Jandarma Genel Komutanlığı bünyesinde görev yapan uzman çavuş, uzman onbaşı, astsubay ve subayların yerine getirdiği nöbet hizmetleri, kamu düzeninin ve güvenliğinin korunması bakımından önemli görevler arasında yer almaktadır. Özellikle jandarma karakollarında, komando birliklerinde, muhafız hizmetlerinde, nizamiye noktalarında ve güvenlik görevi yürütülen diğer alanlarda nöbet hizmetinin kesintisiz şekilde sürdürülmesi, hem personelin güvenliği hem de kamu hizmetinin devamlılığı bakımından önem taşımaktadır. Bu nedenle nöbet görevine zamanında katılma, görev süresince belirlenen kurallara uyma ve nöbeti usulüne uygun şekilde devretme yükümlülükleri disiplin hukukuyla güvence altına alınmıştır.
7068 sayılı Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun kapsamında jandarma nöbet disiplin cezası, nöbet görevine gelmemek veya nöbet ya da nokta görevinde mevzuat ve talimatlarla belirlenen kurallara aykırı hareket etmek fiillerinin gerçekleştirilmesi hâlinde uygulanabilmektedir. Kanunun 8’inci maddesinin üçüncü fıkrasının (a) bendinin altıncı alt bendinde söz konusu disiplinsizlik için üç günlüğe kadar aylıktan kesme cezası öngörülmüştür. Bununla birlikte aynı Kanun’un 10’uncu maddesinde, nöbet görevine gelmeme veya nöbet talimatına aykırı davranma nedeniyle Devletin ya da kişilerin zarara uğraması durumunda meslekten çıkarma cezasının da uygulanabilmesine imkân tanıyan özel bir ağırlaştırıcı düzenleme bulunmaktadır.
Ancak nöbet görevine ilişkin disiplin sorumluluğunun belirlenmesinde yalnızca personelin nöbet yerinde bulunmadığının veya nöbet sırasında bir eksiklik yaşandığının tespit edilmesi yeterli değildir. Öncelikle ilgili personelin hangi nöbet hizmetine görevlendirildiği, bu görevlendirmenin kendisine nasıl bildirildiği, nöbet başlangıç ve bitiş saatlerinin ne olduğu, hangi talimatın ihlal edildiği ve isnat edilen davranışın personelin kusurundan kaynaklanıp kaynaklanmadığı açıklığa kavuşturulmalıdır. Özellikle nöbet değişikliği, sağlık mazereti, yetkili amirin izni, nöbet devir teslimi ve eksik bilgilendirme gibi durumlar, disiplin cezasının hukuka uygunluğu bakımından önem taşımaktadır.
Jandarma personelinin nöbet görevini yerine getirmesi sırasında yaşanan her aksaklık aynı disiplin fiilini oluşturmaz. Nöbete hiç gelmemek, nöbete geç katılmak, nöbet yerinden ayrılmak, nöbet sırasında uyumak, nöbetçi personelin görevine ilişkin talimatı yerine getirmemek veya nöbet devir teslim işlemlerinde eksiklik bulunması, farklı hukuki değerlendirmeler gerektirebilir. Bu nedenle disiplin soruşturmasının olayın gerçek niteliğini ortaya koyacak şekilde yürütülmesi ve uygulanacak kanun hükmünün doğru belirlenmesi gerekir.
Bu makalede jandarma nöbet disiplin cezası, 7068 sayılı Kanun’un ilgili hükümleri, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı Personel Yönetmeliği’nin nöbet düzenlemeleri ve Danıştay içtihatları çerçevesinde ayrıntılı olarak incelenmektedir.
Jandarma Nöbet Disiplin Cezası Nedir?
7068 sayılı Kanun’un 8’inci maddesinin üçüncü fıkrasının (a) bendinin altıncı alt bendinde, üç günlüğe kadar aylıktan kesme cezasını gerektiren disiplinsizlikler arasında şu düzenlemeye yer verilmiştir:
“Nöbet görevine gelmemek veya nöbet ya da nokta görevinde mevzuatla ve/veya talimatlarla belirlenen kurallara aykırı hareket etmek.”
Kanun hükmü incelendiğinde iki farklı davranışın aynı disiplin yaptırımı kapsamında düzenlendiği görülmektedir. Bunlardan ilki, personelin kendisine verilen nöbet görevine gelmemesidir. İkincisi ise nöbet veya nokta görevini yerine getirirken ilgili mevzuat ve talimatlarla belirlenen kurallara aykırı davranmasıdır.
Bu ayrım önemlidir. Çünkü nöbete gelmeme fiilinde personelin görev başlangıcında nöbet hizmetine katılıp katılmadığı araştırılırken, nöbet talimatına aykırılık fiilinde görevin hangi kurallar çerçevesinde yürütülmesi gerektiği ve personelin bu kurallardan hangisini ihlal ettiği belirlenmelidir.
Örneğin kendisine bildirilen nöbet görevine hiçbir mazeret göstermeksizin katılmayan bir jandarma uzman çavuşun durumu, nöbet görevine zamanında gelen ancak görev sırasında belirli bir talimata aykırı davrandığı ileri sürülen jandarma astsubayının durumundan farklıdır.
İlk olayda nöbet görevlendirmesinin varlığı ve personelin nöbete gelmemesi ön plana çıkarken ikinci olayda ihlal edildiği ileri sürülen talimatın içeriği ve davranışın bu talimata aykırılığı değerlendirilmelidir.
Bu nedenle disiplin soruşturmasında yalnızca kanun hükmünün tekrar edilmesiyle yetinilmemeli, personelin hükümde düzenlenen davranışlardan hangisini gerçekleştirdiği somut şekilde ortaya konulmalıdır.
Jandarma Nöbet Görevine Gelmemenin Cezası Kaç Günlüktür?
7068 sayılı Kanun uyarınca nöbet görevine gelmemek veya nöbet talimatına aykırı davranmak, üç günlüğe kadar aylıktan kesme cezasını gerektirmektedir. Ancak kanunda üç günlüğe kadar ifadesinin kullanılması, her olayda mutlaka üç günlük kesinti yapılacağı anlamına gelmez.
Disiplin cezasını vermeye yetkili makam, fiilin özelliklerini ve 7068 sayılı Kanun’un 6’ncı maddesinde öngörülen takdir ölçütlerini dikkate almak zorundadır. Disiplinsizliğin işleniş biçimi, zamanı, yeri, hizmet üzerindeki etkisi, meydana gelen zarar veya tehlikenin ağırlığı, personelin kusur derecesi ve önceki disiplin durumu cezanın belirlenmesinde önem taşımaktadır.
Örneğin nöbet çizelgesindeki değişiklikten haberdar olmadığı yönünde somut deliller sunan personelin durumu ile nöbet görevini bildiği hâlde herhangi bir gerekçe göstermeden nöbete katılmayan personelin durumu aynı değildir.
Ayrıca nöbet sırasında gerçekleştirildiği ileri sürülen bir talimat ihlalinin niteliği ve hizmete etkisi de değerlendirilmelidir. Nöbet hizmetinin güvenliğini doğrudan etkileyen bir ihlal ile görev üzerinde sınırlı etkisi bulunan bir davranışın aynı ağırlıkta değerlendirilmesi zorunlu değildir.
Bununla birlikte söz konusu takdir yetkisi sınırsız değildir. İdarenin, belirlediği ceza miktarının hangi somut nedenlere dayandığını gerekçelendirmesi gerekir. Kanunun 6’ncı maddesinde takdir hakkının mutlaka gerekçeli olarak kullanılacağı açıkça düzenlenmiştir.
Jandarma Nöbet Hizmetleri Hangi Mevzuata Göre Yürütülür?
Jandarma nöbet hizmetlerine ilişkin temel düzenlemelerden biri, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı Personel Yönetmeliği’nin 42’nci maddesidir. Bu maddede nöbet sistemlerinin belirlenmesi, nöbet süreleri, mazeret nedeniyle nöbet değişikliği, nöbetin devredilmesi ve nöbetçi personelin görev sırasında uyması gereken bazı esaslar düzenlenmiştir.
Yönetmeliğin 42’nci maddesi uyarınca günün yirmi dört saatinde devamlılık gösteren hizmetlerde çalışan personelin çalışma saatleri ve nöbet sistemleri kurumlarınca düzenlenmektedir. Nöbetin kurumlarda amirin uygun göreceği zamanda başlayacağı ve yirmi dört saati geçemeyeceği belirtilmiştir.
Aynı maddede nöbet hizmetine ilişkin mazeretler, görev değişiklikleri ve nöbet yerinden ayrılmaya ilişkin hükümler de bulunmaktadır.
