Jandarma Genel Komutanlığı bünyesinde görev yapan uzman çavuş, astsubay ve subayların görevli bulundukları il sınırları dışına çıkmaları, diğer kamu görevlilerinden farklı olarak belirli izin kurallarına bağlanmıştır. Jandarma teşkilatının kamu düzeninin ve güvenliğinin korunmasına yönelik görevleri, personelin gerektiğinde kısa sürede görevine çağrılabilmesini ve hizmet ihtiyaçlarına uygun şekilde görevlendirilebilmesini zorunlu kılmaktadır. Ancak bu zorunluluk, personelin özel hayatının ve seyahat özgürlüğünün bütünüyle ortadan kaldırıldığı anlamına gelmemektedir. Bu nedenle il dışına çıkış izinlerinin verilmesi ve izin alınmadan gerçekleştirilen seyahatlerin disiplin hukuku bakımından değerlendirilmesi, hizmetin gerekleri ile personelin anayasal hakları arasında hukuki denge kurulmasını gerektirmektedir.
7068 sayılı Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun kapsamında jandarma il dışına çıkma cezası, personelin amirinden izin almaksızın görevli bulunduğu ilin sınırları dışına çıkması hâlinde gündeme gelmektedir. Kanunun 8’inci maddesinin üçüncü fıkrasının (a) bendinin sekizinci alt bendinde söz konusu fiil, üç günlüğe kadar aylıktan kesme cezasını gerektiren disiplinsizlikler arasında düzenlenmiştir. Bu nedenle bir jandarma personelinin hafta sonunda, resmî tatilde, mesai saatleri dışında veya sağlık nedeniyle istirahatli olduğu dönemde başka bir ile gitmesi, somut olayın koşullarına göre disiplin soruşturmasına konu olabilmektedir.
Bununla birlikte bir jandarma personelinin başka bir ilde bulunduğunun tespit edilmesi, her durumda disiplin cezası verilmesi için yeterli değildir. Öncelikle personelin olay tarihinde hangi ilde görevli olduğu, görevli bulunduğu il sınırlarının gerçekten aşılıp aşılmadığı, il dışına çıkış için geçerli bir izin veya görevlendirme bulunup bulunmadığı ve davranışın hangi koşullarda gerçekleştiği araştırılmalıdır. Özellikle personelin yıllık izinli olması, sıhhi izin kullanması, başka bir ilde hastaneye başvurması, ailesinin yaşadığı şehre gitmesi veya yetkili amirinden sözlü izin aldığını ileri sürmesi gibi durumlar disiplin cezasının hukuka uygunluğu bakımından önem taşımaktadır.
Jandarma personelinin il dışına çıkışına ilişkin hükümler değerlendirilirken yalnızca 7068 sayılı Kanun’un dikkate alınması yeterli değildir. 9 Aralık 2022 tarihinde yürürlüğe giren Jandarma Genel Komutanlığı İzin Yönetmeliği de il dışı izinlerin usul ve esaslarına ilişkin önemli düzenlemeler içermektedir. Özellikle Yönetmeliğin 5’inci maddesinde, hafta sonu ve resmî tatillerde il dışına izin verilebilmesi, izinlerin yıllık izinden mahsup edilmemesi ve personelin il içerisinde serbestçe gidebileceği yerlerin belirlenmesi gibi konular düzenlenmiştir.
Bu makalede jandarma uzman erbaş, astsubay ve subayların il dışına çıkış izinleri, hafta sonu ve resmî tatillerde seyahat, sağlık raporu, yıllık izin, sözlü amir izni, il sınırının kısa süreli aşılması, disiplin cezasının ispatı, savunma hakkı ve iptal davası ayrıntılı şekilde incelenmektedir.
Jandarma İl Dışına Çıkma Cezası Nedir?
7068 sayılı Kanun’un 8’inci maddesinin üçüncü fıkrasının (a) bendinin sekizinci alt bendinde, üç günlüğe kadar aylıktan kesme cezasını gerektiren fiiller arasında şu düzenlemeye yer verilmiştir:
“Amirinden izin almaksızın görevli bulunduğu il sınırları dışına çıkmak.”
Bu düzenlemeye göre jandarma personelinin görevli bulunduğu ilin sınırları dışına amirinin izni olmaksızın çıkması disiplin sorumluluğuna neden olabilir. Ancak kanuni fiilin gerçekleştiğinin kabul edilebilmesi için yalnızca personelin seyahat etmiş olması değil, seyahatin görevli bulunduğu il sınırları dışına yapılmış olması ve geçerli izin veya görevlendirmeye dayanmaması gerekir.
Örneğin Konya ilinde görev yapan bir jandarma uzman çavuşun hafta sonu Ankara’ya gitmesi hâlinde, il dışına çıkış izninin bulunup bulunmadığı araştırılmalıdır. Buna karşılık aynı personelin Konya ili içerisinde farklı bir ilçeye gitmesi, doğrudan il sınırları dışına çıkma fiili olarak değerlendirilemez. Ancak il içerisindeki hareket serbestisine ilişkin farklı düzenlemeler bulunabileceğinden, söz konusu seyahatin başka bir hizmet yükümlülüğüne aykırı olup olmadığı ayrıca incelenebilir.
Kanun hükmünde il dışına çıkışın belirli bir süre devam etmesi gerektiği de düzenlenmemiştir. Bu nedenle bir personelin yalnızca birkaç saat başka bir ilde bulunması, süre kısa olduğu için kendiliğinden disiplin sorumluluğu dışında kabul edilemez.
Bununla birlikte il sınırlarının gerçekten aşıldığının, izin bulunmadığının ve somut davranışın hukuken ilgili personele yüklenebileceğinin ortaya konulması gerekir.
7068 Sayılı Kanun Jandarma Uzman Çavuş ve Astsubaylara Uygulanır mı?
7068 sayılı Kanun, Jandarma Genel Komutanlığı bünyesinde görev yapan subay, astsubay, sözleşmeli subay, sözleşmeli astsubay, uzman jandarma, uzman erbaş ve diğer belirtilen personel statülerini kapsamaktadır.
Bu nedenle bir jandarma uzman çavuş veya astsubayın amirinden izin almadan görevli bulunduğu il sınırları dışına çıktığı gerekçesiyle hakkında disiplin soruşturması yürütülmesi mümkündür.
Ayrıca Jandarma Genel Komutanlığı İzin Yönetmeliği’nin kapsamına ilişkin 2’nci maddesinde de subaylar, sözleşmeli subaylar, astsubaylar, sözleşmeli astsubaylar, uzman jandarmalar ve uzman erbaşlar açıkça belirtilmiştir.
Dolayısıyla gerek disiplin yaptırımı gerekse izin yükümlülüğü bakımından profesyonel jandarma personelinin ilgili düzenlemelere tabi olduğu anlaşılmaktadır.
Ancak Jandarma Genel Komutanlığı emrine verilen yükümlü erbaş ve erler bakımından farklı disiplin hükümlerinin uygulandığı unutulmamalıdır. Bu personele ilişkin 6413 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Disiplin Kanunu hükümlerinin, 7068 sayılı Kanun kapsamındaki jandarma uzman erbaş ve astsubaylara doğrudan uygulanması doğru değildir.
Jandarma uzman çavuşların 3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu kapsamındaki sözleşmeli statüleri de 7068 sayılı Kanun’daki disiplin sorumluluğunu ortadan kaldırmamaktadır.
Jandarma Personeli Hafta Sonu İl Dışına Çıkabilir mi?
Jandarma personelinin hafta sonu görevli bulunduğu il sınırları dışına çıkması, uygulamada en çok karşılaşılan izin konularından biridir.
Özellikle ailesi başka bir şehirde yaşayan, görev yaptığı il ile memleketi arasında kısa mesafe bulunan veya hafta sonu kişisel işlerini başka bir şehirde gerçekleştirmek isteyen personelin il dışı izin talebinde bulunması mümkündür.
Jandarma Genel Komutanlığı İzin Yönetmeliği’nin 5’inci maddesinin birinci fıkrasının (j) bendine göre personel, görev yaptığı ilin dışına izinsiz çıkamaz.
Bununla birlikte aynı düzenlemede hafta sonu, yılbaşı, ulusal, resmî ve dinî bayramlar ile idari izinli sayılan günlerde personelin talebi üzerine il dışına izin verilebileceği belirtilmiştir.
Bu izinlerin verilmesinde hizmet ve görev ihtiyaçlarının aksatılmaması, hizmet bölgesinin görev şartları ve personel mevcuduna ilişkin yönetmelik hükümleri dikkate alınmaktadır.
