Jandarma Genel Komutanlığı bünyesinde görev yapan uzman çavuş, astsubay ve subayların sağlık sorunları nedeniyle görevlerine katılamamaları, mesleki yaşamda karşılaşılabilen olağan durumlardan biridir. Jandarma personeli de diğer kamu görevlileri gibi hastalanabilir, sağlık kuruluşlarına başvurabilir, muayene ve tedavi görebilir veya sağlık durumunun gerektirdiği istirahat ve sıhhi izinlerden yararlanabilir. Bununla birlikte sağlık hakkının kullanılması ile gerçekte bulunmayan bir hastalığın ileri sürülerek görevden kaçınılması arasında önemli bir hukuki farklılık bulunmaktadır.
7068 sayılı Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun kapsamında jandarma hastalık abartma disiplin cezası, personelin bazı isteklerini gerçekleştirmek, kişisel menfaat sağlamak veya görev ve sorumluluktan kaçınmak amacıyla hastalığını abartması ya da gerçekte bulunmayan bir rahatsızlığı varmış gibi göstermesi ve bu davranışla günlük mesainin bir kısmına katılmamayı alışkanlık hâline getirmesi durumunda gündeme gelmektedir.
Ancak bu disiplinsizlik, jandarma personelinin sık hastalanması, sağlık kuruluşlarına başvurması veya belirli görevlerden sağlık gerekçesiyle muaf tutulmasıyla aynı anlama gelmemektedir. Özellikle kronik rahatsızlıkları bulunan, belirli fiziksel faaliyetleri sağlık nedeniyle yerine getiremeyen veya dönemsel olarak sağlık sorunları yaşayan personelin yalnızca bu nedenlerle disiplinsizlik işlediğinin kabul edilmesi hukuken doğru değildir.
Kanun koyucu, söz konusu disiplinsizliği düzenlerken yalnızca personelin hastalık iddiasında bulunmasını yeterli görmemiştir. Fiilin tanımında hastalığı abartma veya bulunmayan rahatsızlığı varmış gibi gösterme, belirli bir amaç doğrultusunda hareket etme, günlük mesainin bir kısmına katılmama ve bu davranışı alışkanlık hâline getirme unsurlarına yer vermiştir.
Dolayısıyla bir jandarma uzman çavuşun birkaç defa hastaneye gitmesi, sürekli ilaç kullanması veya sağlık raporuna dayanarak bazı görevlerden muaf tutulması, tek başına bu disiplinsizliğin oluştuğunu göstermemektedir.
Özellikle operasyonel görevlerde, komando birliklerinde, hudut ve asayiş hizmetlerinde sağlık sorunları nedeniyle görevlendirme uyuşmazlıkları ortaya çıkabilmektedir. Personelin gerçek sağlık durumunun dikkate alınmaması veya sağlık raporları bulunmasına rağmen hastalık bahanesiyle görevden kaçındığının ileri sürülmesi, disiplin cezasının hukuka uygunluğu bakımından önemli sorunlara neden olabilir.
Bu makalede jandarma hastalık abartma ve temaruz disiplin cezası; 7068 sayılı Kanun, Jandarma Genel Komutanlığı İzin Yönetmeliği, sağlık raporları, alışkanlık şartı, disiplin soruşturması, ispat yükümlülüğü ve yargı kararları çerçevesinde ayrıntılı olarak incelenmektedir.
Jandarma Hastalık Abartma Disiplin Cezası Nedir?
7068 sayılı Kanun’un 8’inci maddesinin üçüncü fıkrasının (a) bendinin on birinci alt bendinde, üç günlüğe kadar aylıktan kesme cezasını gerektiren fiiller arasında şu düzenlemeye yer verilmiştir:
“Bazı isteklerini yerine getirmek, kişisel bir menfaat sağlamak, görev veya sorumluluktan kaçmak gibi amaçlarla hastalığını abartmak veya olmadığı halde bir rahatsızlığı varmış gibi göstererek günlük mesainin bir kısmına katılmamayı alışkanlık haline getirmek.”
Bu hüküm, hastalık gerekçesinin görev ve sorumluluklardan kaçınmak veya belirli kişisel menfaatler sağlamak amacıyla kötüye kullanılmasını disiplin yaptırımına bağlamaktadır.
Ancak kanun hükmü dikkatle incelendiğinde, yalnızca hastalık iddiasında bulunmanın veya sağlık kuruluşuna başvurmanın cezalandırılmadığı anlaşılmaktadır.
Öncelikle personelin gerçek hastalığını olduğundan ağır gösterdiği ya da gerçekte bulunmayan bir rahatsızlığı varmış gibi davrandığı ortaya konulmalıdır.
İkinci olarak davranışın belirli bir kişisel menfaat sağlama, görevden kaçınma veya benzeri bir amaçla gerçekleştirildiği değerlendirilmelidir.
Üçüncü olarak bu davranış nedeniyle günlük mesainin bir kısmına katılmama durumu bulunmalıdır.
Son olarak kanun metninde açıkça yer alan alışkanlık hâline getirme şartının gerçekleşmesi gerekir.
Bu unsurların tamamı değerlendirilmeden yalnızca personelin bir gün rahatsızlandığını söylemesi veya sağlık kuruluşuna başvurması nedeniyle doğrudan bu hükümden ceza verilmesi, fiilin yanlış hukuki nitelendirilmesi sonucunu doğurabilir.
Jandarma Temaruz Disiplin Cezası Ne Anlama Gelir?
Temaruz, genel olarak kişinin hastalığını olduğundan ağır göstermesini veya gerçekte hasta olmadığı hâlde hasta gibi davranmasını ifade etmek için kullanılan bir kavramdır.
Askerî disiplin hukukunda temaruz, özel olarak düzenlenmiş bir disiplinsizliktir. Ancak 7068 sayılı Kanun’daki hükmün kapsamı ile Türk Silahlı Kuvvetleri personeline uygulanan temaruz hükmünün kapsamı aynı değildir.
Jandarma personeli bakımından 7068 sayılı Kanun’un 8/3-a-11 maddesi uygulanırken, hastalığın abartıldığı iddiasının yanında günlük mesainin bir kısmına katılmamayı alışkanlık hâline getirme unsuruna da dikkat edilmelidir.
Örneğin bir jandarma uzman çavuşun belirli görevlerden kaçınmak amacıyla gerçekte bulunmayan bir sağlık sorunu ileri sürdüğü iddia ediliyorsa, yalnızca bu iddianın varlığı yeterli değildir.
Personelin hangi tarihlerde, hangi görevlerden, hangi davranışlarla kaçındığı ve söz konusu durumun nasıl alışkanlık hâline geldiği araştırılmalıdır.
Buna karşılık personelin gerçekten hastalandığı, tıbbi tedavi gördüğü veya sağlık raporuna uygun şekilde görev sınırlaması bulunduğu anlaşılıyorsa, yalnızca bu nedenle temaruz sonucuna ulaşılması doğru değildir.
Jandarma Uzman Çavuşun Hasta Numara Yapması Disiplin Suçu mudur?
Halk arasında hasta numarası yapmak şeklinde ifade edilen davranış, bazı koşullarda 7068 sayılı Kanun kapsamındaki disiplinsizliği oluşturabilir.
Ancak disiplin hukukunda gündelik ifadeler yerine kanundaki somut unsurlar esas alınmalıdır.
Örneğin bir uzman çavuşun belirli operasyonel görevlere katılmamak amacıyla gerçekte bulunmayan bir sağlık sorunu ileri sürdüğü, bu yolla mesainin bir bölümüne katılmadığı ve benzer davranışı tekrar ederek alışkanlık hâline getirdiği somut delillerle belirlenirse ilgili hüküm kapsamında disiplin sorumluluğu gündeme gelebilir.
Buna karşılık personelin gerçekten sağlık sorunları yaşadığı, muayene edildiği ve tedavi gördüğü hâlde yalnızca amiri tarafından hasta numarası yaptığı yönünde değerlendirilmesi yeterli değildir.
Disiplin cezasına dayanak yapılacak iddianın kişisel kanaatten ziyade somut olgulara dayanması gerekir.
Özellikle hastalığın gerçek olup olmadığı veya belirtilerin abartılıp abartılmadığı konularında tıbbi değerlendirme önem taşımaktadır.
Bir amirin personelin dış görünüşüne bakarak hasta olmadığı sonucuna ulaşması, her durumda tıbben geçerli ve yeterli bir değerlendirme olarak kabul edilemez.
Jandarmada Hastalığını Abartmak ile Gerçekte Hasta Olmamak Arasındaki Fark
7068 sayılı Kanun’un incelenen hükmünde iki farklı davranış biçimi bulunmaktadır.
Bunlardan ilki, gerçekten mevcut bir hastalığın olduğundan daha ağır gösterilmesidir.
İkincisi ise gerçekte bulunmayan bir rahatsızlığın varmış gibi gösterilmesidir.
Bu ayrım disiplin soruşturması bakımından önemlidir.
