Uzman çavuş olarak göreve başlayan personelin mesleğe hazırlanması amacıyla verilen intibak eğitimleri, askerî hizmetin gerektirdiği bilgi, beceri ve mesleki yeterliliklerin kazandırılmasında önemli bir yere sahiptir. Ancak bu eğitimler sonunda yapılan sınavlarda başarısız sayılan personelin sözleşmesinin hangi şartlarda feshedilebileceği, uygulamada ciddi hukuki uyuşmazlıklara neden olabilmektedir. Özellikle uzman çavuş intibak sınavında başarısızlık gerekçesiyle mesleğe yeni başlayan personelin ilişiğinin kesilmesi, yalnızca eğiticilerin değerlendirmesine veya personelin eğitim sürecindeki genel performansına dayanılarak gerçekleştirilebilecek bir işlem değildir.
3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu’nun 12/A maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde, ilk beş aylık intibak dönemi içerisinde verilen eğitimlerden başarısız olduğu sınav notuyla tespit edilen uzman erbaşların intibak edememiş sayılacağı düzenlenmiştir. Kanun koyucu, eğitim başarısızlığının tespitini açıkça sınav notuna bağlamıştır. Bu nedenle başarısızlık sonucunun hangi sınava, hangi başarı ölçütüne ve hangi puanlama esasına dayandığının belirlenmesi, sözleşme feshi işleminin hukuka uygunluğu bakımından önem taşımaktadır.
Özellikle uzman çavuşun tek bir yazılı sınavdan düşük not alması, uygulamalı eğitim sırasında yeterli performans gösteremediğinin düşünülmesi veya eğiticiler tarafından başarısız olduğunun belirtilmesi, her durumda intibak eğitiminden başarısız olduğu anlamına gelmez. İlgili eğitimin tabi olduğu mevzuatta sınavların nasıl değerlendirileceği, hangi başarı notunun aranacağı ve varsa bütünleme veya mazeret sınavı haklarının nasıl kullanılacağı belirlenmişse, idarenin bu esaslara uygun hareket etmesi gerekmektedir.
Bunun yanında eğitim sınavındaki başarısızlık ile disiplin nedeniyle intibak edememe birbirinden farklı hukuki durumlardır. Eğitim sürecinde herhangi bir disiplin cezası almamış olan uzman çavuş da kanuni şartların gerçekleşmesi hâlinde intibak sınavından başarısız sayılabilir. Buna karşılık disiplin amirlerinin personel hakkında olumsuz kanaate sahip olması, sınav notuyla başarısızlığın tespit edilmesi şartının yerine geçmemektedir.
Bu yazıda, intibak eğitiminde başarısız olan uzman çavuşun sözleşmesinin feshedilmesi, ilk beş aylık intibak süresi, sınav notunun ispatı, bütünleme ve mazeret sınavları, sınav değerlendirmesindeki hukuka aykırılıklar, eğitim başarısızlığına ilişkin Danıştay kararları ve sözleşme feshine karşı idari yargıda başvurulabilecek hukuki yollar ele alınmaktadır.
İntibak Eğitiminde Başarısızlık Nedeniyle Sözleşme Feshi Hangi Kanunda Düzenlenmiştir?
Uzman erbaşların intibak edememe hâlleri, 3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu’nun 12/A maddesinde düzenlenmiştir. Söz konusu madde, 12 Haziran 2024 tarihli ve 7517 sayılı Kanun’un 32. maddesiyle kabul edilerek 28 Haziran 2024 tarihinde yayımlanmıştır.
3269 Sayılı Uzman Erbaş Kanunu Madde 12/A-c:
“Verilecek intibak eğitimlerinden başarısız olduğu sınav notu ile tespit edilenler,”
Kanunun 12/A maddesinin başlangıç hükmünde, bu düzenlemenin ilk beş aylık intibak dönemi içerisindeki uzman erbaşlara ilişkin olduğu belirtilmiştir. Maddenin devamında ise söz konusu şartları taşıyan personelin intibak edememiş sayılacağı ve Kanun’un 12. maddesinin birinci fıkrası uyarınca sözleşmesinin feshedileceği düzenlenmiştir.
Bu hüküm incelendiğinde, intibak eğitiminde başarısızlık nedeniyle sözleşme feshinin belirli şartlara bağlandığı anlaşılmaktadır. Öncelikle ilgili personelin ilk beş aylık intibak döneminde bulunması, bu süreçte intibak eğitimine tabi tutulması ve başarısızlığının sınav notuyla tespit edilmesi gerekmektedir.
Dolayısıyla idarenin yalnızca “eğitimde başarısız olmuştur” veya “mesleğe uyum sağlayamamıştır” şeklindeki genel değerlendirmesi, Kanun’un 12/A-c bendindeki özel şartı karşılamak bakımından yeterli olmayabilir.
Özellikle başarısızlık sonucunun dayanağı olan sınav notunun hangi değerlendirme esaslarına göre verildiği, personelin ilgili eğitime hangi statüde katıldığı ve sınav sonucunun kesinleşmesine ilişkin usullerin tamamlanıp tamamlanmadığı araştırılmalıdır.
Uzman Çavuş İntibak Sınavında Başarısızlık Hangi Şartlarda Sözleşme Feshine Neden Olur?
3269 sayılı Kanun’un 12/A-c maddesi uyarınca sözleşmenin feshedilebilmesi için intibak eğitiminde başarısızlığın hukuken geçerli şekilde belirlenmiş olması gerekmektedir.
Burada önem taşıyan ilk husus, personelin tabi tutulduğu eğitimin gerçekten ilk beş aylık intibak dönemine ilişkin eğitimlerden biri olup olmadığıdır.
Uzman erbaşların eğitim faaliyetleri farklı niteliklerde olabilir. Mesleğe başlangıçta verilen temel eğitimler, branşa özgü eğitimler, belirli kadro görevlerine yönelik kurslar ve meslek içi eğitimler farklı hukuki düzenlemelere tabi tutulabilmektedir.
Bu nedenle her eğitimde başarısızlık durumunun doğrudan 12/A-c maddesi kapsamında değerlendirilmesi doğru değildir. Özellikle göreve başladıktan birkaç yıl sonra katılınan bir kursun başarıyla tamamlanamaması, ilk beş aylık intibak dönemindeki başarısızlıkla aynı hukuki çerçevede incelenemez.
İkinci önemli husus, başarısızlığın sınav notuyla ortaya konulmasıdır.
Kanun hükmünde sınav notuna açıkça yer verilmiş olması, idarenin değerlendirmesinin objektif ve denetlenebilir bir sonuca dayanmasını gerektirmektedir.
