Jandarma Genel Komutanlığı bünyesinde görev yapan uzman çavuş, astsubay ve subayların resmî kıyafetleriyle kullanabilecekleri takı ve aksesuarlar, mesleki disiplinin ve kurumsal görünümün korunması amacıyla belirli kurallara bağlanmıştır. Özellikle görev sırasında yüzük, bileklik, kolye, künye, madalyon veya rozet takılması, bazı durumlarda disiplin soruşturmasına konu olabilmektedir.
7068 sayılı Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun kapsamında jandarma takı takma kınama cezası, mevzuat veya talimatlarla taşınmasına veya bulundurulmasına izin verilenler dışında, mesleğin ciddiyetiyle bağdaşmayacak biçimde çeşitli takı ve aksesuarların kullanılması hâlinde gündeme gelmektedir.
Ancak jandarma personelinin herhangi bir yüzük veya aksesuar takması, kendiliğinden disiplin cezasını gerektirmez. Çünkü Jandarma Genel Komutanlığı Kıyafet Yönetmeliği’nde bazı yüzük türlerinin kullanımına açıkça izin verilmiştir. Ayrıca görev gereği takılan işaretler, mevzuata uygun rozetler ve diğer resmî aksesuarlar bakımından farklı kurallar bulunmaktadır.
Özellikle jandarma uzman çavuşların alyans, devre yüzüğü, bileklik veya kolye kullanmaları nedeniyle karşılaştıkları disiplin soruşturmalarında, takılan eşyanın niteliği ve olay tarihinde yürürlükte bulunan kıyafet düzenlemeleri önem taşımaktadır.
Bunun yanında 7068 sayılı Kanun’da kınama cezasını gerektiren takı kullanma fiili ile üç günlüğe kadar aylıktan kesme cezasını gerektiren genel kılık kıyafet ihlali ayrı hükümlerle düzenlenmiştir.
Bu iki fiilin birbirine karıştırılması, yanlış disiplin cezası uygulanmasına neden olabilir.
Bu makalede jandarma personelinin hangi takıları kullanabileceği, alyans ve devre yüzüğünün hukuki durumu, bileklik ve kolye yasakları, resmî rozetlerin kullanımı, sağlık gerekçeleri, disiplin savunması ve kınama cezasının iptali ayrıntılı olarak incelenmektedir.
Jandarma Takı Takma Kınama Cezası Nedir?
7068 sayılı Kanun’un 8’inci maddesinin ikinci fıkrasının (d) bendinde kınama cezasını gerektiren fiil şu şekilde düzenlenmiştir:
“Mevzuat veya talimatlarla taşınmasına veya bulundurulmasına izin verilmiş olanlar dışında, mesleğin ciddiyeti ile bağdaşmayacak biçimde yüzük, bilezik, kolye, madalyon, rozet ve benzeri şeyleri takmak.”
Bu düzenleme, jandarma personelinin takı ve aksesuar kullanımını sınırsız biçimde yasaklamamaktadır.
Kanun hükmünde özellikle mevzuat veya talimatlarla izin verilmiş olanlar istisna tutulmuştur.
Bu nedenle disiplin cezası uygulanabilmesi için öncelikle takılan eşyanın hangi mevzuat hükmüne aykırı olduğunun belirlenmesi gerekir.
İkinci olarak eşyanın gerçekten personel tarafından kullanıldığı ortaya konulmalıdır.
Üçüncü olarak söz konusu kullanımın kanunda belirtilen mesleğin ciddiyetiyle bağdaşmama unsuru bakımından değerlendirilmesi önemlidir.
Örneğin bir jandarma uzman çavuşun resmî üniformasıyla evlilik yüzüğü takması ile gösterişli bir bileklik veya yetkisiz rozet kullanması aynı hukuki nitelikte değildir.
İlgili mevzuatta açıkça izin verilen bir takının kullanılması, yalnızca takı olduğu gerekçesiyle kınama cezasına dayanak yapılamaz.
Jandarma Personeli Yüzük Takabilir mi?
Jandarma Genel Komutanlığı Kıyafet Yönetmeliği’nin 5’inci maddesinin sekizinci fıkrasında, resmî kıyafetle kullanılabilecek yüzükler bakımından önemli istisnalar bulunmaktadır.
İlgili düzenlemeye göre resmî kıyafetle söz, nişan, evlilik ve devre yüzüğü dışında, memuriyetin ciddiyetiyle bağdaşmayan yüzük, bileklik, künye, kolye, rozet ve ziynet eşyası gibi takılar takılmaz.
Dolayısıyla jandarma personelinin bütün yüzükleri kullanmasının yasaklandığı söylenemez.
Örneğin evli bir jandarma astsubayının evlilik yüzüğü takması, belirtilen yönetmelik istisnası kapsamında değerlendirilmelidir.
Benzer şekilde devre yüzüğü kullanımına da ilgili düzenlemede yer verilmiştir.
Buna karşılık farklı amaçlarla kullanılan büyük, gösterişli veya mevzuatta izin verilmeyen yüzükler bakımından disiplin sorumluluğu gündeme gelebilir.
Ancak hangi yüzüğün hangi kurala aykırı olduğu, kişisel beğeniye göre değil uygulanabilir düzenlemeler çerçevesinde belirlenmelidir.
Jandarma Uzman Çavuş Alyans Takabilir mi?
Evet. Jandarma Genel Komutanlığı Kıyafet Yönetmeliği’nin 5/8 maddesinde evlilik yüzüğü istisna kapsamında düzenlenmiştir.
Bu nedenle evli bir uzman çavuşun mevzuatın izin verdiği evlilik yüzüğünü kullanması, tek başına kınama cezasını gerektirmemelidir.