Dolayısıyla jandarma personelinin hafta sonu il dışına çıkması mutlak olarak yasak değildir. Ancak hafta sonu tatilinin bulunması, personelin hiçbir izin almadan başka bir ile seyahat edebileceği anlamına da gelmez.
Örneğin cuma günü mesaisini tamamlayan bir jandarma uzman çavuşun cumartesi ve pazar günlerini ailesinin yaşadığı başka bir şehirde geçirmek istemesi durumunda, ilgili izin usulüne uygun şekilde başvuruda bulunması gerekir.
İzin verilmişse personelin belirlenen süre ve koşullara uygun hareket etmesi önemlidir. İzin verilmemesine veya izin talebi henüz sonuçlanmamasına rağmen il dışına çıkılması hâlinde disiplin sorumluluğu gündeme gelebilir.
Jandarma Hafta Sonu İl Dışı İzni Yıllık İzinden Düşer mi?
Jandarma Genel Komutanlığı İzin Yönetmeliği’nin 5/1-j maddesinde, hafta sonu ve belirtilen tatil günlerinde verilen il dışına çıkış izinlerinin kanuni izinlerden mahsup edilmeyeceği açıkça düzenlenmiştir.
Bu nedenle söz konusu hüküm kapsamında verilen bir hafta sonu il dışı izninin, sırf başka bir ilde geçirilmesi nedeniyle yıllık izin hakkından düşülmesi doğru değildir.
Örneğin cumartesi ve pazar günleri ailesini ziyaret etmek üzere il dışı izin alan bir jandarma astsubayının, bu günlerinin yıllık izin hakkından mahsup edilmesi gerektiği şeklinde genel bir kural bulunmamaktadır.
Ancak personelin kullandığı iznin gerçekten Yönetmeliğin 5/1-j maddesindeki tatil günü il dışı izni mi, yoksa ayrıca talep edilerek verilen yıllık izin mi olduğu belirlenmelidir.
Çünkü yıllık izin, yıllık mazeret izni ve hafta sonu il dışı izni farklı hukuki nitelikteki izin işlemleridir.
Jandarma İl Dışı İzni Nasıl Alınır?
Jandarma personelinin il dışına çıkış izni konusunda öncelikle görev yaptığı birimin uyguladığı yetkili izin usulüne başvurması gerekir.
İzin vermeye yetkili makam, personelin statüsü, görev yaptığı birlik ve yürürlükteki düzenlemelere göre belirlenmelidir.
Örneğin bir ilçe jandarma komutanlığında görev yapan uzman çavuşun, il dışına çıkış talebini bağlı bulunduğu birimde uygulanan usul üzerinden iletmesi gerekir. Ancak her personelin talebinin mutlaka aynı rütbedeki veya aynı görevdeki amir tarafından sonuçlandırılacağı şeklinde genel bir sonuca ulaşılması doğru değildir.
Jandarma Genel Komutanlığı İzin Yönetmeliği’nde izin vermeye yetkili makamlar ve izin belgelerinin düzenlenmesine ilişkin hükümler bulunmaktadır. Ayrıca kurumun uygulama yönergeleriyle belirlenmiş usullerin bulunması da mümkündür.
Bu nedenle personelin yalnızca bir amirine bilgi vermiş olmasıyla, yetkili amir tarafından il dışına çıkış izninin verilmiş olması birbirine karıştırılmamalıdır.
Örneğin personelin nöbetçi astsubaya başka bir şehre gideceğini bildirmesi, söz konusu astsubayın izin vermeye yetkili olmadığı bir durumda kendiliğinden hukuken geçerli izin oluşturmayabilir.
Buna karşılık yetkili amir tarafından verilen iznin idari kayıtlara eksik işlenmesi hâlinde, gerçekten izin bulunup bulunmadığı somut belgelerle araştırılmalıdır.
İl Dışı İzni İçin Yazılı Dilekçe Vermek Zorunlu mudur?
İzin işlemlerinin nasıl yürütüleceği, ilgili yönetmelik ve kurumun uygulama düzenlemeleri çerçevesinde belirlenmelidir.
Jandarma Genel Komutanlığı İzin Yönetmeliği, izinlerin kaydedilmesine ve izin belgelerinin düzenlenmesine ilişkin çeşitli kurallar içermektedir.
Bu nedenle personelin özellikle planlı il dışı seyahatlerinde yazılı veya kurumca kabul edilen elektronik başvuru yolunu kullanması, iznin sonradan ispatlanması bakımından önemlidir.
Ancak disiplin hukuku bakımından bir personelin sözlü izin aldığını ileri sürmesi hâlinde, yalnızca yazılı belge bulunmamasına dayanılarak bu iddianın her durumda gerçek dışı olduğu sonucuna ulaşılmamalıdır.
Sözlü iznin ilgili izin rejiminde geçerli olup olmadığı ve izin veren kişinin yetkisi araştırılmalıdır.
İlgili usullere aykırı şekilde gerçekleştirilen bir görüşmenin mutlaka geçerli izin doğurduğu da söylenemez.
Dolayısıyla başvurunun şekli, izin verme yetkisi ve verilen iznin kapsamı birlikte değerlendirilmelidir.
Jandarma Amirinden Sözlü İzin Alarak İl Dışına Çıkabilir mi?
Jandarma personelinin amirinden sözlü izin aldığını ileri sürdüğü durumlarda, disiplin cezasının hukuka uygunluğu bakımından önemli bir ispat sorunu ortaya çıkmaktadır.
Örneğin bir uzman çavuşun cumartesi günü ailesinin yaşadığı başka bir şehre gitmeden önce amirini telefonla arayarak izin istediği ve amirinin gitmesine müsaade ettiğini söylediği bir olayda, gerçekten izin verilip verilmediği araştırılmalıdır.
Bu değerlendirmede görüşmenin gerçekleştiği zaman, görüşmenin içeriği, izin veren kişinin yetkisi ve varsa sonraki yazışmalar önem taşır.
Sözlü izin alındığının ispatında mesajlaşmalar, telefon görüşmesinin varlığına ilişkin hukuka uygun kayıtlar ve olay hakkında doğrudan bilgisi bulunan personelin açıklamaları yardımcı olabilir.
Ancak yalnızca telefon görüşmesinin gerçekleşmiş olması, görüşmede mutlaka izin verildiğini göstermez.
Benzer şekilde amirin personelin il dışına gideceğini öğrenmiş olmasıyla buna izin vermesi de aynı değildir.
Bu nedenle disiplin soruşturmasında personelin izin aldığı yönündeki savunmasının somut biçimde araştırılması gerekir.
Amir İzin Verdiği Hâlde Sistemde İzin Kaydı Bulunmuyorsa Ne Olur?
Bir jandarma personelinin il dışı izninin ilgili kayıt sistemine işlenmemiş olması, izin işleminin gerçekten yapılmadığı anlamına her durumda gelmeyebilir.
Özellikle izin işleminin amir tarafından onaylandığı ancak personel kayıtlarına aktarılmadığı iddiası bulunuyorsa, onay süreci ve ilgili belgeler araştırılmalıdır.
Örneğin yetkili amirin personelin il dışına çıkışına onay verdiği, ancak görevli personelin izni kaydetmediği bir olayda, kayıt eksikliğinin hangi nedenden kaynaklandığı önem taşır.
Buna karşılık personelin yalnızca izin talebinde bulunması, henüz onaylanmamış başvurunun geçerli izin olarak kabul edilmesini gerektirmez.
Disiplin soruşturmasında önemli olan, şekli kayıtların yanında gerçekten izin verilmiş olup olmadığının ve izin işleminin hukuki geçerliliğinin belirlenmesidir.
Jandarma Mesai Saatleri Dışında İl Dışına Çıkabilir mi?
Jandarma personelinin günlük mesaisini tamamlaması, il dışına çıkış izni yükümlülüğünü kendiliğinden ortadan kaldırmaz.
7068 sayılı Kanun’un ilgili hükmünde yalnızca mesai saatleri içerisinde il dışına çıkılması yaptırıma bağlanmamıştır. Düzenlemede görevli bulunulan il sınırları dışına amirden izin alınmaksızın çıkılması esas alınmıştır.
Bu nedenle personelin mesai sonrası başka bir ile gitmesi de izin bulunmadığı takdirde disiplin sorumluluğuna neden olabilir.
Örneğin Konya’da görev yapan bir jandarma astsubayının akşam mesaisi bittikten sonra Ankara’ya giderek ertesi sabah görevine dönmesi durumunda, yalnızca görevine zamanında dönmüş olması, il dışına çıkış izninin bulunup bulunmadığına ilişkin sorunu ortadan kaldırmaz.