Ancak jandarma personelinin bütün nöbet görevleri yalnızca bu genel hükümlerden ibaret değildir. Görev yapılan birimin niteliğine, personelin statüsüne ve hizmetin özelliklerine göre uygulanabilir başka düzenleme ve görev talimatları da bulunabilir.
Örneğin jandarma karakolunda yürütülen nöbet hizmeti ile komando birliğinde yerine getirilen muhafız veya nokta görevinin özellikleri aynı olmayabilir. Bu nedenle disiplin soruşturmasında personelin hangi nöbet türünde görev yaptığı ve kendisine hangi kuralların uygulanması gerektiği belirlenmelidir.
Bir personelin nöbet hizmetinde belirli bir davranışı gerçekleştirmediği ileri sürülüyorsa, öncelikle söz konusu davranışın ilgili nöbet görevi bakımından hangi mevzuat veya talimatla zorunlu tutulduğu açıklanmalıdır.
Jandarma Nöbet Talimatı Nedir?
Jandarma nöbet talimatı, ilgili nöbet hizmetinin yürütülmesi sırasında personelin uyması gereken görev ve davranış kurallarını belirleyen düzenlemeleri ifade etmektedir. Bu talimatlar nöbetin niteliğine göre farklı yükümlülükler içerebilir.
Nöbet hizmetinin başlangıç ve bitişi, görev sırasında kullanılacak ekipmanlar, kontrol ve bildirim yükümlülükleri, nöbet devir teslim işlemleri ve nöbet yerinden ayrılma koşulları ilgili düzenlemeler içerisinde yer alabilir.
Bununla birlikte bir talimatın mevcut olması, söz konusu talimatın bütün personel hakkında her durumda aynı kapsamda uygulanacağı anlamına gelmez.
Örneğin belirli bir güvenlik noktasında görev yapan personele ilişkin özel bir talimatın, farklı görev yerine ve farklı sorumluluklara sahip bir personel hakkında uygulanabilmesi için hukuki ve fiilî bağlantının ortaya konulması gerekir.
Disiplin soruşturmasında idarenin hangi talimatın hangi hükmünün ihlal edildiğini göstermesi, personelin savunma hakkını etkili şekilde kullanabilmesi bakımından da önem taşımaktadır.
Jandarma Uzman Çavuşun Nöbet Görevine Gelmemesi
Jandarma uzman çavuşların görev yaptığı birliklerde nöbet hizmetleri, personelin görev planlaması içerisinde önemli bir yer tutmaktadır. Uzman erbaşların kendilerine usulüne uygun şekilde verilen nöbet görevlerini yerine getirmeleri, hizmetin sürekliliği bakımından zorunludur.
Ancak bir uzman çavuşun nöbet görevine gelmediği iddiasında öncelikle nöbet görevlendirmesinin gerçekten mevcut olduğu ve personele bildirildiği belirlenmelidir.
Örneğin belirli bir tarihte nöbet tutması gereken personelin adının nöbet çizelgesinde bulunması önemli bir delildir. Bununla birlikte çizelgenin ne zaman düzenlendiği, sonradan değiştirilip değiştirilmediği ve personele ne şekilde duyurulduğu da araştırılmalıdır.
Personelin nöbet çizelgesindeki değişiklikten haberdar edilmediği bir olayda, yalnızca son çizelgede adının bulunması nedeniyle kusurlu olduğunun kabul edilmesi hukuken tartışmalı olabilir.
Buna karşılık uzman çavuşun kendisine bildirilen nöbet görevini öğrendiği hâlde herhangi bir kabul edilebilir mazeret olmaksızın yerine getirmemesi durumunda disiplin sorumluluğu gündeme gelebilir.
Burada önemli olan yalnızca nöbete gelinmemiş olması değil, nöbet yükümlülüğünün geçerli şekilde doğması ve yerine getirilmemesinin ilgili personele yüklenebilir olmasıdır.
Jandarma Astsubayın Nöbet Görevine Gelmemesi
Jandarma astsubaylarının nöbet hizmetlerine ilişkin yükümlülükleri de görev yaptıkları birim, nöbet sistemi ve ilgili düzenlemeler çerçevesinde belirlenmektedir.
Bir jandarma astsubayının kendisine verilen nöbet görevine katılmaması hâlinde, nöbetin hangi görev kapsamında verildiği ve astsubayın bu görevlendirmeye ilişkin yükümlülüklerinin neler olduğu araştırılmalıdır.
Örneğin bir astsubayın daha önce belirlenen nöbetinin başka bir personelle değiştirildiği ancak bu değişikliğin ilgili kayıtlara işlenmediği bir olayda, gerçekte hangi personelin nöbetle yükümlü olduğu önem taşımaktadır.
Benzer şekilde astsubayın aynı tarihte başka bir resmî görevle görevlendirilmiş olması veya yetkili amir tarafından nöbet görevinin değiştirilmesi, disiplin sorumluluğunu etkileyebilir.
İdarenin nöbet görevine ilişkin kayıtları bütün olarak değerlendirmesi ve çelişkili görevlendirmelerin bulunması hâlinde bu çelişkileri gidermesi gerekir.
Nöbet Çizelgesi Personele Bildirilmeden Değiştirilirse Disiplin Cezası Verilebilir mi?
Jandarma nöbet disiplin cezası bakımından önemli uyuşmazlıklardan biri, nöbet çizelgesinin personelin bilgisi dışında değiştirilmesidir. Özellikle personelin istirahat veya başka bir görev planlamasına göre hareket ettiği durumlarda, sonradan yapılan değişikliklerin disiplin sorumluluğuna etkisi önem taşır.
Örneğin bir jandarma uzman onbaşının hafta başında açıklanan nöbet çizelgesinde cuma günü nöbetli olmadığı, ancak perşembe akşamı yapılan değişiklikle cuma gününe nöbet yazıldığı bir olayda, söz konusu değişikliğin personele nasıl bildirildiği araştırılmalıdır.
Personelin görevlendirmeyi takip etme yönündeki mevzuat ve talimat yükümlülükleri de bu değerlendirmede önemlidir. Bu nedenle çizelgenin ayrıca tebliğ edilmemiş olması, her olayda personelin sorumluluğunu kendiliğinden ortadan kaldırmaz.
Bununla birlikte yeni görevlendirmeyi öğrenmesi objektif olarak mümkün olmayan veya idarenin öngördüğü bilgilendirme usulüne uyulmadığı için değişiklikten haberdar olmayan personelin kusurunun bulunup bulunmadığı somut delillerle değerlendirilmelidir.
Disiplin soruşturmasında ilk nöbet çizelgesi, değişiklik çizelgesi, varsa elektronik bildirimler ve ilgili personelin beyanları birlikte incelenmelidir.
Jandarma Personelinin Nöbete Geç Gelmesi Disiplin Cezası Gerektirir mi?
Nöbete geç gelmek ile nöbet görevine hiç gelmemek aynı davranış değildir. Ancak geç gelmenin nöbet hizmetini nasıl etkilediği ve ilgili talimatlara aykırılık oluşturup oluşturmadığı somut olayda değerlendirilmelidir.
Örneğin saat 20.00’de nöbetine başlaması gereken bir uzman çavuşun saat 20.15’te nöbet yerine ulaşması hâlinde, personelin bütün nöbet görevini yerine getirmediği sonucuna doğrudan ulaşılması doğru olmayabilir.
Bu durumda gecikmenin nedeni, nöbetin devir teslim düzeni, personelin görevine fiilen ne zaman başladığı ve hangi talimatın ihlal edildiği araştırılmalıdır.
Özellikle nöbet yerindeki görev değişiminin belirli saatlerde ve belirli usullerle gerçekleştirilmesini zorunlu tutan bir talimatın bulunması hâlinde, geç gelme fiilinin bu talimata aykırılık oluşturup oluşturmadığı önem taşıyabilir.
Buna karşılık yalnızca kısa süreli gecikme tespit edilerek, gecikmenin hangi disiplin hükmünü oluşturduğu açıklanmadan ceza verilmesi hukuki nitelendirme bakımından tartışma yaratabilir.
Bu nedenle idarenin nöbete gelmeme, geç gelme ve nöbet talimatına aykırılık kavramlarını somut davranışa göre birbirinden ayırması gerekir.
Jandarma Nöbet Yerinden Ayrılma Disiplin Cezası
Jandarma personelinin nöbet görevini yerine getirirken nöbet yerinden ayrılması, hizmetin güvenli ve kesintisiz yürütülmesi bakımından önemli sonuçlar doğurabilecek davranışlardan biridir.
Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı Personel Yönetmeliği’nin 42’nci maddesinin yedinci fıkrasında, görevlendirilen nöbetin özelliğine göre nöbetçi personelin nöbet yerinden ayrılmayacağı ve her zaman göreve hazır bulunacağı düzenlenmiştir.
