Uzman Çavuşun Kurumun İtibarını Zedelemesi Nedeniyle Sözleşmesinin Feshi

Uzman çavuşların sözleşmelerinin feshedilmesine neden olan davranışlar, yalnızca görevde başarısızlık veya disiplin cezalarının sayısıyla sınırlı […]

Uzman çavuşların sözleşmelerinin feshedilmesine neden olan davranışlar, yalnızca görevde başarısızlık veya disiplin cezalarının sayısıyla sınırlı değildir. Askerî personelin görev sırasında ya da görev dışında gerçekleştirdiği bazı davranışlar, Türk Silahlı Kuvvetlerinin, Jandarma Genel Komutanlığının veya Sahil Güvenlik Komutanlığının kurumsal saygınlığına zarar verebilecek nitelikte olması hâlinde sözleşme feshi sonucunu doğurabilmektedir. Bu kapsamda kurumun itibarını zedeleme nedeniyle sözleşme feshi, 3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu’nun 12/C maddesinin (c) bendinde düzenlenen kendilerinden istifade edilememe hâllerinden biridir.

Ancak uzman erbaşın herhangi bir disiplin cezası alması, hakkında adli soruşturma başlatılması veya amirleri tarafından davranışlarının olumsuz değerlendirilmesi, tek başına kurumun manevi şahsiyetine zarar verdiğini göstermez. Sözleşmenin bu gerekçeyle feshedilebilmesi için personele isnat edilen davranışın suç veya disiplinsizlik niteliği taşıması, ilgili kurumun manevi şahsiyetine zarar verebilecek ağırlıkta bulunması ve bu durumun somut belgelerle ortaya konulması gerekmektedir.

Özellikle uzman çavuşun kurumun itibarını zedelediği gerekçesiyle sözleşmesinin feshedilmesi, kişinin mesleki geleceğini doğrudan etkileyen ağır bir idari işlemdir. Bu nedenle idarenin yalnızca genel kanaatlere veya soyut değerlendirmelere dayanması yeterli olmayıp isnat edilen fiilin niteliğini ve sözleşme feshini gerektiren hukuki nedenleri ortaya koyması gerekir.

3269 Sayılı Kanun’un 12/C-c Maddesi Nedir?

3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu’na 7517 sayılı Kanun’un 34. maddesiyle eklenen 12/C maddesi, uzman erbaşların kendilerinden istifade edilemeyecek personel sayılacağı durumları düzenlemektedir.

Söz konusu maddenin (c) bendinde şu hükme yer verilmiştir:

Madde 12/C-c:

“Devletin, Türk Silahlı Kuvvetlerinin, Jandarma Genel Komutanlığının veya Sahil Güvenlik Komutanlığının manevi şahsiyetine zarar verecek nitelikte suç veya disiplinsizlik teşkil eden tutum, davranış veya fiillerde bulunanlar,”

Maddenin devamında ise bu durumların rapor, tutanak ve her türlü belge ile kanıtlanması hâlinde ilgili personelin kendisinden istifade edilemeyecek personel sayılacağı ve 12. maddenin ikinci fıkrasına göre sözleşmesinin feshedileceği düzenlenmiştir.

Bu hükme göre uzman erbaşın sözleşmesinin feshedilmesi için yalnızca bir suç veya disiplinsizliğin varlığının ileri sürülmesi yeterli değildir. Söz konusu davranışın aynı zamanda Devletin veya ilgili askerî kurumun manevi şahsiyetine zarar verebilecek nitelikte olması gerekmektedir.

Kanunun kullandığı “zarar verecek nitelikte” ifadesi önemlidir. Bu ifadeden, kurumun itibarına yönelik gerçekleşmiş ve ayrıca ölçülmüş somut bir zararın her durumda aranması gerektiği sonucu çıkmamaktadır. Bununla birlikte davranışın kurumsal saygınlığa zarar verebilecek ağırlığının somut olay üzerinden açıklanması zorunludur.

Dolayısıyla sözleşme feshi kararında yalnızca “Türk Silahlı Kuvvetlerinin itibarını zedelemiştir” veya “Jandarma Genel Komutanlığının manevi şahsiyetine zarar vermiştir” şeklinde genel bir ifadeye yer verilmesi, ilgili fiilin neden bu kapsamda değerlendirildiğini tek başına açıklamaya yeterli olmayabilir.