Örneğin uzman çavuşun bir eğitim faaliyetinde geçerli başarı notunun altında kaldığı ileri sürülüyorsa, öncelikle bu eğitim için hangi başarı ölçütünün belirlendiği araştırılmalıdır. Ardından personelin aldığı notun doğru hesaplanıp hesaplanmadığı ve ilgili sınav esaslarına uygun biçimde başarısız sayılıp sayılmadığı değerlendirilmelidir.
Bunun yanında sınavın yapılmasında veya sonuçların belirlenmesinde usule aykırılık bulunduğu ileri sürülüyorsa, bu iddiaların da somut belgeler üzerinden incelenmesi gerekmektedir.
İlk Beş Aylık İntibak Döneminde Sınavdan Kalmak
3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu’nun 12. maddesinin birinci fıkrasında, sözleşmenin imzalanmasından sonra ilk beş aylık intibak dönemi içerisinde göreve intibak edemeyen personelin sözleşmesinin feshedileceği düzenlenmiştir.
Bu nedenle intibak eğitimi nedeniyle sözleşme feshi işlemi tesis edilirken, öncelikle ilgili personelin intibak döneminde bulunup bulunmadığı belirlenmelidir.
Örneğin göreve başladıktan sonraki üçüncü ayında verilen intibak eğitimine katılan ve ilgili eğitimde başarısızlığı geçerli sınav notuyla tespit edilen uzman çavuşun durumu, Kanun’un 12/A-c maddesi kapsamında değerlendirilebilir.
Buna karşılık ilk beş aylık intibak dönemini tamamlamış personelin daha sonraki tarihlerde aldığı bir eğitimde başarısız olması, kendiliğinden 12/A-c maddesinin uygulanmasını haklılaştırmaz.
Ancak burada eğitim faaliyetinin başlama tarihi, sınavın yapılma tarihi ve başarısızlık değerlendirmesinin hangi döneme ilişkin olduğu önem taşımaktadır.
Özellikle eğitim sürecinin intibak dönemi içerisinde başlayıp sınavların daha sonraki tarihlerde tamamlandığı durumlarda, hukuki değerlendirme yalnızca sınavın yapıldığı tarihe bakılarak yapılmamalıdır. İlgili eğitimin hukuki niteliği ve uygulanacak özel eğitim mevzuatı da incelenmelidir.
Bu nedenle sözleşmenin imzalandığı tarih, eğitimin başlangıcı, sınavların yapıldığı günler ve başarısızlık kararının tarihi birlikte değerlendirilmelidir.
Bir Sınavdan Kalmak Uzman Çavuşun Sözleşmesinin Feshi İçin Yeterli midir?
İntibak eğitimine katılan uzman çavuşların en sık karşılaştığı hukuki sorulardan biri, tek bir sınavdan başarısız olmanın doğrudan sözleşme feshi sonucunu doğurup doğurmayacağıdır.
3269 sayılı Kanun’un 12/A-c maddesinde, her sınavdan düşük not alan personelin doğrudan sözleşmesinin feshedileceği yönünde bir düzenleme bulunmamaktadır.
Kanun, intibak eğitiminden başarısızlığın sınav notuyla tespit edilmesini aramaktadır. Dolayısıyla tek bir sınavdan başarısız olunmasının ilgili eğitimin tamamında başarısız sayılmak için yeterli olup olmadığı, uygulanacak eğitim ve sınav mevzuatına göre belirlenmelidir.
Örneğin belirli bir eğitim programında birden fazla sınav yapılması ve dönem başarı notunun bu sınavların ortalamasına göre hesaplanması öngörülmüşse, yalnızca ara sınavlardan birinde düşük puan alınması her durumda eğitimin başarısız tamamlandığı anlamına gelmeyebilir.
Buna karşılık belirli bir kritik yeterlilik sınavından başarıyla geçilmesinin zorunlu tutulduğu ve bu sınavın başarısızlığının eğitimin tamamına ilişkin sonuç doğurduğu bir programda farklı bir değerlendirme yapılabilir.
Bu nedenle önemli olan, ilgili sınavın eğitim programındaki hukuki niteliğinin belirlenmesidir.
Özellikle intibak eğitiminde başarısız sayılan personelin hangi sınavdan kaç puan aldığı ve bu notun neden eğitim başarısızlığı sonucunu doğurduğu açıklanmalıdır.
İntibak Sınavında Geçme Notu Kaçtır?
Uzman çavuşların intibak eğitimi sırasında yapılan sınavlarda kaç puan almaları gerektiği, eğitimin gerçekleştirildiği kurum ve uygulanacak mevzuata göre belirlenmektedir.
3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu’nun 12/A-c maddesinde bütün intibak eğitimleri bakımından geçerli tek bir sayısal başarı barajı düzenlenmemiştir.
Bununla birlikte Türk Silahlı Kuvvetleri Sınıf Okulları/Sınıf Okulu ve Eğitim Merkezi Komutanlıkları Yönetmeliği’nin 18. maddesinde, Yönetmelik kapsamındaki sınavlar için not verme sistemi düzenlenmiştir.
Bu düzenlemeye göre sınav notları yüz puan üzerinden verilmekte; 60-69 aralığı orta, 70-85 aralığı iyi ve 86-100 aralığı çok iyi olarak değerlendirilmektedir.
Aynı Yönetmelik’in 19. maddesinde ise başarısızlığın tespiti, başarısız olunan ders sayısı, bütünleme sınavları ve diğer koşullar çerçevesinde düzenlenmiştir.
Ancak söz konusu Yönetmelik’teki 60 puanlık başarı ölçütünün bütün kuvvet komutanlıklarında, bütün intibak eğitimlerinde ve her sınav türünde değişmeyen tek baraj olduğu kabul edilmemelidir.
Özellikle bazı eğitimlerde uygulanacak özel başarı notları veya sınav esasları ilgili yönergelerle belirlenebilir. Ayrıca sınıf okulları ve eğitim merkezlerine ilişkin düzenlemelerin hangi personele ve hangi eğitim türüne uygulandığı araştırılmalıdır.
Dolayısıyla uzman çavuşun sınavdan başarısız sayıldığı bir uyuşmazlıkta öncelikle ilgili eğitim için yürürlükte bulunan başarı ölçütünün belirlenmesi gerekmektedir.
İdarenin hangi notun başarılı kabul edildiğini açıklayamaması veya personele uygulanması gereken puanlama esasları yerine farklı ölçüt kullanması, sınav sonucunun hukuka uygunluğu bakımından önem taşımaktadır.
Uzman Çavuş İntibak Sınavında Bütünleme Hakkı Var mı?
İntibak sınavında başarısız olan personelin yeniden sınava girip giremeyeceği, uygulanacak eğitim mevzuatına bağlıdır.