Bu nedenle ilgili nöbet görevinde nöbet yerinden ayrılmama yükümlülüğü bulunan personelin, yetkili makamın izni veya görev gereği ortaya çıkan haklı bir neden olmaksızın yerini terk etmesi disiplin sorumluluğuna neden olabilir.
Ancak nöbet yerinden ayrıldığı ileri sürülen personelin hangi nedenle hareket ettiği önemlidir.
Örneğin acil sağlık sorunu nedeniyle yardım almak zorunda kalan, durumunu mümkün olduğu ölçüde amirine bildiren ve görevini devretme imkânı bulunmayan personelin durumu ile kişisel bir işini görmek amacıyla izinsiz ayrılan personelin durumu aynı şekilde değerlendirilmemelidir.
Benzer şekilde personelin amirinin emriyle başka bir noktaya yönlendirilmesi veya nöbet görevi kapsamında belirli bir işlemi yerine getirmek için bulunduğu yerden ayrılması, her durumda izinsiz nöbet yeri terk etme olarak kabul edilemez.
Özellikle nokta görevinin kapsamı ile personelin görev sınırlarının belirlenmesi önem taşımaktadır.
Nöbet Yerinden Beş Dakika Ayrılmak Disiplin Cezası Gerektirir mi?
Nöbet yerinden kısa süreli ayrılmanın disiplin sorumluluğu doğurup doğurmayacağı, ayrılmanın nedenine ve ilgili nöbet talimatına bağlıdır.
Bazı nöbet hizmetlerinde personelin görev yerinden izinsiz olarak çok kısa süre ayrılması dahi önemli güvenlik riski oluşturabilir. Buna karşılık görev kapsamında gerçekleştirilen veya yetkili amirin izniyle yapılan bir yer değişikliğinin hukuka aykırı olduğu söylenemez.
Örneğin nöbetçi personelin sorumlu olduğu alan içerisinde görev gereği hareket etmesi ile görev sınırlarını terk ederek kişisel işlerini görmesi farklıdır.
Bu nedenle disiplin soruşturmasında yalnızca personelin belirli bir anda nöbet noktasında görülmediğinin tespit edilmesiyle yetinilmemelidir. Personelin o sırada nerede bulunduğu, hangi görevi yaptığı, nöbet sınırlarının ne olduğu ve ayrılmanın izinli olup olmadığı araştırılmalıdır.
Jandarma Nöbet Devir Teslimini Yapmadan Ayrılmak
Nöbet hizmetlerinde devir teslim işlemleri, görev sorumluluğunun hangi anda bir personelden diğerine geçtiğinin belirlenmesi bakımından önemlidir.
Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı Personel Yönetmeliği’nin 42’nci maddesinde, belirli mazeretlerin ortaya çıkması hâlinde yetkili amirin izniyle nöbetin sonraki personele devredilebilmesine imkân tanınmıştır.
Bu düzenleme, nöbet değişikliğinin veya devrinin personelin tek taraflı iradesiyle değil, ilgili usul ve yetki kuralları çerçevesinde yapılması gerektiğini göstermektedir.
Örneğin nöbet süresi sona eren uzman çavuşun yerine gelecek personelin gecikmesi nedeniyle devir teslim işlemi henüz tamamlanmamışsa, nöbetin devamı ve hizmetin güvenliği bakımından hangi talimatların uygulanacağı belirlenmelidir.
Personelin kendi nöbet süresinin sona erdiğini ileri sürerek devir teslim gerçekleştirilmeden ayrılması, ilgili nöbet talimatının niteliğine göre disiplin sorumluluğuna neden olabilir.
Ancak nöbet süresinin sona ermesine rağmen yeni personelin görevlendirilmemesi veya personelin yetkili makama bildirdiği sorunlara herhangi bir çözüm sağlanmaması gibi durumlar da olayın bütün koşulları içerisinde değerlendirilmelidir.
Burada nöbeti devreden personelin sorumluluğu kadar, nöbet sisteminin düzenlenmesinden sorumlu makamların yükümlülükleri de önem taşımaktadır.
Nöbet Devir Teslim Defteri Disiplin Soruşturmasında Delil midir?
Nöbet devir teslim defteri, nöbet hizmetinin hangi personel tarafından ve hangi tarihlerde yerine getirildiğinin belirlenmesi bakımından önemli bir belgedir.
Defterde yer alan devir ve teslim saatleri, personel imzaları, görev sırasında yapılan kayıtlar ve varsa eksiklik açıklamaları, disiplin soruşturmasına konu olayın aydınlatılmasına katkı sağlayabilir.
Ancak devir teslim defterinde belirli bir kaydın bulunmaması, her durumda işlemin hiç gerçekleşmediğini kesin olarak göstermez. Özellikle kayıtların sonradan tamamlanması, eksik tutulması veya defterin farklı personel tarafından düzenlenmesi gibi ihtimaller araştırılmalıdır.
Benzer şekilde defterde yer alan imzanın personele ait olup olmadığı veya fiilen gerçekleşmeyen bir devir teslim işleminin kaydedilip kaydedilmediği yönünde ciddi uyuşmazlık bulunması hâlinde gerekli incelemeler yapılmalıdır.
Disiplin soruşturmasında nöbet defteri, görev çizelgesi, varsa elektronik kayıtlar ve personel beyanlarının birbirini doğrulayıp doğrulamadığı değerlendirilmelidir.
Jandarma Nöbet Sırasında Uyumak Disiplin Cezası Gerektirir mi?
Jandarma personelinin nöbet sırasında uyuması, görev güvenliği bakımından ciddi sonuçlar doğurabilecek davranışlardandır. Nöbetin amacı, belirli bir hizmetin sürekli ve etkin şekilde yürütülmesidir. Bu nedenle nöbetçi personelin göreve hazır bulunması ve kendisine verilen sorumlulukları yerine getirmesi gerekir.
Ancak nöbet sırasında uyuma iddiasında öncelikle personelin gerçekten uyuyup uyumadığı ortaya konulmalıdır.
Örneğin bir jandarma uzman onbaşının nöbet yerinde gözlerini kapattığının görülmesi, her durumda uyuduğunun kesin delili olarak kabul edilmemelidir. Olayın gerçekleşme koşulları, personelin tepkileri, gözlemin süresi ve diğer somut deliller değerlendirilmelidir.
Buna karşılık personelin nöbet sırasında uyuduğunun hukuken yeterli delillerle ortaya konulması hâlinde, davranışın hangi disiplin hükmüne karşılık geldiği ayrıca belirlenmelidir.
Burada dikkat edilmesi gereken önemli bir husus, 7068 sayılı Kanun’un 10’uncu maddesinin sekizinci fıkrasında görevde uyumak fiili nedeniyle Devletin veya kişilerin zarara uğraması hâlinde meslekten çıkarma cezasının uygulanabilmesine ilişkin özel ağırlaştırıcı düzenlemenin bulunmasıdır.
Dolayısıyla nöbet sırasında uyuma iddiasının her olayda yalnızca basit bir nöbet talimatı ihlali olarak değerlendirilmesi doğru değildir. Fiilin niteliği, uygulanabilir disiplin hükümleri, meydana gelen sonuç ve ağırlaştırıcı nedenlerin bulunup bulunmadığı ayrı ayrı incelenmelidir.
Jandarma Nöbetinde Telefon Kullanmak Disiplin Cezası Gerektirir mi?
Jandarma personelinin nöbet sırasında cep telefonu kullanması, görev yapılan noktanın özellikleri ve uygulanabilir talimatlar dikkate alınarak değerlendirilmelidir.
Nöbet hizmeti sırasında telefon kullanımının sınırlandırıldığı veya yasaklandığı bir görevde personelin bu talimata aykırı hareket etmesi, disiplin sorumluluğu doğurabilir.
Ancak nöbet sırasında telefon kullanıldığı iddiasının değerlendirilmesinde yalnızca cihazın personelin elinde görülmesi yeterli olmayabilir. Telefonun görev amacıyla mı yoksa kişisel nedenle mi kullanıldığı, amir tarafından iletişim kurulup kurulmadığı ve ilgili talimatın kapsamı araştırılmalıdır.
Örneğin amirinden gelen görevle ilgili aramayı cevaplayan personelin durumu ile görev güvenliğini olumsuz etkileyen kişisel faaliyetlerle uğraşan personelin durumu farklıdır.
Bunun yanında görev sırasında hizmetle ilgisi olmayan işlerle uğraşmak, 7068 sayılı Kanun’da ayrıca düzenlenen bir disiplinsizliktir.
Bu nedenle bir jandarma personelinin nöbet sırasında telefon kullandığı iddiasında, hangi davranışın gerçekleştiği ve hangi disiplin hükmünün uygulanması gerektiği açıkça belirlenmelidir.