Ancak yüzüğün gerçekten evlilik yüzüğü olup olmadığına ilişkin uyuşmazlık çıkabilir.
Örneğin personelin kullandığı yüzüğün evlilik yüzüğü olduğu açıklanmasına rağmen idarenin bu açıklamayı değerlendirmemesi, disiplin soruşturmasında eksik inceleme oluşturabilir.
Ayrıca yüzüğün şekli ve kullanım biçimi bakımından başka özel güvenlik talimatlarının bulunup bulunmadığı olayın niteliğine göre önem taşıyabilir.
Genel olarak evlilik yüzüğüne izin verilmesi, belirli operasyonel faaliyetlerde iş güvenliği nedeniyle geçici sınırlamalar uygulanamayacağı anlamına gelmez.
Jandarma Devre Yüzüğü Takmak Yasak mı?
Devre yüzükleri, özellikle askerî ve kolluk eğitim kurumlarında mezuniyet veya mesleki birlikteliğin simgesi olarak kullanılabilmektedir.
Jandarma Genel Komutanlığı Kıyafet Yönetmeliği’nin 5/8 maddesinde devre yüzükleri de istisna kapsamında sayılmıştır.
Bu nedenle devre yüzüğünün kullanılması, sırf evlilik yüzüğü olmadığı gerekçesiyle disiplin cezasına konu edilmemelidir.
Ancak kullanılan yüzüğün gerçekten devre yüzüğü olup olmadığı ve mevzuattaki diğer kıyafet kurallarına uygunluğu değerlendirilebilir.
Örneğin bir jandarma astsubayının mezun olduğu eğitim kurumuna ait devre yüzüğünü kullanması hâlinde, bu kullanımın ilgili istisna kapsamında olduğu ileri sürülebilir.
Disiplin soruşturmasında yüzüğün niteliği araştırılmadan yalnızca üzerinde büyük bir taş veya sembol bulunduğu gerekçesiyle sonuç çıkarılması doğru olmayabilir.
Önemli olan yüzüğün hangi istisna kapsamında bulunduğunun ve varsa somut kural ihlalinin belirlenmesidir.
Jandarma Söz ve Nişan Yüzüğü Kullanabilir mi?
Jandarma Genel Komutanlığı Kıyafet Yönetmeliği’nin 5/8 maddesinde söz ve nişan yüzükleri açıkça belirtilmektedir.
Bu nedenle ilgili yönetmelik hükmü bakımından söz ve nişan yüzükleri, izin verilen yüzük türleri arasında yer almaktadır.
Ancak Jandarma ve Sahil Güvenlik Personelinin Hizmet Esasları Hakkında Yönetmelik’in 15’inci maddesinin dokuzuncu fıkrasının (ç) bendinde kullanılan ifade, nişan, evlilik ve devre yüzüklerine yer vermektedir.
Dolayısıyla iki yönetmelik metninin söz yüzüğüne ilişkin ifadeleri tamamen aynı değildir.
Bu farklılık, söz yüzüğü kullanımı nedeniyle disiplin cezası verilmesi hâlinde önem taşıyabilir.
Özellikle kıyafet konusunu özel olarak düzenleyen Jandarma Genel Komutanlığı Kıyafet Yönetmeliği’ndeki açık istisnanın dikkate alınması gerekir.
Bununla birlikte iki düzenleme arasındaki ilişkinin yorumlanmasında yönetmeliklerin kapsamı, yürürlük tarihleri ve varsa özel görev talimatları birlikte değerlendirilmelidir.
Bu nedenle söz yüzüğü kullanıldığı gerekçesiyle verilen disiplin cezasında, hangi yönetmelik hükmünün esas alındığının açıklanması önemlidir.
Jandarma Bileklik Takma Disiplin Cezası
Jandarma personelinin bileklik ve bilezik kullanması, 7068 sayılı Kanun’un 8/2-d maddesi kapsamında değerlendirilmesi gereken konulardan biridir.
Özellikle resmî üniformayla gösterişli bileklik, zincir veya çeşitli ziynet eşyalarının kullanılması, mesleki kıyafet kurallarına aykırılık iddiasına neden olabilir.
Jandarma Genel Komutanlığı Kıyafet Yönetmeliği’nin 5/8 maddesinde bileklik ve benzeri takılar bakımından sınırlamalar bulunmaktadır.
Ancak her bileğe takılan eşyanın aynı hukuki nitelikte olduğu söylenemez.
Örneğin kişisel süs amacıyla kullanılan metal bileklik ile görev kapsamında kullanılan ve mevzuatta izin verilen bir ekipman farklıdır.
Aynı şekilde sağlık nedeniyle kullanılan tıbbi bir bileklik veya cihazın hukuki durumu, kullanım amacı ve uygulanabilir düzenlemelere göre ayrıca değerlendirilmelidir.
Bu nedenle disiplin soruşturmasında yalnızca personelin bileğinde bir eşya bulunduğunun belirtilmesi yeterli değildir.
Takılan eşyanın ne olduğu ve hangi hüküm nedeniyle yasaklandığı belirlenmelidir.
Jandarma Uzman Çavuş Deri Bileklik Takabilir mi?
Deri bilekliklerin kişisel aksesuar olarak kullanılması, resmî üniformayla ilgili kurallar bakımından sorun oluşturabilir.
Ancak bilekliğin yalnızca deri malzemeden yapılmış olması, fiilin hukuki niteliğini tek başına belirlemez.
Önemli olan eşyanın işlevi, kullanım amacı ve izin verilen bir aksesuar olup olmadığıdır.