Bununla birlikte personelin mesai dışındaki hareket özgürlüğü ile ilgili izin düzenlemelerinin uygulanmasında kanunilik, öngörülebilirlik ve ölçülülük ilkelerinin dikkate alınması gerekir.
İdarenin somut olayda hangi izin yükümlülüğünün ihlal edildiğini ve izinsiz çıkışın nasıl tespit edildiğini açıkça ortaya koyması zorunludur.
Jandarma Personeli İzinliyken Başka Bir İle Gidebilir mi?
Jandarma personelinin yıllık izinli, yıllık mazeret izinli veya başka bir izin türünü kullanıyor olması, il dışına çıkış yükümlülüğünün değerlendirilmesinde önemlidir.
Ancak bütün izin türlerinin aynı hukuki nitelikte olmadığı unutulmamalıdır.
Örneğin yıllık izin belgesinde personelin iznini geçireceği yerin başka bir il olarak belirtilmesi ve izin işleminin yetkili makam tarafından bu kapsamda onaylanması hâlinde, seyahatin ilgili izin kapsamında değerlendirilmesi gerekir.
Buna karşılık yalnızca belirli günlerde izinli olunması, her durumda istenilen bütün illere sınırsız seyahat edilebileceği anlamına gelmez.
Bu nedenle personelin izin türü, izin belgesinde belirtilen yer, iznin kapsamı ve ilgili yönetmelik hükümleri birlikte incelenmelidir.
Özellikle yıllık izinli personelin iznini geçirmek üzere onaylanan ilin dışında başka bir ile gitmesi hâlinde, izin kapsamının değişip değişmediği ve ek bildirim veya izin yükümlülüğü bulunup bulunmadığı ayrıca araştırılmalıdır.
Yıllık İzin Belgesinde Gidilecek İlin Yazılması Neden Önemlidir?
Jandarma Genel Komutanlığı İzin Yönetmeliği, izin işlemlerinin kayıt altına alınmasını ve izin belgelerinin düzenlenmesini öngörmektedir.
İzin belgesinde belirtilen izin yeri, personelin hangi şartlarda seyahatine izin verildiğinin ortaya konulmasında önemli olabilir.
Örneğin jandarma uzman çavuşun yıllık izin belgesinde Samsun ilinin belirtilmesi ve personelin bu kapsamda izne ayrılması hâlinde, Samsun’da bulunmasının izinsiz il dışına çıkma olarak değerlendirilmesi hukuken tartışmalı olacaktır.
Ancak izin belgesinin başka bir il için düzenlendiği veya seyahatin onaylanan izin süresi dışında gerçekleştirildiği durumlarda farklı değerlendirmeler gerekebilir.
Bu nedenle yıllık izin belgesinin varlığı tek başına değil, içeriği ve onay kapsamıyla birlikte incelenmelidir.
Jandarma Uzman Çavuş Raporluyken İl Dışına Çıkabilir mi?
Jandarma personelinin sağlık raporu veya istirahat izni kullandığı dönemde başka bir ile gitmesi, disiplin soruşturmalarında önemli uyuşmazlıklara neden olabilmektedir.
Öncelikle sağlık raporu ile il dışına çıkış izninin farklı hukuki işlemler olduğu belirtilmelidir.
Bir personelin hastalık nedeniyle istirahatli olması, o dönemde fiilen göreve katılmama durumunu hukuken açıklayabilir. Ancak bu durum, ilgili izin düzenlemeleri uyarınca başka bir ile seyahat etmek için gerekli iznin her durumda kendiliğinden verilmiş sayılacağı anlamına gelmez.
Örneğin jandarma uzman çavuşun yedi günlük istirahat raporu aldıktan sonra ailesinin yaşadığı başka bir şehre gitmesi hâlinde, raporun geçerliliği yanında il dışına çıkış için gerekli iznin bulunup bulunmadığı araştırılmalıdır.
Bununla birlikte sağlık durumunun başka bir ilde tedavi olmayı gerektirmesi, bulunduğu yerde uygun sağlık hizmetine erişilememesi veya acil tıbbi zorunluluk bulunması gibi hususlar da somut olayın değerlendirilmesinde önem taşıyabilir.
İdarenin yalnızca personelin raporlu olduğu dönemde başka bir ilde bulunduğunu belirterek ceza vermesi yerine, seyahatin nedeni ve ilgili izin yükümlülüğü bakımından hukuki durumun açıklığa kavuşturulması gerekir.
Sağlık Raporu İl Dışına Çıkış İzni Yerine Geçer mi?
Sağlık raporu, personelin hastalık veya istirahat durumunu belgeleyen bir sağlık belgesidir.
İl dışına çıkış izni ise personelin görevli bulunduğu il sınırları dışına seyahat etmesine ilişkin ayrı bir idari işlemdir.
Dolayısıyla bir personelin sağlık raporu almış olması, il dışına çıkış konusunda uygulanabilir bütün izin yükümlülüklerini kendiliğinden ortadan kaldırmaz.
Bununla birlikte sağlık durumundan kaynaklanan acil veya zorunlu seyahatlerde personelin içinde bulunduğu koşullar, izin alma imkânı ve kusuru ayrıca incelenmelidir.
Özellikle personelin sağlık sorunu nedeniyle başka bir ildeki hastaneye sevk edilmesi hâlinde, sevk belgesi ile seyahatin kapsamı önem taşır.
Bu nedenle raporlu personelin il dışına çıkması hakkında bütün durumlar için geçerli tek bir hukuki sonuç çıkarılması doğru değildir.
Jandarmada İzinsiz İl Dışına Çıkmaya İlişkin Danıştay Kararı
Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 05.06.2024 tarihli, E.2024/9, K.2024/20 sayılı kararı, doğrudan jandarma personelinin il dışına izinsiz çıkması nedeniyle verilen disiplin cezasına ilişkin uyuşmazlığı içermesi bakımından önem taşımaktadır.
Karara konu olayların birinde, Jandarma Komando Özel Harekât Tabur Komutanlığı emrinde uzman çavuş olarak görev yapan personelin, sağlık raporu aldıktan sonra sıralı amirlerini bilgilendirmeden ailesinin ikamet ettiği Samsun iline gittiği tespit edilmiştir.
Dosyadaki bilgilere göre uzman çavuşa 11 Ekim 2021 tarihinde Suriye görev gücüne katılması gerektiği bildirilmiştir. Personel aynı gün rahatsızlığı nedeniyle hastaneye başvurmuş ve yedi günlük istirahat raporu almıştır.
Daha sonra sağlık raporunun usul ve fenne uygunluğunun kontrolü amacıyla hastaneye sevk edilen personelin raporunun uygun olduğu belirlenmiştir. Ancak uzman çavuşun bu rapor üzerine sıralı amirlerini bilgilendirmeden Samsun iline gittiği tespit edilerek hakkında disiplin soruşturması yürütülmüştür.
Soruşturma sonucunda personelin, amirinden izin almaksızın görevli bulunduğu il sınırları dışına çıktığı gerekçesiyle üç günlük aylıktan kesme cezasıyla cezalandırılmasına karar verilmiştir.
İşlemin iptali istemiyle açılan davada Adana 3. İdare Mahkemesi, disiplin soruşturmasının tarafsızlığına ilişkin değerlendirmelerde bulunarak işlemin iptaline karar vermiştir.
Bölge idare mahkemeleri arasında disiplin amirinin olayın tespitine ilişkin tutanakta imzasının bulunması ve aynı zamanda soruşturma ile ceza verme yetkilerini kullanmasının hukuki sonuçları bakımından farklı kararların bulunması üzerine konu Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna taşınmıştır.
Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, disiplin amirinin disiplinsizlik teşkil eden fiili tespit eden tutanakta yalnızca imzasının bulunmasının ve aynı fiil nedeniyle disiplin cezası vermesinin, kural olarak doğrudan hukuka aykırılık oluşturmayacağı yönünde karar vermiştir.
Ancak bu kararın doğru değerlendirilmesi önemlidir.
Danıştayın kararı, sağlık raporu alan her jandarma personelinin il dışına çıkması nedeniyle mutlaka disiplin cezası verilmesi gerektiği anlamına gelmemektedir. Aynı şekilde istirahat raporunun tek başına il dışına çıkış izni yerine geçtiği yönünde bir hüküm de içermemektedir.
