulunmadığını belirlemesi gerekir.
Jandarma Mesaiye Geç Kalma ile İçtimaya Geç Kalma Arasındaki Fark
7068 sayılı Kanun’un 8/1-c maddesinde belirli zamanda yapılması gereken faaliyetlere geç kalmak, 8/1-d maddesinde ise mesaiye geç gelmek veya günlük mesai saatlerine uymamak düzenlenmiştir.
Her iki düzenlemenin temel yaptırımı uyarma cezasıdır. Ancak kanuni fiiller birbirinden farklıdır.
Örneğin saat 08.00’de mesaisine başlayan bir jandarma astsubayının saat 10.00’da yapılacak eğitim toplantısına geç katılması, belirli zamanda yapılması gereken faaliyete geç kalma kapsamında değerlendirilebilir.
Buna karşılık personelin saat 08.00’de başlaması gereken mesaisine saat 08.30’da gelmesi, mesaiye geç gelme fiili bakımından incelenmelidir.
Bu nedenle disiplin soruşturmasında geç kalmanın hangi görev yükümlülüğüyle bağlantılı olduğu belirlenmelidir.
Özellikle sabah mesai başlangıcıyla aynı saatte içtima yapıldığı durumlarda, personelin tek davranışının birden fazla disiplin hükmüyle ilişkilendirilmesi mümkündür.
Böyle durumlarda fiilin doğru hukuki nitelendirilmesi ve aynı fiil nedeniyle birden fazla disiplin cezası uygulanmasını sınırlandıran hükümler önem taşımaktadır.
Jandarmada Mesaiyi Erken Terk Etmek Hangi Cezayı Gerektirir?
7068 sayılı Kanun’un 8/1-d maddesinde düzenlenen ikinci davranış, personelin özürsüz veya izinsiz olarak mesai bitiminden önce görevinden ayrılmasıdır.
Örneğin mesaisi saat 17.00’de sona erecek bir jandarma astsubayının saat 16.15’te görev yerinden ayrıldığı ileri sürülebilir.
Bu durumda öncelikle ilgili personelin gerçekten saat 17.00’ye kadar görev yapma yükümlülüğü bulunup bulunmadığı araştırılmalıdır.
Özellikle personelin farklı bir görevlendirmeye gönderilmesi, çalışma saatinin değiştirilmesi veya yetkili amirinden erken ayrılma izni alması durumunda hukuki değerlendirme değişebilir.
Buna karşılık herhangi bir izin veya kabul edilebilir özür bulunmadığı hâlde mesai bitiminden önce görev yerinden ayrılması, somut olayda 8/1-d maddesi kapsamında değerlendirilebilir.
Ancak burada başka bir önemli ayrım bulunmaktadır. Mesai bitiminden önce ayrılmak ile amirin izni olmadan belirli görev yerini terk etmek, kanunda farklı disiplin hükümlerine konu olabilecek davranışlardır.
Dolayısıyla disiplin cezası verilmeden önce personelin genel mesaisini mi erken bitirdiği, yoksa yürütmekte olduğu belirli bir görevi mi izinsiz terk ettiği açıklığa kavuşturulmalıdır.
Jandarmada Mesaiyi Erken Bitirmek ile Görev Yerini Terk Etmek Aynı mıdır?
7068 sayılı Kanun’un 8/1-d maddesinde özürsüz veya izinsiz biçimde mesai saatinden önce ayrılmak uyarma cezasını gerektiren fiiller arasındadır.
Buna karşılık Kanun’un 8/5-ç-5 maddesinde “Amirin izni olmaksızın görev yerini terk etmek” yirmi dört ay uzun süreli durdurma cezasını gerektiren ayrı bir disiplinsizlik olarak düzenlenmiştir.
Bu iki hüküm arasında önemli yaptırım farkı bulunduğundan, disiplin soruşturmasında somut davranışın doğru nitelendirilmesi zorunludur.
Örneğin büro mesaisinin bitimine kısa süre kala yetkili izin olmadan ayrılan personelin davranışı ile güvenlik görevinin devam ettiği kritik noktayı izinsiz terk eden personelin davranışı aynı olmayabilir.
Ancak yalnızca fiilin mesai saatleri içerisinde gerçekleşmiş olması veya personelin belirli bir binadan ayrılması, hangi hükmün uygulanacağını tek başına belirlemez.
Özellikle terk edildiği ileri sürülen yerin görevin yürütülmesi açısından niteliği, personele verilen emrin kapsamı ve devam eden güvenlik hizmeti araştırılmalıdır.
İdarenin yalnızca personelin erken ayrıldığını belirterek daha ağır görev yerini terk etme hükmünü uygulaması, kanunilik ve tipiklik ilkeleri bakımından hukuki uyuşmazlığa neden olabilir.
Bu nedenle savunmada personelin genel mesai düzenine mi yoksa belirli görev yerinde bulunma yükümlülüğüne mi aykırı davrandığı açık biçimde tartışılmalıdır.
Jandarma Personeli Mesai Saatleri İçerisinde Sağlık Kuruluşuna Gidebilir mi?
Jandarma personelinin görev saatleri içerisinde sağlık kuruluşuna başvurması gereken durumlar ortaya çıkabilir.
Özellikle ani gelişen sağlık sorunları, önceden planlanmış muayeneler veya ilgili sağlık işlemleri nedeniyle personelin mesaiye geç gelmesi ya da mesai bitmeden ayrılması mümkündür.
Ancak sağlık kuruluşuna gitmiş olmak, her durumda mesai düzenine aykırılığın otomatik olarak mazur görüleceği anlamına gelmez.
Örneğin önceden planlanmış bir sağlık randevusunun bulunması hâlinde, ilgili izin ve bildirim usullerinin uygulanıp uygulanmadığı önemlidir.
Buna karşılık ani rahatsızlık nedeniyle önceden izin alınmasının fiilen mümkün olmadığı bir olayda, bu durumun ayrıca değerlendirilmesi gerekir.
Özellikle sağlık kuruluşuna başvurunun zamanı, personelin görev yerine geliş veya ayrılış saati ve olayın gerçek koşulları araştırılmalıdır.
Disiplin soruşturmasında sağlık belgelerinin bulunmasına rağmen bunların hiç değerlendirilmemesi, mazeret ve kusur bakımından eksik inceleme oluşturabilir.
Ancak personelin sağlık gerekçesini ileri sürmesi, tek başına sınırsız bir izin hakkı bulunduğu anlamına gelmemektedir. Somut olayda ilgili mevzuatın öngördüğü usuller ve mazeretin niteliği birlikte incelenmelidir.
Trafik Yoğunluğu Nedeniyle Mesaiye Geç Kalmak Kabul Edilebilir Özür müdür?
Jandarma personelinin görev yerine ulaşırken trafik yoğunluğu, yol çalışması, araç arızası veya beklenmeyen ulaşım engelleriyle karşılaşması mümkündür.
Ancak bu durumların tamamının otomatik olarak kabul edilebilir özür oluşturduğu söylenemez.
Örneğin her gün aynı saatte meydana gelen olağan trafik yoğunluğunun öngörülebilir olması, personelin mesai başlangıcına uygun hareket etme yükümlülüğünün değerlendirilmesinde önem taşıyabilir.
Buna karşılık beklenmedik trafik kazası nedeniyle yolun uzun süre kapanması veya ciddi bir ulaşım engelinin ortaya çıkması farklı değerlendirilmelidir.
Özellikle personelin kendi iradesi dışında gelişen engeli ne zaman öğrendiği, başka bir ulaşım imkânının bulunup bulunmadığı ve ilgili amirine bilgi verip vermediği araştırılabilir.