Örneğin bel ağrısı bulunan bir jandarma astsubayının sağlık sorunu gerçektir. Ancak söz konusu personelin belirli bir görevden kaçınmak amacıyla ağrısının etkisini bilerek olduğundan ağır gösterdiği iddia ediliyorsa, bu iddianın ayrıca kanıtlanması gerekir.
Buna karşılık gerçekte herhangi bir sağlık sorunu bulunmadığı hâlde hastalık belirtileri bulunduğunu ileri sürdüğü iddia edilen personelin durumu farklıdır.
Her iki olayda da personelin gerçek sağlık durumu, kullanılan ifadeler ve ileri sürülen hastalık iddialarının hangi koşullarda ortaya çıktığı araştırılmalıdır.
Ancak hastalıkların kişiden kişiye farklı belirtiler gösterebileceği ve bazı sağlık sorunlarının her zaman dışarıdan gözlemlenebilir olmadığı unutulmamalıdır.
Hastalığın tıbben mevcut olmasıyla personelin belirli bir görev bakımından çalışmaya elverişli olması da aynı mesele değildir.
Örneğin personel günlük yaşamındaki bazı faaliyetleri yerine getirebilirken ağır fiziksel çalışma, operasyon veya uzun süreli ayakta kalma gerektiren görevleri sağlık nedeniyle yerine getiremeyebilir.
Bu nedenle personelin günlük yaşamında hareketli olması, hastalık iddiasının mutlaka gerçek dışı olduğunu göstermez.
Jandarmada Alışkanlık Hâline Getirme Şartı Nedir?
7068 sayılı Kanun’un 8/3-a-11 maddesini diğer bazı göreve gelmeme veya görevden kaçınma fiillerinden ayıran en önemli unsur, alışkanlık hâline getirme şartıdır.
Kanun koyucu, disiplinsizliği yalnızca bir defaya mahsus hastalık abartma davranışı olarak düzenlememiştir.
Hükümde, bu davranışın günlük mesainin bir kısmına katılmama sonucunu doğurması ve söz konusu durumun alışkanlık hâline getirilmesi öngörülmüştür.
Bu nedenle tek bir sağlık başvurusunun veya tek bir mesaiye katılamama olayının, başka hiçbir olgu araştırılmadan bu hüküm kapsamında cezalandırılması hukuken tartışmalıdır.
Alışkanlık kavramı, süreklilik veya tekrarlılık gösteren davranışların değerlendirilmesini gerektirir.
Örneğin bir jandarma uzman çavuşun farklı tarihlerde belirli görevler öncesinde aynı veya benzer gerçek dışı hastalık gerekçelerini ileri sürdüğü ve bu nedenle mesainin bir kısmına katılmaktan sistematik olarak kaçındığı iddia ediliyorsa, her bir olay somut biçimde araştırılmalıdır.
Bununla birlikte kanunda alışkanlık hâline getirme için belirli bir gün veya tekrar sayısı açıkça düzenlenmemiştir.
Bu nedenle her iki olayın otomatik olarak alışkanlık oluşturacağı ya da mutlaka üç veya dört olay bulunması gerektiği şeklinde genel bir kural çıkarılması doğru değildir.
Önemli olan, davranışların niteliği ve birbirleriyle ilişkisi üzerinden gerçekten alışkanlık oluşturacak bir örüntünün bulunup bulunmadığının gerekçeli şekilde değerlendirilmesidir.
Bir Defa Hastalığını Abartan Jandarma Personeli Bu Maddeden Ceza Alabilir mi?
Bir defaya mahsus davranış ile alışkanlık hâline getirilmiş davranış arasında kanuni açıdan önemli bir fark vardır.
Örneğin personelin bir kez rahatsızlığını olduğundan ağır gösterdiği ileri sürülüyorsa, yalnızca bu olay üzerinden alışkanlık unsurunun gerçekleştiği sonucuna ulaşılması güç olabilir.
Bu durumda idarenin fiilin bütün unsurlarını ortaya koyması gerekir.
Ancak tek bir olayın incelenmesi sırasında, aslında farklı tarihlerde tekrarlandığı ileri sürülen davranışlara ilişkin delillerin bulunması mümkündür.
Bu nedenle soruşturmanın yalnızca son olaydan mı yoksa birden fazla olayın oluşturduğu davranış örüntüsünden mi kaynaklandığı açık biçimde belirlenmelidir.
Her hâlükârda isnat edilen tekrarların tarihleri, içerikleri ve personele yüklenebilirliği somutlaştırılmalıdır.
Hastaneye Üç Defa Gitmek Alışkanlık Sayılır mı?
Bir jandarma personelinin aynı ay içerisinde üç defa hastaneye gitmesi, tek başına hastalık abartma veya temaruz fiilini oluşturmaz.
Çünkü sağlık kuruluşuna başvurma sıklığı ile gerçek dışı hastalık iddiasının bulunması farklı konulardır.
Özellikle devam eden bir tedavi nedeniyle tekrar eden kontrollerin yapılması, hastalığın dönemsel olarak ağırlaşması veya uzman hekim takibinin gerekli olması mümkündür.
Örneğin astım, migren veya bel rahatsızlığı bulunan personelin belirli aralıklarla hastaneye başvurması, yalnızca başvuru sayısı nedeniyle görevden kaçınma amacı taşıdığını göstermez.
Bu nedenle idarenin tekrar sayısını esas alarak disiplin cezası vermeden önce sağlık başvurularının gerçek nedenlerini ve kanuni fiilin diğer unsurlarını değerlendirmesi gerekir.
Sık hastalanmak veya sık muayene olmak, kanunda düzenlenen hastalık abartma alışkanlığı ile aynı değildir.
Jandarma Personelinin Sürekli Revire Gitmesi Disiplin Cezası Gerektirir mi?
Jandarma birliklerinde görev yapan personelin sağlık sorunları nedeniyle revire veya sağlık kuruluşlarına başvurması mümkündür.
Ancak personelin belirli aralıklarla revire gitmesi, tek başına hastalığını abarttığını veya gerçekte bulunmayan bir rahatsızlık ileri sürdüğünü kanıtlamaz.
Örneğin sürekli fiziksel eğitim yapan bir jandarma uzman çavuşun tekrarlayan kas ve eklem sorunları nedeniyle muayene olması, gerçek sağlık ihtiyacından kaynaklanabilir.
Buna karşılık personelin hiçbir gerçek sağlık sorunu bulunmadığı hâlde belirli görevlerden kaçınmak için sürekli benzer mazeretler oluşturduğu iddia ediliyorsa, söz konusu iddianın somut delillerle değerlendirilmesi gerekir.
Önemli olan, revir başvurularının sayısı değil, personelin bu başvuruları gerçek dışı veya abartılmış hastalık gerekçeleriyle belirli bir amaç doğrultusunda kullandığının ortaya konulmasıdır.
Bir personelin sağlık kuruluşuna başvurma hakkını kullanması nedeniyle otomatik olarak disiplin cezası tehdidiyle karşı karşıya bırakılması, sağlık hizmetlerine erişim bakımından da sakıncalı sonuçlar doğurabilir.
Jandarmada Sağlık Raporu Bulunan Personele Temaruz Cezası Verilebilir mi?
Jandarma personelinin usulüne uygun sağlık raporu bulunması, disiplin soruşturmasında önemli bir delildir.
Ancak sağlık raporu bulunan her olayda disiplin soruşturması yapılmasının mutlak olarak yasak olduğu söylenemez.
Örneğin raporun gerçeğe aykırı bilgiler verilerek alındığına ilişkin somut ve ciddi iddialar bulunması durumunda, bu iddiaların hukuka uygun usullerle araştırılması mümkündür.
Buna karşılık yetkili sağlık kuruluşunca yapılan muayene sonucunda düzenlenen ve geçerliliğini koruyan bir sağlık raporunun, yalnızca amirin personelin hasta olmadığı yönündeki kişisel değerlendirmesi nedeniyle yok sayılması isabetli değildir.
Özellikle hastalığın niteliği, tedavinin kapsamı ve personelin görev yapabilirliği tıbbi uzmanlık gerektiren konulardır.
Bu nedenle disiplin soruşturmasında ilgili raporun neyi belgelediği, hangi tarihler için geçerli olduğu ve personelin görev sınırlamalarıyla nasıl ilişkilendirildiği araştırılmalıdır.
Sağlık raporunun bulunması, personelin kesinlikle hiçbir disiplinsizlik gerçekleştirmediğini kendiliğinden kanıtlamadığı gibi, amirin rapora katılmaması da raporun gerçeğe aykırı olduğunu kanıtlamaz.
Hukuki değerlendirme, geçerli sağlık belgeleri ve diğer somut deliller birlikte incelenerek yapılmalıdır.
Jandarma Sağlık İzni ve Hastalık Raporuna İlişkin Mevzuat
Jandarma Genel Komutanlığı İzin Yönetmeliği’nin 10’uncu maddesinde subay, sözleşmeli subay, astsubay, sözleşmeli astsubay, uzman jandarma ve uzman erbaşların sıhhi izinlerine ilişkin hükümler bulunmaktadır.