Kararın temel konusu, disiplin amirinin tespit tutanağında imzasının bulunması ile aynı olayda soruşturma ve ceza verme yetkilerini kullanmasının tarafsızlık ilkesine etkisidir.
Bu nedenle karar, izinsiz il dışına çıkış fiilinin bütün maddi unsurları bakımından otomatik bir sonuç çıkarmak için değil, disiplin soruşturmasının usul ve tarafsızlık yönünden değerlendirilmesi bakımından kullanılmalıdır.
Ayrıca kararın dayandığı fiil 2021 yılında gerçekleşmiştir. Jandarma Genel Komutanlığı İzin Yönetmeliği’nin 9 Aralık 2022 tarihinde yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, daha sonraki olaylarda yürürlükteki özel izin düzenlemelerinin ayrıca uygulanması gerekir.
Jandarma Personeli Başka Bir İlde Hastaneye Giderse Disiplin Cezası Alır mı?
Jandarma personelinin başka bir ilde bulunan sağlık kuruluşuna başvurması, seyahatin hukuki niteliği bakımından ayrıca değerlendirilmelidir.
Özellikle personelin görev yaptığı ilde ihtiyaç duyduğu sağlık hizmetine erişememesi, ileri tetkik için başka bir ile sevk edilmesi veya acil müdahale gerektiren bir sağlık sorunuyla karşılaşması mümkündür.
Örneğin ilçe jandarma komutanlığında görev yapan bir uzman çavuşun ilgili sağlık kuruluşunca başka bir ildeki hastaneye sevk edilmesi hâlinde, seyahatin resmî sevk işlemine dayanıp dayanmadığı araştırılmalıdır.
Personelin kendi isteğiyle farklı bir ilde muayene olmak için seyahat etmesi ile sağlık kuruluşunun resmî sevki üzerine hareket etmesi aynı hukuki durumda değildir.
Bununla birlikte sevk belgesinin bulunması da personelin bütün bildirim ve izin yükümlülüklerini her durumda ortadan kaldırmayabilir.
Bu nedenle seyahatin nedenleri, sağlık belgeleri, personelin amirlerine yaptığı bildirimler ve somut izin düzenlemeleri birlikte değerlendirilmelidir.
Jandarma Personelinin Ailevi Acil Durum Nedeniyle İl Dışına Çıkması
Jandarma uzman erbaş ve astsubaylarının görev yaptığı il dışında yaşayan aile bireylerinin ani hastalık, kaza veya başka acil durumlarla karşılaşması mümkündür.
Böyle bir durumda personelin ailevi mazeretine dayanarak il dışına çıkmak istemesi, ilgili izin usulleri çerçevesinde değerlendirilmelidir.
Örneğin jandarma uzman çavuşun babasının başka bir şehirde trafik kazası geçirmesi ve hastaneye kaldırılması üzerine acilen seyahat etme ihtiyacı doğabilir.
Bu durumda personelin amirinden izin istemesi, mazeretin aciliyetini bildirmesi ve mümkünse ilgili belgeleri sunması önem taşır.
Ancak olayın olağanüstü koşulları nedeniyle önceden izin alma imkânının bulunmadığı ileri sürülüyorsa, bu iddia somut delillerle değerlendirilmelidir.
Personelin telefonla iletişim kurma imkânı, olayın aciliyeti, seyahatin zorunluluğu ve sonradan kuruma bilgi verilip verilmediği önem taşımaktadır.
Bununla birlikte ailevi mazeretin bulunması, her durumda izin yükümlülüğünün kendiliğinden ortadan kalktığı anlamına gelmez.
Disiplin hukuku bakımından önemli olan, personelin somut koşullarda kendisinden beklenen yükümlülükleri yerine getirme imkânına sahip olup olmadığının ve davranışının kusurlu sayılıp sayılamayacağının değerlendirilmesidir.
Jandarmada İl Sınırını Kısa Süreli Geçmek Disiplin Cezası Gerektirir mi?
7068 sayılı Kanun’un incelenen hükmünde il sınırları dışına çıkış bakımından belirli bir asgari mesafe veya süre öngörülmemiştir.
Bu nedenle personelin yalnızca birkaç kilometre başka bir ile gitmesi veya kısa süre içerisinde görevli olduğu ile dönmesi, tek başına kanuni fiilin oluşmasını engellemez.
Örneğin iki ilin sınırına yakın bir bölgede görev yapan jandarma uzman çavuşun, özel aracıyla başka bir ilin sınırları içerisinde bulunan alışveriş merkezine gitmesi hâlinde il dışına çıkış izninin bulunup bulunmadığı araştırılmalıdır.
Ancak il sınırının gerçekten aşıldığı ve ilgili personelin bu seyahati gerçekleştirdiği somut delillerle belirlenmelidir.
Özellikle navigasyon cihazlarının farklı güzergâhlar göstermesi, personelin yanlış yola girmesi veya il sınırlarının fark edilmesini güçleştiren coğrafi koşulların bulunması hâlinde kusur değerlendirmesi önem kazanabilir.
Bununla birlikte personelin il sınırını bilmediğini ileri sürmesi, her durumda disiplin sorumluluğunu ortadan kaldırmaz. İlgili seyahatin nasıl gerçekleştiği, güzergâhın niteliği ve personelin gösterebileceği özen dikkate alınmalıdır.
İl Dışında On Dakika Bulunmak Ceza İçin Yeterli midir?
Kanunda belirli bir asgari süre bulunmadığından, kısa süreli il dışına çıkışın da ilgili hüküm kapsamında değerlendirilmesi mümkündür.
Ancak personelin gerçekten il sınırları dışına çıktığının ve geçerli izin bulunmadığının kanıtlanması gerekir.
Örneğin başka bir ile ait sınır bölgesinde on dakika bulunulduğu ileri sürülüyorsa, olay yerinin idari sınırları ve personelin orada bulunma nedeni araştırılmalıdır.
Ayrıca süre ve mesafe, ceza miktarının belirlenmesinde ölçülülük değerlendirmesine etkili olabilir.
Dolayısıyla il dışına çıkışın kısa sürmesi ile fiilin hiç gerçekleşmemiş olması birbirinden ayrılmalıdır.
Jandarma Personelinin İl İçerisinde Başka Bir İlçeye Gitmesi
Jandarma personelinin görev yaptığı ilin sınırları içerisinde başka bir ilçeye gitmesi, doğrudan il dışına izinsiz çıkma fiili olarak nitelendirilemez.
Ancak Jandarma Genel Komutanlığı İzin Yönetmeliği’nin 5’inci maddesinin birinci fıkrasının (k) bendinde, personelin mesai saatleri dışında veya genel tatil günlerinde il içerisinde izin almadan gidebileceği yerlerin yetkili makamlarca belirlenmesine ilişkin düzenlemeler bulunmaktadır.
Bu yerlerin belirlenmesinde görevin aksatılmaması, birlik faaliyetleri, coğrafi koşullar, güvenlik durumu ve personelin ani gelişen durumlarda makul sürede görevine dönebilmesi gibi hususlar dikkate alınmaktadır.
Bu nedenle görevli olduğu il sınırlarını aşmamış olsa bile, personelin kurumunca belirlenen hareket alanına ilişkin başka bir yükümlülüğü bulunabilir.
Örneğin Konya’da görev yapan bir personelin aynı il içerisinde başka bir ilçeye gitmesi, 7068 sayılı Kanun’un 8/3-a-8 maddesinde düzenlenen il dışına çıkma fiili değildir.
Ancak personelin belirlenmiş hareket alanını izinsiz aşması hâlinde, bunun hangi somut hizmet veya izin yükümlülüğünü ihlal ettiği ayrıca değerlendirilmelidir.
İl sınırları içerisinde izin alınmadan gidilebilecek yerleri düzenleyen hükümler ile il sınırları dışına çıkmayı yaptırıma bağlayan kanun hükmü birbirine karıştırılmamalıdır.
Jandarma İl Dışı İzin Talebinin Reddedilmesi
Jandarma personelinin il dışına çıkış talebinde bulunması, idarenin bu talebi hizmet ihtiyaçları çerçevesinde değerlendirmesini gerektirir.
Ancak il dışı izin talebinin yapılması, talep edilen iznin mutlaka verilmesi gerektiği anlamına gelmez.
İlgili Yönetmelikte hizmet ve görev ihtiyaçlarının aksatılmaması ve hizmet bölgesinin şartlarının dikkate alınması öngörülmüştür.
Dolayısıyla belirli bir dönemde personel mevcudunun yetersiz olması, kritik görevlerin bulunması veya hizmetin niteliği nedeniyle izin talepleri değerlendirilirken sınırlamalar gündeme gelebilir.