Örneğin kişisel süs amacıyla kullanılan bir deri bilekliğin mevzuatta izin verilen takılar arasında bulunmadığı ileri sürülebilir.
Buna karşılık görev veya sağlık amacı taşıyan farklı bilek ekipmanları bakımından ilgili özel hükümler değerlendirilmelidir.
Bu nedenle bütün bilek aksesuarlarının yalnızca görüntülerine bakılarak aynı disiplin fiilinin kapsamında değerlendirilmesi doğru değildir.
Jandarma Kolye Takmak Yasak mı?
Jandarma Genel Komutanlığı Kıyafet Yönetmeliği’nin 5’inci maddesinde kolye kullanımına ilişkin sınırlamalar bulunmaktadır.
Özellikle resmî kıyafetle kullanılan kişisel kolyeler ve ziynet eşyaları, söz konusu düzenleme bakımından değerlendirilmelidir.
Örneğin bir jandarma uzman çavuşun üniformasının üzerinde kişisel süs amacıyla kolye taşıdığı tespit edilirse, ilgili kıyafet kuralının ihlal edilip edilmediği araştırılabilir.
Ancak personelin boynunda bulunan her nesnenin kişisel ziynet eşyası olduğu söylenemez.
Görev kapsamında kullanılan bir kimlik veya yetkilendirilmiş ekipman farklı nitelikte olabilir.
Bunun yanında kolyenin üniformanın altında bulunması, fiilin değerlendirilmesinde farklı tartışmalar ortaya çıkarabilir.
Bu tür olaylarda sadece eşyanın görünür olup olmadığı değil, ilgili mevzuatın kullanım biçimi hakkındaki düzenlemeleri de incelenmelidir.
Jandarma Personelinin Üniforma Altında Kolye Takması
Üniformanın altında taşınan bir kolyenin hukuki durumu, özellikle uygulamada farklı değerlendirmelere neden olabilir.
Ancak kolyenin dışarıdan görünmemesi, her durumda kullanımın serbest olduğu anlamına gelmez.
Kıyafet Yönetmeliği’nin 5’inci maddesinde resmî üniformanın içerisine ve üzerine sivil aksesuar giyilmesine ilişkin sınırlamalar da bulunmaktadır.
Bu nedenle yalnızca kolyenin görünmediği gerekçesiyle bütün kıyafet kurallarına uygun davranıldığı sonucuna ulaşılamaz.
Bununla birlikte disiplin soruşturmasında eşyanın ne olduğu, nasıl taşındığı ve uygulanabilir özel kurallara neden aykırı sayıldığı açık biçimde belirtilmelidir.
Özellikle disiplin cezasının özel hayat veya kişisel inanç alanıyla kesiştiği durumlarda, anayasal haklar ve ölçülülük ilkesi de değerlendirme konusu olabilir.
Jandarma Dinî Kolye veya Sembol Kullanabilir mi?
Jandarma personelinin kişisel inançlarını ifade eden semboller kullanması, din ve vicdan özgürlüğü ile kamu hizmetindeki kıyafet düzeninin birlikte değerlendirilmesini gerektirebilir.
Örneğin personelin dinî anlam taşıyan bir kolyeyi kişisel tercih olarak kullanması ve bunun disiplin cezasına konu edilmesi mümkündür.
Ancak bu durumda yalnızca sembolün dinî niteliğinin bulunması, doğrudan disiplin fiilinin gerçekleştiği anlamına gelmez.
İdarenin hangi genel veya özel kıyafet kuralının ihlal edildiğini ortaya koyması gerekir.
Ayrıca kamu hizmetinin tarafsızlığı, güvenlik gerekleri ve personelin anayasal hakları arasında ölçülü bir değerlendirme yapılmalıdır.
Bununla birlikte dinî anlam taşıyan her kolyenin resmî üniformayla sınırsız biçimde kullanılabileceği yönünde genel bir sonuç çıkarılması da doğru değildir.
Her olayın mevcut düzenlemeler ve somut kullanım koşulları çerçevesinde incelenmesi gerekir.
Jandarma Rozet Takma Disiplin Cezası
Jandarma personelinin rozet, bröve ve çeşitli resmî işaretleri kullanması, takı ve aksesuar disiplin hukukunun önemli konularından biridir.
Ancak rozetlerin tamamının yasak olduğu söylenemez.
Özellikle görev, branş, eğitim, başarı veya ilgili mevzuatta tanımlanan başka bir statü nedeniyle kullanılmasına izin verilen resmî işaretler bulunmaktadır.
Jandarma ve Sahil Güvenlik Personelinin Hizmet Esasları Hakkında Yönetmelik’in 15’inci maddesinin dokuzuncu fıkrasında, resmî kıyafete ait işaret ve teçhizatın belirlenen şekillere uygun kullanılması gerektiği düzenlenmiştir.
Aynı düzenlemede hak sahibi olunmayan veya mevzuatta belirtilen özelliklere uymayan şerit rozet ve brövelerin takılmaması gerektiği belirtilmiştir.
Bu nedenle personelin resmî bir rozeti kullanması hâlinde, öncelikle söz konusu rozeti takmaya hak kazanıp kazanmadığı araştırılmalıdır.
Örneğin belirli eğitim sonucunda verilmiş bir bröveyi mevzuata uygun biçimde kullanan jandarma astsubayının durumu ile hak sahibi olmadığı bir işareti takan personelin durumu farklıdır.
Jandarma Personeli İstediği Rozeti Takabilir mi?
Hayır. Resmî üniformada kullanılan rozetlerin türü, niteliği ve kullanım şekli ilgili mevzuatla belirlenebilir.
Örneğin kişisel bir derneğe veya özel organizasyona ait rozetin resmî üniformaya eklenmesi, kıyafet düzenlemeleri bakımından sorun oluşturabilir.