Düzenleme, personelin hastalık nedeniyle belirli sürelerle tedavi, istirahat veya hava değişimi işlemlerine tabi tutulabilmesini öngörmektedir.
Ayrıca Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı Sağlık Yeteneği Yönetmeliği, personelin sağlık durumunun değerlendirilmesinde önemli bir hukuki düzenlemedir.
Bu çerçevede sağlık kurulu raporlarının niteliği, görev sınırlamaları ve personelin sağlık durumuna uygun görevlerde istihdam edilmesi gibi hususlar önem taşımaktadır.
Örneğin bir jandarma uzman çavuşun sağlık kurulu tarafından belirli görevleri yapmasının uygun olmadığına karar verilmişse, bu kararın personelin görevlendirilmesinde dikkate alınması gerekir.
Buna karşılık personelin sağlık durumuyla ilgili geçerli bir karar bulunmadan kendi isteğiyle bütün görevlerden muaf olduğunu varsayması da doğru olmayabilir.
Dolayısıyla sağlık hakkı ve sıhhi izinlerin kullanılması ile hastalık gerekçesinin disiplin hukukuna aykırı biçimde kötüye kullanılması arasında ayrım yapılmalıdır.
Jandarma Uzman Çavuş Sağlık Nedeniyle Operasyona Çıkmazsa Ceza Alır mı?
Jandarma komando ve operasyon birliklerinde görev yapan personelin sağlık sorunları nedeniyle belirli operasyonel görevleri yerine getirememesi mümkündür.
Özellikle ağır fiziksel şartlar, uzun süreli hareket, yüksek irtifa, tozlu ortamlar veya özel dayanıklılık gerektiren görevlerde personelin sağlık durumunun önem taşıdığı açıktır.
Örneğin solunum rahatsızlığı bulunan bir jandarma uzman çavuşun belirli operasyon koşullarında görev yapmasının tıbben sakıncalı olduğuna ilişkin sağlık raporu bulunabilir.
Böyle bir durumda personelin sağlık raporuna dayanarak ilgili göreve katılamayacağını bildirmesi, sırf operasyonel görevden muaf tutulmak istemesi nedeniyle hastalık abartma fiili olarak nitelendirilmemelidir.
Bununla birlikte personelin gerçek sağlık durumuyla bağdaşmayan, bilerek oluşturulmuş ve tekrarlanan hastalık iddialarıyla görevden kaçındığı ileri sürülüyorsa, söz konusu iddiaların ayrı ayrı ispatlanması gerekir.
Disiplin soruşturmasında özellikle sağlık raporunun hangi görevleri kapsadığı, operasyonun niteliği ve personelin sağlık açısından gerçekten bu göreve elverişli olup olmadığı araştırılmalıdır.
Komando Olamaz Raporu Alan Jandarma Personeli Temaruzla Suçlanabilir mi?
Komando görevine elverişli olmadığına ilişkin sağlık kurulu raporu bulunan personelin sağlık durumuyla ilgili uyuşmazlık yaşaması mümkündür.
Ancak yetkili sağlık kuruluşunun verdiği böyle bir raporun bulunması, personelin hastalığını abarttığı iddiasının değerlendirilmesinde önemli bir olgudur.
Örneğin bir uzman çavuşun operasyonel görevlerden kaçındığı ileri sürülürken daha sonra kendisi hakkında komando görevine elverişli olmadığına ilişkin sağlık kurulu raporu düzenlenmişse, söz konusu raporun önceki döneme ilişkin tıbbi değerlendirmelere etkisi araştırılmalıdır.
Bu rapor, personelin daha önce ileri sürdüğü sağlık sorunlarının gerçekliğini destekleyebilir.
Ancak raporun düzenlendiği tarih, kapsadığı dönem ve personelin önceki davranışları dikkate alınmadan otomatik bir sonuca ulaşılması doğru değildir.
Önemli olan, sağlık raporunun ilgili uyuşmazlık bakımından hangi olguları ortaya koyduğunun belirlenmesidir.
Jandarma Personelinin Hastalığını Abarttığı Nasıl İspatlanır?
Jandarma hastalık abartma disiplin cezası bakımından en önemli konulardan biri ispat yükümlülüğüdür.
İdarenin yalnızca personelin hastalığını abarttığını ileri sürmesi veya belirli görevlerden kaçınmaya çalıştığını düşünmesi, tek başına disiplin cezası verilmesi için yeterli değildir.
Öncelikle personelin gerçekten hangi sağlık sorunu bulunduğu veya bulunmadığı araştırılmalıdır.
Daha sonra personelin sağlık sorununu bilerek olduğundan ağır gösterdiği ya da olmayan bir rahatsızlığı varmış gibi davrandığı iddiası değerlendirilmelidir.
Bunun yanında personelin hangi kişisel menfaati sağlamak veya hangi görevden kaçınmak amacıyla hareket ettiği ve günlük mesainin hangi bölümlerine katılmadığı belirlenmelidir.
Son olarak davranışın alışkanlık hâline getirilip getirilmediği incelenmelidir.
Örneğin bir uzman çavuşun farklı tarihlerde sağlık sorunları nedeniyle eğitime katılmadığı tespit edilmişse, bu tarihlerdeki sağlık başvuruları ve görev koşulları birlikte değerlendirilmelidir.
Yalnızca eğitimlere katılmamış olması, hastalığını abarttığını göstermez.
Personelin gerçek dışı sağlık iddiasıyla ve kanunda belirtilen amaçla hareket ettiğinin somut olgular üzerinden ortaya konulması gerekir.
Amirinin Hasta Olmadığını Düşünmesi Yeterli midir?
Bir jandarma amirinin personelin hasta olmadığını düşünmesi, disiplin soruşturması bakımından araştırma yapılmasına neden olabilecek bir değerlendirme olabilir.
Ancak kişisel kanaat, tıbbi bir sonucun yerini kendiliğinden alamaz.
Örneğin personelin dış görünüşünün iyi olduğu, yürümekte güçlük çekmediği veya günlük sohbetlere katıldığı gerekçesiyle hasta olmadığı sonucuna ulaşılması her durumda doğru değildir.
Bazı sağlık sorunları sürekli belirti göstermeyebilir veya belirli faaliyetler sırasında ortaya çıkabilir.
Bu nedenle hastalığın gerçekliği ve görev yapabilirliğe etkisi, gerektiğinde yetkili sağlık kuruluşlarının değerlendirmeleri çerçevesinde incelenmelidir.
Amirin görevi, sağlık raporunun yerine geçecek tıbbi kanaat oluşturmak değil, ileri sürülen disiplinsizlik iddiasının hukuken yeterli delillerle araştırılmasını sağlamaktır.
Sağlık Raporu ile Kamera ve Sosyal Medya Kayıtlarının Çelişmesi
Jandarma personelinin sağlık raporu bulunduğu dönemde sosyal faaliyetlere katıldığının veya fiziksel hareketlerde bulunduğunun tespit edilmesi, disiplin soruşturmasına konu edilebilir.
Ancak bu tür görüntülerin doğrudan personelin hastalığının gerçek dışı olduğunu kanıtladığı söylenemez.
Örneğin bel rahatsızlığı nedeniyle ağır yük taşımaması gerektiği belirtilen bir jandarma astsubayının hafif yürüyüş yaptığını gösteren görüntü, sağlık raporuyla zorunlu olarak çelişmez.
Benzer şekilde belirli operasyonel görevlerde çalışması sakıncalı olan personelin günlük yaşamda alışveriş yapması veya ailesiyle dışarı çıkması, hastalığının bulunmadığı anlamına gelmez.
Bununla birlikte personelin sağlık durumuyla açıkça bağdaşmayan bazı faaliyetlerde bulunduğu yönünde somut ve ciddi iddialar varsa, bunların tıbbi belgelerle birlikte değerlendirilmesi mümkündür.
Önemli olan fotoğraf veya videonun hangi tarihte çekildiği, hangi faaliyeti gösterdiği ve faaliyetin sağlık raporunda belirtilen kısıtlamalarla gerçekten çelişip çelişmediğidir.
Bu nedenle kısa süreli sosyal medya görüntülerine dayanılarak doğrudan temaruz sonucuna ulaşılması hukuken tartışmalı olabilir.
Jandarma Personelinin Sık Sık Sağlık Raporu Alması Alışkanlık Sayılır mı?
Jandarma personelinin sık aralıklarla sağlık raporu alması, kanunda belirtilen alışkanlık unsuruyla kendiliğinden aynı değildir.
Çünkü ilgili disiplinsizlikte alışkanlık hâline getirildiği ileri sürülen davranış, yalnızca rapor almak değil, hastalığı abartarak veya gerçekte bulunmayan rahatsızlığı varmış gibi göstererek mesainin bir kısmına katılmamaktır.
Örneğin belirli bir kronik hastalık nedeniyle düzenli tedavi gören personelin yıl içerisinde çok sayıda rapor alması mümkündür.