Bununla birlikte izin verme yetkisinin keyfî şekilde kullanılması da hukuka uygun değildir.
Örneğin benzer durumda bulunan personele farklı uygulamalar yapılması, izin talebinin hiçbir somut gerekçe olmaksızın reddedilmesi veya personelin ailevi ve sağlık durumuna ilişkin belgelerin değerlendirilmemesi, idarenin takdir yetkisinin hukuka uygunluğu bakımından tartışılabilir.
Ancak izin talebinin hukuka aykırı şekilde reddedildiğinin düşünülmesi, personelin kendiliğinden il dışına çıkmasını her durumda meşru hâle getirmez.
Bu nedenle izin talebinin reddine karşı kullanılabilecek idari ve yargısal başvuru yolları ile izin alınmadan seyahat edilmesinin disiplin sonuçları birbirinden ayrılmalıdır.
Jandarma Personelinin İl Dışına Görevle Gönderilmesi
Jandarma personelinin görev gereği başka bir ile gönderilmesi, kişisel nedenlerle il dışına çıkmasından farklıdır.
Örneğin bir jandarma astsubayının eğitim, geçici görevlendirme veya başka bir resmî hizmet nedeniyle farklı bir ilde bulunması, geçerli görevlendirme kapsamında gerçekleşmişse izinsiz şahsi seyahat olarak değerlendirilemez.
Ancak bu durumda görevlendirmenin hangi tarihler arasında ve hangi yerleri kapsadığı önemlidir.
Örneğin resmî görevle Ankara’ya gönderilen bir personelin görev tamamlandıktan sonra izin almaksızın başka bir şehre gitmesi hâlinde, bu ikinci seyahatin görevlendirme kapsamı dışında kalıp kalmadığı ayrıca incelenmelidir.
Benzer şekilde görev dönüşünde personelin hangi güzergâhı ve süreyi kullanmakla yükümlü olduğu, ilgili görevlendirme belgeleri ve talimatlar çerçevesinde değerlendirilmelidir.
Disiplin soruşturmasında görevlendirme emri ile fiilen gerçekleştirilen seyahat arasındaki bağlantının açıklığa kavuşturulması gerekir.
Jandarmanın İl Dışına Çıktığı Nasıl İspatlanır?
Jandarma personeli hakkında il dışına izinsiz çıkmak nedeniyle disiplin cezası verilebilmesi için personelin olay tarihinde gerçekten başka bir ilin sınırları içerisinde bulunduğunun ortaya konulması gerekir.
Disiplin soruşturmasında konaklama belgeleri, seyahat kayıtları, personelin açıklamaları, hukuka uygun şekilde elde edilen kamera görüntüleri ve diğer somut deliller önem taşıyabilir.
Ancak her kayıt, personelin belirli bir yerde kesin olarak bulunduğunu göstermeyebilir.
Örneğin personel adına düzenlenen otel rezervasyonunun bulunması, rezervasyonun gerçekten kullanıldığını kendiliğinden kanıtlamaz.
Benzer şekilde bir ulaşım bileti satın alınmış olması, personelin mutlaka söz konusu yolculuğu gerçekleştirdiğini göstermez.
Bu nedenle disiplin soruşturmasında rezervasyon, ödeme veya bilet kaydı ile fiilî seyahatin gerçekleşmesi arasında ayrım yapılmalıdır.
Personelin başka bir ilde bulunduğunu açıkça kabul ettiği durumlarda bu beyan önem taşıyabilir. Ancak personelin seyahat nedenine, izin durumuna ve olayın koşullarına ilişkin açıklamalarının da değerlendirilmesi gerekir.
Telefon Baz İstasyonu Kayıtları İl Dışına Çıkışı Kanıtlar mı?
Telefonun belirli bir baz istasyonundan sinyal alması, disiplin soruşturmasında kişinin konumuna ilişkin değerlendirilebilecek teknik verilerden biri olabilir.
Ancak özellikle il sınırlarına yakın bölgelerde baz istasyonlarının kapsama alanlarının idari sınırlarla birebir örtüşmemesi mümkündür.
Bu nedenle personelin telefonunun başka bir ilde bulunan baz istasyonundan sinyal alması, tek başına personelin o ilin sınırları içerisine fiziksel olarak geçtiğinin kesin kanıtı olarak kabul edilmemelidir.
Ayrıca telefonun kimin kullanımında olduğu, kayıtların hangi zaman dilimine ait bulunduğu ve verilerin nasıl elde edildiği önemlidir.
Bu tür verilerin hukuka uygun şekilde temin edilip edilmediği de özel hayatın ve kişisel verilerin korunması bakımından ayrıca değerlendirilmelidir.
Özellikle il sınırının aşılıp aşılmadığı konusunda uyuşmazlık bulunması hâlinde teknik kayıtların başka somut delillerle birlikte incelenmesi gerekir.
Otel Kaydı veya Otobüs Bileti Disiplin Cezası İçin Yeterli midir?
Otel konaklama kaydı veya ulaşım bileti, il dışı seyahatin gerçekleştiğini gösterebilecek önemli belgeler arasında yer alabilir.
Ancak bu belgelerin içeriği ve personelle bağlantısı araştırılmalıdır.
Örneğin personelin kendi adına düzenlenmiş bir konaklama faturasında ilgili tarihlerde başka bir ilde kaldığının açıkça belirtilmesi, seyahatin gerçekleştiğine ilişkin güçlü bir delil olabilir.
Buna karşılık yalnızca ön rezervasyon kaydının bulunması, personelin gerçekten ilgili konaklama tesisine gittiğini her durumda ortaya koymayabilir.
Aynı şekilde otobüs bileti satın alınmasıyla yolculuğun fiilen yapılmış olması birbirinden farklı olgulardır.
Disiplin soruşturmasında belgelerin birlikte değerlendirilmesi ve personelin açıklamalarının dikkate alınması gerekir.
Jandarma İl Dışına Çıkma Disiplin Cezasında Kusur Unsuru
7068 sayılı Kanun’un 4’üncü maddesine göre disiplinsizlik kasten veya taksirle oluşabilir.
Bu nedenle il dışına çıkma fiilinin her durumda bilerek ve isteyerek gerçekleştirilmesi zorunlu olmayabilir.
Ancak disiplin cezası verilebilmesi için personelin davranışına yüklenebilir kusurun bulunup bulunmadığı değerlendirilmelidir.
Örneğin izin verilmediğini bilmesine rağmen şahsi nedenlerle başka bir ile giden personelin durumu ile yetkili amir tarafından verilen iznin geçerli olduğunu makul gerekçelerle düşünen personelin durumu aynı değildir.
Benzer şekilde acil sağlık sorunu nedeniyle başka bir ile sevk edilen personelin durumu da kişisel seyahat amacıyla izinsiz hareket eden personelden farklı olabilir.
Ancak yalnızca il dışına çıkışın kısa sürmesi, görevin aksamaması veya personelin geri dönmüş olması, kusurun mutlaka bulunmadığı anlamına gelmez.
Disiplin hukukunda fiilin oluşması ile cezanın ağırlığının belirlenmesi ayrı meselelerdir.
Bu nedenle idarenin önce kanuni fiilin unsurlarını, ardından personelin kusurunu ve uygulanacak yaptırımın ölçülülüğünü değerlendirmesi gerekir.
Jandarma İl Dışına Çıkma Disiplin Savunması Nasıl Hazırlanmalıdır?
Jandarma personeli hakkında izinsiz il dışına çıkma nedeniyle disiplin soruşturması yürütülüyorsa, savunmanın doğrudan isnat edilen fiilin unsurlarına yönelmesi gerekir.
Savunmada öncelikle olay tarihinde personelin hangi ilde görevli olduğu açıklanmalıdır.
Ardından il dışına çıkışın gerçekleşip gerçekleşmediği, seyahatin hangi tarihler arasında yapıldığı, izin veya görevlendirme bulunup bulunmadığı değerlendirilmelidir.
Örneğin personelin yıllık izin kapsamında başka bir ilde bulunduğu ileri sürülüyorsa, izin belgesi ve onaylanan seyahat yeri önem taşır.
Personelin amirinden sözlü izin aldığı savunuluyorsa, iznin kim tarafından, ne zaman ve hangi kapsamda verildiği açıklanmalıdır.
Sağlık veya ailevi mazeret bulunması hâlinde ilgili sağlık kayıtları, sevk belgeleri ve amirlere yapılan bildirimler değerlendirmeye sunulabilir.