Jandarma Nöbetinde Eksik Kuşam ve Teçhizat Bulundurmak
Nöbet sırasında eksik kuşam veya teçhizat bulundurulması da disiplin soruşturmalarında karşılaşılabilecek konulardan biridir.
Ancak 7068 sayılı Kanun’da mevzuat veya talimata aykırı olarak eksik kuşam ve teçhizatla göreve çıkmak ayrıca düzenlenmiştir.
Dolayısıyla nöbet sırasında personelin belirli bir malzemeyi bulundurmadığının tespit edilmesi hâlinde, fiilin eksik teçhizatla göreve çıkma mı yoksa nöbet veya nokta görevine ilişkin özel talimatın ihlali mi olduğu araştırılmalıdır.
Bu değerlendirmede eksik olduğu belirtilen malzemenin göreve çıkış anında bulunup bulunmadığı, nöbet süresince nasıl kullanıldığı ve hangi talimatın ihlal edildiği önemlidir.
Örneğin nöbete başlamadan önce kullanması gereken koruyucu ekipmanın eksik olduğu tespit edilen personelin durumu ile nöbet sırasında ilgili ekipmanı kullanma talimatına aykırı davranan personelin durumu aynı hukuki nitelikte olmayabilir.
Ayrıca söz konusu ekipmanın personele teslim edilip edilmediği, malzemenin arızalı olup olmadığı ve idarenin teçhizat teminine ilişkin yükümlülükleri de somut olay kapsamında değerlendirilmelidir.
Nöbet Görevine Gelmeme ile 24 Saate Kadar Göreve Gelmeme Arasındaki Fark
7068 sayılı Kanun’da izinsiz veya kabul edilebilir bir özür olmaksızın yirmi dört saate kadar göreve gelmemek ile nöbet görevine gelmemek ayrı disiplin fiilleri olarak düzenlenmiştir.
Kanunun 8/3-a-4 maddesinde genel göreve gelmeme yükümlülüğü düzenlenirken, 8/3-a-6 maddesinde nöbet görevine ilişkin özel bir yükümlülük bulunmaktadır.
Bu nedenle personelin belirli bir gün görev yerine katılmaması hâlinde, hangi görev yükümlülüğünü yerine getirmediği önem taşımaktadır.
Örneğin normal mesai düzeninde görev yapan ve bütün gün görevine gelmeyen personelin davranışı ile belirli bir nöbet hizmetine görevlendirildiği hâlde bu göreve katılmayan personelin davranışı farklı şekilde değerlendirilebilir.
Nöbet görevine gelmeme fiilinin özel olarak düzenlenmiş olması, somut olayda bu hükmün uygulanabilir olup olmadığının araştırılmasını gerektirir.
Aynı davranışın birden fazla disiplin hükmünün kapsamına girdiği ileri sürülüyorsa, 7068 sayılı Kanun’un 4’üncü maddesinde düzenlenen aynı fiil nedeniyle birden fazla disiplin cezası verilemeyeceği kuralı dikkate alınmalıdır.
Jandarma Nöbet Talimatına Aykırılık Nedeniyle Meslekten Çıkarma Cezası
Jandarma nöbet disiplin cezası bakımından en önemli hukuki konulardan biri, 7068 sayılı Kanun’un 10’uncu maddesinde düzenlenen ağırlaştırıcı nedenlerdir.
Kanunun 10’uncu maddesinin dördüncü fıkrasında, nöbet görevine gelmemek veya nöbet talimatına aykırı davranmak fiilinin Devletin veya kişilerin zarara uğramasına neden olması hâlinde, durumun niteliğine ve ağırlığına göre meslekten çıkarma cezası uygulanabileceği düzenlenmiştir.
Bu hüküm, nöbet görevine ilişkin disiplinsizliklerin bazı durumlarda üç günlük aylıktan kesme cezasının ötesinde çok daha ağır sonuçlar doğurabileceğini göstermektedir.
Ancak nöbet sırasında herhangi bir olumsuz olay meydana gelmesi, tek başına ilgili personelin meslekten çıkarılmasını haklı kılmaz. Öncelikle nöbet görevine gelmeme veya talimat ihlalinin gerçekleştiği ortaya konulmalıdır. Daha sonra Devletin ya da kişilerin uğradığı zarar belirlenmeli ve bu zararın isnat edilen davranıştan kaynaklandığı hukuken ortaya konulmalıdır.
Örneğin bir nöbet noktasında görevli personelin talimata aykırı davranması sırasında kamu malında zarar meydana gelmişse, yalnızca zarar ile talimat ihlalinin aynı zaman diliminde gerçekleşmiş olması yeterli olmayabilir. Zararın gerçekten söz konusu davranış nedeniyle doğup doğmadığı araştırılmalıdır.
Bunun yanında Kanun’un 10/4 maddesinde meslekten çıkarma cezası uygulanabileceği belirtilmiş, her olayda zorunlu olarak meslekten çıkarma cezası verileceği düzenlenmemiştir.
Bu nedenle fiilin ağırlığı, meydana gelen zarar, personelin kusur derecesi ve ölçülülük ilkesi birlikte değerlendirilmelidir.
Nöbet Talimatına Aykırılık Nedeniyle Zarar Oluşması Nasıl İspatlanır?
Ağırlaştırıcı nedenin uygulanabilmesi için zararın varlığı kadar, nöbet talimatına aykırı davranış ile zarar arasındaki nedensellik bağının da ortaya konulması gerekir.
Örneğin nöbetçinin bulunduğu görev noktasında kamu malının kaybolması durumunda, yalnızca kaybın meydana gelmiş olması nedeniyle nöbetçinin talimatı ihlal ettiği ve kayba neden olduğu sonucuna doğrudan ulaşılamaz.
Kayıp olayının nasıl gerçekleştiği, personelin hangi sorumluluklara sahip olduğu, görev alanında başka personelin bulunup bulunmadığı ve güvenlik tedbirlerinin idare tarafından nasıl düzenlendiği araştırılmalıdır.
Ayrıca meydana gelen zararın personelin davranışından bağımsız nedenlerle ortaya çıkması ihtimali de değerlendirilmelidir.
Disiplin hukukunda zarar ile personelin kusurlu davranışı arasında bağlantı kurulmadan ağırlaştırıcı hükmün uygulanması, işlemin sebep ve konu unsurları bakımından hukuka aykırılık oluşturabilir.
Jandarma Nöbet Görevinde Sağlık Mazereti ve Nöbet Değişikliği
Jandarma personelinin nöbet görevine katılamaması veya nöbet sırasında görevini sürdürmekte güçlük yaşaması, sağlık sorunlarından kaynaklanabilir.
Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı Personel Yönetmeliği’nin 42’nci maddesinin üçüncü fıkrasında, nöbet hizmeti sırası gelen rütbeli personelin mazereti ortaya çıktığında kurum amirinin uygun görmesi hâlinde nöbetin sonraki personele verilebileceği düzenlenmiştir.
Aynı maddenin altıncı fıkrasında ise nöbetçi personelin aniden hastalanması, mahkemeye çağrılması veya başka bir görevin yapılması amacıyla yetkili amirin izniyle nöbetin sonraki personele devredilebilmesine ilişkin hüküm bulunmaktadır.
Bu düzenlemeler, nöbet hizmetinin mutlak ve hiçbir koşulda değiştirilemez bir yükümlülük olmadığını göstermektedir.
Örneğin nöbet görevine başlamadan hemen önce ciddi sağlık sorunu yaşayan jandarma astsubayının durumu, ilgili sağlık belgeleri ve bildirim kayıtları çerçevesinde değerlendirilmelidir.
Ancak personelin sağlık sorununun bulunması, nöbet değişikliğinin her durumda kendiliğinden gerçekleştiği anlamına gelmez. Nöbetin devri veya değiştirilmesine ilişkin yetki ve usul kurallarının da dikkate alınması gerekir.
Hastaneye Giden Jandarma Uzman Çavuş Nöbet Cezası Alır mı?
Jandarma uzman çavuşun nöbet görevinden önce hastaneye başvurması veya nöbet sırasında ani rahatsızlık yaşaması, disiplin sorumluluğunu etkileyebilecek önemli bir durumdur.
Örneğin gece nöbetine başlamadan önce acil servise başvuran ve sağlık durumunun nöbet tutmasına engel olduğunu gösteren belgeler sunan personelin, herhangi bir mazeret bulunmaksızın nöbet görevine gelmediği şeklinde değerlendirilmesi hukuken tartışmalı olabilir.
Buna karşılık personelin yalnızca hastaneye gittiğini ileri sürmesi, sağlık durumunun nöbet görevini gerçekten engelleyip engellemediği araştırılmaksızın yeterli kabul edilmeyebilir.
