Devletin Kötü Muamele Nedeniyle Sorumluluğu

DEVLETİN KÖTÜ MUAMELE NEDENİYLE TAZMİN SORUMLULUĞU: HUKUKİ VE ANAYASAL ÇERÇEVE Anayasa’nın 17. Maddesi Kapsamında Kötü […]

DEVLETİN KÖTÜ MUAMELE NEDENİYLE TAZMİN SORUMLULUĞU: HUKUKİ VE ANAYASAL ÇERÇEVE

Anayasa’nın 17. Maddesi Kapsamında Kötü Muamele Yasağı ve Etkili Soruşturma Yükümlülüğü:

Anayasa’nın 17. maddesinin ilk fıkrası uyarınca, herkesin yaşama, maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkı bulunmaktadır. Bu hak, insan onurunun korunmasına yönelik temel bir anayasal güvencedir. Aynı maddenin üçüncü fıkrasında ise işkence ve eziyet yasağı düzenlenmiş; kişilerin insan haysiyetiyle bağdaşmayan bir cezaya veya muameleye tabi tutulmaları açıkça yasaklanmıştır. Bu düzenleme, insan onurunun dokunulmazlığına dayalı olarak oluşturulmuş olup, Anayasa’nın 15. maddesiyle birlikte değerlendirildiğinde, savaş, seferberlik veya olağanüstü hâl gibi durumlarda dahi bu yasağa istisna getirilemeyeceği ve yasağın mutlak nitelik taşıdığı açıktır.

Bununla birlikte, her tür olumsuz muamele mutlak olarak bu yasağın kapsamında değerlendirilmemektedir. Bir muamelenin Anayasa’nın 17. maddesinin üçüncü fıkrasında güvence altına alınan işkence, eziyet veya onur kırıcı muamele yasağı kapsamında değerlendirilebilmesi için, asgari bir ağırlık düzeyine ulaşması gerekmektedir. Bu ağırlık düzeyi somut olayın şartlarına göre değişkenlik göstermekte olup, muamelenin süresi, fiziksel ve ruhsal etkileri, mağdurun yaşı, cinsiyeti ve sağlık durumu gibi unsurlar dikkate alınarak belirlenmektedir. Ayrıca muamelenin yapıldığı ortam, olayın meydana geldiği atmosfer, uygulamanın kasıtlı olup olmadığı ve uygulamanın amacı da değerlendirmede dikkate alınması gereken faktörlerdendir (Cezmi Demir ve diğerleri, B. No: 2013/293, 17/7/2014; Ali Rıza Özer ve diğerleri, B. No: 2013/3924, 6/1/2015).

Güç kullanma yetkisine sahip kamu görevlilerinin, davranışları nedeniyle güç kullanılması kesin olarak gerekli olmayan kişilere karşı fiziksel müdahalede bulunmaları, muamelenin etkisinden bağımsız olarak Anayasa’nın 17. maddesinin üçüncü fıkrasının ihlali anlamına gelir. Zorunlu durumlarda dahi, kullanılan fiziksel güç ölçülü olmalı ve kişinin davranışlarıyla orantılı olmalıdır (Ali Rıza Özer ve diğerleri, § 81).

Anayasa’nın 17. maddesi, 5. maddede belirtilen “devletin temel amaç ve görevleri” kenar başlıklı hüküm ile değerlendirildiğinde, bireyin devlet görevlisi tarafından hukuka aykırı ve anayasal hakları ihlal eden bir muameleye maruz kaldığına ilişkin ileri sürdüğü iddialar bakımından devletin etkili bir soruşturma yürütme yükümlülüğü bulunduğu sonucuna ulaşılmaktadır. İddiaların kasten yapıldığı durumlarda ceza soruşturması gecikmeksizin başlatılmalı; şikâyet olmasa dahi kötü muameleye işaret eden yeterli emarelerin varlığı hâlinde resen soruşturma açılmalıdır.

Anayasa’nın 17. maddesi kapsamında yürütülecek soruşturmaların etkili olabilmesi için, soruşturmayı yürüten kişilerin iddia edilen eylemi gerçekleştiren kişilerden bağımsız olması, delillerin eksiksiz şekilde toplanması, sürecin kamu denetimine açık olması ve mağdurun soruşturmaya katılımının sağlanması gerekmektedir. Ayrıca, soruşturma süreci makul bir özen ve süratle yürütülmeli, soruşturmanın sonuçlandırılmasında aceleci davranılmamalı ve eldeki bulgulara dayanmayan kararlar verilmemelidir (Tahir Canan, B. No: 2012/969, 18/9/2013; Cezmi Demir ve diğerleri, Ali Rıza Özer ve diğerleri).

Sonuç olarak, Anayasa’nın 17. maddesi kapsamında güvence altına alınan kötü muamele yasağı mutlak nitelikte olup, bu yasağın ihlali durumunda devletin etkili soruşturma yürütme yükümlülüğü, insan onurunun korunmasına ilişkin anayasal düzenin gereğidir. Bu yükümlülüğün gereği gibi yerine getirilmesi, hukuk devleti ilkesinin ve temel hakların korunmasının zorunlu sonucudur.

Bu Yazıda
Son blog içeriklerini incelediniz mi?

En son eklenen güncel içeriklerimiz.

TSK Yalan Söylemek Disiplin Cezası: 6413 Sayılı Kanun’a Göre Aylıktan Kesme ve Emsal Kararlar
TSK Yasak Edilen Yerlere Girmek: Askerî Üniformayla Bara Gitmenin Disiplin Cezası ve Hukuki Şartları
TSK’da Amire Saygısızlık: Aylıktan Kesme Cezası, Hukuki Şartları ve Emsal Kararlar
Maiyetinin Disiplinsizliği Hakkında Soruşturma Yapmamak: TSK Disiplin Cezası ve Emsal Kararlar
Yazıyı Paylaş
Somut dosyanız için hukuki değerlendirme alın.

Dosyanın niteliği, süreler ve uygulanacak mevzuat somut olay bazında değerlendirilir.

0%
Hesaplanıyor...
Aradığınız içeriği bulamadınız mı?

Hukuki konunuz farklı bir başlık altında değerlendiriliyor olabilir. Faaliyet alanlarını inceleyebilir veya iletişim bilgilerine ulaşabilirsiniz.

WhatsApp Hattı

Daha hızlı iletişime geçmek ve detaylı bilgi almak için hemen mesaj gönderin.

+90 551 411 81 81
HH
Av. Osman DÜZ
İLGİLİ İÇERİKLER
Benzer hukuki içerikler.
MAKALELER
17 dk
Uzman Erbaş 30 Günden Fazla Hapis Cezası Alırsa Ne Olur? Uzman Erbaş Kanunu ve İlişik Kesme Şartları

Uzman erbaşların adli veya askerî mahkemeler tarafından hapis cezasına mahkûm edilmesi, görevlerine[…]

Devamını Gör
MAKALELER
26 dk
Astından Borç Almak ve Maiyetinden Hediye Almak: TSK Disiplin Cezası ve Hukuki Sonuçları

Türk Silahlı Kuvvetlerinde askerî disiplinin korunması, yalnızca personelin verilen emirleri yerine getirmesiyle[…]

Devamını Gör
MAKALELER
37 dk
TSK Atılma Nedir? Türk Silahlı Kuvvetlerinden Atılma Nedenleri Nelerdir?

Türk Silahlı Kuvvetleri bünyesinde görev yapan subay, astsubay, uzman çavuş ve diğer[…]

Devamını Gör