Ayrıca idarenin personelin başka bir ilde bulunduğunu ispatlamak için dayandığı belgeler incelenmelidir.
Özellikle yalnızca otel rezervasyonu, bilet satın alma kaydı veya teknik konum verisine dayanılmışsa, bunların personelin fiilen il dışına çıktığını hangi ölçüde kanıtladığı tartışılabilir.
Savunmanın yalnızca personelin daha önce disiplin cezası almadığı veya mesleğinde başarılı olduğu yönündeki genel açıklamalara dayanması yeterli olmayabilir.
Öncelikle isnat edilen davranışın gerçekleşip gerçekleşmediği ve geçerli izin bulunup bulunmadığı ortaya konulmalı; ardından kusur ve ölçülülük yönünden açıklamalara yer verilmelidir.
İl Dışına Çıkma Savunmasında Hangi Belgeler Önemlidir?
İl dışına çıkış disiplin soruşturmasında izin belgeleri, görev emirleri, personel bilgi sistemi kayıtları, izin başvuruları, sağlık raporları, hastane sevk belgeleri ve iletişim kayıtları önem taşıyabilir.
Örneğin personelin il dışı izin başvurusunun yetkili makam tarafından onaylandığı hâlde disiplin dosyasında bu onaya yer verilmemişse, ilgili kaydın dosyaya alınması talep edilmelidir.
Benzer şekilde personelin izinli olduğu tarihler ile il dışında bulunduğu ileri sürülen tarihlerin örtüşüp örtüşmediği incelenmelidir.
Savunmada tarih ve saat bilgilerinin doğru sunulması, özellikle seyahatin izin kapsamı dışında gerçekleştiğinin ileri sürüldüğü olaylarda önem taşımaktadır.
Jandarma Disiplin Savunması İçin Kaç Gün Süre Verilir?
7068 sayılı Kanun’un 31’inci maddesi uyarınca disiplin amirleri veya disiplin kurulları tarafından savunma alınmadan disiplin cezası verilemez.
Aynı maddeye göre personele savunmasını hazırlaması için verilen süre yedi günden az olamaz.
Savunma isteminde isnat edilen fiilin yeterli açıklıkta belirtilmesi gerekir.
Örneğin yalnızca personelin izinsiz il dışına çıktığının belirtilmesi, hangi tarihte, hangi ile ve hangi delillere göre seyahat ettiğinin açıklanmaması hâlinde savunma hakkının etkili kullanılmasını güçleştirebilir.
Personelin savunması istendiği aşamadan itibaren soruşturma evrakını inceleme hakkı bulunmaktadır.
Bu nedenle izin kayıtlarının, tespit tutanaklarının ve il dışına çıkışın ispatında kullanılan belgelerin incelenmesi önem taşımaktadır.
Jandarma İl Dışına Çıkma Cezası Kaç Günlüktür?
7068 sayılı Kanun’un 8/3-a-8 maddesinde izinsiz il dışına çıkma fiili için üç günlüğe kadar aylıktan kesme cezası öngörülmüştür.
Bu ifade, her olayda mutlaka üç günlük aylıktan kesme cezası uygulanacağı anlamına gelmez.
7068 sayılı Kanun’un 6’ncı maddesi uyarınca disiplin cezası vermeye yetkili makamlar, takdir yetkilerini ölçülü, adaletli ve hakkaniyetli şekilde kullanmalıdır.
Fiilin işleniş biçimi, gerçekleştiği zaman ve yer, hizmet üzerindeki etkileri, personelin kusur derecesi ve önceki disiplin durumu cezanın belirlenmesinde önem taşır.
Örneğin il sınırına yakın bölgede kısa süreli seyahat eden personelin durumu ile uzun süre başka bir ilde bulunan personelin durumu cezanın ağırlığı bakımından farklı değerlendirilebilir.
Ancak seyahatin kısa sürmesi, ilgili izin yükümlülüğünün bulunmadığı anlamına gelmez.
Disiplin amiri belirli gün sayısında aylıktan kesme cezasını tercih etmişse, bu tercihin somut olayın özellikleriyle gerekçelendirilmesi gerekir.
Jandarma İl Dışına Çıkma Cezasında Maaştan Ne Kadar Kesilir?
7068 sayılı Kanun’un 7’nci maddesi uyarınca aylıktan kesme cezası, zam ve tazminatlar hariç brüt aylık üzerinden hesaplanmaktadır.
Bu nedenle personelin hesabına yatırılan net maaşın doğrudan kesinti hesabında esas alınması doğru değildir.
Örneğin kesintiye esas brüt aylığın 60.000 TL olduğu varsayımsal durumda, otuz günlük hesaplama üzerinden bir günlük kesinti 2.000 TL, iki günlük kesinti 4.000 TL ve üç günlük kesinti 6.000 TL olacaktır.
Bu örnek tutarlar yalnızca hesaplama yöntemini açıklamak amacıyla verilmiştir.
Gerçek kesinti tutarı personelin kesintiye esas aylık unsurları üzerinden belirlenmelidir.
Ayrıca aylıktan kesme cezası, kesinleşmesini takip eden aybaşında uygulanmaktadır.
Jandarma İl Dışına Çıkma Cezasında Zamanaşımı
7068 sayılı Kanun’un 29’uncu maddesine göre aylıktan kesme cezasını gerektiren fiiller bakımından, disiplinsizliğin disiplin amiri tarafından öğrenildiği tarihten itibaren bir ay içinde disiplin soruşturmasına başlanmaması hâlinde ceza verme yetkisi zamanaşımına uğrar.
Bunun yanında fiilin işlendiği tarihten itibaren iki yıl içerisinde disiplin cezası verilmemesi durumunda da zamanaşımı gündeme gelir.
Ancak kanunda, disiplin cezasının mahkeme tarafından belirli nedenlerle iptal edilmesi sonrasında yeniden değerlendirilmesine ilişkin özel düzenlemeler de bulunmaktadır.
Bu nedenle zamanaşımı hesabında il dışına çıkışın gerçekleştiği tarih, disiplin amirinin olayı öğrendiği tarih ve soruşturmanın başlatıldığı tarih belirlenmelidir.
Örneğin personelin aylar önce başka bir ile gittiğinin konaklama kayıtları üzerinden daha sonra öğrenildiği olaylarda öğrenme tarihi önem taşıyabilir.
Bununla birlikte fiilin işlendiği tarihin belirlenmesi de iki yıllık genel zamanaşımı bakımından önemlidir.
Jandarma İl Dışına Çıkma Cezasına Nasıl İtiraz Edilir?
7068 sayılı Kanun’un 30’uncu maddesine göre disiplin amirleri tarafından verilen disiplin cezalarına karşı, cezanın tebliğ edilmesinden itibaren on gün içerisinde yazılı itirazda bulunulabilir.
İtiraz kural olarak bir üst disiplin amirine yapılır.
Ancak vali, Jandarma Genel Komutanı veya kaymakam tarafından doğrudan verilen cezalar bakımından kanunda özel itiraz mercileri düzenlenmiştir.
İtiraz dilekçesinde öncelikle personelin geçerli izin veya görevlendirme kapsamında hareket edip etmediği açıklanmalıdır.
Ayrıca il dışına çıkışın gerçekten gerçekleşip gerçekleşmediği, izin kayıtlarının doğru değerlendirilip değerlendirilmediği ve personelin ileri sürdüğü mazeretlerin araştırılıp araştırılmadığı incelenmelidir.
Örneğin personelin yıllık izin belgesinde seyahat edeceği ilin açıkça belirtilmesine rağmen izinsiz il dışına çıkma cezası verilmişse, bu durum somut belgelerle ortaya konulabilir.
Kanuna göre itiraz üzerine önceki cezadan daha ağır disiplin cezası verilemez.
Jandarma İl Dışına Çıkma Disiplin Cezası İptal Davası
Jandarma personeline amirinden izin almaksızın görevli bulunduğu il sınırları dışına çıktığı gerekçesiyle verilen aylıktan kesme cezasının hukuka aykırı olduğu düşünülüyorsa, 7068 sayılı Kanun’un 32’nci maddesi uyarınca kesinleşen disiplin cezasına karşı idare mahkemesinde iptal davası açılabilir.
İptal davasında disiplin işleminin yetki, şekil, sebep, konu ve maksat unsurları bakımından hukuka uygunluğu incelenmektedir.
Bu uyuşmazlıklarda işlemin sebep unsuru özellikle önemlidir.
Örneğin personelin başka bir ilde bulunduğu iddiasının yalnızca doğrulanmamış bir rezervasyon kaydına dayanması veya geçerli il dışı izninin dikkate alınmaması, işlemin sebep unsuru bakımından hukuka aykırılık oluşturabilir.