Bu nedenle bütün uzman erbaşlar bakımından hiçbir koşul aranmaksızın ikinci sınav hakkı bulunduğu veya ilk sınavdan kalındığında doğrudan sözleşmenin feshedilebileceği yönünde genel bir değerlendirme yapılması doğru değildir.
Türk Silahlı Kuvvetleri Sınıf Okulları/Sınıf Okulu ve Eğitim Merkezi Komutanlıkları Yönetmeliği’nin 17. maddesinde, Yönetmelik kapsamındaki eğitimler bakımından ara sınav, ders veya blok bitimi sınavı, bütünleme sınavı ve belirli mazeretler nedeniyle uygulanacak engel sınavları düzenlenmiştir.
Aynı Yönetmelik’in 19. maddesinde ise başarısızlığın tespitinde bütünleme ve belirli durumlarda ek sınav sonuçlarının dikkate alınmasına ilişkin hükümler bulunmaktadır.
Ancak bütünleme hakkının kapsamı, ilgili eğitim programına ve personelin tabi olduğu düzenlemelere göre değerlendirilmelidir.
Örneğin bir eğitim programında başarısız olunan derslerden bütünleme sınavına girme hakkı tanınmışsa, bu hak kullanılmadan doğrudan eğitim başarısızlığı sonucuna ulaşılması hukuki tartışmalara neden olabilir.
Buna karşılık uygulanacak özel mevzuatta belirli bir yeterlilik sınavı bakımından bütünleme hakkı öngörülmemişse, yalnızca başka bir eğitim programında böyle bir hakkın bulunmasından hareketle aynı sonuca ulaşılamaz.
Bu nedenle intibak sınavından başarısız olan uzman çavuşun öncelikle eğitim programını, sınav esaslarını ve varsa bütünleme hakkına ilişkin düzenlemeleri incelemesi gerekmektedir.
Sağlık Raporu Nedeniyle İntibak Sınavına Giremeyen Uzman Çavuş Başarısız Sayılır mı?
Uzman çavuşun intibak eğitimi sırasında rahatsızlanması, sağlık kuruluşuna sevk edilmesi veya istirahat raporu alması nedeniyle sınava katılamaması, özellikle değerlendirilmesi gereken durumlardandır.
Geçerli sağlık mazereti nedeniyle sınava katılamamak ile sınava girerek başarısız not almak aynı değildir.
Bu nedenle uzman çavuşun sınava katılamamasının doğrudan başarısızlık sayılıp sayılamayacağı, ilgili eğitim için geçerli mazeret ve sınav hükümlerine göre belirlenmelidir.
Özellikle Türk Silahlı Kuvvetleri Sınıf Okulları/Sınıf Okulu ve Eğitim Merkezi Komutanlıkları Yönetmeliği’nin 17. maddesinde, belirli mazeretler nedeniyle sınava katılamayan personele uygulanacak engel sınavlarına ilişkin düzenlemeler bulunmaktadır.
Bununla birlikte bu hükümlerden yararlanılabilmesi için ilgili eğitimin söz konusu Yönetmelik kapsamında bulunması ve gerekli şartların gerçekleşmesi gerekmektedir.
Örneğin sınav tarihinde yetkili sağlık kuruluşunca düzenlenmiş istirahat raporu bulunan personelin, sağlık mazereti dikkate alınmadan doğrudan sıfır puanla değerlendirilmesi hukuki sorun doğurabilir.
Ancak sağlık raporu bulunması, her durumda sınırsız tekrar sınavı hakkı verdiği anlamına gelmez. İlgili eğitimde mazeret sınavına ilişkin düzenlemeler ve bu hakkın kullanılma koşulları önem taşımaktadır.
Bu nedenle sınava sağlık nedeniyle katılamayan uzman erbaşın raporunun geçerliliği, sınav tarihleri ve ilgili mevzuat birlikte değerlendirilmelidir.
İntibak Eğitimi Sınav Notu Hangi Belgelerle İspatlanmalıdır?
3269 sayılı Kanun’un 12/A-c maddesi, başarısızlığın sınav notuyla tespit edilmesini aradığından, sınav sonucunun denetlenebilir biçimde ortaya konulması gerekmektedir.
Bu kapsamda sınav sonuç belgeleri, puanlama çizelgeleri, cevap kâğıtları, uygulamalı sınav değerlendirme formları, varsa sınav komisyonu kararları ve eğitim programında belirlenen başarı ölçütleri önem taşıyabilir.
Ancak her sınavın aynı yöntemle gerçekleştirilmesi zorunlu değildir. Özellikle yazılı sınavlarda cevap anahtarları ve puan hesaplamaları önem taşırken uygulamalı sınavlarda personelin gösterdiği performansın hangi ölçütlerle değerlendirildiği araştırılmalıdır.
Örneğin uygulamalı eğitim sınavından başarısız sayılan uzman çavuşun hangi aşamada hangi performansı gösteremediği ve bu durumun nasıl puanlandırıldığı belirlenebilmelidir.
Bunun yanında sınavı değerlendiren kişiler tarafından yapılan işlemlerin ilgili mevzuata uygun olması gerekmektedir.
Özellikle değerlendirme çizelgesinde personelin aldığı puanın bulunmaması, puanlama esaslarının açıklanamaması veya farklı belgelerde farklı sınav sonuçlarının yer alması, başarısızlık sonucunun hukuka uygunluğunu etkileyebilir.
Dolayısıyla yalnızca personelin başarısız olduğunun bildirildiği bir yazının bulunması, sınav notunun doğru ve usulüne uygun belirlendiğinin ayrıca incelenmesini gereksiz kılmaz.
Eğiticinin Olumsuz Kanaati Sınav Başarısızlığı Sayılır mı?
İntibak eğitiminde başarısızlık nedeniyle sözleşme feshi işlemlerinde özellikle dikkat edilmesi gereken konulardan biri, eğiticilerin personel hakkındaki genel değerlendirmeleriyle sınav sonucunun birbirinden ayrılmasıdır.
Askerî eğitim sürecinde personelin disiplin durumu, eğitimlere katılımı, fiziki yeterliliği ve mesleki davranışları hakkında değerlendirmeler yapılması mümkündür.
Ancak 3269 sayılı Kanun’un 12/A-c maddesinde özel olarak sınav notuyla başarısızlığın tespit edilmesi öngörülmüştür.
Bu nedenle eğiticinin personelin başarısız olduğuna ilişkin genel kanaati, tek başına sınav notu şartının yerine geçmez.
Örneğin eğitim sorumlusu tarafından “personel eğitimde istenen seviyeye ulaşamamıştır” şeklinde tutanak düzenlenmiş ancak başarısızlığı gösteren herhangi bir sınav notu ortaya konulamamışsa, 12/A-c maddesinin uygulanması bakımından hukuki sorun doğabilir.