Bu raporların geçerli olması ve gerçek sağlık ihtiyacından kaynaklanması hâlinde, yalnızca rapor sayısının fazla olduğu gerekçesiyle hastalık abartma fiilinin oluştuğu sonucuna ulaşılamaz.
Buna karşılık personelin belirli görevlerin öncesinde sistematik biçimde gerçek dışı hastalık iddialarında bulunduğu ileri sürülüyorsa, bu iddianın her olay bakımından somutlaştırılması gerekir.
Dolayısıyla raporların çokluğu ile kötüye kullanımın varlığı birbirinden ayrılmalıdır.
Sürekli Pazartesi Günü Rapor Almak Temaruz Sayılır mı?
Bir personelin bazı sağlık raporlarının aynı hafta gününe denk gelmesi, disiplin soruşturmasında incelenebilecek bir olgu olabilir.
Ancak yalnızca raporların pazartesi gününe rastlaması, personelin gerçek dışı hastalık iddiasında bulunduğunu kanıtlamaz.
Örneğin düzenli tedavi programı veya sağlık kuruluşunun kontrol takvimi nedeniyle belirli günlerde muayene olunması mümkündür.
Buna karşılık personelin her defasında aynı görevden kaçınmak amacıyla gerçek dışı belirtiler ileri sürdüğüne ilişkin somut deliller bulunuyorsa, bu deliller değerlendirilmelidir.
Önemli olan istatistiksel benzerlikten hareketle otomatik suçlama yapılmaması ve fiilin bütün kanuni unsurlarının araştırılmasıdır.
Jandarma Personelinin Günlük Mesainin Bir Kısmına Katılmaması Ne Demektir?
7068 sayılı Kanun’un incelenen hükmünde günlük mesainin bir kısmına katılmamak ifadesi kullanılmıştır.
Bu nedenle personelin tamamen görevine gelmemesi ile günlük mesainin belirli bir bölümüne katılmaması birbirinden ayrılmalıdır.
Örneğin bir jandarma uzman çavuşun sabah mesaisine katıldıktan sonra sağlık sorunu ileri sürerek öğleden sonraki eğitim faaliyetlerine katılmadığı iddiası, günlük mesainin bir kısmına katılmama bakımından değerlendirilebilir.
Ancak personelin belirli bir eğitimden muaf tutulması veya yetkili makam tarafından sağlık kuruluşuna sevk edilmesi farklıdır.
Disiplin soruşturmasında personelin hangi saatler arasında görevli olduğu, hangi faaliyetlere katılmadığı ve bu durumun hangi izin veya sağlık belgesine dayandığı araştırılmalıdır.
Ayrıca katılınmayan faaliyetin personelin görev yükümlülüğü kapsamında bulunup bulunmadığı da önemlidir.
Örneğin sağlık raporu nedeniyle belirli fiziksel faaliyetlerden muaf tutulan personelin bu faaliyetlere katılmaması, sırf fiilen katılım gerçekleşmediği için hastalık abartma olarak değerlendirilemez.
Jandarmada Hastalık Abartma ile Göreve Gelmeme Arasındaki Fark
7068 sayılı Kanun’da izinsiz veya kabul edilebilir özür olmaksızın göreve gelmemek ayrı disiplin hükümlerinde düzenlenmiştir.
Buna karşılık hastalığını abartmak veya olmadığı hâlde rahatsızlığı varmış gibi göstermek suretiyle günlük mesainin bir kısmına katılmamayı alışkanlık hâline getirmek, farklı unsurlardan oluşan bir disiplinsizliktir.
Bu nedenle bir personelin bir gün görevine gelmemesi hâlinde, öncelikle göreve gelmeme fiilinin unsurları değerlendirilmelidir.
Personelin sağlık gerekçesiyle mesainin belirli bölümüne katılmaması ve bu davranışı alışkanlık hâline getirdiği ileri sürülüyorsa, 7068 sayılı Kanun’un 8/3-a-11 maddesindeki özel şartların gerçekleşip gerçekleşmediği araştırılmalıdır.
Örneğin bir jandarma uzman çavuşun tek bir gün rahatsızlığı nedeniyle göreve gelmediği olayda, yalnızca sağlık mazeretinin kabul edilmemesi, kendiliğinden hastalık abartma alışkanlığı bulunduğunu göstermez.
Kanundaki farklı disiplinsizliklerin unsurlarının birbirine karıştırılması, fiilin yanlış hukuki nitelendirilmesine ve disiplin cezasının hukuka aykırı olmasına neden olabilir.
Jandarmada Temaruz ile Görevi Savsaklamak Aynı Şey midir?
7068 sayılı Kanun’un 8/3-a-13 maddesinde görevde kayıtsızlık göstermek, görevi savsaklamak veya geçerli bir özür olmaksızın belirtilen sürede bitirmemek ayrı bir disiplinsizlik olarak düzenlenmiştir.
Bu fiil ile hastalık abartma davranışı aynı değildir.
Görevi savsaklama fiilinde personelin kendisine verilen görevi gereği gibi yerine getirmemesi söz konusu olabilir.
Hastalık abartma fiilinde ise kişisel menfaat sağlamak veya görevden kaçınmak amacıyla gerçekte bulunmayan ya da abartılmış hastalık gerekçesi ileri sürülmesi ve bu davranışın mesainin bir kısmına katılmamayı alışkanlık hâline getirmesi önemlidir.
Örneğin bir personelin görevini yavaş yürütmesi veya süresinde tamamlamaması, doğrudan hastalık abartma anlamına gelmez.
Benzer şekilde sağlık sorunu nedeniyle belirli görevi yerine getiremeyen personelin davranışı da sırf hizmette aksama meydana geldiği gerekçesiyle temaruz olarak nitelendirilmemelidir.
Disiplin amirinin hangi kanuni fiili uyguladığını ve bu fiilin hangi delillerle gerçekleştiğini açıkça ortaya koyması gerekir.
6413 Sayılı Kanundaki Temaruz ile 7068 Sayılı Kanundaki Disiplinsizlik Arasındaki Fark
6413 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Disiplin Kanunu’nun 17’nci maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde temaruz, hizmete kısmi süreli devam cezasını gerektiren disiplinsizlik olarak düzenlenmiştir.
Söz konusu hükümde hastalığı abartmak veya olmadığı hâlde rahatsızlığı varmış gibi göstererek sağlık kuruluşlarına sevkini sağlamak suretiyle günlük mesainin bir kısmına katılmamak fiiline yer verilmiştir.
Buna karşılık 7068 sayılı Kanun’un 8/3-a-11 maddesinde alışkanlık hâline getirme şartı açıkça bulunmaktadır.
Bu nedenle iki kanun hükmünün tamamen aynı olduğu kabul edilmemelidir.
Profesyonel jandarma uzman erbaş ve astsubayların disiplin sorumluluğu bakımından 7068 sayılı Kanun’un kapsam hükümleri dikkate alınmalıdır.
Jandarma Genel Komutanlığı emrine verilen yükümlü erbaş ve erler bakımından ise 6413 sayılı Kanun hükümleri uygulanmaktadır.
Bu ayrım özellikle soruşturma makamının fiili yanlış kanuna dayanarak değerlendirmesi hâlinde önem taşır.
7068 sayılı Kanun kapsamında görev yapan bir jandarma personeli hakkında 6413 sayılı Kanun’daki temaruz tanımı esas alınarak alışkanlık şartı göz ardı edilmemelidir.
Her personelin tabi olduğu kanun ve somut fiilin unsurları ayrı ayrı değerlendirilmelidir.
Jandarmada Sağlık Kurulu Raporu Disiplin Soruşturmasında Nasıl Değerlendirilir?
Sağlık kurulu raporları, personelin sağlık durumunun ve belirli görevler bakımından elverişliliğinin tespitinde önem taşımaktadır.
Örneğin bir jandarma astsubayının sağlık kurulu raporunda belirli fiziksel faaliyetleri yerine getirmesinin uygun olmadığı belirtilmişse, bu sınırlamanın görev planlamasında dikkate alınması gerekir.
İdarenin sağlık raporunu yalnızca personelin görevden kaçınma amacı taşıdığı varsayımıyla etkisiz hâle getirmesi hukuka uygun olmayabilir.
Bununla birlikte sağlık raporunun kapsamı da doğru değerlendirilmelidir.
Örneğin raporda yalnızca belirli fiziksel faaliyetlere ilişkin sınırlama bulunuyorsa, bu sınırlamanın bütün görevlerden otomatik muafiyet sağladığı söylenemez.
Dolayısıyla personelin hangi görevleri yerine getirebileceği ve hangi görevler bakımından tıbbi kısıtlaması bulunduğu açıkça belirlenmelidir.
Sağlık raporunun yorumlanması veya geçerliliği konusunda ciddi bir uyuşmazlık bulunması hâlinde, ilgili sağlık mevzuatındaki usuller çerçevesinde yetkili sağlık makamlarının değerlendirmesine başvurulması önemlidir.