Benzer şekilde ilgili personelin resmî görev kapsamında farklı bir ilde bulunduğu hâlde şahsi seyahat gerçekleştirdiğinin kabul edilmesi, fiilin yanlış hukuki nitelendirilmesine neden olabilir.
Savunma hakkının ihlal edilmesi, zamanaşımı sürelerinin geçirilmesi, yetkisiz makam tarafından ceza verilmesi veya takdir yetkisinin gerekçesiz kullanılması da iptal davasında ileri sürülebilecek hukuka aykırılık nedenlerindendir.
Ayrıca disiplin soruşturmasının tarafsızlığına ilişkin somut iddiaların bulunması hâlinde, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 05.06.2024 tarihli kararında belirtilen ilkeler dikkate alınarak değerlendirme yapılabilir.
Disiplin Cezası İptal Davası Kaç Gün İçinde Açılır?
7068 sayılı Kanun’un 32’nci maddesine göre dava açma süresi, kesinleşen disiplin cezasının personele tebliğinden itibaren başlar.
İdare mahkemelerinde genel dava açma süresi, özel bir düzenleme bulunmadıkça 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu uyarınca altmış gündür.
Ancak cezanın hangi makam tarafından verildiği, idari itiraz yolunun kullanılıp kullanılmadığı ve cezanın hangi tarihte kesinleştiği somut olay bakımından önem taşır.
Bu nedenle disiplin cezasının ve varsa itiraz üzerine verilen kararın tebliğ tarihleri doğru belirlenmelidir.
Jandarma Uzman Çavuş İl Dışına İzinsiz Çıktığı İçin Meslekten Atılır mı?
7068 sayılı Kanun’un 8/3-a-8 maddesinde izinsiz il dışına çıkma fiili için doğrudan meslekten çıkarma cezası öngörülmemiştir.
Söz konusu fiilin kanuni karşılığı üç günlüğe kadar aylıktan kesme cezasıdır.
Dolayısıyla tek bir izinsiz il dışına çıkma fiili nedeniyle aylıktan kesme cezası alınması, her durumda uzman çavuşun sözleşmesinin feshedileceği veya meslekten çıkarılacağı anlamına gelmez.
Bununla birlikte 3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu kapsamındaki sözleşme hükümleri ve 7068 sayılı Kanun’daki disiplin ceza puanlarına ilişkin düzenlemeler ayrıca değerlendirilmelidir.
Örneğin personelin birden fazla disiplin cezası bulunması hâlinde disiplin ceza puanlarının kanunda öngörülen sınırlar bakımından değerlendirilmesi mümkündür.
Ancak disiplin cezası ile sözleşmenin feshi veya yenilenmemesine ilişkin işlemler farklı hukuki sonuçlar doğurduğundan, her biri kendi yasal şartları çerçevesinde incelenmelidir.
Jandarma İl Dışına Çıkma Cezasına İlişkin Örnek Olaylar
Örnek Olay: Hafta Sonu Ailesini Ziyaret Eden Uzman Çavuş
Bir jandarma uzman çavuş, cuma günü mesaisini tamamladıktan sonra ailesinin yaşadığı başka bir ile gitmiş ve pazar günü görevli bulunduğu ile dönmüştür.
Ancak hafta sonu il dışına çıkış için amirinden izin almadığı tespit edilmiştir.
Bu olayda personelin görevine zamanında dönmüş olması, izin yükümlülüğünün bulunup bulunmadığına ilişkin değerlendirmeyi ortadan kaldırmaz.
İl dışına çıkışın gerçekten gerçekleştiği ve geçerli izin bulunmadığı belirlenirse disiplin sorumluluğu gündeme gelebilir.
Örnek Olay: Yıllık İzin Belgesinde Başka İl Bulunan Astsubay
Bir jandarma astsubayı, yıllık izin belgesinde Ankara ilini belirterek izin kullanmış ve iznini Ankara’da geçirmiştir.
Ancak daha sonra başka bir ilde bulunduğu gerekçesiyle hakkında disiplin soruşturması başlatılmıştır.
Bu olayda yıllık izin belgesinin içeriği, izin verme yetkisi ve onaylanan seyahat yeri araştırılmalıdır.
Seyahatin geçerli izin kapsamında gerçekleştiğinin ortaya konulması hâlinde, izinsiz il dışına çıkma fiilinin oluştuğu iddiası tartışmalı hâle gelir.
Örnek Olay: Sağlık Raporu Aldıktan Sonra Memleketine Giden Uzman Çavuş
Bir jandarma uzman çavuş, yedi günlük istirahat raporu almış ve bu sürede ailesinin yaşadığı başka bir şehre gitmiştir.
Personel, raporlu olduğu için ayrıca izin almasına gerek bulunmadığını düşünmektedir.
Bu durumda sağlık raporunun geçerliliği ile il dışına çıkış izninin hukuki niteliği birbirinden ayrılmalıdır.
Personelin başka bir ile hangi nedenle gittiği, geçerli izin veya görevlendirme bulunup bulunmadığı ve seyahatin sağlık durumuyla bağlantısı değerlendirilmelidir.
Örnek Olay: Amirinden Telefonla İzin Alan Personel
Bir jandarma astsubayı, hafta sonu başka bir ile gitmek için yetkili amirini telefonla aramış ve izin verildiğini ileri sürmüştür.
Ancak ilgili izin sisteminde onay kaydı bulunmadığından hakkında disiplin soruşturması başlatılmıştır.
Bu olayda telefon görüşmesinin gerçekleşip gerçekleşmediği, iznin gerçekten verilip verilmediği, amirin yetkisi ve ilgili usul kuralları araştırılmalıdır.
Yalnızca kayıt bulunmaması veya görüşmenin yapılmış olması, tek başına kesin sonuç için yeterli olmayabilir.
Örnek Olay: İl Sınırına Yakın Alışveriş Merkezine Giden Personel
Bir ilde görev yapan jandarma uzman çavuş, görevli bulunduğu ilin sınırına yakın başka bir ildeki alışveriş merkezine gitmiştir.
Personel, seyahatin çok kısa sürdüğünü ve görevine dönmesinde herhangi bir sorun yaşanmadığını ileri sürmektedir.
Bu olayda sürenin kısa olması, il sınırının aşılmış olduğu gerçeğini kendiliğinden ortadan kaldırmaz.
Ancak seyahatin izin kapsamında olup olmadığı, il sınırının gerçekten aşılıp aşılmadığı ve ceza miktarının ölçülülüğü değerlendirilmelidir.
Örnek Olay: Resmî Görevle Başka Bir İle Giden Astsubay
Bir jandarma astsubayı, kurum tarafından düzenlenen görevlendirme emriyle başka bir ile gönderilmiştir.
Ancak görev yaptığı il dışında bulunduğu gerekçesiyle hakkında disiplin soruşturması açılmıştır.
Bu olayda görevlendirme emrinin kapsamı, görev tarihleri ve seyahatin resmî görevlendirme içerisinde kalıp kalmadığı araştırılmalıdır.
Geçerli görev emrine dayanılarak yapılan seyahatin, sırf il sınırları aşıldığı için izinsiz şahsi seyahat olarak değerlendirilmesi hukuken isabetli olmayabilir.
Jandarma İl Dışına Çıkma Cezası Hakkında Sık Sorulan Sorular
Jandarma İl Dışına Çıkma Cezası Kaç Günlüktür?
7068 sayılı Kanun’un 8/3-a-8 maddesine göre amirinden izin almaksızın görevli bulunduğu il sınırları dışına çıkmak, üç günlüğe kadar aylıktan kesme cezasını gerektirir. Ancak ceza miktarı belirlenirken fiilin özellikleri ve 7068 sayılı Kanun’un 6’ncı maddesindeki takdir ölçütleri dikkate alınmalıdır.
Jandarma Uzman Çavuş Hafta Sonu İl Dışına Çıkabilir mi?
Evet, gerekli iznin verilmesi hâlinde hafta sonu il dışına çıkabilir. Jandarma Genel Komutanlığı İzin Yönetmeliği’nin 5/1-j maddesinde hafta sonu ve belirli tatil günlerinde il dışına izin verilebilmesi düzenlenmiştir. Ancak hafta sonu tatili bulunması, kendiliğinden izinsiz seyahat hakkı vermez.
Jandarma Hafta Sonu İl Dışı İzni Yıllık İzinden Düşer mi?