Ancak her ulaşım engelinin mutlaka yalnızca belirli bir resmî belgeyle kanıtlanabileceği şeklinde mutlak bir değerlendirme yapılmamalıdır.
Önemli olan gecikmenin gerçek nedeni ve personelin bunu önlemek için makul özen gösterip göstermediğidir.
Servis Aracının Gecikmesi Nedeniyle Jandarma Personeline Ceza Verilebilir mi?
Jandarma personelinin görev yerine ulaşımında servis araçlarından yararlanması mümkündür. Ancak servis aracının gecikmesi nedeniyle meydana gelen her geç kalmanın hukuki değerlendirmesi aynı değildir.
Örneğin kurum tarafından sağlanan servis aracının arızalanması veya belirlenen saatte hareket edememesi nedeniyle personelin mesaiye geç kaldığı ileri sürülebilir.
Bu durumda servis aracının gerçekten gecikip gecikmediği, personelin zamanında servis noktasında bulunup bulunmadığı ve alternatif ulaşım imkânının makul biçimde mevcut olup olmadığı araştırılmalıdır.
Özellikle personelin kurumca belirlenen ulaşım düzenine uygun hareket ettiği hâlde kendi kontrolü dışında meydana gelen gecikmenin sonuçlarından doğrudan sorumlu tutulması hukuken tartışmalı olabilir.
Buna karşılık personelin servisi kendi gecikmesi nedeniyle kaçırması veya servis aracına zamanında ulaşmaması farklı sonuç doğurabilir.
Bu nedenle disiplin amirinin yalnızca mesai başlangıç saatindeki yoklama sonucuna dayanması yeterli olmayabilir. Gecikmenin hangi ulaşım koşullarından kaynaklandığı araştırılmalıdır.
Jandarma Personelinin Mesai Saati Değiştirilirse Ne Olur?
Jandarma teşkilatında hizmetin gerektirdiği durumlarda mesai başlangıç veya bitiş saatlerinde değişiklik yapılması mümkündür.
Ancak değişikliğin hangi yetkili makam tarafından yapıldığı, hangi personeli kapsadığı ve nasıl bildirildiği önem taşımaktadır.
Örneğin normalde saat 08.00’de başlayan mesainin belirli günlerde saat 07.30’da başlayacağı kararlaştırılmış olabilir.
Personelin yeni saatten haberdar olmadığı veya değişikliğin kendisine zamanında bildirilmediği ileri sürülüyorsa, disiplin soruşturmasında bu husus araştırılmalıdır.
Bununla birlikte personelin görev gereği takip etmekle yükümlü olduğu resmî duyuruları ihmal etmesi, ayrıca değerlendirilmesi gereken bir durumdur.
Dolayısıyla yalnızca değişiklik duyurusunu görmediğini söylemesi, her olayda sorumluluğu kendiliğinden ortadan kaldırmaz.
Önemli olan mesai değişikliğinin personel açısından öngörülebilir ve uygulanabilir hâle gelip gelmediği, personelin buna ilişkin yükümlülüklerini yerine getirip getirmediğidir.
WhatsApp Üzerinden Bildirilen Mesai Saatlerine Uymamak
Jandarma birimlerinde mesai veya vardiya planlarının elektronik mesajlaşma gruplarında duyurulması mümkündür.
Ancak bu uygulamada bir mesajın belirli bir gruba gönderilmiş olması ile ilgili personelin yeni mesai saatini usulüne uygun biçimde öğrendiğinin tespiti her durumda aynı değildir.
Örneğin mesai başlangıç saatinin gece geç vakitte gönderilen bir mesajla değiştirildiği, personelin ise o sırada görev dışında olduğu veya iletişim imkânının bulunmadığı ileri sürülebilir.
Bu durumda mesajın gönderildiği zaman, değişikliğin aciliyeti, personelin görev koşulları ve uygulanabilir bildirim düzeni birlikte değerlendirilmelidir.
Buna karşılık birimde resmî görev iletişimi için kullanılan ve personelin takip etmekle yükümlü olduğu duyuru kanalları bulunabilir.
Dolayısıyla değerlendirme yapılırken yalnızca mesajın okunup okunmadığı değil, personelin duyuruya erişme ve buna uygun hareket etme imkânı araştırılmalıdır.
Özellikle disiplin soruşturmasında yazışmalar delil olarak kullanılıyorsa, mesajların bütünlüğü, tarihleri ve hukuka uygun şekilde elde edilip edilmediği önem taşır.
Jandarma Nöbetten Sonra Mesaiye Geç Gelirse Disiplin Cezası Alır mı?
Jandarma personelinin nöbet görevi, normal mesai düzeninden farklı çalışma koşulları doğurabilir. Özellikle gece boyunca görev yapan personelin ertesi gün hangi saatlerde çalışması gerektiği, ilgili görev planlamasına ve hizmet düzenlemelerine göre belirlenmelidir.
Jandarma ve Sahil Güvenlik Personelinin Hizmet Esasları Hakkında Yönetmelik’in 24’üncü maddesinde, nöbetçi veya görevli olmayan ve ayrıca özel görev verilmeyen belirli rütbeli personelin günlük mesai ya da eğitim sonunda görev yerinden ayrılabileceği düzenlenmiştir. Bununla birlikte nöbete ilişkin özel hükümler saklı tutulmuştur.
Dolayısıyla nöbet görevi yapan personelin sonraki mesai yükümlülüğü değerlendirilirken, nöbetin süresi, bitiş saati ve uygulanabilir görev düzeni araştırılmalıdır.
Örneğin gece nöbetinin planlanandan uzun sürmesi nedeniyle sabah mesaisine katılım saatinin değiştiği ileri sürülebilir.
Bu durumda yalnızca personelin sabah belirli saatte karakolda bulunmadığının tespit edilmesi yeterli olmayabilir.
Ancak nöbetten çıkmış olmak, her durumda sonraki mesaiye katılmama veya geç gelme hakkı doğurduğu anlamına da gelmez.
Önemli olan somut görev çizelgesi, varsa dinlenme veya izin düzenlemesi ve yetkili makamın görevlendirmesidir.
Jandarma Nöbet Görevine Gelmemek ile Mesaiye Geç Gelmek Arasındaki Fark
7068 sayılı Kanun’un 8/3-a-6 maddesinde nöbet görevine gelmemek veya nöbet ya da nokta görevinde mevzuat ve talimatlarla belirlenen kurallara aykırı hareket etmek, üç günlüğe kadar aylıktan kesme cezasını gerektiren ayrı bir disiplinsizlik olarak düzenlenmiştir.
Buna karşılık 8/1-d maddesinde genel mesaiye geç gelmek, erken ayrılmak veya günlük mesai saatlerine uymamak uyarma cezasına bağlanmıştır.
Örneğin jandarma uzman çavuşun sabah büro mesaisine geç başlaması ile güvenlik nöbetini teslim almak üzere belirlenen saatte görev yerinde bulunmaması farklıdır.
Özellikle nöbetin güvenlik hizmetinin sürekliliğiyle doğrudan bağlantılı olması, nöbet görevine ilişkin özel yükümlülüklerin önemini artırmaktadır.
Ancak somut olayda personelin gerçekten nöbet görevine gelmediği mi, yoksa yalnızca görev değişimi sırasında kısa süreli gecikme yaşadığı mı araştırılmalıdır.
Bu nedenle idarenin yalnızca personelin geç kaldığını belirterek doğrudan daha ağır nöbet disiplin hükmünü uygulaması, kanunilik ve tipiklik ilkeleri bakımından tartışmalı olabilir.