Buna karşılık yetkili makam tarafından verilmiş ve kullanımına izin verilmiş resmî işaretlerin kullanılması farklıdır.
Bu nedenle disiplin soruşturmasında rozetin niteliği ve personelin kullanım yetkisi ortaya konulmalıdır.
Yalnızca üniformada rozet bulunduğunun tespit edilmesi, tek başına kınama cezası verilmesi için yeterli değildir.
Jandarma Bröve Takma ve Hak Sahipliği
Bröveler, belirli eğitim, uzmanlık veya görev niteliklerini gösteren işaretler arasında bulunabilir.
Ancak personelin herhangi bir bröveyi kişisel isteğiyle takması mümkün olmayabilir.
Örneğin belirli bir eğitim veya yetkinlik sonucunda kazanılan brövenin kullanılabilmesi, ilgili hak sahipliği şartlarının gerçekleşmesine bağlı olabilir.
Bu nedenle bröve kullanımına ilişkin disiplin soruşturmasında personelin eğitim kayıtları, kazanılmış hakları ve ilgili kullanım kuralları incelenmelidir.
Bunun yanında personelin hak sahibi olduğu bir bröveyi yanlış yere veya mevzuata aykırı biçimde takması da farklı bir hukuki değerlendirme gerektirebilir.
Önemli olan eşyanın resmî işaret olup olmadığı, kullanım yetkisi ve ihlal edildiği ileri sürülen düzenlemenin açıkça belirlenmesidir.
Jandarma Saat Takma Disiplin Cezası
Kol saati, günlük yaşamda kullanılan bir eşya olmasının yanında bazı görevlerde işlevsel önem de taşıyabilir.
Örneğin operasyon, devriye, nöbet veya zaman takibi gerektiren hizmetlerde saat kullanılması görev açısından yararlı olabilir.
Ancak her saat türünün bütün görevlerde sınırsız biçimde kullanılabileceği söylenemez.
Özellikle aşırı gösterişli aksesuar niteliğindeki saatler veya görevin güvenliğini etkileyen cihazlar bakımından özel talimatlar bulunabilir.
Buna karşılık görev için kullanılan standart bir saatin, yalnızca bileğe takıldığı gerekçesiyle bilezik veya bileklik sayılarak otomatik cezalandırılması doğru olmayabilir.
Bu nedenle saatin niteliği, işlevi ve ilgili kıyafet ya da güvenlik talimatının kapsamı araştırılmalıdır.
Ayrıca akıllı saatlerin kullanılması hâlinde konum, görüntü veya veri güvenliği bakımından farklı kurallar gündeme gelebilir.
Bu tür olaylarda aksesuar kullanımına ilişkin disiplin fiili ile bilgi güvenliği kurallarına aykırılık birbirinden ayrılmalıdır.
Jandarma Sağlık Bilekliği ve Tıbbi Aksesuar Kullanımı
Jandarma personelinin bazı sağlık durumlarında tıbbi cihaz veya sağlık bilgisi içeren bileklik kullanması gerekebilir.
Örneğin belirli hastalıklar nedeniyle sağlık uyarısı amacıyla kullanılan bileklikler veya tedaviye yardımcı cihazlar bulunabilir.
Bu tür eşyaların kişisel süs amacıyla kullanılan bilekliklerle aynı kategoride değerlendirilmesi doğru olmayabilir.
Ancak sağlık ihtiyacının bulunması, bütün tıbbi aksesuarların her görevde otomatik olarak kullanılabileceği anlamına gelmez.
Özellikle silah kullanımı, operasyonel faaliyetler ve fiziksel güvenlik gerektiren görevlerde sağlık ve hizmet güvenliği birlikte değerlendirilmelidir.
Disiplin soruşturmasında personelin tıbbi gerekçesinin bulunup bulunmadığı ve ilgili eşyanın kullanımına ilişkin özel izin veya sınırlamaların ne olduğu araştırılmalıdır.
Böylece hem personelin sağlık hakkı hem de görev güvenliği gözetilebilir.
Jandarma Sivil Kıyafetle Takı Takarsa Disiplin Cezası Alır mı?
7068 sayılı Kanun’un 8/2-d maddesinde takı ve aksesuarların kullanılmasıyla ilgili disiplinsizlik düzenlenmiş olmakla birlikte, ilgili hükümde bütün uygulama alanını tek başına belirleyen ayrıntılı kıyafet koşulları sayılmamıştır.
Bu nedenle personelin resmî üniforma ile görev yaptığı durumlarla izinli gününde tamamen özel yaşamında sivil kıyafet kullandığı durumlar aynı değerlendirilmemelidir.
Örneğin yıllık izninde kendi özel yaşamında kolye veya bileklik kullanan jandarma uzman çavuşun durumu ile resmî üniforması üzerinde mevzuata aykırı aksesuar kullanan personelin durumu farklıdır.
Özellikle disiplin cezasının özel yaşamda gerçekleşen bir davranışa dayanması hâlinde, ilgili fiilin kapsamı ve özel hayata saygı hakkı ayrıca incelenmelidir.
Bununla birlikte personelin sivil kıyafetle resmî görev yaptığı durumlarda da özel hizmet veya kıyafet talimatları bulunabilir.
Bu nedenle sivil kıyafet giyilmesi, görevle ilgili bütün kuralların uygulanmayacağı anlamına gelmez.
Jandarma Takı Takma ile Kılık Kıyafet Disiplin Cezası Arasındaki Fark
7068 sayılı Kanun’un 8/2-d maddesinde mesleğin ciddiyetiyle bağdaşmayacak şekilde takı ve aksesuar kullanılması, kınama cezasını gerektiren özel bir fiil olarak düzenlenmiştir.