Hastane başvuru zamanı, muayene süresi, sağlık raporunun içeriği ve personelin amirlerine yaptığı bildirimler birlikte değerlendirilmelidir.
Disiplin soruşturmasının amacı, sağlık mazeretinin gerçek olup olmadığını ve personelin nöbet görevini yerine getirme imkânını belirlemektir.
Jandarma Personelinin Nöbet Muafiyeti ve Nöbet Süresi
Jandarma personelinin nöbet görevlendirmelerinde uygulanacak süreler ve muafiyetler, ilgili mevzuat çerçevesinde belirlenmelidir.
Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı Personel Yönetmeliği’nin 42’nci maddesinde nöbetin yirmi dört saati geçemeyeceği düzenlenmiştir. Ayrıca nöbet hizmetinin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar ile muafiyetlerin Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığınca ayrı ayrı belirleneceği ifade edilmiştir.
Bu nedenle personelin belirli bir nöbet görevinden muaf olup olmadığı değerlendirilirken görev yaptığı kurumun uygulanabilir düzenlemeleri ve personelin statüsü dikkate alınmalıdır.
Özellikle sağlık durumuna veya mevzuatta öngörülen özel şartlara bağlı muafiyet iddialarında, ilgili belgelerin ve görevlendirme koşullarının incelenmesi önemlidir.
Örneğin personelin geçerli bir sağlık raporuna dayalı nöbet sınırlaması bulunduğunu ileri sürmesi hâlinde, raporun kapsamı ve nöbet görevinin bu sınırlamaya uygun olup olmadığı araştırılmalıdır.
Bununla birlikte personelin nöbet görevlendirmesinin hukuka aykırı olduğunu düşünmesi, kendiliğinden nöbete gitmeme hakkı doğurduğu anlamına gelmez. Somut olayda yetkili makamlara başvuru, görevlendirme değişikliği ve uygulanabilir diğer hukuki yollar birlikte değerlendirilmelidir.
Jandarma Nöbet Disiplin Cezasında İspat Yükümlülüğü
Jandarma personeli hakkında nöbet görevine gelmeme veya nöbet talimatına aykırılık nedeniyle disiplin cezası verilebilmesi için isnat edilen fiilin somut ve hukuken geçerli delillerle ortaya konulması gerekir.
Nöbet çizelgesi, nöbet devir teslim defteri, görev talimatı, nöbet kontrol tutanakları, personelin savunması, tanık beyanları ve varsa hukuka uygun şekilde elde edilmiş kamera kayıtları soruşturmada önem taşıyabilir.
Ancak bütün delillerin aynı hukuki sonucu doğurduğu söylenemez.
Örneğin bir kontrol tutanağında nöbetçi personelin belirli saatte nöbet noktasında bulunmadığı belirtilmişse, bu tutanak ilgili saatte personelin yerinde olmadığına ilişkin delil olabilir. Ancak personelin bütün nöbet süresince görev yerini terk ettiğini veya nöbet görevine hiç gelmediğini kendiliğinden kanıtlamayabilir.
Benzer şekilde bir nöbet defterinde imza bulunmaması, bazı durumlarda nöbetin yapılmadığına işaret edebilirken başka durumlarda yalnızca kayıt eksikliğinden kaynaklanabilir.
Bu nedenle idarenin delilleri bir bütün olarak değerlendirmesi ve fiilin gerçekleşme şeklini varsayımlarla değil, somut bilgilerle belirlemesi gerekir.
Nöbet Kontrol Tutanağı Tek Başına Disiplin Cezası İçin Yeterli midir?
Nöbet kontrol tutanağı, nöbet sırasında gerçekleştirilen denetim sonucunda belirlenen olguları ortaya koyan önemli bir belgedir.
Ancak tutanağın yeterliliği, hangi hususların tespit edildiğine ve tutanağın diğer delillerle uyumuna bağlıdır.
Örneğin tutanakta yalnızca nöbetçinin görevini ihmal ettiği yönünde genel bir değerlendirme bulunuyorsa, hangi somut davranışın gerçekleştirildiği açıklığa kavuşturulmalıdır.
Buna karşılık tutanakta olayın tarihi, saati, yeri, personelin davranışı ve ihlal edildiği belirtilen talimat ayrıntılı şekilde açıklanmışsa, söz konusu belge daha güçlü bir delil niteliği taşıyabilir.
Ancak tutanakta belirtilen hususlarla diğer belgeler arasında çelişki bulunması hâlinde bu çelişkilerin soruşturma kapsamında giderilmesi gerekir.
Danıştayın Jandarma Nöbet Disiplin Cezasına İlişkin Emsal Kararı
Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 05.06.2024 tarihli, E.2024/9, K.2024/20 sayılı kararı, jandarma personeli hakkında yürütülen disiplin soruşturmalarında tarafsızlık ve disiplin amirinin yetkileri bakımından önemli değerlendirmeler içermektedir.
Karara konu uyuşmazlıkların birinde, jandarma uzman onbaşı olarak görev yapan personel hakkında nöbet veya nokta görevinde mevzuat ve talimatlarla belirlenen kurallara aykırı hareket ettiği gerekçesiyle üç günlük aylıktan kesme cezası verilmiştir.
Dosyadaki olayda, nizamiye nöbetinde görev yapan personelin araç girişine ilişkin görevini yerine getirirken bazı eksikliklerde bulunduğu, ayrıca nöbet sırasında kullanması gereken koruyucu teçhizat bakımından talimata aykırı davrandığı ileri sürülmüştür.
Disiplin işleminin tesis edilmesinde, olayın tespitine ilişkin tutanakta imzası bulunan disiplin amirinin aynı zamanda soruşturma sürecinde yetkilerini kullanması tartışma konusu olmuştur.
Bölge idare mahkemelerince benzer olaylarda farklı kararlar verilmesi üzerine uyuşmazlık Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun önüne gelmiştir.
Kurul, 7068 sayılı Kanun kapsamında disiplin amirlerinin soruşturma açma, soruşturmacı görevlendirme ve kanuni yetkileri içerisinde disiplin cezası verme görevlerini değerlendirmiştir.
Sonuç olarak Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, disiplin amirinin disiplinsizlik teşkil eden fiili tespit eden tutanakta imzasının bulunmasının ve aynı fiil nedeniyle disiplin cezası vermesinin tek başına disiplin cezasının doğrudan hukuka aykırı olduğu sonucunu doğurmayacağına karar vermiştir.
Bu kararın önemi, disiplin amirinin her türlü davranışının peşinen tarafsız kabul edilmesinden kaynaklanmamaktadır. Kurul, somut olayda tarafsızlığı etkileyebilecek kişisel menfaat, husumet veya benzeri özel koşulların ayrıca değerlendirilmesi gerektiğine işaret etmiştir.
Dolayısıyla bir jandarma uzman çavuş hakkında nöbet disiplini nedeniyle ceza verildiğinde, yalnızca disiplin amirinin tespit tutanağında imzasının bulunması otomatik iptal gerekçesi olarak ileri sürülmemelidir.
Buna karşılık disiplin amirinin olayın tarafı olması, personelle kişisel husumetinin bulunması veya soruşturmanın objektifliğini etkileyen başka somut nedenlerin mevcut olması hâlinde tarafsızlık ilkesinin ihlal edildiği iddiası ayrıca değerlendirilebilir.
Danıştayın bu kararı, jandarma disiplin soruşturmalarında şekli iddialarla yetinilmemesi ve tarafsızlık bakımından gerçek bir hukuka aykırılığın somut biçimde ortaya konulması gerektiğini göstermektedir.
Jandarma Nöbet Disiplin Cezasında Yetkili İdare Mahkemesi
Danıştay İkinci Dairesinin 16.02.2023 tarihli, E.2023/392, K.2023/519 sayılı kararı da doğrudan jandarma nöbet disiplin cezasına ilişkin bir uyuşmazlık üzerinden verilmiştir.
Söz konusu olayda Bitlis İl Jandarma Komutanlığı bünyesinde uzman çavuş olarak görev yapan personel hakkında nöbet görevine gelmemek veya nöbet talimatına aykırı hareket etmek nedeniyle üç günlük aylıktan kesme cezası uygulanmıştır.
Personelin daha sonra İstanbul’a atanması ve disiplin cezasına karşı açılan davanın, eski görev yerinden ayrılış ile yeni görev yerine katılış arasındaki dönemde açılması nedeniyle idare mahkemeleri arasında yetki uyuşmazlığı meydana gelmiştir.
Danıştay İkinci Dairesi, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 33’üncü maddesinin üçüncü fıkrası çerçevesinde değerlendirme yapmış ve davanın açıldığı tarihte personelin yeni görev yerine henüz başlamamış olması nedeniyle eski görev yerinin bağlı bulunduğu Van İdare Mahkemesinin yetkili olduğuna karar vermiştir.