Buna karşılık ilgili eğitimde uygulamalı sınavların değerlendirme yöntemi gereğince eğiticilerin puanlama yapması öngörülmüşse, bu puanların mevzuata uygun biçimde verilmesi ve başarısızlık sonucunun objektif şekilde ortaya konulması önemlidir.
Dolayısıyla burada belirleyici olan yalnızca değerlendirmeyi kimin yaptığı değil, başarısızlık sonucunun hangi hukuki ve ölçülebilir esaslara dayandığıdır.
İntibak Sınavında Hatalı Puanlama Nedeniyle Sözleşme Feshi
Uzman çavuşun intibak eğitimi sonunda aldığı sınav notunun hatalı hesaplandığı iddiası, sözleşme feshi işleminin hukuka uygunluğu bakımından önem taşımaktadır.
Özellikle yazılı sınavlarda yanlış cevap anahtarı kullanılması, doğru yanıtların hatalı değerlendirilmesi veya puanların toplanmasında maddi hata yapılması gibi durumlar söz konusu olabilir.
Benzer şekilde uygulamalı sınavlarda personelin performansına ilişkin değerlendirme çizelgesinin yanlış düzenlenmesi veya belirlenmiş puanlama ölçütlerinden farklı kriterlerin kullanılması da sınav sonucunu etkileyebilir.
Bu tür durumlarda öncelikle ilgili sınav notunun hangi belgeler üzerinden belirlendiği araştırılmalıdır.
Örneğin başarı barajının hemen altında kalan bir personelin puanlamasında maddi hata bulunması, başarısızlık sonucunun değişmesine neden olabilir.
Ancak sınav notuna ilişkin her itirazın doğrudan yeniden değerlendirme yapılmasını veya sınavın iptalini gerektireceği söylenemez. İleri sürülen hukuka aykırılığın somut biçimde ortaya konulması önemlidir.
Özellikle sözleşme feshi davasında sınav belgelerinin idareden getirtilmesi ve gerekli görüldüğünde uzman incelemesi yapılması talep edilebilir.
Jandarma Uzman Çavuş İntibak Eğitiminde Başarısız Olursa Ne Olur?
3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu’nun 12/A-c maddesi, Kanun kapsamındaki uzman erbaşların ilk beş aylık intibak döneminde eğitim başarısızlığı nedeniyle sözleşmelerinin feshedilmesine ilişkin düzenlemedir.
Bu nedenle Jandarma Genel Komutanlığı bünyesinde uzman erbaş olarak göreve başlayan personel bakımından da ilgili hükmün uygulanması gündeme gelebilir.
Ancak Jandarma Genel Komutanlığı bünyesinde verilen eğitimlerin içeriği, başarı ölçütleri ve sınav usulleri, Türk Silahlı Kuvvetlerindeki bazı eğitim programlarından farklı olabilir.
Özellikle kolluk ve asayiş hizmetlerinin niteliği gereği verilen eğitimlerde, ilgili kurumun eğitim mevzuatında öngörülen özel başarı şartları bulunabilir.
Bu nedenle Jandarma uzman çavuşun intibak sınavında başarısız sayıldığı olayda, öncelikle hangi eğitim programına tabi olduğu ve bu program için geçerli başarı ölçütünün ne olduğu belirlenmelidir.
Ayrıca personelin ilk beş aylık intibak döneminde bulunup bulunmadığı ve başarısızlığın usulüne uygun sınav notuyla ortaya konulup konulmadığı değerlendirilmelidir.
Özellikle eğitim sorumlularının olumsuz kanaatine dayanan bir işlemle, ilgili eğitimde belirlenmiş başarı ölçütünün altında kalan personel hakkında tesis edilen işlem aynı hukuki değerlendirmeyi gerektirmez.
İntibak Eğitimi Başarısızlığı ile Görevde Başarısızlık Arasındaki Fark
3269 sayılı Kanun’da intibak eğitimindeki başarısızlık ile görev sırasında gerçekleştirilen eğitim veya kurslarda başarısızlık farklı hükümler altında düzenlenmiştir.
Kanun’un 12/A-c maddesi, ilk beş aylık intibak döneminde verilen eğitimlerden sınav notuyla başarısız olduğu tespit edilen uzman erbaşlara ilişkindir.
Buna karşılık 12/B maddesinde görevde başarısız olma hâlleri düzenlenmiştir.
Özellikle 12/B-a bendinde atış, spor ve eğitim faaliyetlerinde ilgili mevzuatın öngördüğü standartlara ulaşamayanlar; 12/B-c bendinde ise atandıkları kadro görev yerleriyle ilgili olarak üç ay veya daha uzun süreli bir kurs veya eğitimde başarısız olanlar ayrıca belirtilmiştir.
Bu nedenle uzman çavuşun ilk beş aylık intibak eğitiminde başarısız olması ile mesleğinde birkaç yıl görev yaptıktan sonra katıldığı uzun süreli bir kursu tamamlayamaması aynı hukuki durum değildir.
Örneğin göreve başladıktan üç yıl sonra belirli bir ihtisas kursuna gönderilen personelin başarısızlığı değerlendirilirken, doğrudan 12/A-c maddesindeki ilk beş aylık intibak şartına dayanılması doğru değildir.
Benzer şekilde ilk beş aylık intibak dönemi içerisindeki eğitimin başarısız tamamlandığı iddiasında, başarısızlık sonucunun sınav notuyla ortaya konulması şartı göz ardı edilmemelidir.
Bu ayrım, sözleşme feshi işleminde hangi kanun maddesinin uygulanacağı ve başarısızlığın hangi belgelerle ispatlanması gerektiği bakımından önem taşımaktadır.
İntibak Eğitiminde Başarısız Olmak Disiplin Cezası mıdır?
Uzman çavuşun intibak eğitiminde başarısız sayılması, doğrudan bir disiplin cezası değildir.
3269 sayılı Kanun’un 12/A-c maddesi, personelin mesleğe uyum sürecindeki eğitim başarısızlığına dayanarak intibak edememiş sayılmasını düzenlemektedir.
Buna karşılık disiplin cezaları, personelin disiplin mevzuatında tanımlanan fiilleri gerçekleştirmesi nedeniyle uygulanan ayrı yaptırımlardır.
Özellikle eğitim sırasında disiplin cezası almamış bir uzman çavuşun, sınavdan başarısız olması nedeniyle intibak edememiş sayılması mümkündür.
Aynı şekilde eğitim sürecinde disiplin cezası alan personelin yalnızca bu nedenle intibak sınavında başarısız olduğu kabul edilemez.