Uzman Çavuşun Hangi Davranışları Kurumun İtibarını Zedeleyebilir?

3269 sayılı Kanun’un 12/C-c maddesinde belirli suçlar tek tek sayılmamış, suç veya disiplinsizlik teşkil eden tutum ve davranışların kurumun manevi şahsiyetine zarar verebilecek nitelikte olması esas alınmıştır.

Bu nedenle uzman çavuşun görevi nedeniyle sahip olduğu yetkileri hukuka aykırı kullanması, askerlik mesleğinin gerektirdiği güven ilişkisini ciddi biçimde zedeleyen davranışlarda bulunması veya kurumun saygınlığını olumsuz etkileyebilecek ağır disiplinsizlikler gerçekleştirmesi, somut olayın özelliklerine göre bu hüküm kapsamında değerlendirilebilir.

Örneğin görev yetkisini kullanarak kişilere hukuka aykırı menfaat sağlamaya çalışılması, askerî hizmetle bağlantılı ciddi güven ihlalleri veya görev sırasında gerçekleştirilen ve kurumun tarafsızlığına duyulan güveni zedeleyen davranışlar bakımından 12/C-c maddesinin uygulanması gündeme gelebilir.

Ancak belirtilen davranışların her olayda otomatik olarak sözleşme feshi sonucunu doğuracağı söylenemez. İdarenin öncelikle fiilin gerçekleştiğini ortaya koyması, ardından davranışın neden kurumun manevi şahsiyetine zarar verebilecek nitelikte olduğunu değerlendirmesi gerekmektedir.

Özellikle personelin gerçekleştirdiği fiilin ağırlığı, görevle bağlantısı, meydana gelen sonuçlar ve olayın bütün koşulları önem taşımaktadır. Bu nedenle her disiplinsizliğin aynı zamanda kurumun manevi şahsiyetine zarar verdiği şeklindeki yaklaşım, 12/C-c bendindeki özel şartın göz ardı edilmesine neden olabilir.

Disiplin Cezası Alan Her Uzman Çavuşun Sözleşmesi Feshedilir mi?

Uzman çavuşların en fazla merak ettiği konulardan biri, herhangi bir disiplin cezası alınmasının kurumun itibarını zedeleme gerekçesiyle sözleşme feshine neden olup olmayacağıdır.

Her disiplin cezası, 3269 sayılı Kanun’un 12/C-c maddesi kapsamında sözleşme feshi için tek başına yeterli değildir.

Kanun, yalnızca disiplinsizlik gerçekleştirilmesini değil, bu davranışın Devletin veya ilgili kurumun manevi şahsiyetine zarar verebilecek nitelikte bulunmasını da aramaktadır.

Örneğin bir uzman çavuşun göreve geç gelmesi, askerî nezaket kurallarına aykırı davranması veya başka bir disiplin ihlali gerçekleştirmesi, kendi kanuni şartları çerçevesinde disiplin cezasını gerektirebilir. Ancak bu davranışların her durumda kurumun manevi şahsiyetine zarar verecek ağırlıkta olduğu kabul edilemez.

Bu nedenle disiplin cezasına konu olan fiilin ayrıca sözleşme feshi gerekçesi yapılması durumunda, idarenin iki ayrı hukuki değerlendirme yapması gerekmektedir. Öncelikle disiplinsizlik teşkil eden davranışın gerçekleştiği, ardından bu davranışın neden 12/C-c bendinde düzenlenen ağırlığa ulaştığı ortaya konulmalıdır.

Bununla birlikte bir fiil nedeniyle daha önce disiplin cezası verilmiş olması, aynı fiilin kanunda açıkça öngörülen farklı bir idari statü işlemi bakımından hiçbir koşulda değerlendirilemeyeceği anlamına gelmez. Ancak bu durumda sözleşme feshinin kendine özgü kanuni şartlarının gerçekleşmiş olması ve işlemin ölçülülük ilkesine uygun bulunması gerekir.

Adli Soruşturma Açılması Sözleşme Feshi İçin Yeterli midir?

Uzman erbaş hakkında adli soruşturma başlatılması, kurumun itibarını zedeleme nedeniyle sözleşme feshi işlemlerinde önemli bir hukuki tartışma konusudur.

3269 sayılı Kanun’un 12/C-c maddesinde, yalnızca kesinleşmiş mahkûmiyet kararına konu olan fiillerin değerlendirilebileceği yönünde bir sınırlama bulunmamaktadır. Bu nedenle idari makamların, ceza yargılamasından ayrı olarak somut davranışın mesleki statü üzerindeki etkilerini incelemesi mümkündür.