Buna karşılık Kanun’un 8/3-a-18 maddesinde kılık ve kıyafetle ilgili mevzuat kurallarına uymamak, üç günlüğe kadar aylıktan kesme cezasını gerektiren ayrı bir disiplinsizliktir.
Bu nedenle kınama cezasını gerektiren özel takı kullanımı fiili ile genel kılık kıyafet kurallarına aykırılık birbirine karıştırılmamalıdır.
Örneğin personelin mevzuatta izin verilmeyen bir bileklik taktığı iddiasında, öncelikle 8/2-d maddesinin özel unsurları değerlendirilmelidir.
Buna karşılık sakal, saç veya üniformanın giyilme şekline ilişkin aykırılıklar genel kılık kıyafet hükümleriyle bağlantılı olabilir.
Ayrıca bir davranışın iki farklı disiplin hükmünün kapsamına girdiği ileri sürülüyorsa, aynı fiil nedeniyle birden fazla disiplin cezası verilmesini sınırlayan hükümler de dikkate alınmalıdır.
Özel olarak kınama cezasına bağlanan takı kullanma fiilinin, yeterli hukuki gerekçe olmaksızın daha ağır genel kılık kıyafet hükmüne dayandırılması, fiilin yanlış nitelendirilmesi sorununu doğurabilir.
Jandarma Takı Takma Fiilinde Mesleğin Ciddiyeti Nasıl Değerlendirilir?
7068 sayılı Kanun’un 8/2-d maddesinde mesleğin ciddiyetiyle bağdaşmayacak biçimde takı kullanılması ifadesi bulunmaktadır.
Bu nedenle eşyanın yalnızca takı veya aksesuar niteliğinde olmasıyla yetinilmemelidir.
Örneğin mevzuatta açıkça izin verilen bir evlilik yüzüğünün sırf kişisel olarak beğenilmemesi nedeniyle mesleğin ciddiyetine aykırı sayılması hukuken tartışmalıdır.
Buna karşılık resmî üniformayla kullanılan gösterişli bir ziynet eşyasının mesleki görünüm üzerindeki etkisi ve ilgili kıyafet düzenlemesi birlikte değerlendirilebilir.
Ancak mesleğin ciddiyeti kavramının tamamen kişisel beğeniye göre uygulanmaması gerekir.
Disiplin cezası verilirken kıyafet ve aksesuar kurallarının açık düzenlemeleri esas alınmalı, kullanılan eşyanın hangi nedenle bu kurallara aykırı olduğu açıklanmalıdır.
Jandarma Takı Takma Disiplin Cezasında İspat
Jandarma personeline takı veya aksesuar kullanımı nedeniyle disiplin cezası verilebilmesi için fiilin somut delillerle ortaya konulması gerekir.
Örneğin bir uzman çavuşun görev sırasında bileklik taktığı ileri sürülüyorsa, bu iddianın hangi tutanak, tanık beyanı veya görüntüye dayandırıldığı belirlenmelidir.
Ayrıca kullanılan eşyanın niteliğinin doğru şekilde tespit edilmesi önemlidir.
Bir fotoğrafta personelin bileğinde bulunan nesnenin standart saat mi, kişisel bileklik mi yoksa görevle ilgili bir ekipman mı olduğu açıkça anlaşılmayabilir.
Benzer şekilde üniformada bulunan bir işaretin yetkisiz rozet mi yoksa mevzuatta izin verilen resmî bröve mi olduğu ayrıca araştırılmalıdır.
Disiplin soruşturmasında görüntülerin tarihi ve olayla bağlantısı da önem taşır.
Yalnızca farklı bir zamanda çekilmiş fotoğrafa dayanılarak personelin görev sırasında yasak aksesuar kullandığı sonucuna ulaşılması hukuken tartışmalı olabilir.
Jandarma Yasak Aksesuar Kullanımı Savunması Nasıl Hazırlanır?
Jandarma personeli hakkında 7068 sayılı Kanun’un 8/2-d maddesi kapsamında savunma istendiğinde, öncelikle hangi aksesuarın kullanıldığı iddiası açıklığa kavuşturulmalıdır.
Ardından kullanılan eşyanın mevzuatta izin verilen takılardan biri olup olmadığı araştırılmalıdır.
Örneğin evlilik veya devre yüzüğü nedeniyle disiplin soruşturması başlatılmışsa, Jandarma Genel Komutanlığı Kıyafet Yönetmeliği’nin 5/8 maddesindeki istisnalar savunmada belirtilmelidir.
Rozet nedeniyle soruşturma yürütülüyorsa, ilgili personelin söz konusu rozeti takmaya hak kazanıp kazanmadığına ilişkin belgeler sunulabilir.
Sağlık gerekçesi bulunan bir aksesuar söz konusuysa, kullanımın tıbbi gerekçesi ve ilgili görev koşulları açıklanmalıdır.
Ayrıca fiilin 7068 sayılı Kanun’un 8/2-d maddesi yerine daha ağır genel kılık kıyafet hükmüne dayandırılması durumunda, yanlış hukuki nitelendirme itirazı gündeme gelebilir.
Savunmanın etkili olabilmesi için yalnızca aksesuarın küçük veya önemsiz olduğunun belirtilmesi yerine, hukuki izin durumu ve kanuni fiilin unsurları değerlendirilmelidir.
Savunmada Hangi Belgeler Kullanılabilir?
Somut olayın niteliğine göre kullanılan eşyanın fotoğrafı, resmî işaretin kullanımına ilişkin yetki belgesi, devre yüzüğüyle ilgili belgeler, görev emirleri ve varsa kamera kayıtları önem taşıyabilir.