Jandarma Mesaiye Geç Gelmek ile Göreve Hiç Gelmemek Arasındaki Fark
7068 sayılı Kanun’un 8/3-a-4 maddesinde, izinsiz veya kurumca kabul edilebilir özür bulunmadan yirmi dört saate kadar göreve gelmemek, üç günlüğe kadar aylıktan kesme cezasını gerektiren ayrı bir fiil olarak düzenlenmiştir.
Bu nedenle mesaiye geç gelmek ile göreve hiç gelmemek aynı değildir.
Örneğin saat 08.00’de başlaması gereken mesaiye saat 08.15’te gelen personelin davranışı ile bütün çalışma günü boyunca görevine hiç katılmayan personelin davranışı farklıdır.
Ancak burada yalnızca süreye bakılması da yeterli değildir. Fiilin hukuki niteliği, personelin hangi göreve katılmakla yükümlü olduğu ve somut olayın koşulları üzerinden belirlenmelidir.
Özellikle personelin mesaiye geç geldiği ancak sonraki saatlerde görevine devam ettiği bir olayda, fiilin doğrudan göreve gelmeme olarak nitelendirilmesi tartışmalı olabilir.
Buna karşılık personelin görev yerine hiçbir şekilde gelmediği veya uzun süre devamsızlık yaptığı durumlarda, kanundaki daha ağır ve özel fiiller gündeme gelebilir.
Bu nedenle disiplin soruşturmasında personelin görev yerine geliş ve ayrılış saatlerinin somut olarak ortaya konulması önemlidir.
Jandarmada Mesai Saatlerine Uymama Nedeniyle Birden Fazla Ceza Verilebilir mi?
7068 sayılı Kanun’un 4’üncü maddesinde aynı fiil nedeniyle birden fazla disiplin cezası uygulanamamasına ilişkin hükümler bulunmaktadır.
Bu nedenle aynı davranışın hem mesaiye geç gelmek hem de başka bir disiplin fiili olarak değerlendirilmesi hâlinde, davranışların tek fiil oluşturup oluşturmadığı araştırılmalıdır.
Örneğin personelin mesaiye geç gelmesi nedeniyle sabah içtimasına da katılamaması mümkündür.
Bu durumda aynı gecikmenin ayrı ayrı iki disiplin cezasına konu edilmesi hukuki sorun oluşturabilir.
Ancak personelin farklı tarihlerde veya farklı görev yükümlülükleri bakımından birbirinden bağımsız davranışlar gerçekleştirmesi durumunda değerlendirme değişebilir.
Dolayısıyla disiplin amirinin yalnızca aynı olayda iki farklı yükümlülüğün etkilendiğini belirtmesi, her durumda iki ayrı disiplin cezası verilebileceği anlamına gelmez.
İlgili davranışların maddi ve hukuki bakımdan bağımsız olup olmadığı açıklanmalıdır.
Mesaiye Geç Gelen Jandarma Personelinin Giriş ve Çıkış Kayıtları
Jandarma personelinin mesaiye geç geldiği veya erken ayrıldığı iddiasıyla yürütülen disiplin soruşturmalarında giriş ve çıkış kayıtları önemli deliller arasında yer alabilir.
Ancak elektronik veya fiziki giriş kaydının bulunması, personelin fiilen ne zaman görevine başladığını her durumda tartışmasız biçimde ortaya koymayabilir.
Örneğin personel, karakol içerisinde görevine başlamış olmasına rağmen giriş işlemini daha sonra gerçekleştirmiş olabilir.
Benzer şekilde görev gereği farklı bir giriş noktasından binaya ulaşmış veya doğrudan başka bir hizmet alanına görevlendirilmiş olabilir.
Bu nedenle giriş-çıkış kayıtlarının gerçek görev koşullarıyla birlikte değerlendirilmesi gerekir.
Özellikle araç kullanım belgeleri, nöbet çizelgeleri, görev emirleri ve varsa resmî sistem kayıtları, personelin belirtilen tarihte hangi görevde bulunduğunu gösterebilir.
Disiplin soruşturmasında yalnızca giriş saati ile mesai başlangıç saatinin karşılaştırılmasıyla yetinilmesi, olayın bütün koşullarının gözden kaçırılmasına neden olabilir.
Kamera Görüntüleriyle Mesaiye Geç Gelme İspatlanabilir mi?
Kamera görüntüleri, disiplin soruşturmasında personelin belirli bir alana giriş veya çıkışını göstermesi bakımından önem taşıyabilir.
Ancak kameranın gösterdiği alan, görüntünün saati ve sistemin teknik doğruluğu değerlendirilmelidir.
Örneğin giriş kapısını gösteren kamera, personelin hangi saatte binaya girdiğini ortaya koyabilir. Ancak personelin başka bir görev nedeniyle bina dışında bulunduğu veya farklı giriş noktasını kullandığı ileri sürülüyorsa, bu durum araştırılmalıdır.
Ayrıca görüntünün tarih ve saat bilgisinin doğru olup olmadığı da önemlidir.
Özellikle personelin mesai bitiminden önce binadan ayrıldığı görüldüğünde, bunun görev nedeniyle mi yoksa kişisel amaçla mı gerçekleştiği araştırılmalıdır.
Bir jandarma astsubayının adli görev için karakoldan ayrılması, mesaiyi erken terk etmekle aynı değildir.
Bu nedenle kamera görüntülerinin yalnızca fiziksel hareketi gösterdiği, hareketin hukuki nedenini ise her durumda açıklamadığı dikkate alınmalıdır.
Amir Tarafından Tutulan Mesaiye Geç Kalma Tutanağı Yeterli midir?
Jandarma personelinin belirlenen mesai saatinde görev yerinde bulunmadığı gerekçesiyle amiri tarafından tutanak düzenlenmesi mümkündür.
Ancak tutanakta yer alan bilgilerin somut ve denetlenebilir olması gerekir.
Örneğin yalnızca “Personel mesaiye geç gelmiştir” şeklindeki genel ifade, hangi tarihte, hangi saatte ve hangi mesai düzenine göre geç kalındığının anlaşılmasını güçleştirebilir.
Bunun yanında personelin geç kalma nedeninin araştırılıp araştırılmadığı önemlidir.
Özellikle amir tarafından tutanak düzenlenmiş olması, personelin izin veya özür iddiasının değerlendirilmesini gereksiz hâle getirmez.
Tutanakta belirtilen saatlerle görev kayıtları arasında çelişki bulunması hâlinde bu çelişkilerin giderilmesi gerekir.
Disiplin cezasına dayanak yapılan olayın gerçekliği ve personelin kusuru açıklığa kavuşturulmadan yalnızca tutanak bulunması nedeniyle ceza verilmesi hukuken tartışmalı olabilir.
Jandarma Mesaiye Geç Gelme Cezası Hakkında Emsal İdare Mahkemesi Kararı
Jandarma personelinin mesaiye geç gelmesi nedeniyle verilen uyarma cezaları bakımından doğrudan ilgili yayımlanmış bir idare mahkemesi karar özeti bulunmaktadır.
Karara konu olayda Jandarma Genel Komutanlığı bünyesinde uzman erbaş olarak görev yapan personel, içtimaya geç geldiği gerekçesiyle 7068 sayılı Kanun’un 8/1-d maddesinde düzenlenen “Özürsüz veya izinsiz olarak mesaiye geç gelmek veya erken ayrılmak ya da günlük mesai saatlerine riayet etmemek” fiilinden uyarma cezasıyla cezalandırılmıştır.