Ancak adli soruşturmanın varlığı ile suç teşkil eden fiilin işlendiğinin kanıtlanması aynı değildir.

Özellikle yalnızca şikâyet üzerine soruşturma başlatılmış olması, personelin suç işlediğini veya ilgili kurumun manevi şahsiyetine zarar verdiğini kendiliğinden göstermez. İdarenin, soruşturma dosyasında yer alan bilgi ve belgeleri değerlendirerek personele isnat edilen somut davranışın gerçekleşip gerçekleşmediğini araştırması gerekir.

Ayrıca Anayasa’nın 38. maddesinde güvence altına alınan masumiyet karinesi gözetilmeli, kesinleşmiş mahkûmiyet bulunmayan bir kişi hakkında suçluluğu kesinleşmiş gibi değerlendirmeler yapılmamalıdır.

Bu nedenle adli soruşturma veya kovuşturmanın devam etmesi, 12/C-c bendinin uygulanmasını her durumda engellememekle birlikte, yalnızca ceza soruşturmasının varlığına dayanılması da sözleşme feshinin hukuka uygunluğu bakımından yeterli değildir.

Kurumun Manevi Şahsiyetine Zarar Verildiği Nasıl İspatlanır?

3269 sayılı Kanun’un 12/C maddesinde, kendilerinden istifade edilememe hâllerinin rapor, tutanak ve her türlü belge ile kanıtlanması gerektiği açıkça düzenlenmiştir.

Bu nedenle kurumun manevi şahsiyetine zarar verme gerekçesiyle sözleşme feshi işlemi tesis edilirken yalnızca amirlerin personel hakkındaki genel kanaatlerine dayanılması yeterli görülmemelidir.

Disiplin soruşturması raporları, olay tutanakları, resmî yazışmalar, tanık beyanları ve hukuka uygun biçimde elde edilmiş diğer deliller, fiilin ispatında önem taşıyabilir. Ancak bu belgelerin yalnızca mevcut olması değil, isnat edilen davranışı gerçekten ortaya koyması gerekir.

Örneğin bir uzman çavuş hakkında düzenlenen tutanakta yalnızca “kurumun itibarını zedeleyici davranışlarda bulunmuştur” ifadesine yer verilmesi, davranışın ne olduğunu ve neden bu ağırlıkta kabul edildiğini açıklamayabilir.

Buna karşılık fiilin gerçekleşme biçimi, personelin davranışları ve kurumun manevi şahsiyetine yönelik etkisi somut olarak ortaya konulmuşsa, sözleşme feshi bakımından daha farklı bir hukuki değerlendirme yapılabilir.

Özellikle idarenin ulaştığı sonucun dayanağı olan belgeler ile sözleşme feshi gerekçesi arasında tutarlılık bulunması gerekmektedir.

Manevi Şahsiyete Zarar Verme Nedeniyle Sözleşme Feshi Hakkında Danıştay Kararı

Danıştay 12. Dairesinin 25.06.2025 tarihli, 2022/5547 Esas ve 2025/3388 Karar sayılı dosyası, kurumun itibarını zedelediği gerekçesiyle uzman erbaş sözleşmesinin feshedilmesinin değerlendirilmesi bakımından önemlidir.

Karara konu olayda, piyade uzman çavuş hakkında gerçekleştirilen soruşturma sonucunda 6413 sayılı Kanun’un 18. maddesinde düzenlenen ulaşım güvenliğini ihlal etmek disiplinsizliğine ilişkin işlem yapılması gündeme gelmiştir.

Bununla birlikte idare, personelin davranışının Türk Silahlı Kuvvetlerinin toplum nezdindeki itibarını zedelediği ve kurumsal güvenilirliğini olumsuz etkilediği değerlendirmesine dayanarak kendisinden istifade edilemeyeceği gerekçesiyle sözleşmesini feshetmiştir.

İlk derece mahkemesi, disiplin hukuku kapsamında değerlendirilmesi gereken bir davranış nedeniyle doğrudan sözleşme feshi yoluna gidilmesini ölçülülük ilkesi yönünden hukuka aykırı bulmuştur. Danıştay ise temyiz incelemesinde, eski kanuni düzenlemelerin Anayasa Mahkemesince iptal edilmesinin hukuki etkilerini değerlendirerek iptal kararına ilişkin yargısal süreci sonuçlandırmıştır.