Bu karar, disiplin cezasına konu fiilin gerçekleşip gerçekleşmediği hakkında verilmiş bir esasa ilişkin karar değildir. Kararın konusu, disiplin cezasının iptali istemiyle açılan davada yetkili yargı yerinin belirlenmesidir.
Bununla birlikte jandarma personelinin tayin, ilişik kesme ve yeni görev yerine katılış süreçlerinde disiplin cezalarına karşı dava açarken yetkili mahkemenin doğru belirlenmesi bakımından önem taşımaktadır.
Jandarma Nöbet Disiplin Cezası Savunması Nasıl Hazırlanmalıdır?
Jandarma personelinin nöbet görevine gelmemek veya nöbet talimatına aykırı hareket etmek nedeniyle savunmasının istenmesi hâlinde, hazırlanacak savunmanın öncelikle isnat edilen fiilin somut içeriğine yönelmesi gerekir.
Nöbet görevine gelmeme iddiasında personelin hangi tarihte ve hangi saatler arasında nöbetle yükümlü olduğu belirlenmelidir. Nöbet çizelgesinin kendisine bildirilip bildirilmediği, sonradan değişiklik yapılıp yapılmadığı ve varsa mazeretinin ne olduğu açıklanmalıdır.
Nöbet talimatına aykırılık iddiasında ise hangi talimatın hangi hükmünün ihlal edildiği incelenmelidir.
Örneğin personelin nöbet sırasında kullanması gereken bir malzemeyi bulundurmadığı ileri sürülüyorsa, bu malzemenin kendisine teslim edilip edilmediği ve ilgili görev bakımından zorunlu olup olmadığı değerlendirilmelidir.
Nöbet yerinden ayrılma iddiasında personelin neden ayrıldığı, yetkili amirin izninin bulunup bulunmadığı ve ayrılmanın görev gereği olup olmadığı açıklanmalıdır.
Savunmada yalnızca daha önce disiplin cezası alınmadığının belirtilmesi yeterli olmayabilir. Öncelikle isnat edilen davranışın gerçekleşip gerçekleşmediği, ardından davranışın hukuken hangi fiile karşılık geldiği ve personelin kusurunun bulunup bulunmadığı değerlendirilmelidir.
Ayrıca idarenin üç günlük aylıktan kesme cezası uyguladığı durumlarda 7068 sayılı Kanun’un 6’ncı maddesinde düzenlenen takdir ölçütlerinin dikkate alınıp alınmadığı da incelenmelidir.
Jandarma Nöbet Savunmasında Hangi Belgeler Önemlidir?
Jandarma nöbet disiplin cezasına ilişkin savunmalarda nöbet çizelgeleri, nöbet devir teslim defterleri, kontrol tutanakları, görev emirleri ve ilgili nöbet talimatları önem taşımaktadır.
Bunun yanında sağlık raporları, nöbet değişikliği talepleri, amirlerle yapılan yazışmalar ve varsa hukuka uygun şekilde elde edilen kamera kayıtları da delil niteliğinde olabilir.
Özellikle personelin nöbetini başka bir personele devrettiği veya yetkili amir tarafından nöbet değişikliği yapıldığı ileri sürülüyorsa, devir ve görevlendirme kayıtlarının incelenmesi gerekir.
Savunmada idarenin dayandığı belgeler arasındaki çelişkilerin gösterilmesi, personelin lehine olan kayıtların dosyaya alınmasının istenmesi ve olayın gerçekleşme şeklinin somut biçimde açıklanması önemlidir.
Jandarma Disiplin Savunması İçin Kaç Gün Süre Verilir?
7068 sayılı Kanun’un 31’inci maddesi uyarınca disiplin amirleri veya disiplin kurulları tarafından savunma alınmadan disiplin cezası verilemez.
Aynı maddeye göre personele savunmasını hazırlaması için verilen süre yedi günden az olamaz.
Savunma isteme yazısında isnat edilen fiilin yeterli açıklıkta belirtilmesi gerekir. Örneğin yalnızca nöbet talimatına aykırı davranıldığı şeklindeki genel bir açıklama, hangi talimatın hangi hükmünün ihlal edildiğinin anlaşılmasını güçleştirebilir.
Personelin kendisine yöneltilen isnadı öğrenebilmesi, ilgili nöbet kayıtlarını inceleyebilmesi ve savunmasını somut olay üzerinden hazırlayabilmesi gerekmektedir.
Kanunda, hakkında disiplin soruşturması yapılan personelin savunmasının istendiği aşamadan itibaren soruşturma evrakını inceleme hakkı da düzenlenmiştir.
Jandarma Nöbet Disiplin Cezasında Zamanaşımı
7068 sayılı Kanun’un 29’uncu maddesinde disiplin soruşturmasına başlama ve disiplin cezası verme yetkisine ilişkin zamanaşımı süreleri düzenlenmiştir.
Aylıktan kesme cezasını gerektiren fiiller bakımından, disiplinsizliğin disiplin amiri tarafından öğrenildiği tarihten itibaren bir ay içerisinde disiplin soruşturmasına başlanmaması hâlinde disiplin cezası verme yetkisi zamanaşımına uğrar.
Ayrıca fiilin işlendiği tarihten itibaren iki yıl içerisinde disiplin cezası verilmemesi durumunda da zamanaşımı gündeme gelir. Ancak mahkeme kararları sonrasında yeniden değerlendirme yapılmasına ilişkin özel hükümler saklıdır.
Nöbet disiplin cezasında olayın tarihi ve disiplin amirinin olayı öğrendiği tarih özellikle önemlidir.
Örneğin nöbet sırasında gerçekleşen bir talimat ihlalinin denetim sırasında öğrenildiği veya nöbet defterlerinin daha sonra incelenmesiyle ortaya çıkarıldığı durumlarda, öğrenme tarihinin doğru belirlenmesi gerekir.
Bu nedenle disiplin soruşturmasının başlatıldığı tarih, olayın tespitine ilişkin belgeler ve ceza kararının tarihi birlikte değerlendirilmelidir.
Jandarma Nöbet Disiplin Cezası Maaştan Ne Kadar Kesilir?
7068 sayılı Kanun’un 7’nci maddesi uyarınca aylıktan kesme cezası, zam ve tazminatlar hariç brüt aylık üzerinden hesaplanmaktadır.
Dolayısıyla jandarma uzman çavuş veya astsubayın banka hesabına yatırılan net maaşı doğrudan kesintiye esas alınmaz.
Örneğin kesintiye esas brüt aylığın 60.000 TL olduğu varsayımsal durumda, otuz günlük hesaplama üzerinden bir günlük kesinti 2.000 TL, iki günlük kesinti 4.000 TL ve üç günlük kesinti 6.000 TL olacaktır.
Bu tutarlar yalnızca hesaplama yöntemini açıklamak amacıyla verilmiştir. Gerçek kesinti tutarı personelin kesintiye esas aylık unsurları üzerinden belirlenmelidir.
Ayrıca 7068 sayılı Kanun’un 33’üncü maddesine göre aylıktan kesme cezası kesinleşme tarihini takip eden aybaşında uygulanır.
Jandarma Nöbet Disiplin Cezasına Nasıl İtiraz Edilir?
7068 sayılı Kanun’un 30’uncu maddesine göre disiplin amirleri tarafından verilen disiplin cezalarına karşı, cezanın tebliğinden itibaren on gün içerisinde yazılı itirazda bulunulabilir.
İtiraz kural olarak bir üst disiplin amirine yapılır. Ancak cezanın vali, kaymakam veya Jandarma Genel Komutanı gibi belirli makamlar tarafından doğrudan verilmesi durumunda kanunda öngörülen özel itiraz mercileri dikkate alınmalıdır.
İtiraz dilekçesinde öncelikle isnat edilen fiilin neden gerçekleşmediği veya hangi nedenle yanlış hukuki nitelendirildiği açıklanmalıdır.
Nöbet görevlendirmesinin personele bildirilmemesi, nöbet değişikliğinin dikkate alınmaması, sağlık mazeretinin araştırılmaması veya ihlal edildiği belirtilen talimatın somut biçimde ortaya konulmaması, olayın özelliklerine göre ileri sürülebilecek hukuki itirazlardandır.
Kanuna göre itiraz üzerine önceki cezadan daha ağır bir ceza verilemez.
Jandarma Nöbet Disiplin Cezası İptal Davası
Jandarma personeline nöbet görevine gelmemek veya nöbet talimatına aykırı hareket etmek nedeniyle verilen aylıktan kesme cezasının hukuka aykırı olduğu düşünülüyorsa, 7068 sayılı Kanun’un 32’nci maddesi uyarınca kesinleşen disiplin cezasına karşı idare mahkemesinde iptal davası açılabilir.