Kanun’un 12/A-b maddesinde, en az iki disiplin amirinden toplam üç disiplin cezası alınması ayrıca intibak edememe nedeni olarak düzenlenmiştir.
Bu nedenle sınav başarısızlığı ile disiplin cezası sayısına bağlı sözleşme feshi hükümleri birbirinden ayrılmalıdır.
İntibak Sınavında Başarısız Olan Uzman Çavuşa Yeniden Eğitim Hakkı Verilir mi?
İntibak eğitimi başarısızlığı nedeniyle yeniden eğitim hakkı tanınıp tanınmayacağı, ilgili eğitim mevzuatında yer alan hükümlere göre belirlenmelidir.
3269 sayılı Kanun’un 12/A-c maddesinde, başarısız olan bütün personele koşulsuz olarak ikinci kez intibak eğitimi verilmesi gerektiği yönünde bir düzenleme bulunmamaktadır.
Ancak bu durum, ilgili eğitim programında öngörülmüş olan bütünleme, ek sınav veya mazeret sınavı haklarının uygulanmayacağı anlamına gelmez.
Özellikle sınav başarısızlığının kesinleşmesi için belirli aşamaların tamamlanması gerekiyorsa, bu aşamalar yerine getirilmeden sözleşme feshine gidilmesi hukuki sorun oluşturabilir.
Örneğin eğitim mevzuatında belirli derslerden başarısız olan personele bütünleme sınavına girme hakkı tanınmışsa, bu hakkın hangi koşullarda kullanılabileceği araştırılmalıdır.
Buna karşılık başarısızlık değerlendirmesi usulüne uygun şekilde kesinleşmiş ve yeniden eğitim hakkı öngörülmemişse, yalnızca personelin yeniden deneme yapmak istemesi nedeniyle idarenin ikinci eğitim vermek zorunda olduğu söylenemez.
Bu nedenle hakların kapsamı her olayda ilgili eğitim programının mevzuatına göre belirlenmelidir.
İntibak Eğitiminde Başarısızlık Hakkında Danıştay Kararları
Uzman erbaşların eğitim başarısızlığı nedeniyle sözleşmelerinin feshedilmesine ilişkin uyuşmazlıklar, Danıştayın çeşitli kararlarında değerlendirilmiştir.
Ancak 3269 sayılı Kanun’un 12/A-c maddesi 2024 yılında kabul edildiğinden, daha önceki tarihlerde verilen eğitim başarısızlığı kararlarının doğrudan bu hükmün uygulanmasına ilişkin olmadığına dikkat edilmelidir.
Özellikle eski mevzuat döneminde uzun süreli ihtisas kurslarında başarısızlık nedeniyle verilen fesih kararları, yeni düzenleme bakımından doğrudan aynı hukuki sonucu doğuran emsal olarak gösterilmemelidir.
Bununla birlikte bu kararlar, eğitim başarısızlığının somut belgelerle ortaya konulması ve idarenin personeli hangi görev için istihdam ettiğinin değerlendirilmesi bakımından önem taşımaktadır.
Danıştay 12. Dairesinin 09.11.2023 Tarihli, 2020/3245 E., 2023/5825 K. Sayılı Kararı
Danıştay 12. Dairesinin bu kararı, Özel Kuvvetler Komutanlığında görev yapmak üzere dış kaynaktan temin edilen bir uzman erbaşın ihtisas kursunda başarısız olması nedeniyle sözleşmesinin feshedilmesine ilişkindir.
Karara konu olayda, Özel Kuvvetler Komutanlığının personel ihtiyacının karşılanması amacıyla yapılan sınavlarda başarılı olan kişi, Hava Kuvvetleri Komutanlığı bünyesinde uzman erbaş olarak istihdam edilmiştir.
Personel, temel askerlik eğitimini tamamlamasının ardından Özel Kuvvetler İhtisas Kursuna katılmış; ancak ilgili kursta geçerli başarı notunu alamadığı gerekçesiyle eğitimden ilişiği kesilmiştir.
İdare, personelin doğrudan Özel Kuvvetler Komutanlığı ihtiyacı için istihdam edildiğini ve ihtisas kursunu başarıyla tamamlamasının görevine devam edebilmesi bakımından gerekli olduğunu değerlendirerek sözleşmesini feshetmiştir.
İlk derece mahkemesi, personelin hangi kuvvet komutanlığı bünyesinde istihdam edildiği ve ihtisas kursunda başarısız olmasının sonuçları bakımından belirsizlik bulunduğu gerekçesiyle fesih işlemini iptal etmiştir.
Ancak Danıştay 12. Dairesi, personelin hangi amaçla temin edildiğini ve ilgili kursu başarıyla tamamlaması gerektiğini dikkate almıştır.
Danıştay, ihtisas kursunda başarısızlığın geçerli not alınamaması nedeniyle ortaya konulduğu ve uygulanacak eski kanuni düzenlemenin şartlarının gerçekleştiği sonucuna ulaşarak fesih işlemini hukuka uygun değerlendirmiştir.
Bu nedenle ilk derece mahkemesinin iptal kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin karar bozulmuştur.
Kararın hukuki önemi, eğitim veya kurs başarısızlığı nedeniyle sözleşme feshinde yalnızca personelin hangi kadroda bulunduğuna değil, hangi görev için temin edildiğine ve ilgili eğitimi tamamlama yükümlülüğüne de önem verilmesidir.
Ancak karar, 2024 yılında yürürlüğe giren 12/A-c maddesine değil, eski mevzuatta üç ay ve daha uzun süreli kurs başarısızlığını düzenleyen hükme dayanmaktadır.
Danıştay 12. Dairesinin 02.12.2024 Tarihli, 2024/5723 E., 2024/5131 K. Sayılı Kararı
Danıştay 12. Dairesinin 2 Aralık 2024 tarihli kararı, aynı Özel Kuvvetler İhtisas Kursu uyuşmazlığında önceki bozma kararı sonrasında verilen Bölge İdare Mahkemesi kararının temyizen incelenmesine ilişkindir.
Bu nedenle karar, yukarıda açıklanan dosyadan bağımsız ikinci bir olay olarak değerlendirilmemelidir.
Önceki bozma kararına uyan Bölge İdare Mahkemesi, ilgili personelin Özel Kuvvetler Komutanlığında istihdam edilmek üzere temin edildiğini ve ihtisas kursunda geçerli not alamadığı için sözleşmenin feshedilmesinde hukuka aykırılık bulunmadığını kabul etmiştir.
Personelin yaptığı temyiz başvurusu üzerine dosyayı yeniden inceleyen Danıştay, Bölge İdare Mahkemesinin önceki bozma kararında belirtilen esaslara uyduğunu tespit etmiş ve temyiz istemini reddederek kararı onamıştır.