Ancak bu uyuşmazlık, 12/C-c bendinin 2024 yılında yürürlüğe girmesinden önce tesis edilen bir sözleşme feshi işlemine ilişkindir. Bu nedenle kararın güncel 12/C-c hükmü uygulanarak verilmiş doğrudan bir emsal olduğu söylenemez.

Kararın güncel uyuşmazlıklar açısından önemi, idarenin kurumun itibarına zarar verildiğine yönelik genel değerlendirmesinin somut fiil ve hukuki dayanakla ilişkilendirilmesi gerektiği yönündeki tartışmayı göstermesidir. Güncel işlemlerde ise esas alınması gereken özel hüküm, 3269 sayılı Kanun’un 12/C-c bendidir.

Uzman Çavuşun Sözleşmesi Bu Gerekçeyle Feshedilirse Ne Yapılabilir?

Kurumun manevi şahsiyetine zarar verme nedeniyle sözleşmesi feshedilen uzman çavuş, işlemin hukuka aykırı olduğunu düşünüyorsa yetkili idare mahkemesinde iptal davası açabilir.

Bu davada öncelikle sözleşmenin hangi somut davranış nedeniyle feshedildiği ve davranışın 3269 sayılı Kanun’un 12/C-c maddesinde belirtilen şartları taşıyıp taşımadığı değerlendirilmelidir.

Özellikle isnat edilen fiilin yeterli delillerle ortaya konulmaması, yalnızca adli soruşturmanın varlığına dayanılması veya davranışın kurumun manevi şahsiyetine zarar verecek nitelikte olduğunun somut gerekçelerle açıklanmaması, işlemin hukuka uygunluğunu etkileyebilir.

Ayrıca sözleşme feshinin personelin mesleki hayatını sona erdiren ağır bir işlem olması nedeniyle olayın niteliği ve uygulanan yaptırım arasındaki ölçülülük de değerlendirilmelidir.

İptal davası açma süresi, kural olarak fesih işleminin ilgili personele yazılı olarak tebliğinden itibaren 60 gündür. İşlemin uygulanması hâlinde telafisi güç veya imkânsız zararlar doğması ve işlemin açıkça hukuka aykırı olması şartlarının birlikte bulunması durumunda yürütmenin durdurulması da talep edilebilir.

Mahkemece sözleşme feshi işleminin iptal edilmesi durumunda, kararın gerektirdiği idari işlemlerin yapılması ve yoksun kalınan özlük ile parasal hakların karşılanması gündeme gelebilir. Bunun kapsamı, dava taleplerine ve mahkeme kararının içeriğine göre belirlenir.

Kurumun İtibarını Zedeleme Nedeniyle Sözleşme Feshi Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

Uzman çavuşun kurumun itibarını zedelemesi ne demektir?

Uzman çavuşun suç veya disiplinsizlik teşkil eden tutum ve davranışlarının, Devletin, Türk Silahlı Kuvvetlerinin, Jandarma Genel Komutanlığının veya Sahil Güvenlik Komutanlığının manevi şahsiyetine zarar verebilecek nitelikte olmasıdır. Ancak yalnızca davranışın olumsuz görülmesi yeterli değildir. Fiilin hukuki niteliği ve kurumun manevi şahsiyetine zarar verme özelliği somut olay üzerinden ortaya konulmalıdır.

Disiplin cezası almayan uzman çavuşun sözleşmesi 12/C-c kapsamında feshedilebilir mi?

12/C-c bendinde her durumda önceden kesinleşmiş bir disiplin cezası alınması şartı açıkça düzenlenmemiştir. Ancak bu durum, idarenin hiçbir somut delil bulunmadan sözleşme feshi işlemi tesis edebileceği anlamına gelmez. İsnat edilen suç veya disiplinsizlik niteliğindeki davranışın gerçekleştiği ve kurumun manevi şahsiyetine zarar verecek ağırlıkta olduğu kanunda belirtilen belgelerle ortaya konulmalıdır.

Jandarma uzman çavuşun kurumun itibarını zedelediği gerekçesiyle sözleşmesi feshedilebilir mi?