Personel, verilen cezanın hukuka aykırı olduğunu ileri sürerek idare mahkemesinde iptal davası açmıştır.
Yayımlanmış karar özetine göre mahkeme, disiplin cezası verilmeden önce gerekli soruşturmanın yapılmasının personel için hukuki güvence olduğunu vurgulamıştır.
Somut olayda usulüne uygun soruşturma yürütülmeden doğrudan personelden savunma alınarak disiplin cezası verilmesi hukuka uygun bulunmamış ve uyarma cezasının iptaline karar verilmiştir.
Ancak karara ilişkin yayımlanmış açıklamada mahkemenin adı ile esas ve karar numarası doğrulanabilir biçimde yer almamaktadır.
Bu nedenle söz konusu dava sonucunun doğrudan belirli bir mahkeme numarasıyla aktarılması veya Danıştay kararı olarak gösterilmesi doğru değildir.
Emsal Karar Mesaiye Geç Gelen Jandarma Personeline Nasıl Yardımcı Olabilir?
Bu karar, disiplin soruşturmasının yalnızca personelden savunma alınması işleminden ibaret olmadığını göstermesi bakımından önemlidir.
Örneğin bir uzman çavuşun mesaiye geç geldiği iddiasında, giriş-çıkış kayıtları, vardiya planı ve personelin mazereti araştırılmadan doğrudan ceza verilmiş olabilir.
Böyle bir olayda soruşturmanın yeterliliği, delillerin değerlendirilmesi ve savunma hakkının etkili şekilde kullandırılıp kullandırılmadığı önem taşır.
Ancak bu kararın bütün uyarma cezaları bakımından mutlaka ayrı bir muhakkik atanması gerektiği anlamına geldiği söylenmemelidir.
Esas olan, 7068 sayılı Kanun’un disiplin soruşturmasına ilişkin hükümlerine uygun hareket edilmesi ve somut fiilin gerekli araştırmayla ortaya konulmasıdır.
Dolayısıyla disiplin soruşturmasında idarenin hangi incelemeleri yaptığı ve personelin lehine olan delilleri değerlendirip değerlendirmediği incelenmelidir.
Gaziantep 2. İdare Mahkemesinin Jandarma Astsubayı Hakkındaki İptal Kararı
Jandarma personelinin göreve geç katılması nedeniyle ağır disiplin hükümlerinin uygulanması bakımından dikkat çekici kararlardan biri, Gaziantep 2. İdare Mahkemesi tarafından verilmiştir.
Karara konu olayda Kilis ili Elbeyli İlçe Jandarma Komutanlığı emrinde görev yapan bir jandarma astsubay çavuş, 8-9 Nisan 2021 tarihlerinde hazır kıta nöbetçisi olarak görevlendirilmiştir.
Personelin saat 03.00-04.00 arasındaki önleyici kolluk devriyesine çıkmadığı, saat 04.00-05.00 arasındaki planlı devriye faaliyetine ise saat 04.10’da katıldığı iddia edilmiştir.
Disiplin soruşturması sonucunda bu davranış, amirin usulüne göre verdiği emri yerine getirmemek fiili kapsamında değerlendirilmiştir.
Bunun üzerine ilgili personel hakkında 7068 sayılı Kanun’un 8/5-ç-4 maddesiyle bağlantılı ağır disiplin yaptırımı uygulanmıştır.
Ancak mahkeme, personelin davranışını somut olayın koşulları içerisinde incelemiştir.
Yargısal değerlendirmede personelin bütün gün nöbet görevini yerine getirmesine rağmen belirli devriye faaliyetine geç çıkmasının, doğrudan amirin usulüne göre verdiği emri yerine getirmemek şeklinde nitelendirilemeyeceği sonucuna ulaşılmıştır.
Mahkeme, disiplin hukukunda tipiklik şartının gerçekleşmediğini belirterek işlemi iptal etmiştir.
Gaziantep Kararının Mesaiye Geç Gelme Cezasına Etkisi
Gaziantep 2. İdare Mahkemesinin kararı doğrudan 8/1-d maddesinden verilen uyarma cezasına ilişkin değildir.
Ancak göreve geç katılma ile ağır emre itaatsizlik fiilinin birbirinden ayrılması bakımından önemlidir.
Örneğin bir jandarma astsubayının vardiyaya kısa süre geç başlaması, hiçbir araştırma yapılmadan doğrudan emre itaatsizlik olarak nitelendirilmemelidir.
Bununla birlikte bu sonuç, geç katılmanın her durumda cezasız kalacağı anlamına gelmez.
Somut davranışın kanunda düzenlenen başka bir disiplin fiilini oluşturması mümkündür. Ancak hangi hükmün uygulanacağı, fiilin gerçek niteliği üzerinden belirlenmelidir.
Bir davranışın disiplin yönünden eleştirilebilir olması, idarenin uygun gördüğü herhangi bir disiplin hükmünü uygulayabileceği anlamına gelmez. Fiil ile uygulanan kanun hükmünün örtüşmesi gerekir.
Danıştayın Mesai Devam Kayıtlarına İlişkin İspat Yaklaşımı
Mesaiye devam ve devamsızlık uyuşmazlıkları bakımından Danıştay 12. Dairesinin 19.12.2022 tarihli, E.2020/132, K.2022/6571 sayılı kararı da önemlidir.
Karara konu uyuşmazlık, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu kapsamında bir kamu görevlisinin belirli tarihlerde göreve gelmediği iddiasıyla verilen ağır disiplin cezasına ilişkindir.
Danıştay, dosyadaki çalışma günleri, devam çizelgeleri, kamera kayıtları ve diğer delilleri inceleyerek devamsızlık iddiasının somut ve hukuken kabul edilebilir delillerle ortaya konulamadığını değerlendirmiş ve davanın reddi yönündeki kararın bozulmasına karar vermiştir.
Bu karar, doğrudan 7068 sayılı Kanun kapsamında bir jandarma uzman çavuşa verilen mesaiye geç gelme cezasına ilişkin değildir.
Bununla birlikte mesaiye devam uyuşmazlıklarında, disiplin fiilinin gerçekleştiği tarihlerin ve olayın maddi koşullarının doğru belirlenmesi gerektiğini göstermektedir.
Örneğin personelin görevli olmadığı veya izinli bulunduğu bir tarihin devamsızlık olarak kaydedilmesi, disiplin cezasının maddi dayanağını etkileyebilir.
Dolayısıyla mesaiye geç gelme soruşturmalarında da giriş ve çıkış kayıtlarının, görev çizelgelerinin ve personelin mazeretine ilişkin belgelerin birlikte değerlendirilmesi önemlidir.
Jandarma Mesaiye Geç Gelme Uyarma Cezası Savunması Nasıl Hazırlanır?
Jandarma personeline 7068 sayılı Kanun’un 8/1-d maddesi kapsamında savunma istem yazısı gönderildiğinde, savunmanın ilk aşamasında ilgili tarihte geçerli olan mesai saatleri belirlenmelidir.
Örneğin personelin normal çalışma saatinin 08.00-17.00 olduğu ileri sürülüyorsa, bu mesai düzeninin hangi emir, çizelge veya görev planından kaynaklandığı araştırılmalıdır.
İkinci olarak personelin fiilen hangi saatte göreve başladığı veya görev yerinden ayrıldığı açıklığa kavuşturulmalıdır.
Özellikle elektronik giriş ve çıkış kayıtlarının gerçeği tam olarak yansıtmadığı ileri sürülüyorsa, bunu açıklayabilecek görev kayıtları ve diğer deliller değerlendirilmelidir.