Bu karar, eğitim başarısızlığı nedeniyle sözleşme feshinin değerlendirilmesinde ilgili personelin istihdam amacı ve sınav sonucunun hukuki önemini göstermektedir.
Ancak 2024 yılında verilmiş olmasına rağmen dava konusu işlem eski mevzuat döneminde tesis edilmiştir. Bu nedenle kararın doğrudan 3269 sayılı Kanun’un 12/A-c maddesi uygulanarak verilmiş bir intibak eğitimi kararı olduğu söylenemez.
Güncel bir uyuşmazlıkta ilk beş aylık intibak dönemine ilişkin özel şartların ayrıca değerlendirilmesi gerekmektedir.
İntibak Sınavında Başarısızlık Nedeniyle Sözleşme Feshine Nasıl İtiraz Edilir?
Uzman çavuşun intibak sınavından başarısız sayılması hâlinde öncelikle sınav sonucuna ilişkin idari başvuru imkânlarının değerlendirilmesi gerekmektedir.
Özellikle eğitim programında sınav notunun yeniden incelenmesine, değerlendirme hatalarının düzeltilmesine veya mazeret sınavı yapılmasına ilişkin hükümler bulunabilir.
Ancak her eğitim programında aynı idari itiraz süresinin ve usulünün geçerli olduğu söylenemez.
Bu nedenle personelin öncelikle hangi eğitim mevzuatına tabi olduğunu ve sınav sonucuna karşı hangi başvuru yollarının bulunduğunu öğrenmesi önem taşımaktadır.
Sınav sonucuna yönelik başvuruda, yalnızca sınavın zor olduğu veya personelin kendisini başarılı gördüğü yönündeki genel açıklamalarla yetinilmemelidir.
Özellikle puan hesaplamasında hata bulunduğu, değerlendirme ölçütlerinin yanlış uygulandığı, ilgili personele tanınması gereken bütünleme veya mazeret sınavı hakkının kullandırılmadığı ya da başarısızlık sonucunun yeterli belgeye dayanmadığı gibi somut hukuki nedenler belirtilmelidir.
Ayrıca sınav sonucuna itiraz edilmesiyle sözleşme feshi işlemine karşı iptal davası açılması birbirinden farklı süreçlerdir.
Özellikle sözleşme feshi işlemi tebliğ edilmişse, sınav notuna itiraz edilmesinin dava açma süresini kendiliğinden durdurduğu varsayılmamalıdır.
İntibak Sınavında Başarısızlık Nedeniyle Sözleşme Feshi İptal Davası
3269 sayılı Kanun’un 12/A-c maddesi kapsamında sözleşmesi feshedilen uzman çavuş, işlemin hukuka aykırı olduğunu düşünüyorsa yetkili idare mahkemesinde iptal davası açabilir.
Bu davada öncelikle personelin ilk beş aylık intibak döneminde bulunup bulunmadığı ve başarısızlık değerlendirmesinin ilgili kanuni hükme uygun yapılıp yapılmadığı incelenmelidir.
Özellikle sınav notunun doğru hesaplanmadığı, başarısızlık sonucunun ilgili eğitim mevzuatına aykırı olduğu veya personele uygulanması gereken sınav haklarının kullandırılmadığı iddiaları önem taşımaktadır.
Bunun yanında sözleşme feshi işleminin yetkili makam tarafından tesis edilip edilmediği ve işlemin dayanağını oluşturan belgelerin yeterliliği de değerlendirilmelidir.
Örneğin yalnızca eğiticinin olumsuz görüşüne dayanılarak başarısızlık kararı verildiği, ancak kanunun aradığı sınav notunun bulunmadığı bir olayda, sözleşme feshi işleminin sebep unsuru bakımından hukuka aykırılığı ileri sürülebilir.
Benzer şekilde sınav sonucundaki maddi hatanın personelin başarı durumunu değiştirebilecek nitelikte olduğu ortaya konulursa, bu durum sözleşme feshinin hukuki dayanağını etkileyebilir.
İptal davasında idarenin sınav belgelerini ve başarı değerlendirmesine ilişkin kayıtlarını dosyaya sunması istenebilir.
İntibak Sınavı Nedeniyle Sözleşme Feshi Davası Kaç Gün İçerisinde Açılır?
Uzman çavuşun intibak sınavında başarısızlık nedeniyle sözleşmesinin feshedilmesine karşı açılacak iptal davalarında, özel bir süre bulunmadıkça 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 7. maddesinde düzenlenen altmış günlük genel dava açma süresi uygulanmaktadır.
Bu süre kural olarak sözleşme feshi işleminin ilgili personele yazılı biçimde tebliğ edilmesini takip eden günden itibaren işlemeye başlar.
Ancak sınav sonucuna yönelik idari başvuruların dava açma süresine etkisi ve sözleşme feshi işleminin hangi tarihte kesin olarak tesis edildiği, somut olayın özelliklerine göre değerlendirilmelidir.
Bu nedenle yalnızca sınav sonucunun açıklanması ile personelin uzman erbaşlık sözleşmesinin feshedilmesi aynı işlem olarak görülmemelidir.
Özellikle sınav sonucunun ardından ayrıca sözleşme feshi kararı alınmışsa, bu kararın tebliğ tarihi ve hukuki niteliği önem taşımaktadır.
İntibak Eğitimi Başarısızlığı Davasında Yürütmenin Durdurulması
İntibak eğitimi başarısızlığı nedeniyle sözleşmesi feshedilen uzman çavuş, iptal davasıyla birlikte yürütmenin durdurulmasını da talep edebilir.
2577 sayılı Kanun’un 27. maddesi uyarınca yürütmenin durdurulması kararı verilebilmesi için işlemin açıkça hukuka aykırı olması ve uygulanması hâlinde telafisi güç veya imkânsız zararların meydana gelmesi şartlarının birlikte gerçekleşmesi gerekmektedir.
Özellikle mesleğe yeni başlayan personelin sözleşmesinin feshedilmesi sonucunda mesleki statüsünü ve düzenli gelirini kaybetmesi, zarar şartının değerlendirilmesinde önem taşıyabilir.
Ancak bu sonuçların bulunması, her olayda yürütmenin durdurulması kararı verileceği anlamına gelmez.
Mahkeme, başarısızlık sonucunun hukuka aykırılığını ve işlemin doğurabileceği zararları somut olay üzerinden birlikte değerlendirir.
İntibak Eğitimi Başarısızlığı Nedeniyle Feshedilen Uzman Çavuşun Mali Hakları
3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu’nun 12. maddesinin birinci fıkrasında, ilk beş aylık intibak döneminde göreve intibak edemeyen personelin sözleşmesinin feshedileceği ve Türk Silahlı Kuvvetleriyle ilişiğinin kesileceği düzenlenmiştir.