Tıbbi Bilgilerin Gizliliği ve Disiplin Soruşturması
Jandarma personelinin sağlık bilgileri, kişisel veri niteliği taşımaktadır. Özellikle hastalık tanıları, tedavi geçmişi, muayene sonuçları ve psikiyatrik değerlendirmeler kişisel verilerin korunmasına ilişkin mevzuat kapsamında özel korumaya sahiptir.
Disiplin soruşturmasında personelin sağlık durumunun araştırılması gerekli olabilir. Ancak bu ihtiyaç, personelin bütün sağlık geçmişine sınırsız şekilde erişilebileceği anlamına gelmez.
İdarenin yalnızca disiplin soruşturması bakımından gerekli, ilgili ve hukuken erişilebilir sağlık verilerini değerlendirmesi gerekir.
Örneğin belirli bir görev tarihindeki sağlık mazeretinin araştırılması için ilgili dönemde düzenlenen sağlık raporlarının incelenmesi gerekli olabilir.
Buna karşılık personelin uyuşmazlıkla ilgisiz bütün tıbbi geçmişinin toplanması, gereklilik ve ölçülülük bakımından ayrıca değerlendirilmelidir.
Disiplin soruşturmasında sağlık bilgilerinin yetkisiz kişilerle paylaşılmaması ve gerektiği ölçüde kullanılması önemlidir.
Bu nedenle hastalık abartma iddiasının araştırılması ile personelin sağlık verilerinin korunması arasında hukuka uygun denge kurulmalıdır.
Jandarma Hastalık Abartma Disiplin Cezasına İlişkin Danıştay Kararı
Danıştay Onikinci Dairesinin 22.06.2023 tarihli, E.2019/4777, K.2023/3698 sayılı kararı, jandarma uzman çavuş hakkında hastalık abartma fiili nedeniyle verilmiş bir disiplin cezasının da yer aldığı personel dosyasına ilişkin önemli bir uyuşmazlığı içermektedir.
Karara konu olayda Iğdır Jandarma Komando Tabur Komutanlığında görev yapan uzman çavuş hakkında farklı tarihlerde çeşitli disiplin cezaları uygulanmıştır.
Bu cezalar arasında göreve gelmeme nedeniyle verilen yaptırımların yanında, 09.05.2017 tarihinde hastalığını abartmak veya olmadığı hâlde rahatsızlığı varmış gibi göstererek günlük mesainin bir kısmına katılmamayı alışkanlık hâline getirmek fiilini işlediği gerekçesiyle 26.05.2017 tarihli kararla verilen üç günlük aylıktan kesme cezası da bulunmaktadır.
Dosyadaki bilgilere göre personel, sağlık sorunlarını ileri sürerek bazı operasyonel görevlere katılmamış, sonrasında Iğdır Devlet Hastanesinden komando görevine elverişli olmadığına ilişkin sağlık kurulu raporu almıştır.
Personel daha sonra bölük karargâhında görevlendirilmiş ve başka bir iç güvenlik birliğine atanması konusunda işlem yapılmıştır.
Ancak uyuşmazlık yalnızca söz konusu aylıktan kesme cezasının iptaliyle ilgili değildir.
Personel hakkında farklı disiplin olayları ve adli süreçler sonrasında, 3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu ile Uzman Erbaş Yönetmeliği hükümlerine dayanılarak sözleşmenin feshi işlemi tesis edilmiştir.
Dava da esas olarak bu sözleşme feshi işleminin iptaline ilişkindir.
Danıştay Onikinci Dairesi, sözleşmenin feshi işlemine dayanak oluşturan kanuni düzenlemenin Anayasa Mahkemesi tarafından iptal edilmiş olmasını değerlendirmiştir.
Daire, Anayasa Mahkemesinin iptal kararı ve Anayasa’nın bağlayıcılık hükümleri çerçevesinde, dava konusu fesih işleminin hukuki dayanağı bakımından sorun bulunduğu sonucuna ulaşmış ve davanın reddine ilişkin istinaf kararını bozmuştur.
Bu Karar Hastalık Abartma Cezasının İptali Anlamına Gelir mi?
Hayır. Danıştay Onikinci Dairesinin söz konusu kararı, doğrudan 7068 sayılı Kanun’un 8/3-a-11 maddesindeki hastalık abartma fiilinin ispatlanamadığı gerekçesiyle verilmiş bir disiplin cezası iptal kararı değildir.
Kararda, personelin daha önce aldığı disiplin cezaları ve sağlık sürecine ilişkin bilgiler olayın geçmişi kapsamında aktarılmıştır.
Ancak Danıştayın bozma gerekçesi, sözleşme feshi işleminin dayanağı olan kanuni düzenlemenin Anayasa Mahkemesi tarafından iptal edilmiş olmasıdır.
Bu nedenle kararın, hastalık abartma fiili için mutlaka ceza verilemeyeceği veya sağlık raporu bulunan her personelin temaruz cezasından muaf olduğu şeklinde yorumlanması doğru değildir.
Karar, özellikle disiplin geçmişinin sözleşme feshi gibi daha ağır personel işlemleriyle ilişkilendirildiği uyuşmazlıklarda, işlemin hukuki dayanağının ve Anayasa Mahkemesi kararlarının etkisinin ayrıca değerlendirilmesi gerektiğini göstermektedir.
Ayrıca olayın 2017 yılına ilişkin olduğu ve yürürlükteki mevzuatın sonraki tarihlerde değişmiş olabileceği dikkate alınmalıdır.
Jandarma Hastalık Abartma Disiplin Soruşturmasında Savunma Nasıl Hazırlanır?
Jandarma personelinin hastalığını abarttığı veya olmadığı hâlde rahatsızlığı varmış gibi gösterdiği gerekçesiyle savunmasının istenmesi hâlinde, hazırlanacak savunmanın doğrudan kanuni fiilin unsurlarına yönelmesi gerekir.
Öncelikle personelin hangi tarihlerde hangi sağlık sorunlarını ileri sürdüğü belirlenmelidir.
Ardından söz konusu sağlık başvurularına ilişkin raporlar, muayene kayıtları ve diğer tıbbi belgeler değerlendirilmelidir.
Personelin hangi görevlerden kaçındığının ileri sürüldüğü ve bu görevlerin sağlık durumuyla nasıl bağlantılı olduğu açıklanmalıdır.
Örneğin jandarma uzman çavuşun bel rahatsızlığı nedeniyle ağır fiziksel eğitime katılamadığı iddia ediliyorsa, mevcut raporların ilgili faaliyet bakımından ne tür sınırlamalar içerdiği önemlidir.
Bunun yanında idarenin davranışın alışkanlık hâline geldiği yönündeki iddiası da ayrıca incelenmelidir.
Savunmada yalnızca personelin hastaneye gittiğinin belirtilmesi yerine, her bir sağlık başvurusunun tarihi, nedeni ve mesaiyle bağlantısı açıklanabilir.
Özellikle tek bir olaydan hareketle alışkanlık sonucu çıkarıldığı durumlarda, kanun hükmündeki tekrarlılık şartına açıkça değinilmelidir.
Savunmanın etkili olabilmesi için idarenin dayandığı somut delillerin neler olduğu ve bu delillerin kanuni fiilin hangi unsurunu ortaya koyduğu değerlendirilmelidir.
Jandarma Temaruz Savunmasında Hangi Belgeler Önemlidir?
Bu tür soruşturmalarda sağlık kurulu raporları, muayene kayıtları, istirahat belgeleri, hastane sevk kayıtları, görev çizelgeleri ve eğitim veya operasyon görevlendirmeleri önem taşıyabilir.
Ayrıca personelin hangi tarihlerde hangi görevleri yerine getirdiğini gösteren kayıtlar da değerlendirilmelidir.
Örneğin personelin belirli bir sağlık şikâyeti nedeniyle eğitime katılmadığı ancak aynı dönemde kendisine verilen uygun başka görevleri yerine getirdiği anlaşılıyorsa, bu durum olayın değerlendirilmesinde önem taşıyabilir.
Bunun yanında personelin aynı rahatsızlık nedeniyle daha önce tedavi gördüğünü veya sağlık kuruluşu tarafından takip edildiğini gösteren belgeler de sağlık şikâyetinin gerçekliğini destekleyebilir.
Ancak her sağlık belgesinin aynı hukuki sonucu doğuracağı kabul edilmemelidir.
Belgenin tarihi, kapsamı ve isnat edilen davranışla bağlantısı ayrı ayrı incelenmelidir.
Jandarma Hastalık Abartma Cezasında Savunma Süresi Kaç Gündür?
7068 sayılı Kanun’un 31’inci maddesine göre disiplin amirleri veya disiplin kurulları tarafından savunma alınmadan disiplin cezası verilemez.
Aynı madde uyarınca personele savunmasını hazırlaması için verilen süre yedi günden az olamaz.
Savunma isteminde isnat edilen fiilin yeterli açıklıkta belirtilmesi önemlidir.