Üçüncü olarak izin veya özür bulunup bulunmadığı araştırılmalıdır.
Örneğin personelin sağlık sorunu nedeniyle geç geldiği, yetkili amirinden izin aldığı, servis aracının arızalandığı veya devam eden resmî görevi nedeniyle mesai saatinde farklı bir yerde bulunduğu ileri sürülebilir.
Dördüncü olarak fiilin doğru hukuki nitelendirilmesi önemlidir.
Mesaiye geç gelmek, belirli faaliyete geç katılmak, nöbet görevine gelmemek veya görev yerini izinsiz terk etmek farklı disiplin fiilleridir.
Bu nedenle savunmada yalnızca geç kalmanın nedenine değil, hangi disiplin hükmünün neden uygulanması gerektiğine de yer verilmelidir.
Beşinci olarak soruşturma usulü incelenmelidir.
Özellikle soruşturmanın somut deliller üzerinden yürütülüp yürütülmediği, savunma için yeterli süre tanınıp tanınmadığı ve personelin sunduğu mazeretlerin değerlendirilip değerlendirilmediği önemlidir.
Son olarak personelin önceki disiplin durumu ve olayın hizmete etkisi gibi takdir hakkıyla ilgili hususlar açıklanabilir.
Ancak savunmanın temel amacı yalnızca cezanın hafifletilmesini istemek değil, öncelikle isnat edilen fiilin gerçekleşip gerçekleşmediğini ortaya koymaktır.
Jandarma Mesaiye Geç Gelme Savunmasında Hangi Belgeler Önemlidir?
Mesaiye geç gelme veya erken ayrılma nedeniyle yürütülen disiplin soruşturmalarında vardiya çizelgeleri, günlük mesai programları, görevlendirme emirleri, giriş-çıkış kayıtları ve olay tutanakları önem taşıyabilir.
Örneğin personelin başka bir görev nedeniyle mesai başlangıcında karakolda bulunmadığı ileri sürülüyorsa, ilgili görevlendirme ve görev kayıtları savunmaya eklenebilir.
Sağlık mazereti söz konusuysa sağlık kuruluşuna başvuru zamanı ve işlemin niteliğini gösteren belgeler değerlendirilebilir.
Ulaşım engeline dayanılıyorsa servis kayıtları, yol kapanması veya araç arızasına ilişkin bilgiler önem taşıyabilir.
Özellikle personelin mesai bitiminden önce ayrılmasına yetkili amiri tarafından izin verildiği ileri sürülüyorsa, izin olgusunun hangi şekilde gerçekleştiği açıklanmalıdır.
Bunun yanında disiplin soruşturmasında kullanılan delillerin tamamının değerlendirilmesi gerekir.
Örneğin yalnızca elektronik giriş kayıtlarının incelenmesi, personelin resmî görev nedeniyle başka bir hizmet alanında bulunduğu durumu ortaya koymayabilir.
Bu nedenle görev kayıtları, giriş ve çıkış bilgileri ve personelin lehine olan belgeler birlikte değerlendirilmelidir.
Jandarma Mesaiye Geç Gelme Cezasında Savunma Süresi Kaç Gündür?
7068 sayılı Kanun’un 31’inci maddesine göre disiplin amirleri veya disiplin kurulları tarafından savunma alınmadan disiplin cezası verilemez.
Aynı madde uyarınca personele savunmasını hazırlaması için yedi günden az süre verilemez.
Ayrıca hakkında disiplin soruşturması yapılan personelin, kendisinden savunma istendiği aşamadan itibaren soruşturma evrakını inceleme hakkı bulunmaktadır.
Bu nedenle mesaiye geç gelme nedeniyle savunması istenen jandarma uzman çavuş veya astsubayın, hangi tarihte, hangi saatte ve hangi mesai düzenine aykırı davrandığının açık biçimde bildirilmesi gerekir.
Örneğin yalnızca “Mesai saatlerine riayet etmediğiniz tespit edilmiştir” şeklindeki genel bir ifade, hangi davranışın disiplin cezasına konu edildiğinin anlaşılmasını güçleştirebilir.
Özellikle personelin birden fazla tarihte geç geldiği ileri sürülüyorsa, bu tarihlerin ve her bir olayın ayrı ayrı gösterilmesi önemlidir.
Savunma isteminin somut olması, personelin mazeretlerini ve delillerini etkili biçimde sunabilmesi bakımından temel güvencelerden biridir.
Jandarma Mesaiye Geç Gelme Cezasında Takdir Hakkı
7068 sayılı Kanun’un 6’ncı maddesinde disiplin amirleri ve disiplin kurullarının takdir haklarını ölçülü, adaletli ve hakkaniyetli biçimde kullanmaları gerektiği düzenlenmiştir.
Ayrıca takdir hakkının gerekçeli şekilde kullanılması öngörülmüştür.
Bu kapsamda fiilin işleniş biçimi, gerçekleştiği zaman ve yer, hizmete etkisi, personelin kusurunun ağırlığı ve önceki disiplin durumu gibi hususlar değerlendirilebilir.
Örneğin uzun süredir görev yapan ve daha önce disiplin cezası bulunmayan bir jandarma uzman çavuşun çok kısa süreli gecikme yaşaması, olayın bütün koşullarıyla birlikte takdir hakkı bakımından önem taşıyabilir.
Ancak burada temel bir hukuki ayrım bulunmaktadır.
7068 sayılı Kanun’un 7’nci maddesine göre uyarma cezası, disiplin cezaları arasındaki en hafif yaptırımdır.
Bu nedenle uyarma cezasında bir derece daha hafif başka bir disiplin cezasının uygulanması teknik olarak mümkün değildir.
Dolayısıyla savunmada yalnızca önceki disiplin geçmişinin temiz olduğu belirtilerek bir alt cezanın uygulanmasının istenmesi yerine, öncelikle fiilin kanuni unsurlarının gerçekleşmediği veya geçerli özür bulunduğu açıklanmalıdır.
Personelin önceki olumlu disiplin durumu, olayın değerlendirilmesinde dikkate alınabilecek bir husus olmakla birlikte, kanunda bulunmayan daha hafif bir disiplin cezası oluşturmaz.
Jandarma Mesaiye Geç Gelme Uyarma Cezasında Zamanaşımı
7068 sayılı Kanun’un 29’uncu maddesinde disiplin soruşturmasına başlama ve disiplin cezası verme zamanaşımı düzenlenmiştir.
Uyarma cezasını gerektiren fiiller bakımından disiplin amirinin disiplinsizliği öğrendiği tarihten itibaren bir ay içerisinde disiplin soruşturmasına başlanması gerekir.
Ayrıca fiilin işlendiği tarihten itibaren iki yıl içerisinde disiplin cezası verilmemesi durumunda ceza verme yetkisi zamanaşımına uğrar.
Ancak Kanun’da mahkeme tarafından belirli nedenlerle iptal edilen disiplin cezalarının yeniden değerlendirilmesine ilişkin özel düzenlemeler de bulunmaktadır.
Mesaiye geç gelme uyuşmazlıklarında özellikle olayın gerçekleştiği tarih ve disiplin amirinin fiili öğrendiği tarih önemlidir.
Örneğin birkaç ay önceki giriş-çıkış kayıtlarının sonradan incelenmesi üzerine soruşturma başlatılmış olabilir.
Bu durumda kayıtların hangi tarihte oluşturulduğu ve disiplin amirinin ilgili disiplinsizliği hangi tarihte öğrendiği araştırılmalıdır.