Aynı hükümde peşin olarak ödenen aylık ve aylıkla birlikte ödenen diğer özlük haklarının çalışılmayan günlere ait kısmının geri alınacağı belirtilmiştir.
Bu nedenle intibak eğitimi başarısızlığı nedeniyle sözleşmenin feshedilmesi hâlinde, personelin çalıştığı günler ve kendisine peşin ödenen tutarlar önem taşımaktadır.
Ancak kanunda çalışılmayan günlere ait ödemelerin geri alınmasının öngörülmesi, personelin çalıştığı bütün döneme ilişkin maaşının geri istenebileceği anlamına gelmez.
Özellikle sözleşme feshi işleminin mahkeme tarafından iptal edilmesi durumunda, işlem nedeniyle yoksun kalınan parasal ve özlük hakların karşılanması da gündeme gelebilir.
Bu hakların kapsamı, dava dilekçesindeki taleplere ve mahkeme kararının içeriğine göre belirlenmektedir.
Uzman Çavuş İntibak Sınavında Başarısızlık Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
İntibak sınavından kalan uzman çavuşun sözleşmesi feshedilir mi?
3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu’nun 12/A-c maddesine göre ilk beş aylık intibak dönemi içerisinde verilen intibak eğitimlerinden başarısız olduğu sınav notuyla tespit edilen uzman erbaşlar intibak edememiş sayılmakta ve sözleşmeleri feshedilmektedir.
Ancak sınavdan düşük not alınmasıyla ilgili eğitimin tamamında başarısız sayılmak her durumda aynı değildir. Özellikle ilgili eğitimde geçerli başarı ölçütleri, sınavların ağırlıkları ve varsa bütünleme veya ek sınav hakları değerlendirilmelidir. Bu nedenle sözleşme feshinin hukuka uygunluğu için başarısızlık sonucunun ilgili eğitim mevzuatına göre ortaya konulması gerekmektedir.
Uzman çavuş intibak eğitiminde tek sınavdan kalırsa atılır mı?
Tek bir sınavdan başarısız olunmasının sözleşme feshi için yeterli olup olmadığı, ilgili eğitimin başarı esaslarına bağlıdır. Bazı eğitim programlarında birden fazla sınav sonucunun değerlendirilmesi veya bütünleme sınavı yapılması öngörülmüş olabilir. Bu nedenle yalnızca tek bir sınavda düşük not alınması, her olayda intibak eğitiminin başarısız tamamlandığı anlamına gelmez.
Buna karşılık belirli bir yeterlilik sınavının başarıyla tamamlanmasının zorunlu tutulduğu ve ilgili mevzuatın bu sınavda başarısızlığı eğitimin tamamı bakımından sonuç doğuran bir durum olarak düzenlediği hâllerde farklı değerlendirme yapılabilir. Önemli olan, sınavın hukuki niteliğinin ve başarısızlık ölçütünün önceden belirlenmiş olmasıdır.
Uzman çavuş intibak sınavında geçme notu kaçtır?
3269 sayılı Kanun’un 12/A-c maddesinde bütün intibak eğitimleri için geçerli tek bir sayısal başarı barajı bulunmamaktadır. Bu nedenle uzman çavuşların her eğitimde aynı puanla başarılı sayılacağı söylenemez.
Türk Silahlı Kuvvetleri Sınıf Okulları/Sınıf Okulu ve Eğitim Merkezi Komutanlıkları Yönetmeliği kapsamında belirli sınavlar için yüz puan üzerinden notlandırma ve 60 puanlık geçme ölçütü bulunmaktadır. Ancak bu düzenlemenin ilgili personele ve intibak eğitimine uygulanıp uygulanmadığı ayrıca belirlenmelidir. Bazı eğitimlerde özel başarı şartları ilgili yönergelerle düzenlenebilir.
İntibak sınavından başarısız olan uzman çavuş bütünlemeye girebilir mi?
Bütünleme hakkı, ilgili eğitim programı için yürürlükte bulunan mevzuata göre belirlenmektedir. Bu nedenle bütün uzman çavuşlar bakımından koşulsuz bir bütünleme hakkı bulunduğu veya hiçbir intibak sınavında bütünleme yapılmayacağı yönünde genel sonuca ulaşılması doğru değildir.
Özellikle ilgili eğitimde bütünleme veya ek sınav hakkı öngörülmüşse, personelin bu hakkı kullanıp kullanmadığı değerlendirilmelidir. Başarısızlık kararı verilmeden önce uygulanması gereken sınav aşamalarının tamamlanmamış olması, sözleşme feshi işleminin hukuka uygunluğunu etkileyebilir.
Sağlık raporu nedeniyle intibak sınavına giremeyen uzman çavuş başarısız sayılır mı?
Sağlık nedeniyle sınava katılamamak ile sınavda başarısız not almak farklı durumlardır. Bu nedenle geçerli istirahat raporu bulunan personelin sınava girememesi hâlinde, ilgili eğitim programının mazeret ve engel sınavı hükümleri dikkate alınmalıdır.
Özellikle sağlık mazeretine rağmen personele uygulanması gereken sınav hakkı kullandırılmadan başarısızlık kararı verilmesi hukuka aykırılık oluşturabilir. Ancak sağlık raporu bulunması, her durumda sınırsız ek sınav hakkı bulunduğu anlamına gelmez. İlgili eğitim mevzuatındaki koşullar belirleyicidir.
Eğiticinin olumsuz değerlendirmesi intibak sınavında başarısızlık sayılır mı?
3269 sayılı Kanun’un 12/A-c maddesinde başarısızlığın sınav notuyla tespit edilmesi gerektiği açıkça düzenlenmiştir. Bu nedenle eğiticinin personel hakkında olumsuz kanaate sahip olması, tek başına sınav notuyla başarısızlığın tespiti şartını karşılamaz.
Ancak ilgili eğitimde uygulamalı değerlendirmelerin eğiticiler tarafından yapılması ve belirli puanlama ölçütlerinin kullanılması öngörülmüş olabilir. Böyle bir durumda önemli olan değerlendirmenin mevzuata uygun şekilde gerçekleştirilmesi ve başarısızlık sonucunun objektif olarak denetlenebilir notlarla ortaya konulmasıdır.
Jandarma uzman çavuş intibak sınavından kalırsa sözleşmesi feshedilir mi?
Jandarma Genel Komutanlığı bünyesinde 3269 sayılı Kanun’a tabi olarak görev yapan uzman erbaşların ilk beş aylık intibak döneminde eğitim başarısızlığı nedeniyle sözleşmelerinin feshedilmesi gündeme gelebilir.