Örneğin yalnızca hastalık abartma fiilini işlediğiniz şeklinde genel bir ifadeyle yetinilmesi, hangi tarihlerde hangi davranışların gerçekleştiğinin ve alışkanlık şartının hangi olaylara dayandırıldığının anlaşılmasını güçleştirebilir.
Personelin kendisinden savunma istenmesinden itibaren soruşturma evrakını inceleme hakkı bulunmaktadır.
Bu nedenle soruşturmanın dayandığı sağlık belgelerinin, görev çizelgelerinin, tutanakların ve diğer delillerin incelenmesi, etkili savunma yapılabilmesi bakımından önemlidir.
Jandarma Hastalık Abartma Disiplin Cezası Kaç Günlüktür?
7068 sayılı Kanun’un 8/3-a-11 maddesi kapsamında hastalığını abartmak veya olmadığı hâlde rahatsızlığı varmış gibi göstermek suretiyle mesainin bir kısmına katılmamayı alışkanlık hâline getirmek, üç günlüğe kadar aylıktan kesme cezasını gerektirmektedir.
Ancak her olayda mutlaka üç günlük aylıktan kesme cezası uygulanması zorunlu değildir.
Kanunun 6’ncı maddesinde disiplin cezası vermeye yetkili makamların takdir yetkilerini ölçülü, adaletli ve hakkaniyetli biçimde kullanmaları gerektiği düzenlenmiştir.
Bu nedenle fiilin işleniş biçimi, hizmet üzerindeki etkileri, personelin kusur derecesi ve önceki disiplin durumu gibi hususlar cezanın belirlenmesinde önem taşır.
Örneğin farklı tarihlerde tekrarlanan davranışların niteliği ve görev üzerindeki etkileri, disiplin cezasının ağırlığının değerlendirilmesinde dikkate alınabilir.
Bununla birlikte cezanın miktarının belirlenmesine geçilmeden önce kanuni fiilin bütün unsurlarının gerçekleştiği ortaya konulmalıdır.
Bir Derece Hafif Disiplin Cezası Uygulanabilir mi?
7068 sayılı Kanun’un 7’nci maddesine göre geçmiş hizmetleri sırasında çalışmaları olumlu bulunan ve iyi veya çok iyi derecede değerlendirme puanı alan personel hakkında, kanuni şartların bulunması hâlinde bir derece hafif disiplin cezası uygulanabilir.
Ancak bu düzenleme, her personel bakımından otomatik olarak hafif ceza verilmesini gerektirmez.
Örneğin uzun yıllar olumlu hizmet geçmişi bulunan bir jandarma astsubayının dosyasında, bir derece hafif ceza uygulanmasına ilişkin şartlar değerlendirilebilir.
Bununla birlikte aylıktan kesme cezasının bir veya üç günlük olarak belirlenmesi ile bir derece hafif disiplin cezası uygulanması aynı hukuki işlem değildir.
Kanunda aylıktan kesme cezasının alt ve üst kademelerinin ağır veya hafif ceza sayılmayacağı açıkça düzenlenmiştir.
Bu nedenle disiplin cezasının gün sayısının azaltılmasıyla ceza türünün bir derece hafifletilmesi birbirinden ayrılmalıdır.
Jandarma Hastalık Abartma Cezasında Maaştan Ne Kadar Kesilir?
7068 sayılı Kanun’un 7’nci maddesi uyarınca aylıktan kesme cezası, zam ve tazminatlar hariç brüt aylık üzerinden hesaplanmaktadır.
Dolayısıyla jandarma uzman çavuşun veya astsubayın hesabına yatırılan net maaş, kesinti hesabında doğrudan esas alınmaz.
Örneğin kesintiye esas brüt aylığın 60.000 TL olduğu varsayımsal durumda, otuz günlük hesap üzerinden bir günlük kesinti 2.000 TL, iki günlük kesinti 4.000 TL ve üç günlük kesinti 6.000 TL olacaktır.
Bu tutarlar yalnızca örnek amaçlıdır.
Gerçek kesinti, personelin ilgili tahakkuk kayıtlarına göre belirlenen kesintiye esas aylık unsurları üzerinden yapılır.
Aylıktan kesme cezası kesinleşmesini takip eden aybaşında uygulanmaktadır.
Jandarma Temaruz Disiplin Cezasında Zamanaşımı
7068 sayılı Kanun’un 29’uncu maddesinde disiplin soruşturmasına başlama ve ceza verme yetkisine ilişkin zamanaşımı süreleri düzenlenmiştir.
Aylıktan kesme cezasını gerektiren fiiller bakımından, disiplin amirinin disiplinsizliği öğrendiği tarihten itibaren bir ay içerisinde disiplin soruşturmasına başlanmaması hâlinde ceza verme yetkisi zamanaşımına uğrar.
Ayrıca fiilin işlendiği tarihten itibaren iki yıl içerisinde disiplin cezası verilmemesi durumunda da zamanaşımı gündeme gelir.
Ancak bu disiplinsizlik bakımından alışkanlık hâline getirme şartının bulunması, fiilin hangi tarihte tamamlandığının belirlenmesini önemli hâle getirmektedir.
Örneğin farklı tarihlerde gerçekleştiği ileri sürülen olayların bir davranış örüntüsü oluşturduğu iddia ediliyorsa, bu olayların niteliği ve hangi dönemi kapsadığı belirlenmelidir.
Kanunun 29’uncu maddesinde tamamlanmış, kesintisiz ve zincirleme fiiller bakımından zamanaşımının başlangıcına ilişkin düzenlemeler bulunmaktadır.
Bu nedenle hastalık abartma alışkanlığı iddiasında zamanaşımının hangi tarihten başladığı, fiilin hukuki niteliğiyle birlikte değerlendirilmelidir.
Jandarma Hastalık Abartma Disiplin Cezasına Nasıl İtiraz Edilir?
7068 sayılı Kanun’un 30’uncu maddesi uyarınca disiplin amirleri tarafından verilen disiplin cezalarına karşı, cezanın tebliğinden itibaren on gün içerisinde yazılı itirazda bulunulabilir.
İtiraz kural olarak bir üst disiplin amirine yapılır.
Ancak cezanın bazı makamlar tarafından doğrudan verilmesi hâlinde kanunda farklı itiraz mercileri ve doğrudan yargı yolu hükümleri bulunmaktadır.
İtiraz dilekçesinde özellikle hastalık abartma iddiasının hangi delillere dayandırıldığı değerlendirilmelidir.
Sağlık raporlarının dikkate alınmaması, personelin gerçek rahatsızlığının araştırılmaması veya yalnızca sık hastaneye başvurmasından hareketle kötüye kullanım sonucuna ulaşılması gibi hususlar ileri sürülebilir.
Ayrıca kanunda açıkça düzenlenen alışkanlık hâline getirme şartının gerçekleşmediği yönündeki itirazlar önem taşımaktadır.
Örneğin yalnızca tek bir sağlık başvurusuna dayanılarak disiplin cezası verilmişse, tekrar ve alışkanlık unsurunun hangi olgulara dayandığının açıklanması talep edilebilir.
Kanuna göre itiraz üzerine önceki cezadan daha ağır bir disiplin cezası verilemez.
Jandarma Hastalık Abartma Disiplin Cezası İptal Davası
Jandarma personeline hastalığını abartmak veya gerçekte bulunmayan bir rahatsızlığı varmış gibi göstererek günlük mesainin bir kısmına katılmamayı alışkanlık hâline getirmek nedeniyle verilen aylıktan kesme cezasının hukuka aykırı olduğu düşünülüyorsa, idare mahkemesinde iptal davası açılması mümkündür.
7068 sayılı Kanun’un 32’nci maddesine göre kesinleşen disiplin cezalarına karşı iptal davası açılabilir.
İptal davasında işlemin yetki, şekil, sebep, konu ve maksat unsurları bakımından hukuka uygunluğu değerlendirilir.
Bu tür uyuşmazlıklarda işlemin sebep unsuru özellikle önemlidir.
Çünkü hastalık abartma iddiasının gerçekleşmesi, belirli görevlerden kaçınma amacı, mesainin bir kısmına katılmama ve alışkanlık şartı ayrı ayrı incelenmelidir.
Örneğin personelin sağlık raporuyla belgelenmiş rahatsızlığının bulunmasına rağmen hastalığı olmadığı yönünde kişisel kanaate dayanılarak ceza verilmesi, işlemin sebep unsuru bakımından hukuka aykırılık oluşturabilir.
Benzer şekilde birden fazla sağlık başvurusu bulunduğu ancak bu başvuruların gerçek dışı hastalık iddiasına dayandığının ortaya konulamadığı durumda, fiilin ispatlanıp ispatlanmadığı tartışılmalıdır.
Savunma hakkının ihlal edilmesi, zamanaşımı sürelerinin geçirilmesi, yetkisiz makam tarafından disiplin cezası verilmesi veya ceza miktarının gerekçesiz belirlenmesi de iptal davasında ileri sürülebilecek diğer nedenler arasındadır.