Özellikle aynı personele farklı tarihlerde geç kalma isnat ediliyorsa, her olayın zaman bakımından değerlendirilmesi önem taşır.
Disiplin amirinin bütün olayları tek bir genel tarih üzerinden değerlendirmesi, zamanaşımı bakımından hukuki sorun oluşturabilir.
Jandarma Mesaiye Geç Gelme Uyarma Cezasına İtiraz
7068 sayılı Kanun’un 30’uncu maddesine göre disiplin amirleri tarafından verilen uyarma cezalarına karşı, cezanın tebliğinden itibaren on gün içerisinde yazılı itiraz yapılabilir.
İtiraz kural olarak bir üst disiplin amirine yöneltilir.
Ancak cezayı veren makamın niteliğine göre özel itiraz mercileri bulunmaktadır. Özellikle kaymakam, vali ve Jandarma Genel Komutanının doğrudan verdiği cezalar bakımından Kanun’daki özel usuller dikkate alınmalıdır.
İtiraz dilekçesinde öncelikle personelin ilgili tarihte hangi mesai düzenine tabi olduğu açıklanmalıdır.
Ardından mesaiye geç gelme veya erken ayrılma iddiasının hangi delillere dayandığı değerlendirilmelidir.
Özellikle personelin izinli olması, sağlık mazeretinin bulunması, başka görevde çalışması, vardiya saatinin yanlış belirlenmesi veya elektronik kayıtlarda hata bulunması gibi hususlar önem taşıyabilir.
Bunun yanında fiilin yanlış disiplin maddesine dayandırılması veya soruşturma usulünün hukuka uygun yürütülmemesi de itirazda ileri sürülebilir.
Kanunun 30’uncu maddesi uyarınca itiraz üzerine önceki cezadan daha ağır disiplin cezası verilemez.
Jandarma Mesaiye Geç Gelme Cezası İptal Davası
Jandarma personeline mesaiye geç gelmek, erken ayrılmak veya günlük çalışma saatlerine uymamak gerekçesiyle verilen uyarma cezasının hukuka aykırı olduğu düşünülüyorsa, kesinleşen disiplin cezasına karşı idare mahkemesinde iptal davası açılması mümkündür.
7068 sayılı Kanun’un 32’nci maddesi, kesinleşen disiplin cezalarının idari yargı denetimine tabi olduğunu düzenlemektedir.
İptal davasında işlemin yetki, şekil, sebep, konu ve maksat unsurları bakımından hukuka uygunluğu incelenmektedir.
Özellikle personelin hangi mesai saatlerine tabi olduğu, bu saatlerin nasıl belirlendiği ve geç kalma veya erken ayrılma davranışının gerçekten meydana gelip gelmediği önem taşır.
Örneğin gece vardiyasında çalışan jandarma uzman çavuşun yanlışlıkla gündüz mesaisi başlangıcına göre geç kaldığının kabul edilmesi, işlemin maddi sebebi bakımından hukuki sorun oluşturabilir.
Benzer şekilde personelin başka bir resmî görevde bulunduğu hâlde mesaiye gelmediği şeklinde değerlendirilmesi de eksik inceleme oluşturabilir.
İdare mahkemesinde özellikle disiplin soruşturmasının yeterliliği, izin ve mazeretlerin değerlendirilmesi, delillerin güvenilirliği ve fiilin doğru hukuki nitelendirilmesi üzerinde durulmalıdır.
Ayrıca mesaiye geç gelme ile görev yerini izinsiz terk etmek veya amrin emrini yerine getirmemek gibi daha ağır fiillerin birbirine karıştırılması, kanunilik ve tipiklik ilkeleri bakımından önemlidir.
Gaziantep 2. İdare Mahkemesinin jandarma astsubayı hakkındaki kararı da geç katılma davranışının ağır emre itaatsizlik hükmüyle cezalandırılmasının her olayda hukuka uygun olmayabileceğini göstermektedir.
İdare mahkemelerinde özel düzenleme bulunmadıkça genel dava açma süresi altmış gündür. Ancak dava açma süresinin başlangıcında disiplin cezasının kesinleşmesi ve kesinleşen kararın personele tebliğine ilişkin hükümler dikkate alınmalıdır.
Jandarma Mesaiye Geç Gelme Uyarma Cezası Maaştan Kesilir mi?
7068 sayılı Kanun’un 7’nci maddesine göre uyarma cezası, personele görevinin icrasında veya hâl ve hareketlerinde daha dikkatli olması gerektiğinin yazılı olarak bildirilmesidir.
Bu nedenle uyarma cezası doğrudan günlük maaş kesintisi şeklinde uygulanmaz.
Ancak disiplin cezasının personelin özlük dosyası, disiplin geçmişi ve disiplin ceza puanları bakımından sonuçları bulunmaktadır.
Jandarma ve Sahil Güvenlik personeline ilişkin disiplin ceza puanı çizelgesinde uyarma cezası bir disiplin puanı olarak düzenlenmiştir.
Özellikle uzman erbaşların sözleşmeli statüsü nedeniyle disiplin cezalarının sonraki personel işlemlerine etkisi ayrıca önem taşıyabilir.
Bununla birlikte yalnızca tek bir uyarma cezasının her durumda otomatik olarak sözleşme feshi veya meslekten çıkarma sonucunu doğurduğu söylenemez.
Bu nedenle uyarma cezasının doğrudan maaştan kesinti yaratmaması, hukuka aykırı olduğu düşünülen disiplin işleminin önemini ortadan kaldırmamaktadır.
Jandarma Mesaiye Geç Gelme Uyarma Cezası Özlük Dosyasından Silinebilir mi?
7068 sayılı Kanun’un 7’nci maddesinin beşinci fıkrasında disiplin cezalarının özlük dosyasından silinmesine ilişkin düzenleme bulunmaktadır.
Bu hükme göre uyarma ve kınama cezalarının uygulanmasından itibaren beş yıl geçtikten sonra, gerekli şartların bulunması hâlinde atamaya yetkili amire başvurularak disiplin cezasının özlük dosyasından silinmesi istenebilir.
Ancak beş yıllık sürenin dolması, cezanın kendiliğinden silinmesini sağlamaz.
İlgili personelin bu süre içerisindeki davranışlarının talebini haklı kılacak nitelikte görülmesi ve yetkili makam tarafından değerlendirme yapılması gerekir.
Bu nedenle mesaiye geç gelme nedeniyle verilen uyarma cezasının hukuka aykırı olduğunu düşünen personelin, yalnızca ileride özlük dosyasından silinme imkânına güvenerek itiraz ve dava sürelerini geçirmemesi önemlidir.
Özellikle disiplin puanı birikimi ve personelin statüsüne ilişkin sonraki işlemler bakımından, verilen cezanın hukuki dayanağının doğru değerlendirilmesi gerekir.
Jandarma Mesaiye Geç Gelme Cezasına İlişkin Örnek Olaylar
Örnek Olay 1: Sabah Mesaisine On Dakika Geç Gelen Uzman Çavuş
Bir jandarma uzman çavuşun mesaisi saat 08.00’de başlamaktadır. Personel, saat 08.10’da karakola gelmiş ve hakkında mesaiye geç kalma tutanağı düzenlenmiştir.
Uzman çavuş, görev yerine gelirken beklenmedik ulaşım engeli yaşadığını ileri sürmektedir.
Bu olayda ulaşım engelinin niteliği, personelin gerekli özeni gösterip göstermediği ve geç kalmanın hangi delillerle ortaya konulduğu araştırılmalıdır.