Örneğin personelin kullandığı rozetin mevzuatta izin verilen resmî işaret olduğu ileri sürülüyorsa, bu durumun ilgili mevzuat ve hak sahipliği belgeleriyle açıklanması gerekir.
Ayrıca disiplin soruşturmasında kullanılan görüntü veya tutanağın gerçekten isnat edilen olayı gösterip göstermediği incelenmelidir.
Personelin lehine olan delillerin soruşturma dosyasına alınması ve değerlendirilmesi, etkili savunma bakımından önemlidir.
Jandarma Kınama Cezasında Savunma Süresi
7068 sayılı Kanun’un 31’inci maddesine göre disiplin amirleri veya disiplin kurulları tarafından savunma alınmadan disiplin cezası verilemez.
Aynı madde uyarınca personele savunmasını hazırlaması için yedi günden az süre verilemez.
Savunma isteminde isnat edilen fiilin açık biçimde belirtilmesi gerekir.
Örneğin yalnızca kıyafet kurallarına aykırı davrandığınız şeklindeki genel bir ifade yerine, hangi takının ne zaman kullanıldığı ve hangi hükmün ihlal edildiği somutlaştırılmalıdır.
Personelin kendisinden savunma istendiği aşamadan itibaren soruşturma evrakını inceleme hakkı bulunmaktadır.
Bu nedenle tutanakların, fotoğrafların ve diğer delillerin incelenmesi savunmanın hazırlanmasında önem taşımaktadır.
Jandarma Takı Takma Kınama Cezasında Zamanaşımı
7068 sayılı Kanun’un 29’uncu maddesinde disiplin soruşturmasına başlama ve ceza verme yetkisine ilişkin zamanaşımı süreleri düzenlenmiştir.
Kınama cezasını gerektiren fiiller bakımından disiplin amirinin disiplinsizliği öğrendiği tarihten itibaren bir ay içerisinde disiplin soruşturmasına başlanması gerekir.
Ayrıca fiilin işlendiği tarihten itibaren iki yıl içerisinde disiplin cezası verilmemesi durumunda ceza verme yetkisi zamanaşımına uğrar.
Kanunda mahkeme tarafından belirli nedenlerle iptal edilen disiplin cezalarının yeniden değerlendirilmesine ilişkin özel hükümler de bulunmaktadır.
Takı kullanımı nedeniyle yürütülen soruşturmalarda özellikle olayın hangi tarihte gerçekleştiği ve disiplin amirinin bu durumu hangi tarihte öğrendiği önem taşımaktadır.
Örneğin personelin daha önce çekilmiş bir fotoğrafının sonradan incelenmesi üzerine soruşturma açılmışsa, olay tarihi ve öğrenme tarihi ayrı ayrı belirlenmelidir.
Jandarma Takı Takma Kınama Cezasına İtiraz
7068 sayılı Kanun’un 30’uncu maddesi uyarınca disiplin amirleri tarafından verilen kınama cezalarına karşı, cezanın tebliğinden itibaren on gün içerisinde yazılı itiraz yapılabilir.
İtiraz kural olarak bir üst disiplin amirine yapılmaktadır.
Ancak cezayı veren makama göre özel itiraz mercileri veya doğrudan yargı yolu uygulanabilir.
İtiraz dilekçesinde özellikle kullanılan aksesuarın ne olduğu, hangi yönetmelik hükmüne aykırı sayıldığı ve mevzuatta izin verilen takılardan biri olup olmadığı açıklanmalıdır.
Örneğin personelin evlilik yüzüğü nedeniyle cezalandırılması hâlinde, ilgili kıyafet yönetmeliğindeki açık istisnanın dikkate alınması talep edilebilir.
Ayrıca fiilin ispatlanamaması, kullanılan eşyanın yanlış tanımlanması veya daha ağır disiplin hükmünün uygulanması gibi hususlar da itiraz konusu yapılabilir.
Kanuna göre itiraz üzerine önceki cezadan daha ağır disiplin cezası verilemez.
Jandarma Takı Takma Kınama Cezası İptal Davası
Jandarma personeline yüzük, bileklik, kolye, madalyon veya rozet kullanımı nedeniyle verilen kınama cezasının hukuka aykırı olduğu düşünülüyorsa, kesinleşen disiplin cezasına karşı idare mahkemesinde iptal davası açılması mümkündür.
7068 sayılı Kanun’un 32’nci maddesine göre kesinleşen disiplin cezaları yargısal denetime tabidir.
İptal davasında işlemin yetki, şekil, sebep, konu ve maksat unsurları bakımından hukuka uygunluğu değerlendirilir.
Özellikle kullanılan eşyanın ilgili mevzuatta izin verilen aksesuarlar arasında bulunup bulunmadığı önemlidir.
Örneğin evlilik yüzüğü veya devre yüzüğü kullanımı nedeniyle kınama cezası verilmişse, Jandarma Genel Komutanlığı Kıyafet Yönetmeliği’nin 5/8 maddesindeki istisnanın uygulanıp uygulanmadığı incelenmelidir.
Benzer şekilde resmî bir rozetin kullanılması nedeniyle ceza verilmişse, personelin bu rozeti takmaya hak kazanıp kazanmadığı araştırılmalıdır.
Ayrıca kullanılan eşyanın somut biçimde tespit edilememesi veya fotoğrafta görülen nesnenin yanlış tanımlanması, işlemin sebep unsuru bakımından hukuka aykırılık iddiasına konu olabilir.
Savunma hakkının ihlal edilmesi, zamanaşımı sürelerinin geçirilmesi ve yetkisiz makam tarafından disiplin cezası verilmesi de iptal davasında ileri sürülebilecek diğer nedenler arasındadır.