Disiplin Cezasının İptali İçin Dava Açma Süresi
7068 sayılı Kanun’un 32’nci maddesi uyarınca dava açma süresi, kesinleşen disiplin cezasının personele tebliğinden itibaren başlar.
İdare mahkemelerinde genel dava açma süresi, özel bir düzenleme bulunmadıkça 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu uyarınca altmış gündür.
Ancak cezanın hangi makam tarafından verildiği, idari itiraz yolunun bulunup bulunmadığı ve işlemin kesinleşme tarihi somut olayda önemlidir.
Bu nedenle disiplin cezası ve varsa itiraz üzerine verilen kararın tebliğ tarihleri doğru belirlenmelidir.
Jandarma Uzman Çavuş Hastalık Abartma Nedeniyle Meslekten Atılır mı?
7068 sayılı Kanun’un 8/3-a-11 maddesinde düzenlenen fiilin doğrudan karşılığı üç günlüğe kadar aylıktan kesme cezasıdır.
Dolayısıyla yalnızca bu maddeye dayanılarak disiplinsizlik isnat edilmesi, kendiliğinden meslekten çıkarma yaptırımının uygulanacağı anlamına gelmez.
Bununla birlikte uzman erbaşların 3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu kapsamında sözleşmeli statüde bulunması nedeniyle, disiplin cezalarının sonraki personel işlemleri bakımından sonuçları olabilir.
Ayrıca 7068 sayılı Kanun’da disiplin ceza puanlarına bağlı olarak meslekten çıkarma cezası uygulanmasına ilişkin özel hükümler bulunmaktadır.
Ancak tek bir üç günlük aylıktan kesme cezasının, her durumda sözleşmenin feshedilmesini gerektirdiği söylenemez.
Sözleşme feshi veya yenilememe işlemlerinin hukuka uygunluğu, bu işlemlerin dayandığı güncel mevzuat ve somut gerekçeler çerçevesinde ayrıca değerlendirilmelidir.
Özellikle sağlık nedeniyle görev yapamama ile disiplin nedeniyle görevden kaçınma iddiasının birbirine karıştırılmaması gerekir.
Personelin sağlık yönünden belirli göreve elverişli olmaması, disiplinsizlik işlediği anlamına gelmez.
Jandarma Hastalık Abartma Disiplin Cezasına İlişkin Örnek Olaylar
Örnek Olay: Astım Hastası Uzman Çavuşun Operasyona Katılmaması
Bir jandarma uzman çavuş, astım rahatsızlığı nedeniyle ağır fiziksel koşullarda yürütülen operasyonlara katılmasının sağlık açısından sakıncalı olduğunu ileri sürmektedir.
Personelin sağlık kurulu raporunda belirli görev koşullarına ilişkin sınırlamalar bulunmaktadır.
Ancak amirleri, personelin operasyonel görevlerden kaçınmak amacıyla hastalığını abarttığını düşünmektedir.
Bu olayda sağlık raporunun içeriği, personelin rahatsızlığının niteliği ve ilgili operasyonun koşulları araştırılmalıdır.
Geçerli sağlık sınırlamalarının bulunması hâlinde yalnızca operasyona katılmama durumuna dayanılarak hastalık abartma sonucuna ulaşılması hukuken tartışmalı olabilir.
Örnek Olay: Sürekli Revire Giden Jandarma Astsubayı
Bir jandarma astsubayı, son iki ay içerisinde birkaç kez baş ağrısı ve migren şikâyetiyle sağlık kuruluşuna başvurmuştur.
Amiri, astsubayın sürekli aynı gerekçeyi ileri sürmesinin görevden kaçınma amacı taşıdığını düşünmektedir.
Bu olayda personelin sağlık geçmişi, muayene kayıtları ve ilgili tarihlerdeki görevleri değerlendirilmelidir.
Yalnızca sağlık başvurularının tekrarlanması, hastalığın gerçek dışı olduğunu veya mesainin bir kısmına katılmamanın bilinçli olarak alışkanlık hâline getirildiğini kanıtlamaz.
Örnek Olay: Bir Defalık Hastalık Mazereti
Bir jandarma uzman çavuş, belirli bir eğitim günü rahatsızlandığını bildirerek eğitimin bir bölümüne katılmamıştır.
İdare, personelin hastalığını abarttığını ileri sürerek 7068 sayılı Kanun’un 8/3-a-11 maddesine göre disiplin cezası vermiştir.
Bu olayda öncelikle hastalığın abartıldığı iddiasının kanıtlanması gerekir.
Bunun yanında kanunda açıkça belirtilen alışkanlık hâline getirme şartının hangi davranışlarla gerçekleştiği araştırılmalıdır.
Yalnızca tek bir olaydan hareketle alışkanlık sonucu çıkarılması, fiilin hukuki nitelendirilmesi bakımından tartışmalı olabilir.
Örnek Olay: Sağlık Raporu Varken Spor Yapılması
Bir jandarma astsubayının bel rahatsızlığı nedeniyle ağır yük taşıması ve uzun süre ayakta kalması tıbben sınırlandırılmıştır.
Ancak astsubayın hafif yürüyüş yaptığını gösteren sosyal medya görüntüleri üzerine hastalığını abarttığı iddiasıyla soruşturma açılmıştır.
Bu olayda görüntüdeki faaliyetin gerçekten sağlık raporunda belirtilen sınırlamalarla çelişip çelişmediği araştırılmalıdır.
Personelin yürüyebilmesi, ağır yük taşıyabileceği veya bütün operasyonel görevleri yerine getirebileceği anlamına gelmez.
Örnek Olay: Belirli Nöbetlerden Kaçınmak İçin Hastalık İddiası
Bir jandarma uzman çavuşun, kendisine belirli nöbetler verildiğinde sürekli benzer sağlık şikâyetleri ileri sürdüğü ve nöbetlerin bir bölümüne katılmadığı iddia edilmektedir.
İdare, personelin davranışının alışkanlık hâline geldiğini ileri sürmektedir.
Bu durumda her bir olayın tarihi, sağlık gerekçesi, nöbet çizelgesi ve mevcut tıbbi belgeler birlikte değerlendirilmelidir.
Personelin gerçekten hastalığını abarttığı veya bulunmayan bir rahatsızlığı varmış gibi gösterdiği kanıtlanmadan yalnızca belirli nöbetlere katılmamış olması yeterli kabul edilmemelidir.
Örnek Olay: Sağlık Kurulu Raporu Sonradan Düzenlenen Personel
Bir jandarma uzman çavuş, uzun süredir devam eden rahatsızlığı nedeniyle belirli fiziksel görevlerde zorlandığını bildirmiştir.
Başlangıçta personelin hastalığını abarttığı ileri sürülmüş, ancak daha sonra sağlık kurulu tarafından belirli görev sınırlamalarını içeren rapor düzenlenmiştir.
Bu olayda sonradan düzenlenen raporun önceki dönemdeki sağlık durumuna ilişkin tıbbi verilerle bağlantısı araştırılmalıdır.
Raporda belirtilen rahatsızlığın önceki dönemde de mevcut olduğuna ilişkin belgeler bulunması, hastalık abartma iddiasının değerlendirilmesinde önem taşıyabilir.
Ancak raporun düzenlendiği tarih ve kapsadığı dönem dikkate alınmadan doğrudan kesin sonuca ulaşılmamalıdır.
Jandarma Hastalık Abartma ve Temaruz Disiplin Cezası Hakkında Sık Sorulan Sorular
Jandarma Hastalık Abartma Disiplin Cezası Nedir?
7068 sayılı Kanun’un 8/3-a-11 maddesine göre, belirli kişisel amaçlarla hastalığını abartmak veya olmayan rahatsızlığı varmış gibi göstererek günlük mesainin bir kısmına katılmamayı alışkanlık hâline getirmek, üç günlüğe kadar aylıktan kesme cezasını gerektirir.
Jandarma Temaruz Disiplin Cezası Kaç Günlüktür?
7068 sayılı Kanun kapsamında incelenen fiilin karşılığı üç günlüğe kadar aylıktan kesme cezasıdır. Ancak ceza uygulanabilmesi için hastalığın abartılması veya gerçek dışı gösterilmesi, ilgili amaç, mesainin bir kısmına katılmama ve alışkanlık şartı değerlendirilmelidir.
Jandarma Uzman Çavuş Sürekli Revire Giderse Ceza Alır mı?
Sürekli revire gitmek tek başına temaruz oluşturmaz. Sağlık başvurularının gerçek nedenleri ve kanuni fiilin bütün unsurları araştırılmalıdır. Sık hastalanma ile gerçek dışı hastalık iddiasında bulunma farklıdır.
Jandarma Personeli Sağlık Raporu Aldığı İçin Temaruzla Suçlanabilir mi?
Sağlık raporunun bulunması, idarenin somut ve ciddi iddiaları araştırmasını her durumda engellemez. Ancak geçerli raporun yalnızca kişisel kanaatle yok sayılması doğru değildir. Raporun gerçekliği, kapsamı ve göreve etkisi tıbbi usullere uygun şekilde değerlendirilmelidir.