İptal davasında disiplin işleminin yetki, şekil, sebep, konu ve maksat unsurları bakımından hukuka uygunluğu değerlendirilmektedir.
Nöbet disiplin cezasında işlemin sebep unsuru özellikle önemlidir. Çünkü disiplin cezasına dayanak yapılan davranışın gerçekten gerçekleştiği ve ilgili kanun hükmündeki unsurları taşıdığı ortaya konulmalıdır.
Örneğin personelin nöbet görevine gelmediği kabul edilmesine rağmen nöbet değişikliği belgesinin incelenmemesi veya ihlal edildiği ileri sürülen talimatın dosyaya alınmaması, eksik inceleme iddiasına neden olabilir.
Benzer şekilde nöbet sırasında meydana gelen zararın doğrudan personelin davranışından kaynaklandığı kanıtlanmadan ağırlaştırıcı neden uygulanması, işlemin hukuka uygunluğu bakımından tartışmalı olacaktır.
Savunma hakkının ihlal edilmesi, zamanaşımı süresinin geçirilmesi, yetkisiz makam tarafından ceza verilmesi veya ceza miktarının gerekçesiz belirlenmesi de iptal davasında değerlendirilebilecek nedenlerdendir.
Jandarma Nöbet Disiplin Cezası İptal Davası Kaç Gün İçinde Açılır?
7068 sayılı Kanun’un 32’nci maddesinde dava açma süresinin kesinleşen disiplin cezasının personele tebliğinden itibaren başlayacağı düzenlenmiştir.
İdare mahkemelerinde genel dava açma süresi, özel bir düzenleme bulunmadıkça 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu uyarınca altmış gündür.
Ancak cezanın hangi makam tarafından verildiği, idari itirazın bulunup bulunmadığı ve cezanın hangi tarihte kesinleştiği somut olay bakımından önem taşır.
Özellikle personelin disiplin cezası verildikten sonra başka bir ile atanması hâlinde yetkili mahkemenin belirlenmesi de ayrıca değerlendirilmelidir.
Jandarma Uzman Çavuş Nöbet Disiplin Cezası Nedeniyle Meslekten Atılır mı?
7068 sayılı Kanun’un 8/3-a-6 maddesinde nöbet görevine gelmemek veya nöbet talimatına aykırı davranmak fiili için üç günlüğe kadar aylıktan kesme cezası öngörülmüştür.
Ancak aynı Kanun’un 10’uncu maddesinin dördüncü fıkrasında ağırlaştırıcı nedenlerin gerçekleşmesi hâlinde meslekten çıkarma cezasının uygulanabilmesine imkân tanınmıştır.
Bu nedenle nöbet disiplin cezasının her durumda yalnızca aylıktan kesme yaptırımıyla sınırlı olduğu söylenemez.
Bununla birlikte meslekten çıkarma cezası uygulanabilmesi için kanunda öngörülen ağırlaştırıcı şartların gerçekleşmesi, zarar ile isnat edilen fiil arasındaki bağlantının ortaya konulması ve işlemin ölçülülük ilkesi çerçevesinde değerlendirilmesi gerekir.
Ayrıca uzman erbaşların sözleşme ve personel işlemlerine ilişkin özel kanuni hükümleri saklıdır.
Dolayısıyla tek bir nöbet disiplinsizliğinin her durumda sözleşmenin feshedilmesini veya meslekten çıkarılmayı gerektirdiği şeklinde genel bir sonuca ulaşılması doğru değildir.
Jandarma Nöbet Disiplin Cezasına İlişkin Örnek Olaylar
Örnek Olay: Nöbet Çizelgesi Değiştirilen Uzman Çavuş
Bir jandarma karakolunda görev yapan uzman çavuş, daha önce açıklanan çizelgeye göre istirahatli olduğu gün sonradan nöbete görevlendirilmiştir.
Ancak uzman çavuş, nöbet çizelgesindeki değişikliğin kendisine bildirilmediğini ve görevlendirmeden haberdar olmadığını ileri sürmektedir.
Bu olayda nöbet çizelgesinin ne zaman değiştirildiği, değişikliğin hangi yöntemle duyurulduğu ve personelin yeni görevini öğrenme yükümlülüğü araştırılmalıdır.
Personelin görevlendirmeden haberdar olmadığı yönündeki açıklamaları değerlendirilmeden yalnızca son çizelgeye dayanılarak ceza verilmesi hukuka aykırılık iddiasına neden olabilir.
Örnek Olay: Nöbet Yerinden İzinli Olarak Ayrılan Astsubay
Bir jandarma astsubayı, nöbet sırasında amirinin talimatıyla başka bir görev noktasına yönlendirilmiştir. Ancak daha sonra nöbet yerinde bulunmadığı gerekçesiyle hakkında disiplin soruşturması başlatılmıştır.
Bu olayda astsubayın görev yerinden hangi nedenle ayrıldığı, amirinin talimatının bulunup bulunmadığı ve görevlendirmenin kapsamı araştırılmalıdır.
Amirin emriyle ve görev gereği gerçekleşen yer değişikliğinin doğrudan izinsiz nöbet yerinden ayrılma olarak değerlendirilmesi hukuken tartışmalı olabilir.
Örnek Olay: Nöbet Devir Teslimi Yapılmadan Ayrılma
Bir jandarma uzman çavuşun nöbet süresi tamamlanmış ancak nöbeti devralacak personel görev yerine henüz gelmemiştir.
Uzman çavuş, nöbet süresinin sona erdiğini belirterek görev yerinden ayrılmıştır.
Bu olayda nöbet talimatının devir teslim usulüne ilişkin hükümleri, personelin amirine bildirimde bulunup bulunmadığı ve nöbet değişimindeki gecikmenin nedeni araştırılmalıdır.
Personelin sorumluluğu belirlenirken nöbeti devralacak personelin gecikmesi ile nöbet hizmetini düzenleyen amirlerin yükümlülükleri de değerlendirilmelidir.
Örnek Olay: Nöbette Eksik Teçhizat
Bir jandarma uzman onbaşının nizamiye nöbeti sırasında kullanması gereken koruyucu ekipmanın eksik olduğu tespit edilmiştir.
Personel, eksik olduğu belirtilen ekipmanın daha önce kendisine teslim edilmediğini ileri sürmektedir.
Bu durumda ilgili nöbet talimatı, malzeme teslim kayıtları ve personelin eksiklik konusunda daha önce bildirimde bulunup bulunmadığı araştırılmalıdır.
Yalnızca ekipmanın bulunmadığının tespit edilmesi, eksikliğin personelin kusurundan kaynaklandığını her durumda kanıtlamaz.
Örnek Olay: Nöbet Sırasında Kamu Malının Kaybolması
Bir nöbet hizmeti sırasında kamuya ait malzemenin kaybolduğu tespit edilmiş ve nöbetçi uzman çavuş hakkında disiplin soruşturması başlatılmıştır.
İdare, personelin nöbet talimatına aykırı hareket ettiğini ve bu nedenle zararın meydana geldiğini ileri sürmektedir.
Bu olayda yalnızca malzemenin kaybolduğu değil, personelin hangi talimata aykırı davrandığı ve kaybın bu davranıştan kaynaklanıp kaynaklanmadığı da belirlenmelidir.
Ağırlaştırıcı nedenin uygulanabilmesi için zarar ile fiil arasındaki nedensellik bağının somut delillerle ortaya konulması gerekir.
Jandarma Nöbet Disiplin Cezası Hakkında Sık Sorulan Sorular
Jandarma Nöbet Disiplin Cezası Kaç Günlüktür?
7068 sayılı Kanun’un 8/3-a-6 maddesine göre nöbet görevine gelmemek veya nöbet ya da nokta görevinde mevzuat ve talimatlarla belirlenen kurallara aykırı davranmak, üç günlüğe kadar aylıktan kesme cezasını gerektirir. Ancak kanunun 10/4 maddesindeki ağırlaştırıcı şartların gerçekleşmesi durumunda daha ağır yaptırım gündeme gelebilir.
Jandarma Uzman Çavuş Nöbete Gitmezse Ne Ceza Alır?
Usulüne uygun verilen nöbet görevine haklı bir neden olmaksızın katılmayan jandarma uzman çavuş hakkında üç günlüğe kadar aylıktan kesme cezası uygulanabilir. Ancak görevlendirmenin bildirilmesi, mazeret, nöbet değişikliği ve personelin kusuru somut olay kapsamında değerlendirilmelidir.
Jandarma Nöbet Yerinden Ayrılma Cezası Nedir?