Yalnızca on dakika geç kalınması, cezanın her durumda hukuka uygun veya hukuka aykırı olduğu sonucunu doğurmaz.
Örnek Olay 2: Gece Vardiyasından Sonra Sabah Mesaisine Gelmeyen Astsubay
Bir jandarma astsubayı, gece boyunca yürütülen güvenlik hizmetinde görev yapmıştır. Ertesi gün normal mesai başlangıcında görev yerinde bulunmadığı gerekçesiyle disiplin soruşturmasına konu edilmiştir.
Personel, gece görevi nedeniyle ertesi gün farklı çalışma düzenine tabi olduğunu ileri sürmektedir.
Bu durumda gece vardiyasının gerçek süresi, sonraki günün çalışma planı ve uygulanabilir izin veya dinlenme düzenlemeleri araştırılmalıdır.
Personelin hangi mesai saatine tabi olduğu belirlenmeden yalnızca sabah yoklamasında bulunmadığı gerekçesiyle ceza verilmesi hukuken tartışmalı olabilir.
Örnek Olay 3: Servis Arızası Nedeniyle Mesaiye Geç Gelmek
Bir jandarma uzman çavuş, kurum servisinin arızalanması nedeniyle görev yerine yirmi dakika geç ulaşmıştır.
Personelin servise zamanında bindiği ancak aracın yolculuk sırasında arızalandığı ileri sürülmektedir.
Bu olayda arıza ve ulaşım koşulları araştırılmalıdır.
Özellikle personelin kendi iradesi dışında gelişen ve makul biçimde önlemesi mümkün olmayan bir engel nedeniyle gecikmesi, mazeretin değerlendirilmesinde önem taşıyabilir.
Örnek Olay 4: Amirden İzin Alarak Mesai Bitmeden Ayrılan Personel
Bir jandarma astsubayı, sağlık kuruluşuna gitmek amacıyla amirinden izin aldığını ve bu nedenle mesai bitiminden önce görev yerinden ayrıldığını belirtmektedir.
İdare ise personelin erken ayrıldığını tespit ederek uyarma cezası uygulamayı değerlendirmektedir.
Bu olayda iznin hangi makam tarafından verildiği, hangi süreyi kapsadığı ve personelin gerçekten izin koşullarına uygun hareket edip etmediği araştırılmalıdır.
Yetkili makam tarafından verilen geçerli iznin bulunması, disiplin fiilinin değerlendirilmesinde önemlidir.
Örnek Olay 5: Mesai Saatinin Sonradan Değiştirilmesi
Bir jandarma karakolunda mesai başlangıç saati saat 08.00’den 07.30’a alınmıştır.
Ancak personel yeni mesai saatinin kendisine zamanında bildirilmediğini ileri sürmektedir.
Bu olayda değişikliğin hangi tarihte yapıldığı, hangi iletişim kanalıyla duyurulduğu ve personelin bundan haberdar olmasının makul biçimde mümkün olup olmadığı araştırılmalıdır.
Yalnızca yeni mesai saatinde görev yerinde bulunulmaması, değişikliğin personele uygulanabilir biçimde bildirildiği ortaya konulmadan kesin olarak kusur oluşturduğu sonucunu doğurmaz.
Örnek Olay 6: Karakoldan Adli Görev İçin Ayrılan Uzman Çavuş
Bir jandarma uzman çavuş, mesai saatleri içerisinde adli bir işlem için karakoldan ayrılmıştır.
Ancak giriş-çıkış kayıtlarının incelenmesinde mesai bitiminden önce karakoldan ayrıldığı görülmüş ve hakkında disiplin soruşturması başlatılmıştır.
Bu olayda personelin hangi görev kapsamında karakoldan ayrıldığı ve görev emrinin bulunup bulunmadığı araştırılmalıdır.
Resmî görevin yerine getirilmesi için karakoldan ayrılmak, genel mesaiyi izinsiz terk etmekle aynı hukuki davranış değildir.
Örnek Olay 7: Mesaiye Zamanında Geldiği Hâlde Kartını Geç Okutan Personel
Bir jandarma astsubayı, görev yerine zamanında geldiğini ancak elektronik giriş sistemine ilişkin işlem yapmayı unuttuğunu ileri sürmektedir.
İdare, kart okutma saatini esas alarak personelin mesaiye geç geldiğini değerlendirmektedir.
Bu durumda personelin gerçekten hangi saatte görev yerine ulaştığı, diğer görev kayıtları ve varsa tanık açıklamaları araştırılmalıdır.
Elektronik kart kaydı önemli bir delil olmakla birlikte, her durumda göreve fiilen başlama saatini tek başına kesin biçimde göstermeyebilir.
Örnek Olay 8: Görev Yerini Erken Terk Etme ile Mesaiyi Erken Bitirme Ayrımı
Bir jandarma uzman çavuşun görev saatleri içerisinde belirli bir güvenlik noktasından ayrıldığı ileri sürülmektedir.
İdare, davranışı amirin izni olmadan görev yerini terk etmek şeklinde değerlendirmeyi düşünmektedir.
Ancak personel, belirli güvenlik görevini terk etmediğini, kendisine verilen başka bir hizmet faaliyetini yerine getirmek üzere ayrıldığını savunmaktadır.
Bu durumda devam eden görev yükümlülüğü, yetkili amirin talimatı ve personelin gerçek hareketleri araştırılmalıdır.
Mesaiye ilişkin bir zamanlama sorunu ile görev yerini terk etme fiilinin birbirine karıştırılması, ciddi yaptırım farklılıklarına neden olabilir.
Jandarma Mesaiye Geç Gelme Cezası Hakkında Sık Sorulan Sorular
Jandarma Mesaiye Geç Gelme Cezası Nedir?
7068 sayılı Kanun’un 8/1-d maddesine göre özürsüz veya izinsiz olarak mesaiye geç gelmek, mesai bitiminden önce ayrılmak veya günlük mesai saatlerine uymamak, uyarma cezasını gerektiren disiplinsizliktir. Ancak hangi mesai düzeninin geçerli olduğu, personelin davranışı ve varsa izin veya mazereti değerlendirilmelidir.
Jandarma Uzman Çavuş İşe Geç Kalırsa Ceza Alır mı?
Uzman çavuşun geçerli mesai başlangıç saatinden sonra özürsüz veya izinsiz şekilde görevine gelmesi hâlinde uyarma cezası gündeme gelebilir. Ancak vardiya düzeni, görevlendirme ve mazeretlerin araştırılması gerekir.
Jandarma Mesaiye Beş Dakika Geç Kalırsa Uyarma Cezası Verilir mi?
Kanunda asgari dakika sınırı bulunmamaktadır. Ancak gecikmenin gerçekten meydana gelip gelmediği, izin veya mazeret bulunup bulunmadığı ve personelin kusuru araştırılmalıdır.
Jandarma Mesaiyi Erken Terk Ederse Hangi Cezayı Alır?
Özürsüz veya izinsiz olarak mesai bitiminden önce ayrılmak, 7068 sayılı Kanun’un 8/1-d maddesinde uyarma cezasına bağlanmıştır. Ancak somut davranışın görev yerini izinsiz terk etme gibi ayrı ve daha ağır bir fiili oluşturup oluşturmadığı değerlendirilmelidir.
Jandarma Vardiyaya Geç Kalırsa Disiplin Cezası Alır mı?
Vardiya başlangıcına geç katılmak, ilgili personelin geçerli çalışma düzeni üzerinden değerlendirilir. Özellikle vardiya saatinin değişip değişmediği ve gecikmenin neden meydana geldiği önemlidir.