Jandarma Genel Komutanlığı İzin Yönetmeliği’nin 5/1-j maddesi kapsamında verilen hafta sonu il dışı izinleri, kanuni izinlerden mahsup edilmez. Ancak personelin kullandığı iznin gerçekten bu hüküm kapsamında bulunması gerekir.
Jandarma Uzman Çavuş Raporluyken Memleketine Gidebilir mi?
Sağlık raporu alınması, il dışına çıkış için gerekli bütün izinlerin kendiliğinden verilmiş sayılması anlamına gelmez. Seyahatin sağlık nedeniyle zorunlu olup olmadığı, personelin izni veya görevlendirmesi ve ilgili mevzuat hükümleri birlikte değerlendirilmelidir.
Jandarma Personeli Amirinden Sözlü İzin Alabilir mi?
Sözlü izin iddiaları somut olay kapsamında değerlendirilebilir. Ancak iznin yetkili kişi tarafından, ilgili izin usulüne uygun şekilde ve hangi kapsamda verildiği araştırılmalıdır. Yalnızca amire bilgi verilmesi, her durumda geçerli izin anlamına gelmez.
Jandarma Mesai Sonrası İl Dışına Çıkarsa Disiplin Cezası Alır mı?
Mesai saatlerinin bitmiş olması, il dışına çıkış izin yükümlülüğünü kendiliğinden kaldırmaz. Personelin mesai dışında başka bir ile seyahat etmesi hâlinde geçerli izin bulunup bulunmadığı araştırılmalıdır.
Jandarma İl İçinde Başka İlçeye Gidebilir mi?
İl sınırları içerisinde başka bir ilçeye gitmek, doğrudan 7068 sayılı Kanun’un 8/3-a-8 maddesinde düzenlenen il dışına çıkma fiilini oluşturmaz. Ancak Jandarma Genel Komutanlığı İzin Yönetmeliği’nin 5/1-k maddesi uyarınca il içerisinde izin almadan gidilebilecek yerler bakımından ayrı düzenlemeler bulunmaktadır.
Jandarma İl Dışına On Dakika Çıkarsa Ceza Alır mı?
Kanunda il dışına çıkış için belirli bir asgari süre öngörülmemiştir. Bu nedenle kısa süreli seyahatler de somut olayın özelliklerine göre disiplin hukuku kapsamında değerlendirilebilir. Ancak il sınırının gerçekten aşıldığı ve geçerli izin bulunmadığı ortaya konulmalıdır.
Jandarma Personeli Başka Bir İlde Hastaneye Gidebilir mi?
Sağlık nedeniyle başka bir ildeki hastaneye gitmek, özellikle resmî sevk veya acil tıbbi zorunluluk bulunması hâlinde farklı değerlendirmeler gerektirebilir. Ancak sağlık sorunu bulunması, her durumda bütün izin ve bildirim yükümlülüklerini ortadan kaldırmaz.
Jandarma İl Dışı İzin Talebi Reddedilirse Ne Yapılabilir?
İl dışı izin talebinin reddedilmesi hâlinde işlemin dayandığı gerekçeler ve uygulanabilir mevzuat değerlendirilmelidir. Hukuka aykırı olduğu düşünülen ret işlemlerine karşı ilgili idari veya yargısal başvuru yolları araştırılabilir. Ancak izin talebinin reddedilmesi, personelin kendiliğinden il dışına çıkmasını her durumda hukuka uygun hâle getirmez.
Jandarma İl Dışına Çıkma Disiplin Cezası İçin Savunma Süresi Kaç Gündür?
7068 sayılı Kanun’un 31’inci maddesine göre personele savunmasını hazırlaması için yedi günden az süre verilemez. Personelin isnat edilen fiili ve delilleri öğrenerek savunmasını hazırlayabilmesi gerekir.
Jandarma İl Dışına Çıkma Cezasına İtiraz Süresi Kaç Gündür?
Disiplin amirleri tarafından verilen disiplin cezalarına karşı tebliğden itibaren on gün içerisinde yazılı itirazda bulunulabilir. Cezayı veren makamın niteliğine göre özel başvuru usulleri bulunabilir.
Jandarma İl Dışına Çıkma Cezası İptal Edilebilir mi?
Evet. Geçerli izin veya görevlendirmenin dikkate alınmaması, il sınırının aşıldığının ispatlanamaması, savunma hakkının ihlal edilmesi, soruşturmanın eksik yürütülmesi veya cezanın ölçüsüz belirlenmesi gibi nedenlerle disiplin cezasının iptali gündeme gelebilir.
İzinsiz İl Dışına Çıkan Jandarma Uzman Çavuş Meslekten Atılır mı?
7068 sayılı Kanun’un 8/3-a-8 maddesinde incelenen fiilin doğrudan karşılığı üç günlüğe kadar aylıktan kesme cezasıdır. Ancak disiplin ceza puanlarına ilişkin kanuni şartlar, başka bağımsız fiiller veya uzman erbaşların sözleşmelerine ilişkin özel düzenlemeler nedeniyle farklı hukuki sonuçlar ayrıca gündeme gelebilir.
İzinsiz İl Dışına Çıkma Cezası Hakkında Danıştay Kararı Var mı?
Evet. Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 05.06.2024 tarihli, E.2024/9, K.2024/20 sayılı kararı, jandarma uzman çavuşun izinsiz il dışına çıkması nedeniyle verilen disiplin cezasına ilişkin uyuşmazlığı da içermektedir. Ancak kararın temel konusu, disiplin amirinin tespit tutanağında imzasının bulunması ve ceza vermesinin tarafsızlık ilkesine etkisidir.
Jandarma İl Dışına Çıkma Cezasının Hukuki Değerlendirmesi
Jandarma personelinin görevli bulunduğu il sınırları dışına çıkmasının izne bağlanması, teşkilatın yürüttüğü kolluk hizmetinin sürekliliği ve personelin hizmet ihtiyaçları doğrultusunda göreve çağrılabilmesi amacıyla düzenlenmiştir.
Bununla birlikte jandarma personelinin hafta sonu, resmî tatil veya mesai dışında başka bir ile seyahat etme isteği de özel hayatın ve seyahat özgürlüğünün doğal bir parçasıdır. Bu nedenle izin düzenlemelerinin uygulanmasında hizmetin gerekleri ile personelin temel hakları arasında hukuka uygun bir denge kurulması gerekir.
Jandarma Genel Komutanlığı İzin Yönetmeliği’nin 5’inci maddesinde hafta sonu ve tatil günlerinde il dışına izin verilebilmesi düzenlenmiş; bu izinlerin kanuni izinlerden mahsup edilmeyeceği belirtilmiştir.
Dolayısıyla jandarma personelinin hafta sonu şehir dışına çıkmasının her durumda yasak olduğu söylenemez. Ancak söz konusu günlerin tatil olması, il dışına çıkış izin yükümlülüğünün kendiliğinden ortadan kalktığı anlamına gelmemektedir.
Disiplin cezası verilmeden önce personelin olay tarihinde hangi ilde görevli olduğu, başka bir ilde bulunmasının geçerli izin veya görevlendirmeye dayanıp dayanmadığı ve isnat edilen seyahatin nasıl ispatlandığı açıklığa kavuşturulmalıdır.
Özellikle sağlık raporu, ailevi acil durum, yıllık izin, sözlü izin veya teknik kayıtlarla ilgili uyuşmazlıklarda olayın bütün koşullarının araştırılması önem taşımaktadır.
Yalnızca personelin başka bir ilde bulunduğunun ileri sürülmesi, izin ve görevlendirme kayıtları incelenmeden disiplin cezası verilmesini haklı kılmaz.
Ayrıca cezanın gün sayısı belirlenirken 7068 sayılı Kanun’un 6’ncı maddesinde düzenlenen ölçülülük, adalet ve hakkaniyet ilkelerine uygun hareket edilmesi gerekir.
Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 05.06.2024 tarihli kararı da jandarma disiplin soruşturmalarının kanunda öngörülen yetki ve usul kuralları çerçevesinde değerlendirilmesi gerektiğini göstermektedir.
Sonuç olarak jandarma il dışına çıkma cezası uygulanabilmesi için personelin görevli bulunduğu il sınırları dışına geçerli izin olmadan çıktığının hukuken ortaya konulması gerekir. Personelin seyahat ettiği yer, izin durumu, seyahatin nedeni, mevcut deliller ve kusuruna ilişkin hususlar somut olay kapsamında değerlendirilmelidir. Hukuka aykırı biçimde tesis edilen aylıktan kesme cezalarına karşı idari itiraz ve iptal davası yollarına başvurulması mümkündür.