Nöbet yerinden ayrılmanın disiplin yaptırımı, olayın hangi hukuki fiili oluşturduğuna göre belirlenir. İlgili nöbet talimatına aykırı şekilde görev yerinin terk edilmesi, 7068 sayılı Kanun’un 8/3-a-6 maddesi kapsamında değerlendirilebilir. Ancak fiilin özelliklerine göre farklı hükümler ve ağırlaştırıcı nedenler de gündeme gelebilir.
Jandarma Nöbette Uyumak Meslekten Çıkarma Sebebi midir?
Nöbet sırasında uyuma fiilinin hukuki niteliği ve ortaya çıkan sonuçlar somut olayda değerlendirilmelidir. 7068 sayılı Kanun’un 10/8 maddesi, görevde uyuma nedeniyle Devletin veya kişilerin zarara uğraması hâlinde meslekten çıkarma cezasının uygulanabilmesine imkân tanımaktadır. Ancak zarar ve ilgili kanuni şartların gerçekleşmesi gerekir.
Nöbete On Dakika Geç Gelen Uzman Çavuş Ceza Alır mı?
Nöbete geç gelme davranışının hangi disiplin hükmünü oluşturduğu, ilgili nöbet talimatı ve olayın koşullarına göre belirlenir. Kısa süreli gecikmenin doğrudan nöbete hiç gelmeme şeklinde nitelendirilmesi her durumda doğru olmayabilir. Gecikmenin nedeni ve nöbet hizmetine etkisi araştırılmalıdır.
Nöbet Çizelgesi Bildirilmezse Disiplin Cezası Verilir mi?
Nöbet görevlendirmesinin personele bildirilme şekli ve personelin görevlendirmeyi takip etme yükümlülüğü önemlidir. Çizelgenin bildirilmemesi, özellikle personelin değişiklikten haberdar olma imkânı bulunmadığı durumlarda kusur değerlendirmesini etkileyebilir.
Nöbet Devir Teslimi Yapılmadan Ayrılmak Disiplinsizlik midir?
Nöbet devir teslimine ilişkin uygulanabilir talimatlara aykırı şekilde görev yerinden ayrılmak disiplin sorumluluğuna neden olabilir. Ancak ayrılmanın yetkili amirin iznine, görev gereğine veya kabul edilebilir başka bir nedene dayanıp dayanmadığı araştırılmalıdır.
Jandarma Nöbet Görevinde Telefon Kullanmak Yasak mıdır?
Telefon kullanımının hukuki değerlendirmesi, ilgili nöbet talimatına ve davranışın niteliğine bağlıdır. Görev nedeniyle telefon kullanılması ile kişisel işler nedeniyle görev güvenliğini veya hizmeti aksatacak biçimde telefon kullanılması aynı değildir.
Hastalanan Jandarma Uzman Çavuş Nöbetini Devredebilir mi?
Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı Personel Yönetmeliği’nin 42’nci maddesinde, nöbetçi personelin aniden hastalanması gibi belirli durumlarda yetkili amirin izniyle nöbetin sonraki personele devredilebilmesine ilişkin düzenleme bulunmaktadır.
Jandarma Nöbet Disiplin Cezası İçin Savunma Süresi Kaç Gündür?
7068 sayılı Kanun’un 31’inci maddesine göre personele savunmasını hazırlaması için yedi günden az süre verilemez. Savunma isteminde isnat edilen fiilin yeterli açıklıkta belirtilmesi ve personelin soruşturma evrakını inceleme hakkının korunması gerekir.
Jandarma Nöbet Disiplin Cezasına İtiraz Süresi Kaç Gündür?
Disiplin amirleri tarafından verilen disiplin cezalarına karşı tebliğ tarihinden itibaren on gün içerisinde yazılı itirazda bulunulabilir. Cezayı veren makama göre özel itiraz mercileri bulunabileceğinden ilgili disiplin kararı ayrıca incelenmelidir.
Jandarma Nöbet Disiplin Cezası İptal Edilebilir mi?
Evet. Nöbet görevlendirmesinin ispatlanamaması, talimatın yanlış uygulanması, personelin kusurunun bulunmaması, mazeretin değerlendirilmemesi, savunma hakkının ihlal edilmesi veya cezanın ölçüsüz biçimde belirlenmesi gibi nedenlerle disiplin cezasının iptali gündeme gelebilir.
Jandarma Nöbet Disiplin Cezası Sözleşme Feshine Neden Olur mu?
Tek bir nöbet disiplinsizliği nedeniyle verilen aylıktan kesme cezası, her durumda uzman erbaş sözleşmesinin doğrudan feshedilmesini gerektirmez. Ancak ağırlaştırıcı nedenlerin gerçekleşmesi, disiplin ceza puanları veya sözleşmeli personelin tabi olduğu özel kanuni şartlar nedeniyle farklı sonuçlar gündeme gelebilir.
Jandarma Nöbet Disiplin Cezasında Danıştayın Emsal Kararı Var mı?
Evet. Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 05.06.2024 tarihli, E.2024/9, K.2024/20 sayılı kararı, jandarma nöbet disiplini uyuşmazlığı üzerinden disiplin amirinin tespit tutanağındaki imzası ile ceza verme yetkisinin tarafsızlık ilkesine etkisini değerlendirmektedir. Ayrıca Danıştay İkinci Dairesinin E.2023/392, K.2023/519 sayılı kararı, jandarma nöbet disiplin cezasına karşı açılan davada yetkili mahkemenin belirlenmesine ilişkindir.
Jandarma Nöbet Disiplin Cezasının Hukuki Değerlendirmesi
Jandarma Genel Komutanlığı bünyesinde yürütülen nöbet hizmetleri, kamu güvenliğinin korunması ve hizmetin devamlılığı bakımından önemli sorumluluklar içermektedir. Özellikle jandarma karakollarında, muhafız hizmetlerinde ve nokta görevlerinde nöbetin usulüne uygun şekilde yürütülmesi, kurumsal disiplinin yanı sıra personelin ve kamu hizmetinin güvenliği bakımından da önem taşımaktadır.
Bu nedenle nöbet görevine gelmeme ve nöbet talimatına aykırı davranma fiillerinin disiplin yaptırımına bağlanması, kamu hizmetinin korunmasına yönelik meşru bir düzenlemedir. Ancak disiplinin korunması amacı, nöbet sırasında ortaya çıkan bütün eksikliklerin doğrudan ilgili personelin kusuru olarak değerlendirilmesine imkân tanımaz.
7068 sayılı Kanun’un 8/3-a-6 maddesi kapsamında disiplin cezası verilebilmesi için nöbet görevlendirmesinin hukuki dayanağı, personelin görev yükümlülüğü, ihlal edildiği belirtilen talimatın kapsamı ve somut davranışın niteliği belirlenmelidir.
Nöbet görevine gelmeme iddiasında görevlendirmenin personele bildirilmesi ve mazeretlerin değerlendirilmesi; nöbet talimatına aykırılık iddiasında ise hangi kuralın hangi davranışla ihlal edildiğinin açıklığa kavuşturulması gerekir.
Özellikle nöbet devir teslim işlemleri, nöbet defterleri, kontrol tutanakları ve görev çizelgeleri birlikte değerlendirilmeden yalnızca genel tespitlere dayanılarak disiplin cezası verilmesi hukuka aykırılık iddiasına neden olabilir.
Ayrıca nöbet talimatına aykırılık nedeniyle Devletin veya kişilerin zarara uğradığı ileri sürülüyorsa, 7068 sayılı Kanun’un 10/4 maddesindeki ağırlaştırıcı nedenlerin uygulanabilmesi için zarar ile personelin davranışı arasındaki nedensellik bağı ortaya konulmalıdır.
Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 05.06.2024 tarihli kararı da jandarma disiplin soruşturmalarının 7068 sayılı Kanun’un yetki ve usul hükümleri çerçevesinde değerlendirilmesi gerektiğini göstermektedir. Disiplin amirinin olayın tespitine ilişkin tutanakta imzasının bulunması, tek başına tarafsızlık ilkesinin ihlal edildiğini göstermemekle birlikte somut olayda tarafsızlığı etkileyen özel nedenlerin bulunup bulunmadığı ayrıca araştırılmalıdır.
Sonuç olarak jandarma nöbet disiplin cezası uygulanabilmesi için yalnızca personelin nöbet yerinde bulunmadığının veya nöbet sırasında bir eksiklik yaşandığının tespit edilmesi yeterli değildir. Nöbet yükümlülüğünün varlığı, uygulanabilir talimat, personelin davranışı, kusuru ve fiilin meydana getirdiği sonuçlar somut delillerle ortaya konulmalıdır. Bu şartlar gerçekleşmeden veya hukuka uygun soruşturma yapılmadan verilen aylıktan kesme cezaları, idari itiraz ve iptal davası kapsamında yargısal denetime konu edilebilir.