Evet. 3269 sayılı Kanun’un 12/C-c maddesinde Jandarma Genel Komutanlığının manevi şahsiyetine zarar verecek nitelikte suç veya disiplinsizlik teşkil eden davranışlar açıkça düzenlenmiştir. Bu nedenle Jandarma Genel Komutanlığı bünyesinde görev yapan uzman erbaşlar bakımından da ilgili hükmün uygulanması mümkündür. Ancak fesih için gerekli kanuni unsurların ve ispat şartlarının gerçekleşmiş olması gerekir.

Manevi şahsiyete zarar verme nedeniyle sözleşme feshi iptal edilebilir mi?

Evet. Sözleşmenin feshi işlemine karşı idare mahkemesinde iptal davası açılabilir. Özellikle isnat edilen davranışın kanıtlanamaması, olayın 12/C-c maddesinde düzenlenen niteliği taşımaması veya idarenin sözleşme feshini somut gerekçelerle açıklayamaması durumunda işlemin hukuka aykırılığı ileri sürülebilir. Davanın sonucu, olayın özelliklerine ve mevcut delillere göre belirlenir.

Sonuç

3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu’nun 12/C-c maddesi, kurumun itibarını zedeleme nedeniyle uzman çavuşun sözleşmesinin feshedilmesine imkân tanıyan özel bir düzenlemedir. Ancak kanunun amacı, herhangi bir disiplin ihlali gerçekleştiren veya hakkında adli soruşturma başlatılan bütün uzman erbaşların doğrudan meslekten çıkarılması değildir.

Sözleşme feshi için personelin suç veya disiplinsizlik teşkil eden somut bir davranışının bulunması, bu davranışın Devletin veya ilgili kurumun manevi şahsiyetine zarar verecek nitelikte olması ve söz konusu durumun rapor, tutanak veya diğer belgelerle kanıtlanması gerekmektedir.

Bu nedenle uzman çavuşun kurumun itibarını zedelediği gerekçesiyle sözleşmesinin feshedilmesi, yalnızca idarenin genel değerlendirmesine değil, 3269 sayılı Kanun’un 12/C-c maddesindeki şartların somut olayda gerçekleştiğinin hukuken ortaya konulmasına bağlıdır. Fiilin niteliği, delillerin yeterliliği ve sözleşme feshi gerekçesinin hukuka uygunluğu, idari yargı denetiminde belirleyici olacaktır.

Bu Yazıda
Son blog içeriklerini incelediniz mi?

En son eklenen güncel içeriklerimiz.

4/B Sözleşmeli Personel Disiplin Cezaları ve Sözleşme Feshi
TCDD Görevde Yükselme ve Ünvan Değişikliği Sınavı Davası
Verilen Emir ve Görevleri Tam ve Zamanında Yapmamak: 657 Sayılı Kanun 125/C-a Disiplin Suçu
657 Sayılı Kanun’a Göre Memurların Mazeret İzni, Hastalık İzni ve Refakat İzni Hakları (2026)
Yazıyı Paylaş
Somut dosyanız için hukuki değerlendirme alın.

Dosyanın niteliği, süreler ve uygulanacak mevzuat somut olay bazında değerlendirilir.

0%
Hesaplanıyor...
Aradığınız içeriği bulamadınız mı?

Hukuki konunuz farklı bir başlık altında değerlendiriliyor olabilir. Faaliyet alanlarını inceleyebilir veya iletişim bilgilerine ulaşabilirsiniz.

WhatsApp Hattı

Daha hızlı iletişime geçmek ve detaylı bilgi almak için hemen mesaj gönderin.

+90 551 411 81 81
HH
HankaHukuk

https://hankahukuk.com

İLGİLİ İÇERİKLER
Benzer hukuki içerikler.
YAZI
26 dk
Genel
4/B Sözleşmeli Personel Disiplin Cezaları ve Sözleşme Feshi

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 4/B maddesi kapsamında kamu kurum ve kuruluşlarında[…]

Devamını Gör
YAZI
23 dk
Genel
TCDD Görevde Yükselme ve Ünvan Değişikliği Sınavı Davası

Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları İşletmesi Genel Müdürlüğü (TCDD) ile TCDD Taşımacılık AŞ[…]

Devamını Gör
YAZI
15 dk
Genel
Verilen Emir ve Görevleri Tam ve Zamanında Yapmamak: 657 Sayılı Kanun 125/C-a Disiplin Suçu

Devlet memurlarının kendilerine verilen emir ve görevleri tam ve zamanında yerine getirmeleri,[…]

Devamını Gör