İdare mahkemelerinde genel dava açma süresi, özel bir düzenleme bulunmadıkça altmış gündür. Sürenin başlangıcında disiplin cezasının kesinleşmesi ve tebliğine ilişkin hükümler dikkate alınmalıdır.
Jandarma Takı Takma Kınama Cezası Maaştan Kesilir mi?
7068 sayılı Kanun’un 7’nci maddesinde kınama cezası, personele görevinin icrasında veya hâl ve hareketlerinde kusurlu olduğunun yazılı olarak bildirilmesi şeklinde düzenlenmiştir.
Bu nedenle kınama cezası, doğrudan günlük maaş kesintisi şeklinde uygulanmaz.
Ancak disiplin cezasının personelin disiplin geçmişi ve ilgili ceza puanı sistemi bakımından sonuçları olabilir.
Özellikle uzman erbaşların sözleşmeli statüsü nedeniyle disiplin cezalarının sonraki personel işlemleriyle bağlantısı önem taşıyabilir.
Bununla birlikte tek bir kınama cezasının her durumda uzman çavuşun sözleşmesinin feshedilmesine veya meslekten çıkarılmasına neden olacağı söylenemez.
Bu tür işlemler için ayrıca ilgili mevzuatta öngörülen şartların gerçekleşmesi gerekir.
Jandarma Takı Takma Kınama Cezasına İlişkin Örnek Olaylar
Örnek Olay: Evlilik Yüzüğü Takan Uzman Çavuş
Bir jandarma uzman çavuşun görev sırasında evlilik yüzüğü taktığı gerekçesiyle hakkında disiplin soruşturması başlatılmıştır.
Personel, kullandığı yüzüğün evlilik yüzüğü olduğunu belirtmektedir.
Bu olayda Jandarma Genel Komutanlığı Kıyafet Yönetmeliği’nin 5/8 maddesindeki istisna dikkate alınmalıdır.
Yalnızca yüzük takıldığı gerekçesiyle kınama cezası verilmesi hukuken tartışmalı olabilir.
Örnek Olay: Devre Yüzüğü Takan Astsubay
Bir jandarma astsubayı, mezun olduğu eğitim kurumuna ait devre yüzüğünü resmî üniformasıyla kullanmaktadır.
İdare, yüzüğün büyük olduğu gerekçesiyle disiplin cezası uygulamayı değerlendirmektedir.
Bu olayda yüzüğün gerçekten devre yüzüğü olup olmadığı ve ilgili mevzuat istisnasının kapsamı araştırılmalıdır.
İdarenin kişisel estetik değerlendirmeyle yetinmemesi gerekir.
Örnek Olay: Görevde Kişisel Bileklik Kullanılması
Bir jandarma uzman çavuş, asayiş devriyesi sırasında kişisel süs amacıyla metal bileklik kullanmıştır.
İdare, davranışın mesleki kıyafet kurallarına aykırı olduğunu ileri sürmektedir.
Bu olayda bilekliğin niteliği, kullanım koşulları ve ilgili yönetmelik hükmü birlikte değerlendirilmelidir.
Disiplin cezası verilecekse fiilin hangi somut delillerle ortaya konulduğu açıklanmalıdır.
Örnek Olay: Hak Sahibi Olunmayan Rozetin Kullanılması
Bir jandarma astsubayının, kazanılmış yetkisi bulunmadığı hâlde belirli bir resmî rozeti üniformasına taktığı ileri sürülmektedir.
Bu durumda ilgili rozetin kullanım şartları ve personelin hak sahipliği araştırılmalıdır.
Personelin rozeti kullanma yetkisi bulunmadığı somut biçimde ortaya konulursa disiplin sorumluluğu gündeme gelebilir.
Ancak rozetin ne olduğu ve hangi mevzuat hükmüne aykırılık oluşturduğu açıkça belirlenmelidir.
Örnek Olay: Tıbbi Bileklik Kullanan Personel
Bir jandarma uzman çavuş, sağlık durumuna ilişkin uyarı amacıyla bileklik kullanmaktadır.
İdare, söz konusu bilekliğin kıyafet düzenine aykırı olduğunu ileri sürmektedir.
Bu olayda bilekliğin tıbbi amacı, kullanım gerekliliği ve ilgili görev koşulları araştırılmalıdır.
Personelin sağlık mazeretinin değerlendirilmeden doğrudan kişisel süs eşyası kullanmış sayılması hukuken tartışmalı olabilir.
Örnek Olay: Saatin Bileklik Olarak Değerlendirilmesi
Bir jandarma astsubayının bileğinde bulunan nesne nedeniyle disiplin soruşturması başlatılmıştır.
Ancak personel, söz konusu eşyanın görev sırasında kullandığı kol saati olduğunu ileri sürmektedir.
Bu olayda eşyanın gerçekten ne olduğu, kullanım amacı ve varsa ilgili görev talimatları araştırılmalıdır.
Yalnızca bileğe takılan nesnenin varlığından hareketle yasak bileklik kullanıldığı sonucuna ulaşılmamalıdır.
Jandarma Takı Takma Kınama Cezası Hakkında Sık Sorulan Sorular
Jandarma Takı Takma Kınama Cezası Nedir?
7068 sayılı Kanun’un 8/2-d maddesine göre mevzuat veya talimatlarla izin verilenler dışında mesleğin ciddiyetiyle bağdaşmayacak biçimde yüzük, bilezik, kolye, madalyon, rozet ve benzeri şeyleri takmak, kınama cezasını gerektiren disiplinsizliktir.