Jandarmada Hastalık Abartma İçin Alışkanlık Şart mı?
Evet. 7068 sayılı Kanun’un 8/3-a-11 maddesinde günlük mesainin bir kısmına katılmamayı alışkanlık hâline getirme unsuru açıkça düzenlenmiştir. Bu nedenle yalnızca tek bir olaydan hareketle bütün unsurların gerçekleştiği sonucuna ulaşılması hukuken tartışmalıdır.
Jandarma Bir Defa Hasta Numara Yaparsa Bu Maddeden Ceza Alır mı?
İlgili hükümde alışkanlık şartı bulunduğundan tek bir olayın bu fiili oluşturduğu otomatik olarak kabul edilmemelidir. Ancak başka bağımsız disiplin hükümlerinin uygulanabilirliği, somut davranışın niteliğine göre ayrıca değerlendirilmelidir.
Jandarma Uzman Çavuş Operasyona Sağlık Nedeniyle Katılmazsa Ceza Alır mı?
Personelin sağlık raporu veya tıbbi sınırlamaları nedeniyle belirli operasyonel görevlere katılamaması, kendiliğinden temaruz oluşturmaz. Ancak sahte veya abartılmış hastalık iddiası bulunduğu ileri sürülüyorsa, bu iddianın ilgili kanuni unsurlarla birlikte kanıtlanması gerekir.
Jandarma Sürekli Rapor Almak Disiplin Suçu mudur?
Tek başına rapor sayısının fazla olması disiplin fiilinin gerçekleştiğini göstermez. Raporların geçerliliği, sağlık durumunun gerçekliği ve personelin davranışlarının kanuni unsurları ayrı ayrı incelenmelidir.
6413 Sayılı Kanundaki Temaruz ile 7068 Sayılı Kanun Aynı mı?
Hayır. 6413 sayılı Kanun’un temaruz hükmü ile 7068 sayılı Kanun’un hastalık abartma hükmü arasında kanuni unsur farklılıkları bulunmaktadır. Özellikle 7068 sayılı Kanun’da alışkanlık hâline getirme şartı açıkça düzenlenmiştir.
Jandarma Personelinin Hasta Olmadığını Amir Belirleyebilir mi?
Amirin sağlık durumuna ilişkin gözlemleri soruşturmada değerlendirilebilse de tıbbi bir konuda uzman sağlık değerlendirmesinin yerini kendiliğinden alamaz. Hastalığın gerçekliği ve görev yapabilirlik konusunda ilgili sağlık belgelerinin dikkate alınması gerekir.
Jandarma Temaruz Disiplin Savunması Nasıl Hazırlanır?
Savunmada isnat edilen sağlık başvurularının tarihleri, mevcut tıbbi belgeler, personelin hangi görevlerden kaçındığının ileri sürüldüğü ve alışkanlık şartının nasıl değerlendirildiği açıklanmalıdır. Kanuni fiilin her unsuru somut deliller üzerinden incelenmelidir.
Jandarma Hastalık Abartma Disiplin Cezası İçin Savunma Süresi Kaç Gündür?
7068 sayılı Kanun’un 31’inci maddesine göre savunma için personele yedi günden az süre verilemez. Personelin soruşturma evrakını inceleyerek savunmasını hazırlayabilmesi gerekir.
Jandarma Hastalık Abartma Cezasına Kaç Gün İçinde İtiraz Edilir?
Disiplin amirleri tarafından verilen cezalara karşı tebliğ tarihinden itibaren on gün içerisinde yazılı itirazda bulunulabilir. Ancak cezayı veren makamın niteliğine göre özel başvuru usulleri bulunabilir.
Jandarma Hastalık Abartma Disiplin Cezası İptal Edilebilir mi?
Evet. Hastalığın abartıldığı iddiasının kanıtlanamaması, alışkanlık şartının bulunmaması, geçerli sağlık belgelerinin dikkate alınmaması, savunma hakkının ihlal edilmesi veya diğer hukuka aykırılıklar nedeniyle disiplin cezasının iptali gündeme gelebilir.
Jandarma Temaruz Cezası Meslekten Çıkarma Sebebi midir?
İncelenen 7068 sayılı Kanun hükmünde fiilin doğrudan karşılığı üç günlüğe kadar aylıktan kesme cezasıdır. Ancak disiplin ceza puanları, başka bağımsız disiplinsizlikler veya personelin sözleşmeli statüsüne ilişkin özel hükümler nedeniyle farklı sonuçlar ayrıca değerlendirilebilir.
Jandarmada Temaruz Hakkında Danıştay Kararı Var mı?
Danıştay Onikinci Dairesinin 22.06.2023 tarihli, E.2019/4777, K.2023/3698 sayılı kararına konu personel dosyasında bu fiile ilişkin disiplin cezası bulunmaktadır. Ancak karar doğrudan söz konusu disiplin cezasının iptaline değil, sözleşme feshi işleminin kanuni dayanağına ilişkindir.
Jandarma Hastalık Abartma Disiplin Cezasının Hukuki Değerlendirmesi
Jandarma Genel Komutanlığı bünyesinde görev yapan personelin kendisine verilen görevleri yerine getirmesi, kamu hizmetinin düzenli ve etkin biçimde yürütülmesi bakımından temel yükümlülüklerinden biridir. Bu nedenle personelin gerçek dışı hastalık iddialarıyla görev ve sorumluluklardan kaçınmasının disiplin yaptırımına bağlanması, kurumsal disiplinin korunmasına yönelik bir düzenlemedir.
Bununla birlikte jandarma personelinin sağlık hakkının korunması da aynı derecede önemlidir.
Özellikle ağır fiziksel faaliyetlerin yerine getirildiği komando birliklerinde, asayiş hizmetlerinde veya farklı operasyonel görevlerde personelin gerçek sağlık durumunun dikkate alınmaması ciddi sonuçlar doğurabilir.
Bu nedenle sağlık sorunu yaşayan personelin sırf belirli görevleri yerine getirememesi nedeniyle hastalık abartmakla suçlanması, disiplin hukukunun kusur ve ispat ilkeleri bakımından sakıncalıdır.
7068 sayılı Kanun’un 8/3-a-11 maddesinde düzenlenen disiplinsizlik, yalnızca personelin sık hastalanmasını veya sağlık kuruluşlarına tekrar tekrar başvurmasını yaptırıma bağlamamaktadır.
Kanuni fiilin oluşabilmesi için hastalığın abartılması veya gerçekte bulunmayan rahatsızlığın ileri sürülmesi, belirli kişisel amaçla hareket edilmesi, günlük mesainin bir kısmına katılmama ve bu davranışın alışkanlık hâline getirilmesi unsurları birlikte değerlendirilmelidir.
Özellikle alışkanlık şartının bulunması, bu fiilin tek bir sağlık başvurusu veya tek bir mesaiye katılamama olayı üzerinden otomatik şekilde uygulanmasını engelleyen önemli bir hukuki unsurdur.
Disiplin soruşturmasında personelin hangi tarihlerde, hangi sağlık gerekçelerini ileri sürdüğü ve hangi görevlerin hangi bölümlerine katılmadığı somutlaştırılmalıdır.
Ayrıca sağlık raporlarının niteliği, tedavi kayıtları ve personelin görev yapabilirlik durumu gerektiğinde tıbbi uzmanlık çerçevesinde değerlendirilmelidir.
Bir amirin kişisel kanaati veya personelin dış görünüşü, hastalık iddiasının gerçek dışı olduğunun her durumda yeterli kanıtı sayılamaz.
Bunun yanında 6413 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Disiplin Kanunu’ndaki temaruz fiili ile 7068 sayılı Kanun’daki alışkanlık şartını içeren düzenlemenin birbirine karıştırılmaması gerekir.
Profesyonel jandarma personeli hakkında disiplin cezası verilirken ilgili kanunun kapsamı ve fiilin bütün unsurları doğru şekilde belirlenmelidir.
Disiplin cezasının uygulanmasında savunma hakkının korunması, lehe olan sağlık belgelerinin incelenmesi, alışkanlık iddiasının somut olaylarla ortaya konulması ve cezanın ölçülü belirlenmesi önemlidir.
Sonuç olarak jandarma hastalık abartma disiplin cezası uygulanabilmesi için yalnızca personelin sık hastaneye gitmesi, sağlık raporu alması veya belirli görevlere katılmaması yeterli değildir. Hastalığın abartıldığı ya da gerçekte bulunmayan bir rahatsızlığın ileri sürüldüğü, bunun belirli bir kişisel amaçla gerçekleştirildiği ve günlük mesainin bir kısmına katılmamanın alışkanlık hâline getirildiği hukuken ortaya konulmalıdır. Bu unsurlar gerçekleşmeden veya usulüne uygun soruşturma yürütülmeden verilen aylıktan kesme cezalarına karşı idari itiraz ve iptal davası yollarına başvurulması mümkündür.