Jandarma Nöbetten Çıktıktan Sonra Mesaiye Gelmek Zorunda mı?
Nöbet sonrası çalışma yükümlülüğü, personelin tabi olduğu hizmet esasları, görev çizelgesi ve varsa dinlenme veya izin düzenlemelerine göre belirlenir. Nöbetten çıkmış olmak her durumda sonraki mesaiye katılmama hakkı doğurmaz.
Jandarma Sağlık Raporu Nedeniyle Mesaiye Geç Gelirse Ceza Alır mı?
Sağlık sorunu ve ilgili sağlık belgeleri olayın koşullarına göre mazeret bakımından önem taşıyabilir. Ancak sağlık kuruluşuna başvurunun niteliği, izin ve bildirim yükümlülükleri ayrıca değerlendirilmelidir.
Jandarma Servis Gecikmesi Nedeniyle Uyarma Cezası Alır mı?
Servis gecikmesi, personelin kusurunun bulunup bulunmadığı açısından önem taşıyabilir. Özellikle kurumsal servis arızası veya beklenmeyen ulaşım engeli bulunması hâlinde olayın gerçek koşulları araştırılmalıdır.
Jandarma Mesaiye Geç Gelme ile İçtimaya Geç Kalma Aynı mıdır?
Hayır. 7068 sayılı Kanun’un 8/1-c maddesi belirli zamanda yapılması gereken faaliyetlere geç kalmayı, 8/1-d maddesi ise mesaiye geç gelmeyi veya günlük mesai saatlerine uymamayı düzenlemektedir.
Jandarma Göreve Geç Gelmek ile Göreve Hiç Gelmemek Aynı mıdır?
Hayır. Göreve hiç gelmemek, fiilin süresine ve koşullarına göre farklı disiplin hükümlerine konu olabilir. Mesaiye geç gelme fiili ile göreve gelmeme fiili birbirinden ayrılmalıdır.
Jandarma Mesaiye Geç Gelme Cezası Hakkında Emsal Karar Var mı?
Evet. Jandarma uzman erbaş hakkında 7068 sayılı Kanun’un 8/1-d maddesinden verilen uyarma cezasının soruşturma usulündeki eksiklikler nedeniyle iptal edildiğine ilişkin yayımlanmış karar özeti bulunmaktadır. Ayrıca Gaziantep 2. İdare Mahkemesinin jandarma astsubayının devriyeye geç çıkmasına ilişkin kararı, fiilin doğru hukuki nitelendirilmesi bakımından önemlidir.
Jandarma Mesaiye Geç Gelme Cezasında Savunma Süresi Kaç Gündür?
7068 sayılı Kanun’un 31’inci maddesi gereğince personele savunmasını hazırlaması için yedi günden az süre verilemez. Ayrıca personelin savunma isteminden itibaren soruşturma evrakını inceleme hakkı bulunmaktadır.
Jandarma Mesaiye Geç Gelme Uyarma Cezasına İtiraz Süresi Kaç Gündür?
Disiplin amirleri tarafından verilen uyarma cezalarına karşı tebliğden itibaren on gün içerisinde yazılı itiraz yapılabilir. Cezayı veren makamın konumuna göre özel itiraz mercileri bulunmaktadır.
Jandarma Mesaiye Geç Gelme Uyarma Cezası İptal Edilebilir mi?
Evet. Mesai saatinin yanlış belirlenmesi, personelin izinli olması, geçerli mazeretin araştırılmaması, elektronik kayıtların hatalı değerlendirilmesi, kanuni fiilin yanlış nitelendirilmesi veya savunma hakkının ihlal edilmesi gibi nedenlerle iptal gündeme gelebilir.
Jandarma Mesaiye Geç Gelme Uyarma Cezası Maaştan Kesilir mi?
Uyarma cezası doğrudan günlük maaş kesintisi yapılması sonucunu doğurmaz. Ancak disiplin geçmişi ve disiplin ceza puanları bakımından sonuçları bulunabilir.
Jandarma Uyarma Cezası Kaç Disiplin Puanıdır?
7068 sayılı Kanun’un Jandarma ve Sahil Güvenlik personeline ilişkin disiplin ceza puanı çizelgesinde uyarma cezası bir puan olarak düzenlenmiştir.
Jandarma Uyarma Cezası Özlük Dosyasından Ne Zaman Silinir?
Uyarma cezasının uygulanmasından itibaren beş yıl geçtikten sonra, gerekli şartlar bulunuyorsa atamaya yetkili amire başvurularak cezanın özlük dosyasından silinmesi istenebilir. Ancak silinme işlemi kendiliğinden gerçekleşmez.
Sonuç: Jandarma Mesaiye Geç Gelme Cezasının Hukuki Değerlendirmesi
Jandarma Genel Komutanlığı bünyesinde görev yapan uzman çavuş, astsubay ve subayların belirlenen mesai saatlerine uygun davranmaları, kolluk hizmetlerinin düzenli yürütülmesi ve kurumsal disiplinin korunması bakımından temel yükümlülükleri arasındadır.
Ancak jandarma teşkilatında çalışma düzeninin görev yerlerine ve personelin statüsüne göre değişiklik gösterebildiği unutulmamalıdır.
Özellikle vardiyalı çalışma, nöbet hizmetleri, kesintisiz güvenlik faaliyetleri ve acil görevlendirmeler nedeniyle personelin mesai başlangıç ve bitiş saatleri farklılık gösterebilir.
Bu nedenle 7068 sayılı Kanun’un 8/1-d maddesi kapsamında disiplin cezası uygulanmadan önce, ilgili personelin hangi mesai düzenine tabi olduğu somut biçimde belirlenmelidir.
Ardından personelin mesaiye geç gelip gelmediği, erken ayrılıp ayrılmadığı veya günlük mesai saatlerine hangi davranışıyla aykırı hareket ettiği araştırılmalıdır.
Özellikle izin ve mazeretlerin değerlendirilmesi, disiplin cezasının hukuka uygunluğu bakımından önemlidir.
Sağlık sorunları, ulaşım engelleri, devam eden görevler veya yetkili amir tarafından yapılan farklı görevlendirmeler gibi hususlar, olayın niteliğine göre disiplin sorumluluğunu etkileyebilir.
Bunun yanında mesaiye geç gelme, belirli faaliyete geç katılma, nöbet görevine gelmeme, göreve hiç gelmeme ve görev yerini izinsiz terk etme fiillerinin birbirinden ayrılması gerekir.
Gaziantep 2. İdare Mahkemesinin jandarma astsubayı hakkındaki kararı da geç katılma davranışının doğrudan ağır emre itaatsizlik olarak nitelendirilemeyeceğini ve disiplin hukukunda tipiklik ilkesinin önemini göstermektedir.
Ayrıca disiplin soruşturmasında yalnızca giriş-çıkış kayıtlarına veya olay tutanaklarına dayanılması yerine, personelin görev koşullarının ve lehine olan delillerin birlikte değerlendirilmesi gerekmektedir.
Sonuç olarak jandarma mesaiye geç gelme cezası, yalnızca personelin belirli bir saatte görev yerinde bulunmadığının ileri sürülmesine dayanılarak uygulanamaz. İlgili mesai düzeni, fiilî çalışma koşulları, izin ve mazeret durumu ile personelin kusurlu davranışı somut delillerle ortaya konulmalıdır.
Bu şartlar araştırılmadan, fiil yanlış disiplin maddesiyle nitelendirilerek veya personelin savunma hakkı ihlal edilerek verilen uyarma cezalarına karşı idari itiraz ve idare mahkemesinde iptal davası yollarına başvurulması mümkündür.