Ancak ilgili eğitim programında hangi başarı şartlarının öngörüldüğü, sınavın nasıl değerlendirildiği ve başarısızlık sonucunun sınav notuyla tespit edilip edilmediği araştırılmalıdır. Ayrıca Jandarma Genel Komutanlığında uygulanan eğitim düzenlemeleri, diğer kuvvet komutanlıklarındaki eğitim programlarıyla her durumda aynı olmayabilir.
İntibak sınavı sonucuna itiraz edilebilir mi?
İntibak sınavından başarısız sayılan personel, ilgili eğitim mevzuatında öngörülen idari başvuru yollarından yararlanabilir. Ancak sınav notuna itiraz süresi ve usulü, eğitim programına göre değişebileceğinden bütün personel için tek bir süre belirtilmesi doğru değildir.
İtirazda özellikle sınav notunun hesaplanması, puanlama ölçütleri, değerlendirme hataları ve varsa kullanılmayan bütünleme veya mazeret sınavı hakları üzerinde durulmalıdır. Ayrıca sınav sonucuna yapılan itiraz, sözleşme feshi işlemine karşı açılacak iptal davasından ayrı bir hukuki süreçtir.
İntibak sınavında başarısızlık nedeniyle sözleşme feshi iptal edilebilir mi?
Evet. İntibak sınavında başarısızlık nedeniyle sözleşmesi feshedilen uzman çavuş, işlemin hukuka aykırı olduğunu ileri sürerek yetkili idare mahkemesinde iptal davası açabilir.
Özellikle başarısızlığın sınav notuyla tespit edilememesi, yanlış başarı ölçütünün uygulanması, sınav sonucunda maddi hata bulunması veya ilgili personele tanınması gereken sınav haklarının kullandırılmaması, işlemin hukuka uygunluğu bakımından önem taşıyabilir. Ancak dava sonucunun belirlenmesinde somut olayın özellikleri ve mevcut belgeler esas alınır.
İntibak sınavında başarısızlık nedeniyle sözleşme feshi davası kaç gün içerisinde açılır?
Uzman çavuşun intibak sınavında başarısızlık nedeniyle sözleşmesinin feshedilmesine karşı açılacak iptal davalarında, özel bir süre bulunmadıkça altmış günlük genel dava açma süresi uygulanmaktadır.
Bu süre kural olarak fesih işleminin personele yazılı olarak tebliğini takip eden günden itibaren işlemeye başlar. Ancak sınav sonucuna yönelik idari başvuruların ve diğer işlemlerin dava açma süresine etkisi ayrıca değerlendirilmelidir. Bu nedenle yalnızca sınav sonucuna itiraz edilmiş olması nedeniyle sözleşme feshi davasının süresinin kendiliğinden durduğu varsayılmamalıdır.
İntibak sınavında başarısız olan uzman çavuş yeniden eğitime alınır mı?
Uzman çavuşun yeniden eğitime alınması, ilgili eğitim mevzuatında düzenlenen şartlara bağlıdır. 3269 sayılı Kanun’un 12/A-c maddesinde bütün başarısız personele koşulsuz olarak ikinci kez intibak eğitimi verilmesi gerektiğine ilişkin genel bir hüküm bulunmamaktadır.
Ancak eğitim programında ek sınav, bütünleme veya geçerli mazeret nedeniyle yeniden değerlendirme imkânı öngörülmüşse, bu hakların uygulanması gerekir. Özellikle personelin eğitim başarısızlığının kesinleşmesi için hangi aşamaların tamamlanması gerektiği araştırılmalıdır.
İntibak sınavı nedeniyle sözleşme feshi mahkeme tarafından iptal edilirse göreve dönülür mü?
İntibak sınavında başarısızlık gerekçesiyle tesis edilen sözleşme feshi işleminin mahkeme tarafından iptal edilmesi hâlinde, idarenin mahkeme kararının gereklerine uygun işlem tesis etmesi gerekmektedir.
Mahkemenin iptal gerekçesine göre personelin hukuki durumunun yeniden değerlendirilmesi, gerekli sınav veya eğitim işlemlerinin tamamlanması ve fesih nedeniyle yoksun kalınan hakların karşılanması gündeme gelebilir. Ancak iptal kararının her durumda doğrudan başarılı sayılma sonucunu doğuracağı kabul edilmemelidir. Bunun kapsamı, kararın gerekçesine ve uyuşmazlığın niteliğine göre değişebilir.
Sonuç: İntibak Eğitiminde Başarısızlık Nedeniyle Uzman Çavuş Sözleşmesinin Feshi
3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu’nun 12/A maddesinin (c) bendinde, ilk beş aylık intibak dönemi içerisinde verilen eğitimlerden başarısız olduğu sınav notuyla tespit edilen uzman erbaşların intibak edememiş sayılacağı ve sözleşmelerinin feshedileceği düzenlenmiştir.
Ancak uzman çavuş intibak sınavında başarısızlık nedeniyle sözleşme feshi, yalnızca eğitim sorumlularının olumsuz değerlendirmesine veya personelin herhangi bir sınavdan düşük puan almasına dayandırılamaz.
Özellikle başarısızlığın ilgili eğitim mevzuatına göre belirlenmesi, sınav notunun doğru hesaplanması ve varsa bütünleme veya mazeret sınavına ilişkin usullerin uygulanması gerekmektedir. Bunun yanında personelin gerçekten ilk beş aylık intibak döneminde bulunup bulunmadığı ve söz konusu eğitimin 12/A-c maddesi kapsamında değerlendirilip değerlendirilemeyeceği de önem taşımaktadır.
Danıştay 12. Dairesinin eğitim başarısızlığına ilişkin kararları, personelin hangi görev için istihdam edildiğinin ve başarısızlık sonucunun hukuki dayanağının değerlendirilmesi bakımından önem taşımaktadır. Ancak eski mevzuat döneminde uzun süreli ihtisas kursları nedeniyle verilen kararların, 2024 yılında yürürlüğe giren intibak eğitimi hükmüyle aynı kapsamda olduğu kabul edilmemelidir.
Sonuç olarak intibak sınavında başarısızlık nedeniyle uzman çavuşun sözleşmesinin feshedilebilmesi, 3269 sayılı Kanun’un 12/A-c maddesinde düzenlenen şartların gerçekleşmesine, başarısızlığın hukuka uygun sınav notuyla tespit edilmesine ve uygulanacak eğitim mevzuatının gerektirdiği işlemlerin tamamlanmasına bağlıdır. Bu şartların bulunmadığı durumlarda sözleşme feshi işleminin iptali için idari yargı yoluna başvurulması mümkündür.