Jandarma Uzman Çavuş Alyans Takabilir mi?
Jandarma Genel Komutanlığı Kıyafet Yönetmeliği’nin 5/8 maddesinde evlilik yüzüğü istisna kapsamında düzenlenmiştir. Ancak özel görev güvenliği ve kullanım şartları ayrıca değerlendirilebilir.
Jandarma Devre Yüzüğü Yasak mı?
Devre yüzüğü, Jandarma Genel Komutanlığı Kıyafet Yönetmeliği’nde izin verilen yüzük türleri arasında bulunmaktadır. Somut olayda kullanılan yüzüğün niteliği değerlendirilmelidir.
Jandarma Söz Yüzüğü Takabilir mi?
Kıyafet Yönetmeliği’nin 5/8 maddesinde söz yüzüğü açıkça belirtilmektedir. Hizmet Esasları Yönetmeliği’ndeki ilgili ifadenin kapsamı ve özel görev talimatları somut olay bakımından birlikte incelenmelidir.
Jandarma Bileklik Takarsa Ceza Alır mı?
Mevzuatta izin verilmeyen kişisel bileklik kullanımı, somut olayda kınama cezasını gerektirebilir. Ancak eşyanın niteliği ve kullanım amacı araştırılmalıdır.
Jandarma Kolye Takmak Yasak mı?
Resmî üniformayla kolye kullanımına ilişkin sınırlamalar bulunmaktadır. Kolyenin niteliği, nasıl kullanıldığı ve hangi kıyafet hükmüne aykırı olduğu belirlenmelidir.
Jandarma Saat Takabilir mi?
Saat kullanımının hukuki durumu, eşyanın işlevi ve varsa özel görev talimatlarına göre değerlendirilmelidir. Her saat otomatik olarak yasak bileklik sayılmamalıdır.
Jandarma İstediği Rozeti Takabilir mi?
Hayır. Resmî rozet ve brövelerin kullanımında ilgili mevzuat ve hak sahipliği şartları önemlidir. Yetkisiz rozet kullanımı disiplin sorumluluğunu gündeme getirebilir.
Jandarma Takı Takma Cezası Kınama mı, Aylıktan Kesme mi?
7068 sayılı Kanun’un 8/2-d maddesindeki özel takı kullanma fiilinin karşılığı kınama cezasıdır. Genel kılık kıyafet ihlali ise ayrı bir hükümde üç günlüğe kadar aylıktan kesme cezasına bağlanmıştır. Somut fiilin doğru nitelendirilmesi gerekir.
Jandarma Takı Takma Kınama Cezası İptal Edilebilir mi?
Evet. Kullanılan eşyanın mevzuatta izin verilen aksesuar olması, fiilin ispatlanamaması, yanlış disiplin hükmünün uygulanması veya savunma hakkının ihlal edilmesi gibi nedenlerle cezanın iptali mümkün olabilir.
Jandarma Kınama Cezasına İtiraz Süresi Kaç Gündür?
Disiplin amirleri tarafından verilen kınama cezalarına karşı tebliğden itibaren on gün içinde yazılı itiraz yapılabilir. Cezayı veren makama göre özel başvuru usulleri dikkate alınmalıdır.
Jandarma Kınama Cezası Maaştan Kesilir mi?
Kınama cezası doğrudan günlük maaş kesintisi şeklinde uygulanmaz. Ancak disiplin geçmişi ve ceza puanı sistemi bakımından sonuçları olabilir.
Sonuç: Jandarma Takı ve Aksesuar Kullanımında Disiplin Cezasının Hukuki Sınırları
Jandarma Genel Komutanlığı bünyesinde görev yapan personelin resmî üniformayla kullanabileceği yüzük, bileklik, kolye, rozet ve diğer aksesuarların belirli kurallara bağlanması, kurumsal disiplin ve mesleki görünümün korunması amacı taşımaktadır.
Ancak bütün takıların yasak olduğu veya jandarma personelinin herhangi bir yüzük kullanması hâlinde doğrudan kınama cezası verilmesi gerektiği söylenemez.
Özellikle Jandarma Genel Komutanlığı Kıyafet Yönetmeliği’nde söz, nişan, evlilik ve devre yüzüklerinin istisna kapsamında düzenlenmiş olması önemlidir.
Buna karşılık bileklik, kolye ve yetkisiz rozet kullanımı bakımından farklı sınırlamalar bulunmaktadır.
7068 sayılı Kanun’un 8/2-d maddesi kapsamında disiplin cezası uygulanabilmesi için takılan eşyanın niteliği, mevzuattaki izin durumu ve somut davranışın mesleğin ciddiyetiyle bağdaşmama unsuru değerlendirilmelidir.
Ayrıca kınama cezasını gerektiren özel takı kullanımı fiili ile aylıktan kesme cezasını gerektiren genel kılık kıyafet ihlali birbirinden ayrılmalıdır.
Disiplin soruşturmasında kullanılan eşyanın yanlış tanımlanması, yönetmelikteki istisnaların dikkate alınmaması veya fiilin somut delillerle ortaya konulamaması hukuka aykırı disiplin cezasına neden olabilir.
Sonuç olarak jandarma takı takma kınama cezası, yalnızca personelin yüzük, bileklik, kolye veya rozet kullandığının belirtilmesine değil, söz konusu eşyanın mevzuatta izin verilenler dışında kaldığının ve kullanım biçiminin kanuni disiplinsizlik unsurlarını gerçekleştirdiğinin ortaya konulmasına dayanmalıdır.
Bu şartlar bulunmadan veya personelin savunma hakkı korunmadan verilen kınama cezalarına karşı idari itiraz ve iptal davası yollarına başvurulması mümkündür.